M höfðaði mál gegn B og krafðist þess að ógiltur yrði kaupsamningur M og B um allt hlutafé í einkahlutafélaginu Skientia ehf. og að B greiddi M 5.500.000 krónur auk dráttarvaxta. Til vara krafðist M þess að staðfest yrði riftun fyrrgreinds kaupsamnings og að B yrði gert að greiða M 5.500.000 krónur, auk dráttarvaxta. Í gagnsök krafðist B sýknu af kröfum M en til vara verulegrar lækkunar á þeim. Þá krafðist B þess að M yrði, í samræmi við framangreindan kaupsamning, gert að greiða henni 19.089.743 krónur auk dráttarvaxta, að frádreginni innborgun að fjárhæð 5.500.000 krónur. Með hinum áfrýjaða dómi var B sýknuð af kröfum M í aðalsök og fallist á fjárkröfu hennar í gagnsök. Hinn áfrýjaði dómur var staðfestur með vísan til forsendna hans.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Stefnandi var í föstu ráðningarsambandi við stefnda Hval hf. og sá samningur raskaðist ekki vegna þessa. Ekki talinn hafa eignast sérstaka kröfu á grundvelli þess að hvalvertíð hófst ekki í júní 2023 þar sem hann áttii að gegna stöðu skipstjóra, einkum á grundvelli þess að honum var kunnugt um ákvæði í ráðningarsamningi þess efnis að ef að af hvalvertíð yrði ekki vegna ákvörðunar stjórnvalds þá félli samningurinn niður. Lög um hópuppsagnir voru ekki talin breyta þeirri niðurstöðu.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Ráðningarsamningur talinn hafa komist á um vinnu á vertíð í Hvalfirði. Kröfu um laun eins og af vertíðinni hefði orðið hins vegar hafnað og Hvalur hf. sýknaður vegna þess að launþegi átti ekki heldur rétt til launa á uppsagnarfresti. Lög um hópuppsagnir voru ekki talin breyta þeirri niðurstöðu.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Ráðningarsamningur talinn hafa komist á um vinnu á vertíð í Hvalfirði. Kröfu um laun eins og af vertíðinni hefði orðið hins vegar hafnað og Hvalur hf. sýknaður vegna þess að launþegi átti ekki heldur rétt til launa á uppsagnarfresti. Lög um hópuppsagnir voru ekki talin breyta þeirri niðurstöðu.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Stefnandi var í föstu ráðningarsambandi við stefnda Hval hf. og sá samningur raskaðist ekki vegna þessa. Ekki talinn hafa eignast sérstaka kröfu á grundvelli þess að hvalvertíð hófst ekki í júní 2023 þrátt fyrir að ágreiningslaust væri að hann hefði hækkað til muna í launum ef af vertíð hefði orðið. Sú launhækkun hefði þá byggst á auknu vinnuframlagi hans en á grundvelli sama ráðningarsamnings og sömu launakjara. Lög um hópuppsagnir voru ekki talin breyta þeirri niðurstöðu.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Ráðningarsamningur talinn hafa komist á um vinnu á vertíð í Hvalfirði. Kröfu um laun eins og af vertíðinni hefði orðið hins vegar hafnað, en samþykkt krafa um laun á uppsagnarfresti.
Launakrafa gerð á hendur Hval hf. vegna þess að ekki varð úr hvalvertíð sumarið 2023 vegna ákvörðunar stjórnvalda. Ráðningarsamningur talinn hafa komist á um vinnu á vertíð í Hvalfirði. Kröfu um laun eins og af vertíðinni hefði orðið hins vegar hafnað, en samþykkt krafa um laun á uppsagnarfresti.
Stefndu voru sýknuð af kröfum stefnenda um ógildingu afsals og afmáningu þess úr þinglýsingabók. Ekki þótti sýnt fram á að undirskriftir stefnenda á afsalinu væru falsaðar. Þá var ekki talið að uppfyllt væru skilyrði samningalaga til ógildingar afsalsins, né heldur að forsendur þess væru brostnar þannig að réttlætti ógildindu þess. Þá voru stefndu sýknuð af varakröfu stefnenda um skaðabætur, þar sem krafan væri fallin niður fyrir fyrningu.
Stefndu voru sýknuð af kröfum stefnenda um ógildingu kaupsamnings þar sem ekki þótti sýnt fram á að meginforsenda kaupsamningsin hafi brostið. Þá var ekki talið að ákvæði samningalaga ættu að leiða til þess ógilda bæri samninginn. Voru stefndu jafnframt sýknuð af varakröfu stefnenda um skaðabætur þar sem ekki þótti sýnt að skilyrði skaðabótaréttar væru uppfyllt.
Ágreiningur þessa máls varðaði verksamning vegna framkvæmda við vöruhúsa- og skrifstofubyggingu að Korngörðum 3 í Reykjavík. Óumdeilt var að verkið hefði tafist vegna seinkunar á afhendingu hönnunargagna en ágreiningur var um hvort hún skýrði þær tafir sem urðu á verkframkvæmdinni. Aðalstefnandi sem var einn af undirverktökum byggði á því að kostnaður hans hefði aukist verulega vegna stórfelldra vanefnda á afhendingu hönnunargagna, verkstaðar og af völdum annarra verktaka. Gagnstefnandi sem jafnframt var aðalverktaki fasteignarinnar, byggði á því að hann ætti rétt á afslætti og bótum vegna afnotamissis og galla á verkframkvæmdinni. Ágreiningurinn laut að mörgum verkþáttum, svo sem framleiðslu á stáli og uppsetningu stálvirkis í eigninni, samlokueiningum vegna utanhússklæðningar, samlokueiningum í frysti, samningi um viðbótarstál og samningi um afhendingu á trapízuplötum í skrifstofuhluta. Þá var deilt um hvort gallar hefðu verið á verkinu, svo sem málningu stálvirkis, herslumælingar, litamismun í klæðningu, leka, þykkt samlokueininga í frysti og frágangi. Ágreiningur var um fullnægjandi upplýsingagjöf, afhendingu vinnusvæðis, starfsmannafjölda, tafabætur, tapaðar leigutekjur, gengismun, afhendingu verkstaðar, verkábyrgð, sönnun, þ.m.t sönnunargildi matsgerða, verkstjórn, vaxtakröfu, gengismun, stöðuúttektir, skuldajöfnuð, dráttarvaxtakröfu og verðbætur. Niðurstaða dómsins var sú að gagnstefnandi bæri ábyrgð á þeim töfum sem urðu á reisningu stálvirksins, ekki aðeins vegna tafa á hönnunargögnum og afhendingu verksvæðis, heldur fyrst og fremst vegna tafa á vinnu uppsteypuverktaka sem gagnstefnandi bar ábyrgð á. Að mati dómsins var það forsenda þess að unnt færi að ljúka stálreisningunni að uppsteypu væri lokið. Að því er varðaði utanhússklæðningu á svokölluðum MW samlokueiningum var talið að sú staðreynd að verkið fluttist yfir á tímabil þar sem veðurfar var miklu óhagstæðara hefði aðalstefnandi átt rétt á framlengingu verktímans. Allt að einu var talið að aðalstefnandi yrði að bera ábyrgð á töfum vegna skorts á efni vegna skemmdra og gallaðra samlokueininga, sem mátti rekja til skemmda í flutningi, geymslu efnis og gallaðra pantana. Þá var jafnframt fallist á tafabætur vegna riftunar á samningi um skrifstofuhluta. Fallist var á að aðalstefnandi hefði upplýst gagnstefnda um tafir og jafnframt að hann ætti kröfu um viðbótarkostnað vegna seinkunar á afhendingu verkstaðarins, aukins kostnaðar við yfirstjórn, viðbótarkostnaðar við uppsetningu á stálvirkinu, en hafnað var greiðslu vegna viðbótarverka og stáli sem ekki nýttist. Þá var fallist á að gagnstefnandi hefði verið heimilt að ganga að verkábyrgð, auk þess sem ekki var talið að aðalstefnandi ætti rétt á vöxtum vegna uppgjörs reikninga, en fallist var á gengismun vegna fjögurra reikninga og fyrirframgreiðslu. Þá var jafnframt fallist á tafabætur ýmsar gallakröfur gagnstefnanda, en krafa um tapaðar leigutekjur var talinn tilhæfulaus enda tafabætur umsamdar. Var gagnstefnanda gert að greiða málskostnað vegna þessa þáttar málsins en að öðru leyti féll málskostnaður niður. Loks var hafnað kröfum um aukinn kostnað vegna eftirlits, viðbótarstáls, verðbóta, þykktar samlokueininga, og tafabóta sem gagnstefnandi greiddi til undirverktaka sem annaðist framleiðslu og uppsetningu á hillukerfi svo á gámaleigu vegna búnaðar þessa undirverktaka.
Deilt var um gildi ákvæða í samningi milli málsaðila þar sem kveðið var á um skyldu stefnanda til að greiða stefnda gjald fyrir breytt og aukið byggingarmagn á lóð í eigu stefnanda og kauprétt F hf. á einni íbúð í fyrirhugaðri byggingu á lóðinni á föstu verði. Hafnað var kröfu stefnanda um endurgreiðslu á endurgjaldi sem hann innti af hendi á grundvelli umdeildra samningsákvæða og jafnframt varakröfu stefnanda um viðurkenningu á því að þessi ákvæði væru óskuldbindandi fyrir hann. Sömu leiðis var hafnað kröfu stefnanda um greiðslu mismunar á kaupverði á íbúð sem F keypti og ætluðu markaðsverði sömu eignar og varakröfu hans um að kaupréttarákvæði samningsins væri óskuldbindandi fyrir hann. Þá var stefndi sýknaður af þrautavarakröfu stefnanda, um breytingu á kaupréttarákvæðinu þar sem sú krafa var talin beint að röngum aðila.
Í málinu var deilt um hvaða áhrif lækkun sem varð á byggingarvísitölu í kjölfar gildistöku laga nr. 25/2020 um breytingu á ýmsum lögum til að mæta efnahagslegum áhrifum heimsfaraldurs kórónuveiru hefði á endurgjald samkvæmt verksamningi sem V hafði gert við Í hf. í kjölfar opinbers útboðs. Óumdeilt var að hefði ekki komið til setningar laganna hefði vísitalan hækkað um 0,3% í stað þess að lækka um 2,8% sem hafði þau áhrif að verðbætur til Í hf. og þar með heildarendurgjald samkvæmt verksamningnum varð lægra en ella. Í hf. byggði á því að grein 5.1.13 í ÍST 30:2012 sem gilti um samninginn leiddi til þess að það gæti krafist breytingar á samningsfjárhæðinni þar sem með lækkun vísitölunnar hefði kostnaður V sem verkkaupa lækkað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að greinin gerði ráð fyrir því að tekin væri afstaða til þess hverju sinni hvort áhrif tiltekinnar lagabreytingar á kostnað verkkaupa endurspeglaðist í þeim verðmæli sem aðilar hefðu komið sér saman um að láta verklaun fylgja og þá að hvaða marki. Þær verðbætur sem V þurfti að greiða á umsamin verklaun til Í hf. hefðu vissulega orðið lægri en ella vegna áhrifa laganna á byggingarvísitölu. Breytingar á heildarendurgjaldi fyrir verkið og þar með kostnaði V endurspegluðust hins vegar eðli málsins samkvæmt í þeim verðmæli sem aðilar hefðu komið sér saman um. Féllst Hæstiréttur því ekki á að málatilbúnaðar Í hf. samrýmdist orðalagi og efnislegu inntaki greinar 5.1.13 í staðlinum. Í hf. byggði að auki á reglum samningaréttar um brostnar forsendur, 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga svo og reglum um óréttmæta auðgun. Hæstiréttur féllst ekki á að þær reglur gætu leitt til breytingar á endurgjaldi Í hf. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfu Í hf.
Stefnandi krafði stefnda um endurgreiðslu á fjárhæð sem hann hafði innt af hendi fyrir 20 tonna tollkvóta vegna innflutnings alifuglakjöts þar sem honum var ókleift að flytja inn umrætt magn innan gildistíma tollkvótans vegna atvika sem tengdust pólskum framleiðanda alifuglakjöts. Ekki var fallist á með stefnanda að hann hefði ofgreitt stefnda vegna umrædds tollkvóta þar sem hann öðlaðist þau tímabundnu réttindi sem falin voru í tollkvótanum og bar stefndi ekki ábyrgð á því að stefnanda var ókleift að nýta sér allan úthlutaðan tollkvóta innan gildistíma hans.
Stefnandi krafðist þess að fjárhæð lágmarksleigu á lóð undir bensínstöð sem hann leigði af stefnda yrði lækkuð, aðallega með vísan til ákvæða leigusamnings aðila um lóðina en til vara á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og reglu samningaréttarins um brostnar forsendur. Ekki var fallist á að tilvísað samningsákvæði fæli í sér rétt stefnanda til lækkunar lágmarksleiguverðs vegna minni sölu á eldsneyti. Þá voru ekki uppfyllt skilyrði 36. gr. laga nr. 7/1936 eða brostinna forsenda til að taka kröfur stefnanda til greina. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.
Stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Ágreiningur málsins snéri að túlkun tveggja verðsamninga sem aðilar höfðu gert sín í milli, einkum hvort stefnandi gæti krafið stefnda um hækkun á vöruverði vegna gengisbreytinga. Einnig reyndi á hvort stefnda bæri að kaupa upp lager sem stefnandi átti eftir samningslok.
H og R höfðuðu mál á hendur I og kröfðust þess annars vegar að I yrði gert að greiða R nánar tiltekna fjárhæð og hins vegar að rekstrarleyfissamningi H og I um aðstöðu hópferðabifreiða við flugstöð Leifs Eiríkssonar í Keflavík yrði breytt og I gert að greiða H nánar tiltekna fjárhæð í samræmi við þá breytingu. Ágreiningur aðila laut að möguleikum annarra aðila en þeirra tveggja sem hlutskarpastir urðu í útboði að halda uppi áætlunarferðum frá flugstöðinni af svokölluðum fjarstæðum og gjaldtöku af notkun þeirra. H og R byggðu einkum á því að I hefði ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt rekstrarleyfissamningi og því hefðu þær forsendur fyrir rekstrinum, sem þeir töldu sig hafa mátt með réttu gefa sér, ekki gengið eftir. Landsréttur taldi á hinn bóginn að ekkert lægi fyrir um það að I hefði gengist undir skuldbindingu sem laut að fjárhæð þess gjalds sem innheimt yrði vegna notkunar á fjarstæðum eða því hvernig gjaldtöku yrði að öðru leyti háttað. Var það því niðurstaða Landsréttar að I hefði hvorki vanefnt samninginn né sýnt af sér saknæma háttsemi í ákvörðunum um þau atriði sem bótakröfur H og R voru reistar á. Þá féllst Landsréttur jafnframt ekki á með H að efni væru til að breyta samningnum á þann veg sem hann gerði kröfu um en af því leiddi að þær fjárkröfur sem H hafði uppi í málinu samhliða kröfunni komu ekki til álita. Öllum málsástæðum og kröfum H og R var þannig hafnað og hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu I.
Þ ehf. keypti allt hlutafé í einkahlutafélaginu SF af S. Kaupverðið var 24 milljónir króna sem skyldi greiða með 24 mánaðarlegum jöfnum greiðslum. Þ innti af hendi greiðslur mánuðina ágúst til nóvember 2022 en ekki eftir það. Höfðaði S mál á hendur Þ ehf. til heimtu á sex gjaldföllnum greiðslum. Þ ehf. bar því við að S hefði vanefnt samning aðila verulega og væri samningurinn fallinn niður af þeim sökum og einnig vegna forsendubrests. Í dómi Landsréttar var því hafnað að með bréfi lögmanns S hefði hann vanefnt samning aðila eða boðað vanefndir af sinni hálfu. Ekki yrði heldur séð að S hefði brotið gegn ákvæði samningsins um samkeppnisbann. Einnig var því hafnað að forsendur samningsins hefðu brostið. Voru kröfur S því teknar til greina.
Stefnda gert að greiða stefnanda 22.613.680 krónur. Krafa stefnanda byggði á skilnaðarsamkomulagi hennar og stefnda, um að stefndi keypti hennar hluta í fasteign sem þau áttu í sameiningu, en eignin skyldi þó án tafar sett í sölumeðferð, og seldist hún á hærri verði en nam matsverði sem aðilar höfðu komið sér saman um, skyldi söluverðinu skipt jafnt.
Aðilar málsins gerðu með sér verksamning um breikkun Reykjanesbrautar, Í hf. sem verktaki og V sem verkkaupi. Ágreiningur reis milli aðila um það hvort og þá hvaða áhrif lækkun byggingarvísitölu í maí 2020 ætti að hafa á samning aðila. Byggði Í hf. á því að samkvæmt grein 5.1.13 í ÍST 30:2012, sem var hluti útboðslýsingar, ætti að breyta samningsfjárhæð aðila til hækkunar. Taldi Í hf. að lög nr. 25/2020 hefðu leitt til þess að byggingarvísitala hefði lækkað um 2,8% í maí 2020 í stað þess að hækka um 0,3% og byggði þar á matsgerð dómkvadds matsmanns. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt umræddu ákvæði í ÍST 30:2012 ætti að meta sérstaklega hvaða áhrif lagabreytingar hefðu á „kostnað“ aðila til hækkunar eða lækkunar. Ekki yrði þó ráðið af gögnum málsins hvort eða þá hvernig kostnaður væri skilgreindur í samningi aðila. Í ljósi þessa og að teknu tilliti til þess að verksamninga sem gerðir væru á grundvelli ákvæða laga nr. 120/2016 um opinber innkaup bæri að túlka samkvæmt orðanna hljóðan var hafnað þeirri málsástæðu Í hf. að endurgjald hans skyldi hækkað á grundvelli greinar 5.1.13 í ÍST 30:2012. Ekki var heldur á það fallist að réttarreglur um brostnar forsendur gætu leitt til þeirrar niðurstöðu. Loks var ekki talið að efni væru til að víkja ákvæði samnings aðila um endurgjald til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum Í hf.
Aðilar deildu um efndir kaupsamnings um jörð sem m.a. hafði verið notuð til ferðaþjónustureksturs. Stefnendur gerðu kröfu um fullar efndir skv. kaupsamningi, auk dráttarvaxta frá gjalddaga kröfunnar. Stefndu byggðu á því að skylda þeirra til fullra efnda skv. kaupsamningnum hefði fallið brott vegna áhrifa heimsfaraldurs af völdum Covid-19 og aðgerða stjórnvalda til að sporna við útbreiðslu faraldursins, sem hafi leitt til þess að ferðaþjónusta hafi nánast lagst af á árunum 2020 og 2021. Byggðu stefndu einkum á ólögfestri reglu kröfuréttar um force majeure, en einnig á reglu kröfuréttar um stjórnunarábyrgð. Jafnframt byggðu stefndu á 36. gr. laga nr. 7/1936 og reglunni um brostnar forsendur, sem og reglum fasteignakauparéttar um galla og kröfðust afsláttar af kaupverði og/eða lækkunar kaupverðs á grundvelli skaðabóta. Talið var að stefndu bæri að greiða eftirstöðvar samkvæmt kaupsamningi, en upphafstími dráttarvaxta var miðaður við höfðun málsins.
Með leigusamningi til 20 ára leigði Í ehf. til F ehf. fasteign undir hótelrekstur. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til heimsfaraldurs Covid-19 lokaði F ehf. hótelinu í apríl 2020. Í málinu krafðist F ehf. að endurgjaldsákvæði leigusamnings aðila yrði breytt á tímabilinu apríl 2020 til mars 2021. Í ehf. krafðist hins vegar greiðslu leigu fyrir tímabilið apríl 2020 til september sama ár. Hæstiréttur féllst ekki á að sjónarmið um áhættuskipti, stjórnunarábyrgð, brostnar forsendur eða regla 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga skyldu leiða til breytinga á samningi eða skyldum til greiðslu leigu. Leigusamningurinn hafði að geyma sérstakt ákvæði um force majeure aðstæður sem áhrif gæti haft í tilviki greiðslufalls F ehf. Atvik þóttu vera með þeim hætti að skilyrði samningsákvæðisins voru talin uppfyllt þannig að greiðslufall F ehf. frá 1. apríl 2020 til 31. mars 2021 þóttu ekki hafa falið í sér vanefnd. Á hinn bóginn var fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að það leysi F ehf. ekki undan þeirri skyldu að greiða kröfuna eftir að því ástandi lauk. F ehf. var dæmt til að greiða Í ehf. leiguskuldina með dráttarvöxtum frá þeim tíma er efndahindrun samkvæmt samningsákvæðinu lauk.
Með leigusamningi til 20 ára leigði S ehf. til B hf. fasteignir undir hótelrekstur. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til heimsfaraldurs Covid-19 lokaði B hf. hótelinu í mars 2020. Jafnframt greiddi B hf. 20% af umsaminni leigu á tímabilinu. Í málinu krafði S ehf. B hf. um vangoldnar leigu samkvæmt leigusamningnum, að frátöldum framangreindum innborgunum. Kröfu var jafnframt beint að I hf., sem með áritun á samninginn ábyrgðist greiðslu fjárhæðar sex mánaða leigu. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að áhættuskipti að gagnkvæmum samningi ættu ekki að hafa áhrif á leigu umrætt tímabil. Skylda til greiðslu peninga hefði ekki fallið niður vegna reglunnar um force majeure. Þá ætti regla um stjórnunarábyrgð sem skuldari bar fyrir sig ekki við í málinu og heldur ekki reglur um brostnar forsendur. Jafnframt hafnaði Hæstiréttur því að efni væru til þess á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að skilyrði væru til þess að víkja til hliðar endurgjaldsákvæði samningsins. Þó var upphafstími dráttarvaxta leiguskuldar miðaður við höfðun máls í héraði en ekki við umsamda gjalddaga. Þá var I hf. dæmdur greiðsluskyldur eftir ábyrgð sinni samkvæmt samningnum og var upphafstími dráttarvaxta dómkröfunnar á hendur honum hinn sami og hjá B hf.
Ágreiningur reis vegna viðskipta með hluti í óskráðu félagi sem starfaði við hugbúnaðargerð og hönnun lækningartækja. Í kjölfar sölu á rúmlega 6% hlut stefnanda í félaginu til stefnda var ráðandi hlutur seldur til bandarísks fjáfestis þremur mánuðum síðar. Talið var að stefnandi hefði mátt gera sér grein fyrir að til stóð að fá bandaríska fjárfesta að félaginu og að slík sala gæti gengið eftir á næstu mánuðum og hann hafi tekið tillit til þess við verðlagningu bréfanna, en stefnandi verð með próf í verðbréfamiðlun og naut ráðgjafar við kaupin. Þá var ekki talið að viðræður við bandaríska fjárfestinn sem var stærsti viðskiptavinur félagsins hefðu verið komnar á það stig við sölu stefnanda á hlutnum að raunhæft hafi verið að draga einhverja ályktun um möguleg áhrif þeirra á söluna. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.
F ehf. og Í ehf. gerðu með sér leigusamning árið 2013 þar sem F ehf. tók á leigu fasteign í eigu Í ehf. til ársins 2035 í því skyni að reka þar hótel. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til Covid-19 faraldursins var hótelinu lokað frá 1. apríl 2020 til 31. mars 2021. Jafnframt greiddi F ehf. aðeins 20% af leigureikningi fyrir apríl 2020 og fjárhæð sem svaraði til 20% af heildarkröfu samkvæmt útgefnum reikningum fyrir janúar, febrúar og mars 2021, en greiddi ekki frekar móttekna leigureikninga á lokunartíma. Í málinu krafði Í ehf. F ehf. um vangoldnar leigugreiðslur samkvæmt leigusamningnum fyrir mánuðina apríl til og með september 2020 að frádregnum tilgreindum innborgunum. F ehf. krafðist sýknu af greiðslukröfu Í ehf. og að ákvæði leigusamnings um leigugreiðslur yrði vikið til hliðar allan tímann sem hótelinu var lokað. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að skilyrðum 3. mgr. 11. gr. leigusamnings aðila, þar sem samið var um áhrif ófyrirsjáanlegra atvika á gagnkvæma efndaskyldu (force majeure), hafi verið fullnægt í byrjun apríl 2020. Framangreint ástand hafi varað allt þar til F ehf. naut að nýju tekna af sölu á gisti- og veitingaþjónustu ári síðar á grundvelli samnings við S. Hefði F ehf. því ekki vanefnt greiðsluskyldu sína. Samningsákvæðið tæki einungis til þess tíma þegar efndahindrun væri til staðar og leiddi auk þess ekki til þess að krafa félli niður. Niðurstaða um það hvort greiðsluskylda F ehf. væri fallin niður réðist alfarið af því hvort efni væri til að víkja til hliðar grein 6.1 í samningi aðila um greiðslu leigu á grundvelli reglna um brostnar forsendur eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Landsréttur féllst á það með héraðsdómi að ekki kæmi til álita að beita reglunni um brostnar forsendur. Rétturinn vísaði til þess að 36. gr. laga nr. 7/1936 fæli í sér undantekningu frá meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og bæri almennt að beita varúð við beitingu hennar. Ganga yrði út frá því að leigusamningurinn hafi byggst á hagsmunamati tveggja jafnsettra aðila í viðskiptum. Samkvæmt honum hafi leigugreiðslur ekki tekið mið af afkomu í rekstri hótelsins. Ráðið yrði af dómaframkvæmd að nokkuð mikið þurfi til að koma svo að ákvæðum samnings af þessum toga milli jafnsettra aðila yrði vikið til hliðar eða breytt vegna atvika sem síðar koma til. Samningsaðilar þurfi því almennt sjálfir að bera áhættuna af því ef aðstæður breytist á samningstímanum. Framangreind sjónarmið eigi sérstaklega við um langtímasamninga þegar aðstæður breytist tímabundið á hluta samningstímans. Fjárhagsupplýsingar gæfu til kynna að rekstur F ehf. hafi verið mjög erfiður á þeim tíma sem ágreiningur aðila standi um en að vandinn hafi verið tímabundinn. Allan lokunartímann hafi F ehf. haft hið leigða húsnæði til umráða. Með vísan til alls þessa taldi Landsréttur ekki efni til að líta svo á að ósanngjarnt væri af hálfu Í ehf. að bera fyrir sig ákvæði leigusamningsins um greiðslu leigu. Var F ehf. því gert að greiða Í ehf. eftirstöðvar leiguskuldarinnar auk þess sem sýknað var af kröfum F ehf.
Lífeyrissjóðurinn LB höfðaði mál gegn stefndu og krafðist breytinga á samkomulagi LB og aðildarfyrirtækja sjóðsins frá 1997, sem gert var í tengslum við setningu laga um einkavæðingu bankanna LÍ og B. Með samkomulaginu, sem byggt var á nánar tilgreindum tryggingarfræðilegum forsendum, skuldbundu aðildarfyrirtækin sig til að inna af hendi viðbótargreiðslu til LB sem skiptist niður á þau hlutfallslega, auk þess sem kveðið var á um hækkun á iðgjaldahlutfalli launagreiðanda. Aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB byggðu einkum á því að samkomulagið hafi verið ósanngjarnt og forsendur þess brostið. Ættu stefndu því, í tilteknum hlutföllum, að inna af hendi viðbótargreiðslu í samræmi við niðurstöðu matsgerðar frá 2017 og að frá 1. janúar 2015 ættu stefndu að bera ábyrgð á skuldbindingum svokallaðrar Hlutfallsdeildar LB umfram eignir á hverjum tíma. Þriðja varakrafa LB laut að því að viðurkennt yrði að stefndi Í bæri ábyrgð frá 1. janúar 1998 gagnvart LB á lífeyrisskuldbindingum þeirra sjóðfélaga í Hlutfallsdeild sem voru starfsmenn LÍ fyrir þann dag. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu LÍ vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB yrðu ekki teknar til greina á grundvelli 36. gr. samningalaga, og að tilvísanir LB til 65. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar breyttu engu þar um. Með sömu röksemdum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um að hafna málsástæðum LB fyrir aðalkröfu og tveimur varakröfum hans sem lutu að óskráðum reglum um brostnar forsendur og óréttmæta auðgun, sem og þriðju varakröfu LB. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóm um sýknu stefndu af kröfum LB.
B hf. og S ehf. gerðu með sér leigusamning árið 2014 þar sem B hf. tók á leigu fasteign í eigu S ehf. til ársins 2036 í því skyni að reka þar hótel. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til Covid-19 faraldursins var hótelinu lokað um tíma. Jafnframt greiddi B hf. aðeins 20% af umsömdu leigugjaldi frá apríl 2020. Í málinu krafði S ehf. B hf. um vangoldnar leigugreiðslur samkvæmt leigusamningnum, að frátöldum framangreindum innborgunum. Kröfu var jafnframt beint að áfrýjandanum I hf., sem með áritun á samninginn ábyrgðist greiðslu sex mánaða leigu samkvæmt honum. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að Covid-19 faraldurinn og ráðstafanir stjórnvalda tengdar honum hefðu falið í sér atburð sem í samningssambandi aðila hefði fallið undir hina óskráðu reglu um force majeure, enda hefði greiðsluvandi B hf. stafað af ófyrirsjáanlegum og óviðráðanlegum atburði sem var ótengdur rekstri félagsins að öðru leyti. Var því ekki talið að um vanefnd hefði verið að ræða af hálfu B hf. þótt félagið hefði aðeins greitt 20% af umsaminni leigu á tímabilinu frá apríl 2020 til og með nóvember sama ár. Í því fælist þó ekki sjálfkrafa að greiðsluskylda félli niður því skuldara bæri að efna samningsskuldbindingar sínar þegar efndahindrun sem fellur undir regluna um force majeure væri úr vegi, nema lög stæðu til annars. Þá taldi Landsréttur að ógilding ákvæðis leigusamnings aðila um leigugjald og ábyrgð I hf. á vanefndum myndi fela í sér óréttláta réttindaskerðingu. Kæmi því ekki til greina að beita reglunni um brostnar forsendur í málinu. Jafnframt hafnaði Landsréttur því að efni væru til þess á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að leggja, í heild eða að hluta, á S ehf. hina endanlegu áhættu af áhrifum Covid-19 faraldursins á rekstur B hf. Í því efni var litið til meginreglu samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og þess að samningsaðilar þurfi almennt sjálfir að bera áhættuna af því ef aðstæður breytast á löngum samningstíma. Þá hefði B hf., andstætt S ehf., notið góðs af ýmsum mótvægisaðgerðum stjórnvalda vegna Covid-19 faraldursins. Loks hefði S ehf. lagt út í kostnað bæði við öflun og rekstur hins leigða húsnæðis og við að laga það að þörfum B hf., allt gegn því leigugjaldi sem samið var um, auk þess sem B hf. hefði haft hið leigða til fullrar ráðstöfunar allan þann tíma sem krafa S ehf. tók til. Féllst Landsréttur því á að S ehf. ætti kröfu á hendur B hf. vegna vangoldinnar leigu samkvæmt leigusamningi aðila og á hendur I hf. á grundvelli ábyrgðarskuldbindingar þess félags samkvæmt samningnum.
Stefnda gert að greiða stefnanda 8.711.470 krónur ásamt dráttarvöxtum, með vísan til þjónustusamnings aðila.
Leigusamningi vikið til hliðar að hluta á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936.
A höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaábyrgð Í vegna ólögmætrar nauðungarsölu á fasteign hennar. Þá krafðist A miskabóta úr hendi Í vegna nauðungarsölunnar og jafnframt að felldar yrðu niður eftirstöðvar þriggja lána sem hvílt höfðu á fasteigninni. Í dómi Landsréttar kom fram að greiðsluáskorun sú sem birt hefði verið A og nauðungarsölubeiðnin hefðu uppfyllt skilyrði 9. gr. og 1. mgr. 11. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu og samkvæmt því hefðu verið uppfyllt þau skilyrði 1. mgr. 13. gr. sömu laga að nauðungarsölubeiðnin hefði verið í lögmætu formi og að réttilega hefði verið staðið að áskorun til gerðarþola. Ekki var talið að augljósir efnislegir annmarkar hefðu verið á rétti Í til að krefjast nauðungarsölu með því að hærri kröfufjárhæð hefði verið tilgreind í nauðungarsölubeiðni en í greiðsluáskorun enda var óumdeilt í málinu að A hefði í raun verið í vanskilum við Í. Þá var ekki talið að A hefði sætt óréttmætri mismunun af hálfu Í miðað við aðra sem hefðu verið í sambærilegri stöðu eða að Í hefði brotið gegn friðhelgi einkalífs og eignarrétti A með því að neyta lög- og samningsbundinna heimilda til innheimtuaðgerða. Samkvæmt því hefði A ekki sannað að starfsmenn Í hefðu sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi í tengslum við undirbúning og framkvæmd nauðungarsölu á fasteign hennar og var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum A.
Hafnað var kröfum Lífeyrissjóðs, sem vörðuðu einkum breytingu samnings með vísan til reglna um óréttmæta auðgun, brostnar forsendur og sanngirnissjónarmið samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.
Fallist var á kröfu stefnenda um að brostnar forsendur væru fyrir yfirlýsingu þeirra um að stefndi væri eigandi að 50% eignarhluta fasteignar á Spáni, og viðurkennd var riftun kaupsamnings aðila um hin 50%.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um greiðslu bóta vegna hagnaðarmissis, sem stefnandi taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að stefndi ákvað að hafna tilboði hans í byggingu knatthúss.
Andri Egilsson, Bryndís Helgadóttir, Darri Egilsson, Helgi Þór Helgason, Jón Tryggvi Helgason, Helgi Þór Logason, Kristín Þorbjörg Logadóttir og Oktavía Stefanía Helgadóttir og Bára Siguróladóttir (
Hjörleifur Kvaran lögmaður)
gegn
íslenska ríkinu (
Eiríkur Gunnsteinsson lögmaður, Atli Már Ingólfsson lögmaður, 1. prófmál)
A og fleiri kröfðust viðurkenningar á eignarráðum á því landi sem eigendur „afsöluðu“ til SÍ með samningi 29. október 1939 og LR afhenti Keldunes- og Framnesbændum með yfirlýsingu 1967. Landsréttur féllst á þá niðurstöðu héraðsdóms að land það sem LR afhenti Keldunes- og Framnesbændum hefði einungis verið afhent til beitar en ekki til fullra eignaryfirráða. Þá var einnig staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með samningnum frá 29. október 1939 hefði hinu umdeilda landi verið afsalað til SÍ og að hið afsalaða land hefði verið nægjanlega skilgreint og afmarkað í samningnum. A og fleiri byggðu mál sitt meðal annars á því að Í hefði brotið gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að LR hefði afhent bændum á öðru landsvæði til baka land án endurgjalds sem hefði áður verið afhent henni til friðunar og uppgræðslu. Að mati Landsréttar voru samningur sá sem um ræddi í málinu og aðrir samningar sem vísað var til mismunandi í þýðingarmiklum atriðum. Var því ekki talið að landeigendum hefði verið mismunað með afstöðu Í til kröfu þeirra um full eignarráð yfir landinu sem þeim var afhent til beitar 1967. Jafnframt taldi Landsréttur að samningurinn frá 1939 hefði ekki verið ósanngjarn eða andstæður góðri viðskiptavenju og að forsendur samningsins hefðu ekki brostið þegar hluti landsins hefði farið undir vatn tæpum 40 árum eftir gerð hans. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í af kröfum A og fleiri staðfest. Einnig var staðfestur kaupréttur A og fleiri að hinu afsalaða landi.
HÞ og GÞ voru eigendur F ehf. sem sameinaðist AG ehf. árið 2014. Kröfðust þeir ógildingar á samrunanum og að stefndu yrði gert að greiða þeim skaðabætur. Skaðabótakrafan á hendur AG ehf., AG og GÖ, byggðist á þeim grunni að þeir hefðu misnotað yfirburðastöðu sína og fengið HÞ og GÞ til að ganga til samrunans á fölskum forsendum. Hvað varðaði lögmennina L, E og S og félag þeirra B sf. var byggt á því að lögmennirnir hefðu vanrækt að gæta hagsmuna HÞ og GÞ með fullnægjandi hætti í samrunaferlinu og í kjölfar þess. Með dómi Landsréttar var kröfu HÞ og GÞ um ógildingu samrunans ásamt þremur samningum sem tengdust honum vísað frá héraðsdómi án kröfu vegna vanreifunar og skorts á lögvörðum hagsmunum. Þá voru stefndu sýknuð af kröfu HÞ og GÞ um greiðslu skaðabóta þar sem ekki var talið að þeir hefðu fært fram sönnur á að þau hefðu á einhvern hátt nýtt sér fákunnáttu þeirra eða beitt þá blekkingum eða svikum. Var ekki fallist á að þau hefðu með saknæmum og ólögmætum hætti valdið HÞ og GÞ tjóni. HÞ og GÞ höfðu einnig uppi þrjár varakröfur sem vörðuðu ógildingu að hluta og efndir söluréttarsamnings en stefndu voru jafnframt sýknuð af þeim.
Starfssamningur sem aðilar gerðu í mars 2018 talinn í gildi og grundvalla réttindi og skyldur launþega við uppsögn ásamt almennum reglum. Launþegi sem sagt var upp störfum og ekki gert að sinna vinnuskyldu í uppsögn, talinn eiga rétt á óskertum launum í uppsagnarfresti.
Stefndu töldu samninga aðila frá mars 2018 fallna niður vegna þess að forsendur hafi brostið í öndverðu eða ella eftir að samningar voru gerðir. Samningar hins vegar taldir gildir og stefnandi talinn hafa eignast með þeim þriðjungshlut í einkahlutafélagi.
A hf. krafði H um greiðslu samkvæmt láni sem hann hafði tekið hjá S og D hf. tók síðar yfir og framseldi til A hf. Landsréttur vísaði til þess að komist hefði á lánssamningur milli S sem lánveitanda og stefnda sem lántaka þar sem kveðið hafi verið á um gilda skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum og um hefðbundið peningalán hefði verið að ræða. Þá þóttu ekki rök fyrir sýknu H vegna aðildarskorts. Jafnframt var ekki fallist á að krafa A hf. væri fyrnd, enda hefði hún stofnast í tíð eldri fyrningarlaga nr. 14/1905 og um hana gilti 10 ára fyrningarfrestur, sbr. 2. tölulið 4. gr. laganna. Þá kom fram í dómi Landsréttar að við lántökuna hefði H undirritað yfirlýsingu þar sem fram hefði komið að hann gerði sér grein fyrir að lántaka í erlendri mynt væri áhættusamari en lántaka í íslenskum krónum eins og lánveitandi hefði kynnt honum sérstaklega. Auk þess hefði H starfað sem löggiltur endurskoðandi og stundað viðskipti með fjármálagerninga áður en þau viðskipti hans sem málið varðaði komu til. Á þeim grundvelli þóttu því rök ekki standa til þess að óskráðar réttarreglur um réttaráhrif brostinna forsendna eða reglur 31. og 36. gr. laga nr. 7/1936 gætu leitt til sýknu H. Var krafa A hf. því tekin til greina.
O ohf. höfðaði mál gegn Í og AB-fasteignum ehf. í apríl 2018 og krafðist annars vegar að viðurkennt yrði að allur réttur til virkjunar vatnsafls í Úlfsá í Dagverðardal væri eign O ohf. og hins vegar að samningur sem Í og AB-fasteignir ehf. gerðu 24. janúar 2018 yrði ógiltur. Málshöfðunina mátti rekja til þess að Í og O, forveri O ohf., gerðu með sér samning 30. desember 1977 um yfirtöku O á rekstri, eignum og skuldum Rafveitu Ísafjarðar. Með samningnum var afhentur allur réttur til virkjunar vatnsafls, jarðhita og fallvatns, sem Í eða rafveitan ætti eða kynni að eiga í löndum kaupstaðarins, rafveitunnar eða annars staðar og kaupstaðurinn kynni að hafa samið um. Næði þetta jafnt til þekktra sem óþekktra réttinda. Rituðu samningsaðilar undir afsal í desember 1978. Hinn 24. janúar 2018 gerðu Í og AB-fasteignir ehf. á hinn bóginn með sér samning sem heimilaði AB-fasteignum ehf. að rannsaka vatnasvið og hagkvæmni hugsanlegrar virkjunar í Úlfsá og nýta vatnsréttindi sem Í ætti í ánni til vatnsaflsvirkjunar. Í samningnum var meðal annars kveðið á um að kæmi í ljós að Í væri ekki lögmætur eigandi alls lands og vatnsréttinda í ánni félli samningurinn niður báðum aðilum að skaðlausu. Undir rekstri málsins í héraði varð samkomulag milli AB-fasteigna ehf. og O ohf., meðal annars um að útivist yrði af hálfu AB fasteigna ehf. við frekari málarekstur fyrir dómstólum. Héraðsdómur féllst á dómkröfur O ohf. gagnvart Í og AB fasteignum ehf. Í kjölfarið áfrýjaði Í málinu gagnvart O ohf. og krafðist sýknu af kröfum O ohf. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að Í hefði kosið að stefna ekki AB-fasteignum ehf. fyrir Landsrétt og kæmi héraðsdómur því ekki til endurskoðunar gagnvart því félagi. Af þeim sökum hefði Í ekki markað áfrýjun sinn þann farveg að dómur yrði lagður á kröfu hans um sýknu af ógildingarkröfu O ohf. og var þeirri kröfu því vísað frá Landsrétti. Þá hafnaði Landsréttur þeim málatilbúnaði Í að framsal Í til O með samningnum 1977 og afsalinu 1978, sem O ohf. leiddi rétt sinn til hinna umdeildu réttinda af, hefði falið í sér óskuldbindandi, ógilda eða ógildanlega ráðstöfun eignarréttar. Þegar litið væri til þess tilgangs sem lá að baki framsali réttindanna til O og atvika máls að öðru leyti var þannig ekki talið að framsalið hefði verið í andstöðu við ráðstöfunarheimildir Í samkvæmt þágildandi sveitarstjórnarlögum nr. 58/1961. Þá taldi Landsréttur að meðal annars þar sem Í hefði í þágu fjárhagslegra hagsmuna sinna átt virkan þátt í því að koma á breytingum á eignarhaldi O gæti Í ekki byggt á því að það fæli í sér breyttar aðstæður af því tagi sem valdið gætu því á grundvelli reglna um brostnar forsendur að Í yrði leyst undan þeirri skuldbindingu sem fólst í afsali réttindanna til O. Þá hafnaði rétturinn því einnig að skortur á þinglýsingu eða skráningu hinna umdeildu réttinda, ákvæði laga nr. 46/1905 um hefð eða tiltekin túlkun á samningi Í og O gætu leitt til sýknu Í af viðurkenningarkröfu O ohf. Loks var því hafnað að 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. 6. gr. laga nr. 11/1986, yrði beitt til að víkja samningi Í og O til hliðar enda hefði samningurinn verið að fullu efndur er þetta lagaákvæði tók gildi. Var dómur héraðsdóms því staðfestur um að viðurkennt væri að allur réttur til virkjunar vatnsafls, fallvatns, í Úlfsá í Dagverðardal væri eign O ohf.
Stefnda gert að greiða stefnanda fjárkröfu sem rekja mátti til samnings um útgáfu á riti.
A og B keyptu saman fasteign í óvígðri sambúð. Við sambúðarslit greindi þau á um eignarhlutdeild í fasteigninni og hvort ætti að leggja nánar tilgreint samkomulag til grundvallar eignarhlutföllunum en B taldi að það skyldi ekki gert, m.a. vegna brostinna forsendna. Í málinu lá fyrir að B var einn skráður eigandi fasteignarinnar og fjármagnaði kaupin að mestu með láni er hann tók, en bæði lögðu jafnframt til fé við kaupin. Í dómi Landsréttar kom fram að það hefði verið forsenda fyrir samkomulaginu að sameiginlegar og gagnkvæmar skyldur þeirra um greiðslur af láninu sem B tók vegna íbúðarkaupanna yrðu efndar. Það hefði ekki gengið eftir vegna sambúðarslitanna og atvik hefðu orðið með öðrum hætti en samkomulagið gerði ráð fyrir, en fyrir lá að sambúðin varði í sjö mánuði. Taldi rétturinn því að með þessu hefðu mikilvægar forsendur brostið fyrir samkomulaginu um eignarhlutdeildina. Voru kröfur B því teknar til greina.
L hf. höfðaði mál á hendur S til heimtu skuldar á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar S á láni til S ehf. Sýknukrafa S var meðal annars reist á því að þar sem lánið hefði verið tryggt með 3. veðrétti í fasteigninni að Skólavörðustíg 40 hefði L hf. brotið gegn trúnaðarskyldum gagnvart sér með því að heimila greiðslu skulda sem stóðu aftar í veðröð og óveðtryggðra skulda áður en söluverði fasteignarinnar var ráðstafað inn á lánið. Í dómi Landsréttar kom fram að S hefði verið kunnugt um efni samkomulags S ehf. og byggingaraðila um byggingarframkvæmdir að Skólavörðustíg 40, og um hlutverk L hf. við fjármögnun þeirra, og yrði samkomulaginu, sem kvað á um hvernig ráðstafa ætti tekjum af sölu fasteignarinnar, ekki jafnað til fullnustugerðar. Með ráðstöfun söluandvirðisins í samræmi við samkomulagið hefði L því ekki brotið gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart S. Þá voru ekki talin efni til að víkja til hliðar sjálfskuldarábyrgð S á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 eða reglna samningaréttar um brostnar forsendur. Loks var ekki fallist á með S að ábyrgð hans hefði fallið niður samhliða því að fyrrgreind tryggingarréttindi voru felld niður þar sem nauðsynlegt hefði verið að aflétta láninu af seldum eignarhlutum til að koma þeim í verð þannig að nýta mætti söluandvirðið til að greiða lánið, sem var í vanskilum, að hluta eða að fullu. Því hefði samkomulagið í raun falið í sér takmörkun á þeirri áhættu sem S bar af ábyrgðinni en ekki aukningu hennar. Var S því gert að greiða L hf. umkrafða fjárhæð.
ST ehf. höfðaði mál á hendur SF ehf. og krafðist þess aðallega að viðurkennt yrði að nánar tilgreindur lóðarleigusamningur væri ekki í gildi en til vara að hann yrði ógiltur með dómi. Samkvæmt leigusamningnum átti leigutímanum að ljúka 30. september 2017 en SF ehf. átti rétt á að framlengja leigutímann á sömu forsendum ef hann hefði efnt skyldur sínar samkvæmt honum. Í því fólst að hann þyrfti að hafa greitt áhvílandi veðlán að fullu fyrir lok upphaflegs leigutíma og að leigugreiðslur væru ekki í vanskilum miðað við sama tímamark. Í dómi Landsréttar kom fram að SF ehf. hefði greitt áhvílandi veðlán fyrir fyrrgreint tímamark. Þá hefðu ST ehf. og fyrri leigusalar ekki gert athugasemdir við útreikning eða greiðslutíma leigugreiðslna í meira en tíu ár og þannig samþykkt með langvarandi athafnaleysi að greiðslurnar væru í samræmi við efni leigusamningsins. Hefði SF ehf. því fullnægt skilyrðum samningsins til framlengingar á leigutímanum. Rétturinn hafnaði jafnframt varakröfu ST ehf. um að leigusamningurinn yrði ógiltur á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða reglna samningaréttar um brostnar forsendur. Niðurstaða héraðsdóms var því staðfest.
X og Y, sem höfðu verið í sambúð í um sjö mánuði, deildu um eignarhlutdeild í fasteign. Fallist var á að forsendur sem lágu til grundvallar eignarhlutdeild í samkomulagi sem þau höfðu gert hefðu brostið. Voru eignarhlutföll því ákveðin í samræmi við raunveruleg framlög aðila til kaupa fasteignarinnar.
Ágreiningur um veikindalaunarétt o.fl.
SV yngri, ÁV og NV og SV eldri gerðu með sér hluthafasamkomulag 1. mars 2010 um meðferð hlutafjáreignar sinnar í V ehf. í því skyni að standa vörð um sameiginlega hagsmuni þeirra í félaginu. Í árslok 2013 framseldi SV eldri rúmlega þriðjungs hlut sinn í félaginu til N Ltd., sem var í sameiginlegri eigu hans og barna hans SV yngri, ÁV og NV. Um ári síðar var hluturinn framseldur til DS Ltd. sem var að öllu leyti í eigu SV eldri. Með bréfi 23. ágúst 2016 lýsti SV yngri yfir riftun á hluthafasamkomulaginu, í aðalatriðum á þeim grundvelli að samkomulagið hefði verið vanefnt í verulegum atriðum, að forsendur þess væru brostnar og að einstök ákvæði þess væru ógildanleg og óskuldbindandi fyrir hann. Í kjölfarið höfðuðu SV eldri, ÁV, NV og DS Ltd. mál gegn SV yngri til ógildingar á riftuninni. Landsréttur féllst ekki á að SV eldri hefði brotið gegn samkomulaginu með framsali til N Ltd. og síðar til DS Ltd. í trássi við ákvæði þess þar sem SV yngri hefði samþykkt framsalið með beinum og óbeinum hætti og aðilar þess litið svo á að DS Ltd., líkt og forveri þess N Ltd., væri bundið af ákvæðum samkomulagsins ásamt SV eldri. Þá þótti ósannað að ákvæðum samkomulagsins hefði ekki verið fylgt eftir í framkvæmd og yrði riftun ekki á því byggð. Á hinn bóginn þótti samkomulagið ganga í berhögg við ýmis ófrávíkjanleg ákvæði laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og samþykktir V ehf. Með hliðsjón af því og hversu víðtækar og ótímabundnar hömlur ákvæði samkomulagsins lagði á ákvörðunarvald og ráðstöfunarrétt stefnda yfir hlutafjáreign sinni í félaginu, þeim mikla vanda sem ríkti í samskiptum málsaðila og þeim djúpstæða og langvarandi ágreiningi sem uppi hefði verið um rekstur og stjórn þess, yrði að telja að þær forsendur sem lágu til grundvallar hluthafasamkomulaginu hefðu brostið í svo verulegum atriðum að SV yngri hefði verið rétt að líta svo á að hann væri óbundinn af ákvæðum þess. Var riftun samkomulagsins því talin réttmæt og niðurstaða héraðsdóms um sýknu SV yngri af kröfum SV eldri, ÁV, NV og DS Ltd. staðfest.
Í samningi S ehf. og L hf. frá desember 2013 um fjárhagslega endurskipulagningu ÚS ehf. var kveðið á um að seldi S ehf. hluti sína í ÚS ehf. innan fimm ára frá undirritun samningsins á hærra verði en því virði sem L hf. mat þá félagið, 1.146.800.000 krónur, rynni helmingur af söluandvirðinu, sem væri umfram fyrrgreint eignavirði, til L hf. Í febrúar 2014 seldi S ehf. alla hluti sína í ÚS ehf. til I ehf., en samkvæmt kaupsamningnum var verðið 1.250.000.000 krónur. Með vísan til ákvæði samningsins frá desember 2013 krafðist L hf. þess í málinu að S ehf. yrði gert að greiða sér 51.600.000 krónur. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var ekki fallist á með S ehf. að endanlegt söluverð fyrir hluta hans í ÚS ehf. hefði verið 446.274.174 krónur, líkt og komið hefði fram í uppgjörssamkomulagi hans við I ehf. og fallið hefði í hans hlut að teknu tilliti til skulda ÚS ehf. Þá var ekki talið að tilgreind hlutafjáraukning S ehf. í ÚS ehf. í febrúar 2014 hefði falið í sér eignaaukningu þannig að áhrif hafði á eignavirði félagsins, að niðurgreiðsla lána ÚS ehf. teldist til kostnaðar við söluna, að L hf. hefði sýnt af sér tómlæti við að halda uppi kröfuna og að forsendur hefðu brostið fyrir hlutdeild L hf. í umframvirði ÚS ehf. Loks var talið að S ehf. hefði ekki sýnt fram á að efni samningsins frá desember 2013 og staða samningsaðila eða aðstæður við samningsgerð hefðu verið með þeim hætti að víkja bæri ákvæði samningsins til hliðar með vísan til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var því fallist á kröfu L hf.
Ágreiningur um framlengingu leigusamnings.
L hf. krafðist greiðslu skuldar á grundvelli fjölmyntaláns sem J tók hjá bankanum og óumdeilt var að hefði verið tengt gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Þá krafðist L hf. jafnframt að honum yrði heimilt að gera fjárnám hjá E og L ehf. fyrir eignarhluta þeirra í tilteknum fasteignum sem settar voru að veði til tryggingar endurgreiðslu lánsins. J, E og L ehf. reistu sýknukröfu sína á því að lánið hefði verið að fullu greitt upp með tiltekinni greiðslu J til L hf. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að J bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð að frádreginni þeirri greiðslu sem J hafði innt af hendi. Var hvorki talið að óskráðar reglur um réttaráhrif brostinna forsendna né 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga gætu leitt til þeirrar niðurstöðu að sýkna bæri J af fjárkröfunni. Þá yrði krafan ekki lækkuð með vísan til réttarreglna um viðtökudrátt eða tómlæti eða á þeim grundvelli að J hefði gert L hf. lögmætt greiðslutilboð sem sá síðarnefndi hefði hafnað. Loks var L hf. heimilað að gera fjárnám í fasteignum E og L ehf. fyrir fjárkröfu þeirri sem um ræddi í málinu, en fyrir Hæstarétti afmarkaði L hf. kröfur sínar nánar hvað þetta varðaði.
G hf. höfðaði mál á hendur O ohf. til heimtu þess sem hann taldi skorta á fullar greiðslur eftir samningum aðila fyrir afnot af heitu vatni úr landi jarða í Reykjahverfi á nánar tilgreindu tímabili. O ohf. höfðaði gagnsök í héraði og krafðist þess að vikið yrði til hliðar nánar tilgreindum verðákvæðum samninga og samkomulags aðila og að teknar yrðu upp nánar tilgreindar breytingar á ákvæðunum. Var hvor aðili sýknaður af kröfum hins í héraði. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að ekki væru næg efni til að taka til greina kröfur O ohf. um að víkja til hliðar áðurnefndum ákvæðum sem giltu um greiðslur fyrir heitt vatn frá G hf. á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Þá gætu þau atriði sem O ohf. hefði borið fyrir sig heldur ekki haft áhrif á gildi samninganna eftir óskráðum reglum samningaréttar um ógildi löggerninga vegna brostinna forsendna. Var því niðurstaða héraðsdóms um sýknu G hf. staðfest. Hins vegar var fallist á hluta krafna G hf. og O ohf. dæmd til að greiða G hf. nánar tilgreindra fjárhæð.
Fallist var á að samþykkt kauptilboð um íbúð í fjölbýlishúsi væri enn í gildi og skuldbindandi samningur fyrir aðila. Því var þannig hafnað að seljendur hefðu haft heimild til að rifta kaupunum eða að forsendur þeirra hefðu brostið.