Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

350 dómar fundust

Lykilorð: Frávísun frá héraðsdómi að hluta

Landsréttur birt 11. júní 2026 kl. 16:26

315/2025

Ákæruvaldið (Einar Tryggvason saksóknari) gegn Sinh Xuan Luu (Björgvin Jónsson lögmaður)
Málaflokkur: Skattaréttur

S var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í fyrsta lagi staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 til og með 2019 vegna tekjuáranna 2015 til og með 2018 með því að vanframtelja annars vegar rekstrartekjur sínar og hins vegar leigutekjur sínar. Í öðru lagi fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sjálfstæðan rekstur sinn uppgjörstímabilin janúar/ febrúar rekstrarárið 2015 til og með nóvember/desember rekstrarárið 2018 og í þriðja lagi látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald vegna sjálfstæðrar starfsemi sinnar í samræmi við kröfur laga nr. 145/1994 um bókhald. Landsréttur féllst á það með S að tekjur hans á árinu 2015 hefðu verið tvítaldar í ákæru sem næmi tiltekinni fjárhæð og að frádráttarbær kostnaður í rekstri hans hafi verið hærri en gert væri ráð fyrir í málinu. Niðurstaða Landsréttar var sú að undanskot S frá greiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts næmu samtals 14.507.731 krónu og taldi rétturinn að brot hans samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru væru stórfelld í skilningi 1. mgr. 262. gr. almenna hegningarlaga. Sakargiftum um bókhaldsbrot samkvæmt 3. tölulið ákæru var vísað frá dómi þar sem háttsemislýsing ákæruliðarins uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Refsing S var ákveðin sem hegningarauki við eldri dóm. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og einnig til þess að dráttur hafði orðið á meðferð málsins. Var refsing S ákveðin fangelsi í 10 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Einnig var S gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 29 milljónir króna en sæta ella fangelsi í 330 daga.

Landsréttur birt 30. apríl 2026 kl. 22:03

255/2025

Þrotabú E34 ehf (Birgir Már Björnsson lögmaður, Þórhallur Bergmann lögmaður, 2. prófmál) gegn íslenska ríkinu (Þorvaldur Hauksson lögmaður)

Í málinu var deilt um riftunar- og endurgreiðslukröfu þrotabús E34 ehf. á hendur Í vegna átján nánar tilgreindra greiðslna félagsins til Í. Riftunarkrafa þrotabúsins byggðist á 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en til vara á 134. gr. sömu laga. Eftir að mál þetta var höfðað í héraði féllst Í á riftun fjögurra þessara greiðslna. Í ljósi þessa taldi Landsréttur að þrotabú E34 ehf. hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um riftun á þeim greiðslum og var kröfu þess um riftun þeirra því vísað frá Landsrétti án kröfu. Kom þá til skoðunar hvort lagaskilyrði stæðu til þess að rifta fjórtán greiðslum. Í ljósi atvika málsins og þeirrar stöðu sem uppi var í málinu komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að fullnægt væri því skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991 að greiðslur E34 ehf. til Í hafi á ótilhlýðilegan hátt verið Í til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og leitt til þess að eignir þrotamanns hefðu ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Við mat á skilyrði lagaákvæðisins um ógjaldfærni taldi Landsréttur sýnt fram á að E34 ehf. hafi verið ófært um að standa í fullum skilum við lánardrottna sína þegar kröfur á hendur félaginu féllu í gjalddaga á því tímamarki þegar fyrsta greiðslan sem krafist var riftunar á var innt af hendi og ekki sennilegt að greiðsluörðugleikar félagsins myndu líða hjá innan skamms á því tímamarki. Þá taldi Landsréttur að þrotabúinu hafi tekist sönnun um grandsemi Í um ógjaldfærni E34 ehf. þegar þær greiðslur sem krafist var riftunar á fóru fram. Var því fallist á kröfu þrotabús E34 ehf. um riftun fjórtán ráðstafana sem fólust í greiðslum E34 ehf. til Í á nánar tilgreindu tímabili. Í ljósi þessarar niðurstöðu féllst Landsréttur jafnframt á endurgreiðslukörfu þrotabúsins sem tók mið af tjóni þess, sbr. 3.mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991.

Landsréttur birt 19. febrúar 2026

364/2025

Ákæruvaldið (Guðrún Sveinsdóttir saksóknari) gegn Jóni Gunnþórssyni (Gísli M. Auðbergsson lögmaður) (Halldór Kr. Þorsteinsson lögmaður einkaréttarkröfuhafa)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

J var með tveimur héraðsdómum dæmdur til fangelsisrefsingar fyrir fjölda afbrota, þar á meðal á annan tug þjófnaðarbrota og fyrir að hafa margsinnis ekið sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna eða lyfja. Fyrir Landsrétti var ákvörðun refsingar vegna beggja dóma til endurskoðunar, auk þess sem J krafðist frávísunar tiltekinna ákæruliða eða sýknu. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu J fyrir brot gegn nálgunarbanni og eignaspjöll með því að hafa brotið rúðu í tilteknu húsi. Kröfu J um frávísun tiltekins ákæruliðar, sem var reist á vanhæfi embættis lögreglustjórans á Suðurlandi, var hafnað. Aftur á móti var fallist á frávísunarkröfu vegna sakargifta um húsbrot þar sem refsikrafa frá leigutaka og umráðamanni húsnæðisins lá ekki fyrir. Var J gert að sæta fangelsi í þrjú ár og niðurstaða héraðsdóms um einkaréttarkröfur staðfest.

Landsréttur birt 29. janúar 2026

923/2024

MATVÍS (Flóki Ásgeirsson lögmaður) gegn Teppanyaki Iceland ehf (Styrmir Gunnarsson lögmaður, Gunnar Atli Gunnarsson lögmaður, 4. prófmál)

T ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu M vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir. Krafa T ehf. fyrir Landsrétti laut í fyrsta lagi að viðurkenningu skaðabótaskyldu vegna tjóns vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsókn á veitingastaðinn F, í öðru lagi vegna útgáfu fréttatilkynningar sem send var fjölmiðlum og í þriðja lagi vegna umfjöllunar starfsmanna M í kjölfar fréttatilkynningarinnar í fjölmiðlum í tengslum við F. Um b- og c-lið kröfugerðar T ehf. tók Landsréttur fram að í dómi héraðsdóms væri enga umfjöllun að finna um hvort T ehf. hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna útgáfu fréttatilkynningarinnar og síðari umfjöllunar starfsmanna á vegum M. Enda þótt unnt væri að skýra málatilbúnað T ehf. á þann veg að sú háttsemi sem félagið taldi leiða til bótaskyldu væri afmörkuð, skorti að mati Landsréttar að gerð væri grein fyrir því í stefnu hvaða tjón T ehf. hefði beðið vegna háttseminnar. Var grundvöllur umræddra liða kröfugerðar T ehf. talinn í slíku ósamræmi við fyrirmæli 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að ekki yrði hjá því komist að vísa þeim sjálfkrafa frá héraðsdómi. Um a-lið kröfugerðar T ehf. taldi Landsréttur að félagið hefði leitt nægar líkur að tjóni sínu vegna vettvangsheimsóknar M. Vísaði Landsréttur þá til þess að fulltrúar M hefðu haft uppi beinlínis rangar fullyrðingar um fjárhagsstöðu T ehf. við starfsfólk hans og lýst þeim skoðunum að starfsfólkið fengi ekki greidd laun næstu mánaðamót. Að mati réttarins var framganga fulltrúa M við eftirlitsheimsóknina hvorki í samræmi við né í málefnalegum tengslum við það hlutverk sem M er ætlað með slíkum heimsóknum samkvæmt ákvæðum laga nr. 42/2010 um vinnustaðaskírteini og eftirlit á vinnustöðum. Þá var háttsemi þeirra talin stuðla að því að starfsfólk T ehf. hætti tafarlaust störfum á veitingastaðnum. Tók Landsréttur undir forsendur héraðsdóms um að M hafi mátt vera ljóst að framganga fulltrúa hans við heimsóknina gæti valdið tjóni og að skilyrði skaðabótaréttar um sennilega afleiðingu væru því uppfyllt. Var niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu skaðabótaskyldu M vegna tjóns T ehf. vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsóknina því staðfest.

Landsréttur birt 20. nóvember 2025

897/2023

Ákæruvaldið (Guðrún Sveinsdóttir saksóknari) gegn Jóhanni Geir Karlssyni (Stefán Karl Kristjánsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

J var ákærður með tveimur ákærum fyrir mörg auðgunarbrot framin á tímabilinu 30. júní 2020 til 19. ágúst 2022. Með dómi Landsréttar var tveimur ákæruliðum vegna húsbrota vísað frá héraðsdómi þar sem ekki lágu fyrir refsikröfur vegna þeirra. Að öðru leyti var staðfestur hinn áfrýjaði dómur með vísan til forsendna um sakfellingu ákærða samkvæmt einstökum ákæruliðum. Í dómi Landsréttar var rakið að meðferð málsins fyrir Landsrétti hefði tafist, fyrst vegna tafa á því að málsgögn væru send réttinum og síðan vegna atriða er vörðuðu ákærða sjálfan. Þrátt fyrir tafir á málinu og frávísun tveggja ákæruliða vegna húsbrota þóttu ekki næg efni til að hrófla við þeirri refsingu sem héraðsdómur ákvað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur með vísan til forsendna um refsingu ákærða og sakarkostnað.

Landsréttur birt 26. júní 2025

359/2025

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi við opinber skipti til slita á fjárfélagi við lok óvígðrar sambúðar. Með úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að andvirði 39% eignarhluta B í nánar tilgreindri fasteign kæmi óskert í hlut B við fjárskiptin og að eftirstöðvar láns á fasteigninni skyldu að öllu leyti teljast skuld A og dragast frá 39% eignarhluta hennar. Þá var vísað frá héraðsdómi kröfu B um að A endurgreiddi henni 8.561.924 krónur og kröfu A um að hún fengi í sinn hlut 3.396.956 krónur vegna útlagðs kostnaðar sem hún hefði greitt í þágu B frá sambúðarslitum. Loks voru staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um að nánar tilgreind bifreið skyldi afhent A utan skipta og um að hafna kröfum B um að tillit yrði tekið til viðgerðarkostnaðar af bifreiðinni og viðhalds á fasteigninni eftir sambúðarslit.

Landsréttur birt 5. maí 2025

178/2025

Factoring ehf (Einar Farestveit lögmaður) gegn Guðmundi A. Bergmann Skúlasyni og Sigrúnu Hafsteinsdóttur (Guðbjarni Eggertsson lögmaður)

Málið laut að því hvort sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu hefði verið heimilt með nánar tilgreindri ákvörðun að afmá af tilgreindri fasteign annars vegar afsal sem G gaf út til F ehf. 4. apríl 2024 og hins vegar skuldabréf sem F ehf. gaf út fjórum dögum síðar með veði í fasteigninni. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekki hefði skort þinglýsta eignarheimild til útgáfu afsalsins, sbr. 2. mgr. 7. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, heldur hefði ágallinn falist í því að ekki hefði legið fyrir staðfesting á samþykki maka G þegar þinglýsing hefði farið fram. Ekki hefðu staðið skilyrði til þess að sýslumaður tæki ákvörðun um að afmá þinglýsingu skjalanna með stoð í 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga, heldur hefði honum borið að bæta úr þeim mistökum sem honum hefði orðið kunnugt um með því að færa athugasemd í þinglýsingabók um samþykkisskortinn. Var því krafa F ehf. um að ákvörðun sýslumanns yrði felld úr gildi tekin til greina. Þá var lagt fyrir hann að færa í þinglýsingabók fyrrgreint afsal og veðskuldabréf með athugasemd um áðurgreindan annmarka.

Landsréttur birt 10. apríl 2025

717/2024

Ákæruvaldið (Einar Tryggvason saksóknari) gegn Anítu Ósk Haraldsdóttur (Steinbergur Finnbogason lögmaður)

A var sakfelld fyrir eignaspjöll, brot gegn valdstjórninni, vopnalagabrot, brot gegn lögreglulögum og umferðarlagabrot samkvæmt nokkrum ákæruliðum. Við ákvörðun refsingar A var litið til þess að hún hefði gerst sek um fjölmörg afbrot á tæplega átta mánaða tímabili. Skýlaus játning A var virt henni til refsimildunar en á hinn bóginn þótti ekki unnt að horfa fram hjá því að brot hennar væru ítrekuð og bæru vott um einbeittan ásetning sem hefði áhrif til refsihækkunar, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var refsing A ákveðin sem hegningarauki við fyrri dóm. Sá dómur, sem var skilorðsbundinn, var jafnframt tekinn upp og A dæmd refsing í einu lagi. Þá hafði dómurinn ítrekunaráhrif á brot A samkvæmt II. kafla ákæru. Enn fremur var litið til þess að brot A samkvæmt II. kafla ákæru voru framin þegar hún var í gæslu lögreglu. Samkvæmt öllu framangreindu þótti refsing A hæfilega ákveðin fangelsi í 14 mánuði, en fullnustu 11 mánaða af refsingunni var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var henni gert að sæta upptöku á úðavopni og viðurkennd bótaskylda hennar.

Héraðsdómur Suðurlands birt 3. apríl 2025

S-480/2024

Lögreglustjórinn á Suðurlandi (Rósamunda Jóna Baldursdóttir fulltrúi) gegn X (Björn Jóhannesson lögmaður)
Málaflokkur: Skjalafals

Ákærði var sýknaður af kröfum ákæruvaldins er vörðurðu ætlað skjalafals, þar sem ekki þótti sannað að ákærði hafi raunverulega haft ásetning til að blekkja í lögskiptum og vekja ranga hugmynd um efni skjals þess er sakarefnið varðaði. Undir rekstri málsins var einkaréttarkröfu sem getið var í ákæru vísað frá dómi sökum vanreifunar bæði hvað varðaði aðild kröfuhafa, sem og fjárhæð dómkrafna og orsakasamhengi á milli hins málatilbúnaðar kröfuhafa og sakarefnis málsins.

Landsréttur birt 16. janúar 2025

652/2023

Ákæruvaldið (Óli Ingi Ólason saksóknari) gegn Björk Þóru Grétarsdóttur (Bjarni Hauksson lögmaður) (Unnar Steinn Bjarndal lögmaður einkaréttarkröfuhafa)
Málaflokkur: Ofbeldisbrot

BÞ var sakfelld fyrir brot gegn 232. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa á um fimm mánaða tímabili endurtekið hótað, fylgst með, sett sig í samband við og setið um A og B, fyrir utan heimili þeirra, gegn þeirra vilja, auk þess að hafa hrellt þær og niðurlægt þær með nánar tilgreindum hætti. Þá var BÞ einnig sakfelld fyrir eignaspjöll með því að hafa valdið skemmdum á bifreið í eigu A og fyrir að óhlýðnast lögreglu með því að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglumanna um að koma óvopnuð út af heimili sínu. Varðandi umsáturseinelti BÞ kom fram í dómi Landsréttar að ásetningur hennar til verksins hefði verið einbeittur og þá hefði BÞ virt að vettugi öll fyrirmæli lögreglu og óskir brotaþola um að hún léti af háttseminni. Háttsemi BÞ hafi verið til þess fallin að valda brotaþolum hræðslu og kvíða og nutu brotaþolar ekki friðhelgi á heimili sínu sem þær áttu kröfu á. Var refsing ákærðu ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Með dómi héraðsdóms hafði BÞ verið dæmd til að greiða A og B miskabætur. Einkaréttarkröfur A og B bárust ákæranda hins vegar ekki fyrr en eftir útgáfu ákæru. Af því tilefni var gefin út framhaldsákæra en í dómi Landsréttar kom fram að hvorki hefðu skilyrði fyrir útgáfu framhaldsákæru verið uppfyllt né hefði BÞ veitt samþykki til að kröfur A og B kæmust að í málinu. Var einkaréttarkröfum A og B því vísað frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 12. desember 2024

714/2023

Tómas Halldór Pajdak (Stefán Þórarinn Ólafsson lögmaður, Jón Páll Hilmarsson lögmaður, 1. prófmál) gegn Trésmið ehf (Höskuldur Þór Þórhallsson lögmaður)

T ehf. höfðaði mál á hendur TH og krafðist greiðslu að fjárhæð 2.900.000 krónur ásamt dráttarvöxtum fyrir vinnu við fasteign sem TH átti með N, þáverandi eiginkonu sinni. Þegar nálgast fór verklok óskaði T ehf. eftir að TH greiddi inn á verkið. Féllst TH á innborgun með því skilyrði að reikningar yrðu gefnir út á hann og N í jöfnum hlutföllum en þau stóðu þá í skilnaði. Í kjölfar þessa hvarf T ehf. frá verkinu með vísan til fyrirsjáanlegra vanefnda. Í samræmi við meginreglur kröfuréttar, og eins og á stóð, taldi Landsréttur að T ehf. hefði með réttu mátt hafa uppi kröfu um greiðslu fyrir þann verkhluta sem hefði verið lokið sem og hverfa frá framkvæmdum á þeim grundvelli að samningsskuldbindingar yrðu ekki efndar að öllu leyti. Þá taldi Landsréttur, með hliðsjón af aðdraganda þess hvernig samningssambandi aðila lauk og með skírskotun til þeirra undirstöðuraka sem byggju að baki 22. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, að T ehf. ætti rétt á greiðslu fyrir þann hluta verksins sem hann hefði sannanlega lokið. Var TH því gert að greiða T ehf. sem næmi 79% af samningsfjárhæð aðila, að teknu tilliti til 1.000.000 króna innborgunar, eða 2.713.000 krónur. Dráttarvaxtakröfu T ehf. var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi án kröfu enda hefði í kröfugerð T ehf. hvorki verið vísað til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu né hundraðshluta dráttarvaxta.

Landsréttur birt 21. nóvember 2024

38/2024

Ákæruvaldið (Jón H. B. Snorrason saksóknari) gegn Höskuldi Pétri Jónssyni (Guðmundur Njáll Guðmundsson lögmaður) (Þórður Bogason lögmaður einkaréttarkröfuhafa)
Málaflokkur: Umferðarlagabrot

H var ákærður fyrir hættubrot og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sinni án gildra ökuréttinda og á vítaverðan og ógnandi hátt að bifreið sem A og B voru í, veitt þeim eftirför og gert tilraun til að þvinga þau út af veginum og að hafa með þeirri háttsemi stofnað lífi og heilsu A og B í augljósan háska á ófyrirleitinn hátt. Þá var H ákærður fyrir brot gegn lögreglulögum og vopnalagabrot. Með hinum áfrýjaða dómi var H sakfelldur samkvæmt öllum liðum ákærunnar. Að virtum gögnum málsins, framburði A og B fyrir héraðsdómi og eindreginni neitun H, var ekki talið sannað að H hefði gerst sekur um hættubrot og var hann sýknaður af því broti. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans um sakfellingu ákærða vegna brota gegn umferðarlögum, lögreglulögum og vopnalögum á hinn bóginn staðfest. Var refsing H ákveðin 100.000 króna sekt.

Landsréttur birt 7. nóvember 2024

200/2023

Sigríður Hjaltadóttir (Guðjón Ármannsson lögmaður) gegn Margréti Teitsdóttur Oddnýju Sæunni Teitsdóttur og Magnúsi Guðjóni Teitssyni (Guðmundur Pétursson lögmaður)

M, O og MG kröfðust viðurkenningar á því að þau ættu beinan eignarrétt að 4,5 hektara landspildu suður við Dyrhólaós í samræmi við þinglýsta eignarheimild þeirra. S, eigandi Neðri-Dals, mótmælti eignartilkalli þeirra á þeim grunni að spildunni hefði ekki verið skipt úr sameiginlegu landi Dalajarða við landskipti árið 1958 og hún felld undir jörðina Fjós. Aftur á móti taldi S að landið, sem spildan væri á, hefði komið í hlut Neðri-Dals við landskipti á engjalandi Dalajarða árið 1968. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að við landskiptin 1958 hefðu mörkum tiltekinnar spildu, sem í skiptagerð er kölluð Fjósaskák og þess getið að hún gengi „undir Fjósin“, ekki verið lýst í samræmi við kröfur 15. og 16. gr. landskiptalaga nr. 46/1941. Því var ekki á það fallist að með þeirri skiptagerð hafi landinu, sem ágreiningur aðila stóð um, verið skipt úr óskiptu landi Dalajarða. Jörðin Fjós var seld árið 1960 og hélt seljandinn eftir spildu við Dyrhólaós. Hann arfleiddi móður M, O og MG að spildunni við andlát sitt árið 1962. Í dómi Landsréttar var tekið fram að sú ráðstöfun hafi ekki getað falið annað og meira í sér en eigendaskipti á þeirri eignarhlutdeild sem arfleifandinn átti í landspildunni. Landsréttur hafnaði því einnig að landskiptagerð á engjalandi Dalajarða árið 1968 hefði náð til umræddrar landspildu. Því hefði S ekki fært sönnur á að hún ætti ein eignarrétt á því landi sem deilt væri um. Ekki var fallist á með M, O og MG að móðir þeirra hefði fyrir hefð öðlast ríkari rétt til landspildunnar en arfleifandinn hafði átt. Eins og atvikum var háttað yrði því að ganga út frá því að landspildan væri enn þá í sameign málsaðila, en ekki væri efni til að slá neinu föstu um möguleg eignarráð annarra að henni. Þótt eignarréttur M, O og MG á spildunni takmarkaðist af eignarrétti S væri hann beinn eignarréttur. Með þessum fyrirvara var fallist á viðurkenningarkröfu M, O og MG, en málskostnaður var látinn niður falla á báðum dómstigum.

Hæstiréttur birt 23. október 2024

12/2024

A (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður) gegn Stapa lífeyrissjóði (Arnar Þór Stefánsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn S og krafðist viðurkenningar á því að S hefði frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til hans með því að telja honum til tekna barnalífeyri frá Tryggingastofnun. Þá krafðist A jafnframt viðurkenningar á því að S væri skylt að greiða sér vangoldnar lífeyrisgreiðslur vegna skerðingarinnar. Vísaði Hæstiréttur fyrri dómkröfunni frá héraðsdómi enda fæli hún í sér málsástæðu að baki þeirri síðari. Ágreiningur aðila laut efnislega að því hvort stefnda hefði verið heimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til áfrýjanda með því að telja honum til tekna, í skilningi 1. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og 1. mgr. greinar 19.3. þágildandi samþykkta stefnda, barnalífeyri sem hann fékk greiddan frá Tryggingastofnun á grundvelli þágildandi 20. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Aðilar deildu meðal annars um hvort skerðingin hefði átt sér viðhlítandi stoð í lögum og hvílt á málefnalegum ástæðum, svo og hvort staðið hafi verið að henni með réttum hætti gagnvart A. Til grundvallar kröfum sínum vísaði A til eignarréttarákvæðis 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og þeirrar verndar sem virk lífeyrisréttindi njóti á grundvelli hennar. Þá var deilt um það hvort ákvörðunin hefði samrýmst 76. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur féllst ekki á að sú afstaða S að taka tillit til barnalífeyris almannatrygginga við ákvörðun örorkulífeyris honum til handa hefði farið í bága við lög nr. 129/1997 og samþykktir S eins og viðkomandi ákvæði yrðu almennt skýrð með hliðsjón af 72. gr. stjórnarskrár. Leggja yrði til grundvallar að það samrýmdist almennt stjórnarskrárgreininni að réttur sjóðfélaga til örorkulífeyris tæki mið af fjárhæð sem gerði hann jafnsettan og ef skerðing á aflahæfi hans hefði ekki orðið. Slík sjónarmið væru málefnaleg, samrýmdust jafnræði og brytu þess utan ekki í bága við 1. og 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að hvað sem liði þeirri efnislegu niðurstöðu að S hefði samkvæmt lögum og samþykktum sínum almennt verið heimilt að taka tillit til barnalífeyris A frá Tryggingastofnun við ákvörðun heildartekna hans hefði S borið að vanda til málsmeðferðar við undirbúning ákvörðunar þess efnis. Honum hefði verið skylt að gæta þess að hún raskaði ekki hagsmunum lífeyrisþega í ríkari mæli en nauðsynlegt var og borið að upplýsa þá fyrir fram um tilefni og ástæður breyttrar framkvæmdar, enda um að ræða ákvörðun sem fól í sér breytingu á virkum réttindum sjóðfélaga, sem hann hafði notið um árabil. Umrædd ákvörðun, sem upphaflega var ranglega tekin á vettvangi Greiðslustofu lífeyrissjóða 19. mars 2015, ætti ekki rætur að rekja til afkomu S og að engin tryggingafræðileg athugun hafi legið henni til grundvallar. Óupplýst væri því í málinu hvers vegna S hefði á árinu 2015 breytt þeirri áralöngu framkvæmd að líta ekki til greiðslu barnalífeyris frá Tryggingastofnun við ákvörðun örorkulífeyris. Þá hefði undirbúningur og málsmeðferð stjórnar S sem staðfesti svokallaða ákvörðun greiðslustofunnar á fundi sínum 14. mars 2016 verið ófullnægjandi. Að þessu virtu og að gættum réttmætum væntingum A væri ekki unnt að líta svo á að S hefði lagt fullnægjandi grundvöll að ákvörðun um að skerða bætur til handa áfrýjanda með tilliti til þess barnalífeyris sem hann fékk þá greiddan frá Tryggingastofnun. Væri sú ákvörðun ólögmæt og gæti ekki, eins og að henni var staðið, haft þau réttaráhrif að skerða réttindi áfrýjanda til örorkulífeyris úr hendi S. Var því fallist á kröfu A um greiðsluskyldu S vegna vangoldinna lífeyrisgreiðslna.

Landsréttur birt 17. október 2024

816/2023

Ákæruvaldið (Anna Barbara Andradóttir saksóknari) gegn X (Sigurður Freyr Sigurðsson lögmaður) (Erlendur Þór Gunnarsson lögmaður einkaréttarkröfuhafa)

X var ákærður fyrir rangar sakargiftir með því að hafa með röngum kærum leitast við að koma því til leiðar að A, barnsmóðir hans og fyrrverandi sambýliskona, yrði að ósekju sökuð um refsiverðan verknað, annars vegar með því að hafa sakað A um þjófnað á farsíma og fjársvik með því að hafa greitt fyrir vöru á tilgreindri heimasíðu með greiðslukorti X, hins vegar með því að hafa sakað A um skjalafals með því að hafa í blekkingarskyni ritað og framvísað sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu tveimur greinargerðum í máli sýslumanns er varðaði umgengni við sameiginlegt barn þeirra. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki yrði annað séð af fyrir- liggjandi gögnum í málinu en að kærur X til lögreglu á hendur A hefðu beinst að því að lögregla rannsakaði ætlaða refsiverða háttsemi hennar. Var ekki á það fallist að kærur X uppfylltu saknæmisskilyrði 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, enda lægi ekkert fyrir um að framburður X hjá lögreglu varðandi sakarefni málsins hefði verið rangur þegar hann var gefinn. Var því talið ósannað að X hefði af ásetningi borið A röngum sökum þegar hann kærði hana til lögreglu. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Landsréttur birt 3. október 2024

516/2022

Sigurður Haukur Greipsson, Hrönn Greipsdóttir, Þórir Sigurðsson ehf, Sigríður Vilhjálmsdóttir, Hótel Geysir ehf, Svava Loftsdóttir, Marta Loftsdóttir, Margrét Sigríður Pálsdóttir, Páll Gunnlaugsson, Anna Gyða Gunnlaugsdóttir, Pétur Guðfinnsson, Jóhanna Gunnlaugsdóttir og Minningarsjóður Ársæls Jónassonar kafara (Óskar Sigurðsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Soffía Jónsdóttir lögmaður)

Árið 2017 kom upp ágreiningur um landamerki milli annars vegar Haukadals I, í eigu Í, og hins vegar óskipts sameignarlands í eigu málsaðila sem nefndist Haukadalstorfa. Meginágreiningurinn snerist um hvar austurmörk lands Haukadals I lægju, þótt einnig væri deilt um norðurmörkin. Úrlausnarefni málsins snerist um að komast að niðurstöðu um hvort málsaðilar hefðu fært sönnur fyrir réttmæti kröfulína sinna, þannig að unnt væri að taka kröfur þeirra til greina. S o.fl byggðu á því að girðing sem K fól skógræktarstjóra að reisa um jörðina Haukadal I réði merkjum. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á það með S o.fl. Var því hafnað aðalkröfu þeirra sem tók til norður- og austurmarka jarðarinnar og einnig varakröfunni sem bundin var við austurmörk hennar. Í byggði á því að um mörk jarðarinnar færi samkvæmt markalínu sem dregin hefði verið upp á uppdrætti sem fylgdi afsölum til K 1938 og gjafaafsali 1940. Hefði Í falið verkfræðistofu að varpa uppdrættinum yfir á nútímakortagrunn. Í dómi Landsréttar kom fram að Í hefði átt þess kost að afla frekari sönnunargagna til stuðnings fullyrðingu sinni um að þær markalínur, sem kæmu fram á þeim uppdrætti, væru réttar eða færu eins nálægt og unnt væri þeim mörkum sem dregnar hefðu verið upp á uppdrættinum 1938, svo sem með matsgerð dómkvadds manns. Það hefði Í ekki gert. Að því gættu hefði Í ekki lagt þann grundvöll að málsókn sinni að dómur yrði lagður á kröfur Í samkvæmt gagnstefnu í héraði við svo búið. Var kröfum Í því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 27. júní 2024

613/2023

Ákæruvaldið (Margrét Unnur Rögnvaldsdóttir saksóknari) gegn X (Páll Kristjánsson lögmaður) (Áslaug Lára Lárusdóttir réttargæslumaður)
Málaflokkur: Kynferðisbrot

X var ákærður í þremur ákæruliðum fyrir nauðgunarbrot og stórfelld brot í nánu sambandi gegn A sem er fyrrverandi eiginkona hans. Með hinum áfrýjaða dómi var X sýknaður af sakargiftum samkvæmt fyrsta ákærulið er tók til ætlaðrar nauðgunar á sameiginlegu heimili hans og A. Ákæruvaldið undi þeirri niðurstöðu og kom sá þáttur málsins því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti. Samkvæmt dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í sumarbústað, með ólögmætri nauðung og með því að beita aflsmunum, ítrekað haft samræði við A án hennar samþykkis og þrátt fyrir að hún hafi reynt að ýta honum frá sér og beðið hann um að hætta, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut eymsli á hálsi og herðum og mar á ytri kynfærum. Þá var X jafnframt sakfelldur fyrir að hafa með þessari háttsemi gerst sekur um stórfellt brot í nánu sambandi samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr., 218. gr. b sömu laga. Í dómi Landsréttar var rakið að til frásagnar um það sem gerðist væru aðeins X og A. X hefði staðfastlega neitað sök og ekki yrði séð að mótsagna gætti í framburði hans. Hann hefði skýrt svo frá að hann hefði haft kynmök við A í umrætt sinn en það hafi verið með fullu samþykki hennar. Með hliðsjón af þeim kröfum sem gerðar væru til sönnunar í sakamálum yrði framburður A, ætti hann að vera lagður til grundvallar sakfellingu, að eiga næga stoð í framburði annarra, sem gefið hefðu skýrslu í málinu, eða öðrum sönnunargögnum. Með vísan til læknisfræðilegra gagna og vættis vitna þótti framburður A ekki eiga þá stoð í gögnum málsins að hann nægði til þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir. Var X því sýknaður af sakargiftum samkvæmt 2. tölulið ákæru. Saksókn fyrir ætlað brot X í nánu sambandi var alfarið bundin við þá háttsemi sem hann var samkvæmt framangreindu sýknaður af og kom sá ákæruliður því ekki frekar til álita. Samkvæmt þeirri niðurstöðu var einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 25. júní 2024

417/2024

A (Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson lögmaður) gegn B og C (Hulda Rós Rúriksdóttir lögmaður)
Málaflokkur: Erfðaréttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi við opinber skipti á dánarbúi D. A hafði verið í sambúð með D en B og C voru börn hans. Vísaði Landsréttur frá héraðsdómi án kröfu aðalkröfu A um að viðurkennt yrði að hún ætti helming í öllum skráðum eignum dánarbúsins og að við opinber skipti til fjárslita milli A og B og C skyldi öllum eignum fjárfélags þeirra skipt að jöfnu milli þeirra án tillits til þess hvernig skráningu þeirra væri háttað þannig að viðurkennd yrði helmingshlutdeild A í skírri eign dánarbúsins, enda væri krafan andstæð meginreglu réttarfars um skýran og afdráttarlausan málatilbúnað, sbr. d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Til vara krafðist A þess að viðurkennt yrði að hún væri eigandi 50% eignarhluta í tveimur nánar tilgreindum fasteignum og 16,665% eignarhluta í tilgreindu einkahlutafélagi. Þá væri hún 50% eigandi allra innstæðna dánarbúsins á nánar tilgreindum reikningum, 50% eigandi verðbréfa í eigu dánarbúsins og 50% eigandi tveggja tilgreindra bifreiða. Kröfu A um að hún teldist eigandi að 50% hlut í öllum verðbréfum í eigu dánarbúsins vísaði Landsréttur frá héraðsdómi án kröfu, enda hefði A ekki gert nokkra atlögu að því að sýna fram á hvaða verðbréf gæti verið um að ræða og krafan því vanreifuð. Varðandi aðrar tilgreindar eignir dánarbúsins var rakið í úrskurði Landsréttar að ekki yrði annað ráðið en að fjárhagur A og föður B og C hefði verið með öllu aðskilinn. Þá lægi ekkert fyrir um að A hefði lagt fjármuni til eignamyndunar föður B og C, sem hefði allan sambúðartímann verið með mun hærri launatekjur en A og hefði að auki notið hárra arðgreiðslna frá fyrirtæki sínu. Meðal annars væri óumdeilt að faðir B og C hefði staðið einn að kaupum á þeim tveimur fasteignum sem um væri deilt í málinu. Þá væri og óumdeilt að A hefði ekki staðið að stofnun einkahlutafélagsins með föður B og C. Þótt A hefði í upphafi sambúðar aðila átt meiri peningaeignir í banka yrði sú ályktun ekki dregin af gögnum málsins að þeir fjármunir hefðu runnið til eignamyndunar hans eða að fjármunirnir og vinnuframlag hennar á heimilinu hefðu gert honum sérstaklega kleift að stofna einkahlutafélag sitt eða stunda atvinnu sína. Var því ekki fallist á að A bæri hlutdeild í eignamyndun föður B og C. Var öðrum kröfum A en þeim sem vísað var frá dómi því hafnað.

Landsréttur birt 21. júní 2024

782/2023

Ákæruvaldið (Margrét Unnur Rögnvaldsdóttir saksóknari) gegn X (Guðmundur St. Ragnarsson lögmaður) (Guðmundur Ágústsson réttargæslumaður)
Málaflokkur: Kynferðisbrot

X var gefin að sök nauðgun, sifjaspell og stórfellt brot í nánu sambandi gegn barni sínu, A, með því að hafa á nánar tilgreindu tímabili, er barnið var 15 ára gamalt, með ólögmætri nauðung og án samþykkis, haft samræði eða önnur kynferðismök við barnið og áreitt það kynferðislega, en X nýtti sér freklega yfirburði sína sem faðir og að barnið var eitt með honum fjarri öðrum á nánar tilgreindum stöðum. Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir framangreinda háttsemi og hún heimfærð til 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 200. gr. og 1. og 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. X viðurkenndi að hafa átt samræði og önnur kynferðismök við A og leitaði ekki eftir endurskoðun á sakfellingu fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að með háttsemi sinni hefði X nýtt sér traust A og þá yfirburðastöðu sem hann hafði gagnvart A til að hafa við hann kynferðismök með ólögmætri nauðung. Við þessar aðstæður hefði samþykki A ekki verið veitt af frjálsum vilja, svo sem X hefði byggt á. Yrði háttsemi X því heimfærð til 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X hefði gerst sekur um stórfellt brot gegn 218. gr. b almennra hegningarlaga, enda yrði talið að hann hefði með háttsemi sinni á alvarlegan hátt og með ólögmætri nauðung ógnað heilsu A og velferð en brotin hefðu staðið yfir í tæplega hálft ár og hefði X misnotað freklega yfirburðastöðu sína gagnvart A. Þá var X gefið að sök kynferðisbrot með því að framleiða myndir og myndskeið af A sem X hafði tekið á síma sinn og síma A, samtals 27 myndir og níu myndskeið. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki yrði af ákærunni eða gögnum málsins ráðið hvaða 27 ljósmyndir og níu myndskeið X væri sakaður um að hafa framleitt en verulegs innbyrðis ósamræmis gætti í gögnum málsins sem þessi kafli ákæru væri reistur á. Í ljósi þessa ósamræmis og þar sem myndirnar hefðu ekki verið skýrt tilgreindar í ákæru yrði að telja að þessi óskýrleiki hefði torveldað X að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum. Yrði því ekki hjá því komist að vísa þessum kafla ákærunnar frá héraðsdómi án kröfu. Loks var X sakfelldur fyrir vopnalagabrot og að hafa undir höndum nánar tilgreint magn myndefnis sem sýndi börn á kynferðislegan hátt. Við ákvörðun refsingar var með hliðsjón af dómaframkvæmd, 77. gr., 1., 2. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 195. gr. almennra hegningarlaga staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu X sem hafði þar verið hæfilega ákveðin fangelsi í átta ár. Jafnframt var staðfest niðurstaða héraðsdóms um miskabætur til handa A, 6.000.000 króna, og upptöku muna.

Landsréttur birt 17. maí 2024

72/2023

Leó verktaki ehf (Unnur Lilja Hermannsdóttir lögmaður) gegn Akureyrarbæ (Berglind Svavarsdóttir lögmaður, Inga Þöll Þórgnýsdóttir lögmaður, 1. prófmál)

L ehf. höfðaði mál gegn A og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda A vegna tjóns sem hefði falist í missi á hagnaði sem L ehf. kynni að hafa notið, hefði ekki verið gengið fram hjá honum við úthlutun verkefna sem lægstbjóðanda í nánar tilgreindum flokkum í útboðinu „Snjómokstur og hálkuvarnir á Akureyri árin 2019- 2022“, á tímabilinu 25. október 2019 til 31. október 2020. Í dómi Landsréttar kom fram að af málatilbúnaði L ehf. yrði ekki ráðið í hvaða tilvikum hann teldi A hafa vanefnt skyldur sínar samkvæmt grein 4.3 í útboðsgögnum. Þessi óskýrleiki leiddi meðal annars til þess að það væri verulegum vandkvæðum háð að leggja efnislegt mat á þá málsástæðu L ehf. að A hefði ekki virt forgang hans og brotið gegn ákvæðinu þegar verktakar hefðu verið kallaðir til. Um leið gæti, að virtri héraðsdómsstefnu og skýringum L ehf. fyrir dómi, ekki komið til álita að takmarka viðurkenningu á skaðabótaskyldu við tiltekin atvik eða afmarka kröfuna. Vegna þessa væri sú staða uppi að yrði krafan tekin til greina í dómi væri óljóst hvaða atvik það væru sem hefðu leitt til ætlaðs tjóns L ehf. og samsvarandi bótaábyrgðar A. Við bættist að það skorti verulega á samhengi í málatilbúnaði L ehf. hvað varðaði tengsl ætlaðs tjóns hans við þau atvik sem bótaábyrgð væri reist á. Taldi Landsréttur að krafan uppfyllti ekki meginreglur réttarfars um skýran og afdráttarlausan málatilbúnað. Þegar af þeirri ástæðu væri óhjákvæmilegt að vísa kröfunni sjálfkrafa frá héraðsdómi. Þá krafðist L ehf. þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda A gagnvart L ehf. vegna tjóns sem hefði falist í missi á hagnaði sem hann kynni að hafa notið á tímabilinu 1. nóvember 2020 til 31. mars 2021 hefði ekki komið til ákvörðunar A að fresta innleiðingu ferilvöktunarbúnaðar 16. nóvember 2020, í stað þess að rifta samningum við þá verktaka sem ekki höfðu útbúið tæki sín með búnaðinum 1. nóvember 2020 í samræmi við grein 5.3 í útboðsskilmálum fyrrgreinds útboðs. Landsréttur féllst ekki á að A hefði verið óheimilt að framlengja frest verktaka til að uppfylla skilyrði greinar 5.3 í útboðsgögnum. Telja yrði að um óverulega breytingu hefði verið að ræða sem hefði ekki teljandi áhrif á efni þeirra samninga sem gerðir hefðu verið, sbr. til hliðsjónar e- lið 1. mgr. 90. gr. laga nr. 120/2016, sbr. 4. mgr. sama ákvæðis, sem túlka bæri með hliðsjón af 72. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2014/24/EB um opinber innkaup. Yrði því að hafna þeim málatilbúnaði L ehf. að A hefði verið skylt að rifta samningum við aðra verktaka 1. nóvember 2020 og fela honum einum þá vinnu sem um ræddi. Þegar af þeirri ástæðu var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu A af þessari kröfu. Til vara krafðist L ehf. þess samhliða fyrri aðalkröfu, yrði ekki fallist á seinni aðalkröfu, að viðurkennd yrði skaðabótaskylda A gagnvart L ehf. vegna tjóns sem fælist í missi á hagnaði, sem hann kynni að hafa notið, hefði ekki verið gengið fram hjá honum við úthlutun verkefna sem lægstbjóðanda í nánar tilgreindum flokkum í fyrrgreindu útboði tímabilið 1. nóvember 2020 til 31. mars 2021. Landsréttur vísaði kröfunni sjálfkrafa frá héraðsdómi enda væri krafan öllum sömu annmörkum háð og fyrri aðalkrafa L ehf.

Landsréttur birt 17. maí 2024

483/2022

Ákæruvaldið (Jón H. B. Snorrason saksóknari) gegn X (Oddgeir Einarsson lögmaður) og Y (Steinbergur Finnbogason lögmaður)
Málaflokkur: Fíkniefnamál

X var gefið að sök fíkniefnalagabrot og lyfjalagabrot. Landsréttur vísaði frá héraðsdómi, vegna óskýrleika ákæru, hluta ákæru þar sem X var gefið að sök að hafa allt frá árinu 2013 og til 6. mars 2019 selt og afhent ótilgreindum fjölda fólks lyfseðilsskyld lyf og ávana- og fíknilyf, án þess að hafa til þess markaðs- og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar, en taldi seinni hlutann þar sem tilgreind voru þau lyf og ávana- og fíknilyf sem X hafði í vörslum sínum í þrjú nánar tilgreind skipti á árunum 2018 og 2019, í sölu- og afhendingarskyni, án þess að hafa markaðs- og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar, uppfylla kröfur um skýrleika ákæru, sbr. c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X af þeim hluta sakargifta sem eftir stóðu. Þá var X sakfelldur fyrir vopnalagabrot með því að hafa haft nánar tilgreind vopn í vörslum sínum. Loks var X sakfelldur fyrir peningaþvætti með því að hafa, á tímabilinu frá 28. september 2012 til 30. október 2018, tekið við, nýtt, umbreytt, afhent og/eða aflað sér ávinnings allt að 84.449.884 krónum með sölu og dreifingu sinni á ótilteknu magni lyfja, sbr. I. kafla ákæru, og eftir atvikum með öðrum ólögmætum og refsiverðum hætti. Y var jafnframt gefið að sök peningaþvætti með því að hafa, á tímabilinu frá 28. september 2012 til 30. október 2018 tekið við, nýtt, umbreytt, afhent og/eða aflað sér ávinnings allt að fjárhæð 23.826.637 krónum, sem talinn var kominn til af refsiverðum brotum X og eftir atvikum öðrum ólögmætum og refsiverðum hætti. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki væri um að ræða aðra lýsingu á frumbrotinu en tilvísun til refsiverðra brota X, án frekari afmörkunar, og eftir atvikum til annarrar ólögmætrar og refsiverðrar háttsemi. Enga aðra tilvísun væri þar að finna til þeirra frumbrota sem Y væri talin hafa haft ávinning af, né heldur hvers efnis þau frumbrot væru eða eftir atvikum hvaða brotaflokki þau tilheyrðu. Þá væri í ákærunni ekki að finna fullnægjandi lýsingu á því í hverju sú öflun ávinnings fólst, af hálfu Y umfram það sem hefði falist í frumbrotum X. Yrði því ekki talið að nægileg lýsing kæmi fram í ákærunni á þeirri refsiverðu háttsemi sem ákæran á hendur Y byggði á um þetta atriði. Var þegar af þessum sökum talið að lýsing ákæruefnisins uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um skýrleika og að ágallarnir væru verulegir. Var því óhjákvæmilegt að vísa sakargiftum á hendur Y frá héraðsdómi án kröfu. Við ákvörðun refsingar X var litið til 1., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá var staðfest ákvæði héraðsdóms um upptöku nánar tilgreindra ávana- og fíknilyfja, eignarhluta í tilgreindri fasteign, vopna, peninga og muna.

Hæstiréttur birt 6. maí 2024

34/2023

Isavia ohf (Hlynur Halldórsson lögmaður) gegn ALC A321 7237, LLC, íslenska ríkinu, ALC A321 7237 (Eva Bryndís Helgadóttir lögmaður) og LLC (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)

I ohf. höfðaði skaðabótamál á hendur A og Í vegna innsetningar í loftfar sem fór fram á grundvelli dómsúrskurðar. I ohf. hafði á grundvelli 1. mgr. 136 gr. þágildandi laga nr. 60/1998 um loftferðir aftrað för farþegaþotu A frá Keflavíkurflugvelli vegna gjaldfallinna krafna á hendur flugfélaginu W hf. sem var leigutaki þotunnar en bú þess hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. A krafðist innsetningar í þotuna sem héraðsdómur heimilaði og féllst ekki á frestun réttaráhrifa úrskurðar þar um. Var þotunni í framhaldinu flogið af landi brott. Bótakröfu sína á hendur A reisti I ohf. einkum á hlutlægri bótareglu 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 en gagnvart Í byggði hann á sakarreglunni. A höfðaði gagnsök gegn I ohf. og byggði á því að sú framganga I ohf. að hindra brottför þotunnar frá Keflavíkurflugvelli á grundvelli fjárkrafna sem hann hefði ekki borið ábyrgð á hefði verið ólögmæt og saknæm og valdið sér tjóni. Hæstiréttur féllst ekki á það með I ohf. að A hefði undir rekstri aðfararmálsins ráðstafað sakarefni málsins með bindandi hætti enda yrði úrskurði í slíku máli ekki jafnað til dóms í einkamáli. Við mat á því hvort umdeild aðfarargerð fengi staðist taldi rétturinn að ríkar kröfur yrðu jafnan gerðar til lagaheimildar sem fæli í sér greiðsluþvingun, sérstaklega við aðstæður þar sem kröfur beindust að eiganda loftfars sem ekki hefði átt í kröfuréttarsambandi við rekstraraðila flugvallar. Lagareglan hefði verið ónákvæm og ókleift fyrir I ohf. að fullnusta í þotu A þá fjárkröfu sem W hf. hafði stofnað til gagnvart I ohf. enda hefði hann hvorki notið haldsréttar, handveðs eða annarra tryggingarréttinda í þotunni. Þá kæmu lögveðsréttindi sem bætt var í lög undir rekstri aðfararmálsins ekki til álita þegar af þeirri ástæðu að ekki hefði verið byggt á þeim af hálfu I ohf. Fallist var á að beiting stöðvunarheimildar á grundvelli 1. mgr. 136. gr. laga nr. 60/1998 hefði þó verið lögmæt vegna þeirra gjalda sem stofnað hafði verið til sérstaklega vegna umrædds loftfars en eftir að A hafði innt þau af hendi 6. maí 2019 hefði I ohf. ekki getað sótt frekari heimild í greinina til að aftra áfram för þotunnar enda fengi slíkt ekki samræmst vernd eignarréttar A, sbr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Kæmi því hvorki til álita í málinu bótaábyrgð I ohf. á hendur A á grundvelli 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 né Í á grundvelli sakarreglunnar og voru þau sýknuð af kröfum í aðalsök. Af niðurstöðum í aðalsök leiddi að stöðvunarheimild umræddrar 136. gr. laga nr. 60/1998 náði aðeins til þeirra gjalda sem stofnað hafði verið sérstaklega til vegna viðkomandi loftfars. I ohf. var auk þess virt til sakar að gera samkomulag við W hf. um tilhögun greiðslu og tryggingu allra gjaldfallinna krafna vegna allra loftfara á vegum flugfélagsins. Á tjóni sem af því leiddi bæri I ohf. ábyrgð og væri bótaskyldur gagnvart A vegna tjóns sem hann varð fyrir á tímabilinu frá 6. maí til 18. júlí 2019. Hins vegar var I ohf., í samræmi við niðurstöðu í aðalsök, sýknaður af kröfu um skaðabætur vegna þeirrar greiðslu sem hann innti af hendi 6. maí 2019. Að öðru leyti þótti skaðabótakrafa hans svo vanreifuð að henni var af sjálfsdáðum vísað frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 27. mars 2024

23/2023

Embætti ríkislögreglustjóra og íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir lögmaður) gegn Guðmundi Ómari Þráinssyni (Kristján B. Thorlacius lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og G. Samkomulagið laut að samsetningu launa G en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna G sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru rúmlega þrjú ár í að G næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa G og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að G sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að G hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa G tekin til greina.

Hæstiréttur birt 27. mars 2024

22/2023

Embætti ríkislögreglustjóra og íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir lögmaður) gegn Óskari Bjartmarz (Kristján B. Thorlacius lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Ó. Samkomulagið laut að samsetningu launa Ó en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Ó sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru eitt og hálft ár í að Ó næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Ó og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Ó sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Ó hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Ó tekin til greina.

Hæstiréttur birt 27. mars 2024

21/2023

Embætti ríkislögreglustjóra og íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir lögmaður) gegn Ásgeiri Karlssyni (Kristján B. Thorlacius lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Á. Samkomulagið laut að samsetningu launa Á en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Á sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru tvö ár í að Á næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Á og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Á sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Á hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Á tekin til greina.

Hæstiréttur birt 27. mars 2024

20/2023

Embætti ríkislögreglustjóra og íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir lögmaður) gegn Árna Elíasi Albertssyni (Kristján B. Thorlacius lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Á. Samkomulagið laut að samsetningu launa Á en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Á sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru tvö og hálft ár í að skipunartími Á rynni út en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Á og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Á sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Á hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Á tekin til greina.

Landsréttur birt 26. janúar 2024

192/2023

Íslenska ríkið (Óskar Thorarensen lögmaður) gegn A (Stefán A. Svensson lögmaður)

A sótti um dvalarleyfi á grundvelli hjúskapar með íslenskum ríkisborgara. Útlendingastofnun synjaði umsókninni með ákvörðun 29. ágúst 2019 á þeim grundvelli að hjúskapurinn væri til málamynda til öflunar dvalarleyfis, sbr. 8. mgr. 70. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga. Kærunefnd útlendingamála staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar með úrskurði þann 27. nóvember 2019. A krafðist í málinu ógildingar á ákvörðun Útlendingastofnunar og úrskurði kærunefndar útlendingamála. Í dómi Landsréttar var kröfu A um ógildingu ákvörðunar Útlendingastofnunar vísað frá dómi, þar sem A hafði ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfu um ógildingu úrlausnar hins lægra setta stjórnvalds, samhliða kröfu um ógildingu úrskurðar hins æðra setta stjórnvalds sem hana staðfesti. Í dómi Landsréttar var rakið að óumdeilt væri að annmarki hefði verið á mati Útlendingastofnunar. Féllst rétturinn ekki á að kærunefndinni hefði borið að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi þegar af þeirri ástæðu enda hafi stofnunin átt val um að leitast við að bæta úr annmarkanum. Þá taldi Landsréttur að ekki hefði verið brotið gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga Rétturinn komst á hinn bóginn að þeirri niðurstöðu að mat kærunefndar útlendingamála hefði ekki verið forsvaranlegt þegar litið væri til atvika málsins, 8. mgr. 70. gr. laga nr. 80/2016 og lögskýringargagna með ákvæðinu, og að úrskurður hennar yrði ekki talinn sýna fram á rökstuddan grun um að til hjúskapar A og maka hennar hafði verið stofnað í þeim tilgangi að afla dvalarleyfis. Var af þessum ástæðum staðfest niðurstaða héraðsdóms að fella úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála frá 27. nóvember 2019.

Landsréttur birt 21. desember 2023

822/2023

A (Jóhann Fannar Guðjónsson lögmaður) gegn B (Bragi Dór Hafþórsson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B sem reis við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna loka óvígðrar sambúðar. A krafðist þess að fasteignin M skyldi skiptast milli aðila að jöfnu eða að honum yrði ákvörðuð önnur lægri eignarhlutdeild í fasteigninni, sem var þinglýst eign B. Þá var ágreiningur milli aðila um viðmiðunardag skipta og greiðslu skiptakostnaðar. Með úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að A hefði ekki fært fyrir því sönnur að líta skyldi framhjá þinglýstri eignarheimild B fyrir fasteigninni og var kröfu A um hlut í fasteigninni því hafnað. Jafnframt var staðfest niðurstaða héraðsdóms um viðmiðunardag skipta. Hins vegar var rakið í niðurstöðu Landsréttar að samkvæmt beiðni skiptastjóra til héraðsdóms hefðu aðilar sammælst um að fela honum að senda ágreiningsefnin til úrlausnar dómsins með vísan til 112. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., sem fjallaði um ágreining um atriði sem 2. mgr. 103. gr. og 104. til 111. gr. laganna tækju til. Væri ágreiningur um skiptakostnað ekki þar á meðal og var kröfum aðila um greiðslu skiptakostnaðar því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Landsréttur birt 15. desember 2023

476/2022

Geðverndarfélag Íslands (Magnús Björn Brynjólfsson lögmaður) gegn SÍBS (Sigrún Ingibjörg Gísladóttir lögmaður) og SÍBS (Sigrún Ingibjörg Gísladóttir lögmaður) gegn Geðverndarfélagi Íslands (Magnús Björn Brynjólfsson lögmaður)

G og S gerðu með sér samning 26. september 1967 þar sem S heimilaði G að byggja smáhýsi í landi Reykjalundar. G sagði samningnum upp í apríl 2020. G höfðaði mál á hendur S og krafðist þess fyrir Landsrétti að viðurkenndur yrði með dómi eignarréttur hans að umþrættum húsum með „tilheyrandi lóðum og umferðarrétti“ en til vara krafðist hann viðurkenningar á óskertum afnotarétti sínum að húsunum „með tilheyrandi lóðum og umferðarrétti“. S höfðaði mál á hendur G og krafðist viðurkenningar á eignarrétti sínum að umdeildum húsum en til vara að G yrði gert að fjarlægja húsin að viðlögðum dagsektum. Voru málin sameinuð fyrir Landsrétti. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að samningur aðila væri enn í gildi. Í dómi Landsréttar kom fram að úrlausn um kröfu G um viðurkenningu á eignarrétti húsanna myndi engu breyta um réttarstöðu hans á meðan samningurinn við S væri enn í gildi. Þá væri krafan eins og málatilbúnaði G væri háttað, ekki heldur til þess fallin að leiða til lykta önnur ágreiningsefni sem vísað væri til í málatilbúnaði hans. Eins og málatilbúnaðinum háttaði að þessu leyti þótti sú dómkrafa G ekki fullnægja skilyrðum 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var henni því vísað frá héraðsdómi. Landsréttur sýknaði G af kröfu S um að viðurkenndur yrði beinn eignarréttur hans að húsunum þremur, enda væri ekkert í gögnum málsins sem benti til þess að G hefði ætlað að færa S húsin að gjöf. Þá hefði umráða- og afnotarétturinn verið reistur á samningi um að skila húsunum félli samningurinn niður. Því væri sú aðstaða fyrir hendi að ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð stæði því í vegi að S gæti unnið rétt með hefð. Þá var S sýknað af kröfu G um afnotarétt að húsunum þar sem samningurinn, þar sem G heimilaði S full umráð og afnot af húsunum, væri enn í gildi. Loks sýknaði Landsréttur G af kröfu S um að fjarlægja umrædd mannvirki þar sem samningurinn væri enn í gildi, en með honum hefði S heimilað G að reisa hin umdeildu hús sem S hefði haft óskert afnot af allt frá byggingu þeirra.

Landsréttur birt 8. desember 2023

570/2022

Stapi lífeyrissjóður (Arnar Þór Stefánsson lögmaður) gegn A (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn S og krafðist viðurkenningar á því að S hafi frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til stefnanda með því að telja A til tekna barnalífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins. Deildu aðilar um það hvort S hafi frá árinu 2015 verið heimilt að skerða þannig örorkulífeyrisgreiðslur til A og laut ágreiningur þeirra bæði að því hvort fullnægt væri efnislegum og formlegum skilyrðum fyrir breyttri framkvæmd að þessu leyti. Fram kom í dómi Landsréttar að allan þann tíma sem S og forveri hans hafi greitt A örorku- og barnalífeyri hafi í samþykktum sjóðanna verið kveðið á um að samanlagður örorkulífeyrir og barnalífeyrir sem sjóðirnir greiddu skyldi ekki vera hærri en sem næmi sannanlegum tekjumissi sjóðfélaga vegna örorkunnar. Með breytingum á samþykktum forvera S árið 2006 hafi verið sett ítarlegri fyrirmæli í grein 19.3 um takmörk örorkulífeyris að þessu leyti og tekið fram að tekjur af lífeyris- og bótagreiðslum frá almannatryggingum teldust til heildartekna. Í ákvæðinu hafi einnig komið fram að í úrskurði um lífeyri skyldi greina hvaða heildartekjur væru lagðar til grundvallar útreikningi. Í framlögðum gögnum kæmi fram að ákveðið hafi verið á ársfundi Greiðslustofu lífeyrissjóða 19. mars 2015 að barnalífeyrir almannatrygginga yrði tekinn með í tekjuathugun frá og með 1. janúar 2015. Á stjórnarfundi S 14. mars 2016 hafi stjórn S staðfest fyrrgreinda ákvörðun greiðslustofunnar. Landsréttur tók fram að lífeyrissjóðum væri með lögum veitt umtalsvert svigrúm til að ákveða í samþykktum sínum hvernig greiðslu lífeyris og útreiknings skyldi hagað. Væri það eðlilegt í ljósi þeirrar skyldu lífeyrissjóðs að tryggja hverju sinni að hann geti staðið við skuldbindingar sínar. Af því leiddi að sjóðfélagi í lífeyrissjóði gæti ekki vænst þess að réttindi hans héldust að öllu leyti óbreytt þótt hann væri byrjaður að fá greiddan lífeyri úr sjóðnum. Taldi Landsréttur að skerðing á lífeyrisgreiðslum A frá september 2015 til nóvember 2017 ætti sér skýra stoð í grein 19.3 í samþykktum S eins og hún hafi hljóðað allt frá árinu 2007. Ekki var á það fallist að börn A hafi með breytingunni 2015 verið svipt þeirri lögbundnu vernd sem ákvæði um barnalífeyri í lögum nr. 100/2007 um almannatryggingar hafi veitt þeim. Þá var hvorki fallist á að sú lækkun, sem varð á lífeyrisgreiðslum til A á framangreindum tíma, hafi byggst á ómálefnalegum ástæðum, né að með henni hafi verið brotið gegn jafnræðisreglu stjórnskipunarréttar. Ekki hafi heldur verið færð viðhlítandi rök fyrir því að með þeirri lækkun hafi verið gengið lengra en þörf væri á til að mæta því lögmæta markmiði að tryggja að réttur sjóðfélaga til örorkulífeyris yrði ekki meiri en sem næmi þeirri tekjuskerðingu sem hann hafi orðið fyrir af völdum orkutapsins. Stæðu ekki rök til þess að gera greinarmun á tekjum sjóðfélaga vegna barnalífeyris og tekjum vegna annarra lífeyris- og bótagreiðslna. Þá hafi umrædd lækkun átt sér stoð í 15. gr. laga nr. 129/1997, sbr. 27. gr. sömu laga. Hvorki var á það fallist að umrædd skerðing hafi gengið gegn 1. mgr. 72. gr.1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að Greiðslustofa lífeyrissjóða hafi ekki haft heimild til að taka efnislega ákvörðun um breyttar forsendur fyrir útreikningi lífeyrisgreiðslna sjóðfélaga S sem leiddu til skerðingar á réttindum þeirra. Ákvörðun greiðslustofunnar 19. mars 2015 hafi því ekki getað haft áhrif til skerðingar á réttindum A. Stjórn S hafi aftur á móti staðfest þessa ákvörðun 14. mars 2016 og yrði að líta svo á að frá og með þeim tíma hafi lögmæt ákvörðun legið fyrir. Allt til þess dags hafi sú skerðing sem A sætti á greiðslu örorkulífeyris því verið óheimil. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á því að S hafi til 14. mars 2016 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til A með því að telja honum til tekna barnalífeyri sem hann fékk greiddan frá Tryggingastofnun ríkisins. Einnig var viðurkennt að A ætti kröfu um að S greiddi honum vangoldnar örorkulífeyrisgreiðslur til þess dags og að krafan bæri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með gjalddögum hverrar vangoldinnar greiðslu. Kröfu A um viðurkenningu á fyrningarslitum kröfu hans var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 24. nóvember 2023

342/2023

Ákæruvaldið (Hulda María Stefánsdóttir saksóknari) gegn Páli Jónssyni (Sveinn Andri Sveinsson lögmaður), Daða Björnssyni (Arnar Kormákur Friðriksson lögmaður), Jóhannesi Páli Durr (Almar Þór Möller lögmaður) og Birgi Halldórssyni (Ólafur Örn Svansson lögmaður)
Málaflokkur: Fíkniefnamál

PJ, DB, JP og BH voru ákærðir fyrir tilraun til stórfellds fíkniefnalagabrots, sbr. 173. gr. a, sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og skipulagða brotastarfsemi, sbr. 175. gr. a sömu laga, með því að hafa staðið saman, ásamt óþekktum aðila, að innflutningi á 99,25 kg af kókaíni, að styrkleika 81-90%, hingað til lands frá Brasilíu, ætluðu til sölu og dreifingar í ágóðaskyni, en efnin voru falin í sjö trjádrumbum sem komið var fyrir í gámi sem var síðar haldlagður í Hollandi þar sem efnin voru fjarlægð og gerviefni sett í þeirra stað. Við komu gámsins hingað til lands hafi hin ætluðu fíknefni verið fjarlægð úr trjádrumbunum í því skyni að koma þeim í sölu og dreifingu, þar til lögregla lagði hald á efnin og ákærðu voru handteknir. Þá voru JP og DB sakfelldir fyrir önnur nánar tilgreind fíkniefnalagabrot sem sættu ekki endurskoðun Landsréttar. Ákærðu játuðu allir brot gegn 173. gr. a, sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga og voru sakfelldir fyrir þá háttsemi, en töldu ósannað að magn eða styrkleiki efnanna hefði verið sem í ákæru greindi og að þeir hefðu vitað hversu mikið af fíknefnum ætlunin hefði verið að flytja til landsins. Í dómi Landsréttar kom fram að með vísan til matsgerða sem aflað var við rekstur málsins í héraði og fyrir Landsrétti yrði miðað við að magn og styrkleiki efnanna hefði verið samkvæmt ákæru. Þá væri ótrúverðugt að ákærðu hefðu ekki vitað af magni efnanna í ljósi hinnar umfangsmiklu umgjarðar um innflutninginn og kostnað við hann. Í öllu falli hefðu þeir látið sér það í léttu rúmi liggja og samþykkt að taka þátt í innflutningnum. Í dómi Landsréttar var inntak 175. gr. a almennra hegningarlaga um skipulega brotastarfsemi reifað og skírskotað til lögskýringargagna að baki ákvæðinu. Taldi Landsréttur ekki tilefni til að vísa þeim ákærulið frá dómi á grundvelli þess að hann uppfyllti ekki kröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var kröfunni hafnað. Í annan stað var það mat réttarins að ákæruvaldið hefði hvorki leitt sönnur, svo að yfir skynsamlegan vafa væri hafið, að tilvist skipulagðra brotasamtaka hefði verið raunin í tilfelli ákærðu né að þeir hefðu haft ásetning til að fremja brot sem lið í starfsemi skipulagðra brotasamtaka í skilningi 175. gr. A almennra hegningarlaga. Voru ákærðu því sýknaðir af sakargiftum samkvæmt því. Ákærðu voru jafnframt ákærðir fyrir peningaþvætti samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa tekið við, geymt, umbreytt og aflað sér ávinnings af refsiverðum brotum og eftir atvikum með öðrum ólögmætum eða refsiverðum hætti tilteknum fjárhæðum sem þeir hafi notaði með tilgreindum hætti. Að virtu heildstæðu mati á ákæruliðum er vörðuðu peningaþvætti taldi Landsréttur gallana á þeim slíka að telja yrði að þeir hefðu áhrif á möguleika ákærðu til að verjast þeim. Uppfylltu þeir því ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 og var þeim vísað frá dómi. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot þeirra varðaði tilraun til innflutnings á fordæmalaust miklu magni af kókaíni. Var jafnframt horft til hættueiginleika efnisins og styrkleika þess. Þar að auki hefði verið um samverknað ákærðu að ræða með verkskiptri aðild, sbr. 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Enn fremur var litið til þess að þáttur ákærðu í brotinu hefði verið mismikill. Ásetningur þeirra til innflutningsins, sem skipulagður hefði verið í þaula, þótti einbeittur. Var því við refsiákvörðun litið til 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Jafnframt var höfð hliðsjón af játningu ákærðu. Refsing PJ var ákveðin fangelsi í níu ár, BH var gert að sæta fangelsi í sex ár og sex mánuði og DB og JP hvorum um sig gert að sæta fangelsi í fimm ár. Loks var ákærðu gert að sæta upptöku verðmæta.

Landsréttur birt 24. nóvember 2023

235/2022

Kristján Erlendsson (Hulda Rós Rúriksdóttir lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ólafur Helgi Árnason lögmaður)

K höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að viðurkennt yrði annars vegar að launagreiðslur sem hann fékk frá Í, eftir að hann varð sjötugur, skyldu reiknaðar með sama hætti og fyrir það tímamark, það er sem laun fyrir fullt starf yfirlæknis, og hins vegar að hann skyldi njóta allra réttinda sem kjarasamningur LÍ og Í tryggði læknum. Auk þess krafðist K þess að ógilt yrði ákvæði í ráðningarsamningi um að hann skyldi fá tímakaup fyrir 100% starf sitt hjá Í. Í dómi Landsréttar kom fram varðandi þá kröfu K að viðurkennt yrði að hann skyldi njóta allra réttinda sem kjarasamningur LÍ og Í tryggi honum, að með öllu skorti að tilgreint væri hvaða tilteknu réttindi væri þar um að ræða. Krafan var ekki talin uppfylla skilyrði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og var henni því vísað frá héraðsdómi. Um ógildingarkröfu K á ákvæði í ráðningarsamningi hans og L kom fram að þar sem samningurinn væri runninn úr gildi teldist K ekki hafa lögvarða hagsmuni af því að fá ógilt slíkt ákvæði. Var krafa K talin í andstöðu við 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 og henni því einnig vísað frá héraðsdómi. Þá var Í sýknað af kröfu K um viðurkenningu á launagreiðslum sem yfirlæknir enda gegndi K ekki lengur því starfi. Enn fremur var K ekki talinn geta gert kröfu um að laun hans skyldu reiknuð á grundvelli reglna sem gilda um fastráðningu starfsmanna hjá Í þar sem nýtt ráðningarsamband hefði tekið við á grundvelli tímavinnu eftir að K varð sjötugur.

Hæstiréttur birt 1. nóvember 2023

16/2023

Samgöngustofa (Ólafur Helgi Árnason lögmaður) gegn Seatrips ehf (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)

Skipið Amelia Rose var skráð í íslenska skipaskrá árið 2014 með smíðaárið 2003. S ehf. óskaði eftir því við S í júlí 2021 að skráningu skipsins yrði breytt í skipaskrá þannig að það teldist gamalt skip en ekki nýtt, þar sem kjölur þess hefði verið lagður fyrir 1. janúar 2001 og teldist skipið því gamalt í skilningi 2. gr. reglugerðar nr. 666/2001 um öryggi farþegaskipa í innanlandssiglingum. Erindi S ehf. var synjað og var ákvörðun S staðfest af innviðaráðherra. Höfðaði S ehf. þá mál þetta og krafðist þess að ákvörðun S, sem „staðfest var með úrskurði innviðaráðherra“, yrði hrundið og lagt yrði fyrir S að skrá skipið sem gamalt skip í skipaskrá. Hæstiréttur taldi að réttara hefði verið að stefna íslenska ríkinu samhliða S þó brestur á því varðaði ekki frávísun málsins frá héraðsdómi. Þá taldi Hæstiréttur að framsetning fyrri hluta dómkröfu S væri ekki í samræmi við dómaframkvæmd en skilja yrði hana á þann veg að krafist væri ógildingar á endanlegri niðurstöðu málsins á stjórnsýslustigi. Síðari hluta dómkröfu S ehf. var hins vegar vísað frá héraðsdómi þar sem dómstólar hefðu ekki vald til að taka kröfuna til greina þar sem hún væri augljóslega þess efnis að hún kynni að vera háð sjálfstæðu mati stjórnvalds. Hæstiréttur taldi að taka yrði mið af því að S ehf. krafðist breytinga á gildandi skráningu skipsins frá 2014. Þá bæri ekkert þeirra gagna sem S ehf. byggði kröfu sína á með sér svo óyggjandi væri að kjölur skipsins hefði verið lagður fyrir umþrætt tímamark og skráning þess árið 2014 hefði verið reist á röngum forsendum. Þá voru upplýsingar frá mexíkóskum yfirvöldum taldar hafa það sönnunargildi sem kveðið er á um í 3. mgr. 71. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu gættu hafi ekki verið ástæða til að leggja ríkari rannsóknarskyldu á S en raun bar vitni og raunar óljóst í hverju hún gat falist. Að endingu bar vitnisburður A framkvæmdastjóra AB ekki með sér nægilega afdráttarlausa afstöðu til þess hvort og þá hvenær kjölur skipsins var lagður í Mexíkó. Að öllu framangreindu virtu var S sýknað af kröfu S ehf.

Hæstiréttur birt 25. október 2023

9/2023

A og Öryrkjabandalag Íslands (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður) gegn Tryggingastofnun ríkisins (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

A og Ö höfðuðu mál á hendur T vegna setningar laga nr. 116/2016 sem bættu nýrri reglu um áhrif tekna á útreikning ellilífeyris í 1. mgr. 23. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. A og Ö töldu að með lögunum hefði komist á ólögmæt mismunun gagnvart örorku- og endurhæfingarlífeyrisþegum sem bryti gegn jafnræðisreglu 65. gr., rétti til aðstoðar samkvæmt 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar og eignarrétti samkvæmt 72. gr. hennar og 1. gr. 1. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Mismununin hefði falist í því að T hefði skert greiðslur sérstakrar uppbótar á lífeyri samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð til örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega vegna tekna þeirra umfram þá reglu sem var sett um áhrif tekna á útreikning ellilífeyris í 1. mgr. 23. gr. nr. 100/2007. A krafðist greiðslu vangreiddra bóta og Ö viðurkenningar á greiðsluskyldu T fyrir árin 2017 og 2018, en til vara krafðist A viðurkenningar á skaðabótaskyldu. Þá kröfðust A og Ö viðurkenningar á að T hefði verið óheimilt að skerða greiðslur sérstakrar uppbótar. Í dómi Hæstaréttar var aðalkröfum A og Ö vísað frá héraðsdómi þar sem í þeim fælist krafa um að dómstólar tækju ákvörðun um málefni sem heyrði undir löggjafarvald andstætt 2. gr. stjórnarskrárinnar. Varakröfu A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu T var vísað frá vegna vanreifunar. Við úrlausn um hvort T hefði verið óheimilt að skerða greiðslur sérstakrar uppbótar á lífeyri til A og Ö var litið til ólíkra forsendna annars vegar að baki ellilífeyri og hins vegar réttar til greiðslu sérstakrar uppbótar sem þáttar í félagslegri aðstoð til örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega. Var ekki talið ómálefnalegt að markmið og stefna stjórnvalda í málaflokkum þessara hópa væri ekki eins í öllu tilliti en ólíkar reglur hefðu ávallt gilt um áhrif tekna á einstaka bótaflokka ellilífeyris og örorkulífeyris. Einnig hefðu mismunandi þarfir og aðstæður á hverjum tíma innan hvors málaflokks gefið tilefni til sjálfstæðra lagabreytinga. Þar sem ekki væri um sambærileg tilvik að ræða var ekki talið að lög nr. 116/2016 hefðu leitt til ólögmætrar mismununar sem bryti í bága við 65. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var ekki talið að réttur A og Ö samkvæmt 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar eða eignarréttindi samkvæmt 72. gr. hennar og 1. gr. 1. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu hefðu verið skert. Var því staðfest niðurstaða Landsréttar um að sýkna stefnda af kröfum A og Ö.

Landsréttur birt 23. júní 2023

745/2022

Ákæruvaldið (Anna Barbara Andradóttir settur saksóknari) gegn Guðlaugi Agnari Guðmundssyni (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Guðjóni Sigurðssyni (Geir Gestsson lögmaður), Halldóri Margeiri Ólafssyni (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson lögmaður), Ólafi Ágústi Hraundal (Jón Magnússon lögmaður), Geir Elí Bjarnasyni (Ómar Örn Bjarnþórsson lögmaður) og X ehf. (Ólafur Garðarsson lögmaður)
Málaflokkur: Fíkniefnamál

GAG, GS og HMÓ, voru ákærðir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot og skipulagða brotastarfsemi með því að hafa staðið saman að innflutningi á saltdreifara sem í voru faldir 53 lítrar af amfetamínvökva hingað til lands frá Hollandi í félagi með tveimur óþekktum erlendum aðilum, móttekið tækið og fíkniefnin og haft í vörslum sínum á nánar tilgreindri jörð og í samvinnu við óþekktan íslenskan aðila fjarlægt amfetamínvökvann úr saltdreifaranum og framleitt allt að 117,5 kg af amfetamíni í sölu- og dreifingarskyni. Ætluðum þætti hvers ákærða var nánar lýst í ákærunni. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað teldist að GAG, GS og HMÓ hefðu sammælst um stórfellt fíkniefnalagabrot með því að GAG og HMÓ hefðu í félagi við óþekkta erlenda aðila staðið saman að innflutningi saltdreifarans til landsins þar sem falinn var amfetamínvökvi. Þá hefði GS móttekið og varslað saltdreifarann á jörð sinni. GAG, GS og HMÓ hefðu, í samvinnu við óþekktan íslenskan aðila, staðið saman að því að amfetamínvökvinn var fjarlægður úr saltdreifaranum og úr honum framleitt amfetamín í sölu- og dreifingarskyni. Að teknu tilliti til matsgerðar dómkvadds matsmanns þótti ekki óvarlegt að leggja til grundvallar að GAG, GS og HMÓ hefðu framleitt að minnsta kosti 80,2 kg af amfetamíni. Fram kom í dómi Landsréttar að um þaulskipulagt fíkniefnalagabrot hefði verið að ræða sem framið hefði verið í ávinningsskyni. Verknaðurinn hefði verið unninn í félagsskap allra ákærðu, auk tveggja erlendra einstaklinga og óþekkts Íslendings, þar sem hver hafði sitt hlutverk. Þótti sýnt að GAG, GS og HMÓ hefðu vitandi vits tekið ákvörðun um þátttöku í skipulagðri brotastarfsemi. Voru þeir því sakfelldir og framangreind háttsemi þeirra heimfærð til 173. gr. a og 175. gr. a almennra hegningarlaga. Jafnframt var GS, HMÓ, ÓÁH og GEB gefið að sök stórfellt fíkniefnalagabrot, með því að hafa staðið saman að kannabisræktun í útihúsi á nánar tilgreindri jörð. Hefðu þeir sammælst um verkaskiptingu við uppsetningu, ræktun og þurrkun kannabisplantnanna í sölu- og dreifingarskyni og skipt á milli sín afrakstrinum en við leit hafði lögregla lagt hald á 6.110 g af kannabisplöntum, 16.265 g af maríjúana og 131 kannabisplöntu. Auk heimfærslu á háttsemi GS, HMÓ, ÓÁH og GEB til refsiákvæðis 173. gr. a almennra hegningarlaga var einnig ákært fyrir ætlaða skipulagða brotastarfsemi samkvæmt 175. gr. a sömu laga. Með dómi Landsréttar voru GS, HMÓ, ÓÁH og GEB sakfelldir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot og háttsemi þeirra heimfærð til 173. gr. a almennra hegningarlaga, en ekki þótti sýnt fram á að þeir hefðu vitandi vits tekið ákvörðun um að taka þátt í starfsemi skipulagðra brotasamtaka í skilningi 175. gr. a almennra hegningarlaga. Þá var ÓÁH enn fremur sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum nánar tilgreint magn fíkniefna og stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni nánar tilgreint magn ýmissa fíkniefna. Að lokum var HMÓ sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum nánar tilgreint magn fíkniefna. Við ákvörðun refsingar var litið 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ennfremur var litið til 9. töluliðar sömu málsgreinar að því er varðaði ákvörðun refsingar GS. Refsing HMÓ og ÓÁH var ákveðin fangelsi í 10 ár, GAG og GS var gert að sæta fangelsi í 8 ár hvorum og GEB í 18 mánuði og var refsing hans bundin skilorði. Þá var fallist á kröfu um upptöku á nánar tilgreindum fíkniefnum og munum.

Landsréttur birt 16. júní 2023

117/2022

Hýsir ehf (Jakob A. Traustason fyrirsvarsmaður) gegn íslenska ríkinu (Björn Jóhannesson lögmaður)

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 15. júní 2023

380/2023

Skatturinn (Gerður Guðmundsdóttir lögfræðingur) gegn X (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður)

X krafðist þess annars vegar að rannsókn S á hendur honum yrði úrskurðuð ólögmæt og hins vegar að rannsóknin yrði felld niður. Í úrskurði Landsréttar var rakið að krafa X um niðurfellingu rannsóknarinnar byggði á þeirri grunnröksemd að rannsóknin væri ólögmæt. Úr henni yrði ekki leyst án þess að taka afstöðu til þeirrar röksemdar. X var ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hefði af því hagsmuni að lögum að samhliðar niðurfellingu rannsóknarinnar yrði hún úrskurðuð ólögmæt. Var kröfu X þar um því vísað frá héraðsdómi án kröfu. Þá var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um að hafna kröfu X um niðurfellingu rannsóknarinnar.

Landsréttur birt 19. maí 2023

185/2022

A (Hjörleifur Kvaran lögmaður, Bernhard Bogason lögmaður, 4. prófmál) gegn íslenska ríkinu (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)
Málaflokkur: Skattaréttur

A höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að úrskurður yfirskattanefndar um endurákvörðun opinberra gjalda hans nánar tilgreind tekjuár vegna greiðslna frá félaginu B yrði felldur úr gildi. Vara- og þrautavarakrafa A sneru að því að úrskurðinum yrði breytt með nánar tilteknum hætti. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki væru efni til að víkja frá þeirri meginreglu að ekki sé á færi dómstóla að breyta ákvörðunum stjórnvalda eins og A krafðist. Var vara- og þrautavarakröfu hans því vísað frá héraðsdómi án kröfu. A byggði á því að fyrrgreind endurákvörðun opinberra gjalda hans væri röng. Hann hefði lagt félaginu B til fé en þar hafi verið um að ræða kaup á hlutafé og lán til félagsins. Þessa fjármuni hafi hann fengið endurgreidda með þeim greiðslum sem málið tæki til en engar tekjur haft af fjárfestingu sinni aðrar en nánar tiltekinn gengishagnað. Þá bæri að skattleggja tekjur sem hann kynni að hafa haft sem fjármagnstekjur. Í dómi Landsréttar sagði að málið einkenndu takmarkaðar upplýsingar um félagið B og greiðslur milli þess og A. A hefði ekki gert grein fyrir greiðslunum, félaginu eða eign sinni í því í skattframtölum sínum. Engin haldbær gögn væru fyrir hendi til stuðnings því að A hefði veitt félaginu lán og gögn málsins bæru með sér að það hefði ekki verið A sem innti af hendi þá fjármuni sem hann kvaðst hafa lagt félaginu til. Þá væri engum áreiðanlegum gögnum til að dreifa um eðli, uppruna og forsendur þeirra greiðslna sem A fékk frá félaginu. A hefði haft næg tækifæri til að koma á framfæri frekari upplýsingum, átt að vera það auðvelt og yrði að bera hallann af því að hafa ekki gert það. Ógagnsæi sem kynni að leiða af staðsetningu félagsins B á Seychelles-eyjum yrði ekki túlkað A í hag, enda hafi hann kosið að stofna til viðskiptanna þar og þiggja greiðslur frá félaginu, án þess að gera grein fyrir því á skattframtölum fyrr en eftir að rannsókn á skattskilum hans hófst. Eins og málið lægi fyrir hafi annað ekki verið fært en að færa A greiðslurnar til tekna, fella þær undir 9. tölulið C-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og endurákvarða opinber gjöld A með þeim hætti sem gert var. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í af aðalkröfu A því staðfest, sem og niðurstaðan um kröfu A um niðurfellingu álags.

Landsréttur birt 28. apríl 2023

151/2022

RSG útgerð ehf (Björgvin Jónsson lögmaður, Ólafur V. Thordersen lögmaður, 1. prófmál) gegn Skipavík ehf (Pétur Kristinsson lögmaður)

S ehf. tók að sér nánar tilgreindar viðgerðir á bát í eigu R ehf. Á meðan viðgerð stóð kviknaði í bátnum og altjón hlaust af. R ehf. höfðaði mál gegn S ehf. til greiðslu nánar tilgreindrar fjárhæðar sem byggði á fimm reikningum, tveimur vegna viðgerða og þremur vegna slippleigu fyrir tilgreint tímabil en R ehf. varð ekki við óskum S ehf. um að fjarlægja flak bátsins sem var í slipp hjá honum. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á að S ehf. bæru leigugreiðslur vegna slippleigu en hafnað kröfum vegna viðgerðarkostnaðar. Fyrir Landsrétti krafðist R ehf. aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar var rakið að um kröfur S ehf. vegna slippleigu væri vísað til „meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga”, án nánari útlistunar á því hvernig slík krafa kynni að hafa stofnast. Væri málatilbúnaður S ehf. hvað þessar kröfur varðaði talinn slíkum annmörkum búinn að óhjákvæmilegt væri að vísa þeim frá héraðsdómi. Um kröfur S ehf. sem sneru að viðgerðarþjónustu kom fram að sú meginregla gildi í kröfurétti að aðalskuldari samnings um viðgerðarþjónustu beri áhættu af því að fá greitt fyrir þá þjónustu sem hann hefur innt af hendi fram að afhendingu hlutar sem viðgerð beinist að. Í meginreglunni felist að komi til þess að hlutur í vörslum viðgerðaraðila skemmist, rýrist eða farist af tilviljun fyrir afhendingu, eigi hann ekki rétt á greiðslu fyrir þjónustu sem hann hefur innt af hendi og var R ehf. því sýknað af kröfum S ehf. um greiðslu kostnaðar vegna viðgerðar bátsins. Loks var S ehf. gert að greiða málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Hæstiréttur birt 19. apríl 2023

44/2022

Félag makrílveiðimanna (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

Með lögum nr. 46/2019 var fest í lög aflamarksstjórn við veiðar á makríl og því skyni gerðar breytingar á lögum nr. 151/1996 um fiskveiðar utan lögsögu Íslands og lögum nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. FM höfðaði mál á hendur Í og krafðist viðurkenningar á að óheimilt hafi verið með lögum nr. 46/2019 að takmarka veiðiheimildir félagsmanna hans til veiða á makríl með því að úthluta aflaheimildum á grundvelli tíu bestu aflareynsluára þeirra á árunum 2008 til 2018 að báðum árum meðtöldum. Til vara krafðist FM þess að viðurkennt yrði að óheimilt hafi verið með lögum nr. 46/2019 að takmarka heimildir félagsmanna hans til ráðstöfunar á aflaheimildum skipa í B-flokki. Taldi FM að umrædd lagasetning skerti atvinnuréttindi félagsmanna og færi í bága við jafnræðisreglu 65. gr., eignaréttarákvæði 72. gr. og atvinnufrelsisákvæði 75. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur taldi aðalkröfu FM þannig úr garði gerða að í henni fælist krafa um að dómurinn tæki afstöðu til þess hagsmunamats sem lægi að baki lögum nr. 46/2019 án þess að niðurstaðan hefði raunhæfa þýðingu fyrir réttarstöðu félagsmanna FM þannig að skorið væri úr um tilvist og efni réttinda þeirra, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Slík kröfugerð væri ekki tæk og fullnægði ekki því skilyrði að FM hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfuna. Þar með væru ekki uppfyllt skilyrði 1. og 2. mgr. 25 gr. sömu laga og var aðalkröfu FM vísað frá dómi. Hæstiréttur taldi varakröfuna þannig úr garði gerða að unnt væri að leysa úr efni hennar enda liti hún að takmörkun á heimildum félagsmanna til að ráðstafa aflahlutdeild og aflamarki þeirra í makríl. Ekki var fallist á með FM að með takmörkunum á heimildum félagsmanna til ráðstöfunar á aflaheimildum hefði löggjafinn gengið svo langt að það fæli í sér mismunun milli skipa í A- og B-flokki sem bryti í bága við atvinnuréttindi þeirra. Löggjafinn hefði aukið svigrúm til takmörkunar slíkra réttinda þegar kæmi að skipulagi í sjávarútvegi og hvaða leiðir væru valdar til að ná markmiðum um skynsamlega nýtingu auðlinda og vernd umhverfis. Hæstiréttur tók fram að sérreglur um veiðar smærri skipa og mismunandi reglur um meðferð aflaheimilda hafi lengi verið þáttur í fyrirkomulagi við stjórnun fiskveiða og stefndu að því að viðhalda útgerð smærri skipa í veiðum nærri ströndum. Var talið að hlutlægar og málefnalegar ástæður lægju að baki þeim greinarmun sem gerður væri á skipum eftir veiðarfærum í þessu sambandi og ekki gengið of langt í mismunun gagnvart skipum félagsmanna áfrýjanda til að ná því markmiði, þannig að brotið væri gegn stjórnarskrárvörðum réttindum þeirra. Í var því sýknað af varakröfu FM.

Héraðsdómur Norðurlands vestra birt 31. mars 2023

S-31/2022

Ákæruvaldið (Sigurður Hólmar Kristjánsson aðstoðarsaksóknari) gegn X (Sveinn Andri Sveinsson lögmaður) og Y (Elva Ósk Wiium lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Í málinu voru tveir karlmenn ákærðir. Annar fyrir þjófnað en hinn aðallega fyrir peningaþvætti en til vara hylmingu. Báðir sýknaðir og þá var kröfu varðandi peningaþvætti sem og einkaréttarkröfu vísað frá dómi.

Landsréttur birt 28. mars 2023

198/2023

Héraðssaksóknari (Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari) gegn X (Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður)

X krafðist þess annars vegar að rannsókn H á hendur henni yrði úrskurðuð ólögmæt og hins vegar að rannsóknin yrði felld niður. Í úrskurði Landsréttar var rakið að krafa X um niðurfellingu rannsóknarinnar byggði á þeirri grunnröksemd að rannsóknin væri ólögmæt. Úr henni yrði ekki leyst án þess að taka afstöðu til þeirrar röksemdar. X var ekki talin hafa sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að samhliða niðurfellingu rannsóknar yrði rannsóknin úrskurðuð ólögmæt. Var kröfu X þar um því vísað frá héraðsdómi án kröfu. Þá var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um að hafna kröfu X um niðurfellingu rannsóknarinnar en ný gögn sem X lagði fyrir Landsrétt voru ekki talin geta breytt réttmæti þeirrar niðurstöðu.

Landsréttur birt 24. mars 2023

207/2022

A (Flóki Ásgeirsson lögmaður) gegn Tryggingastofnun ríkisins (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn TR og krafðist þess að ógilt yrði sú ákvörðun TR að synja henni um heimilisuppbót. Þá krafðist A þess einnig að ógiltur yrði úrskurður Ú um að staðfesta fyrrgreinda ákvörðun TR. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki hafi verið þörf á því að krefjast þess að ákvörðun TR yrði ógilt samhliða kröfu um ógildingu úrskurðarins sem staðfesti hana. Var þeirri kröfu A því vísað frá héraðsdómi án kröfu. Þá var rakið að fyrrgreind synjun TR og úrskurður Ú hafi byggt á því að A teldist ekki hafa verið einhleyp í skilningi 8. gr. laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð þar sem hún hafi verið skráð í sambúð samkvæmt Þjóðskrá á þeim tíma sem umsókn hennar tók til. Þrátt fyrir að óumdeilt væri að A og barnsfaðir hennar, B, hafi slitið samvistum árið 2015, leiddi af ákvæðum barnalaga nr. 76/2003 og laga nr. 80/2018 um lögheimili og aðsetur að ekki hafi verið heimilt að slíta skráðri sambúð A og B fyrr en ágreiningi sem þau áttu í vegna barna sinna hafði verið ráðið til lykta. Samkomulag um framangreint var staðfest af sýslumanni 2020 og voru A og B skráð úr sambúð í kjölfarið. Með þeirri athugsemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu TR af kröfum A.

Landsréttur birt 23. mars 2023

98/2023

A (Þórdís Bjarnadóttir lögmaður) gegn B (Ólafur Hvanndal Ólafsson lögmaður)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að frumvarp skiptastjóra til úthlutunar vegna fjárslita á milli A og B yrði hafnað og ekki lagt til grundvallar við opinber skipti til fjárslita milli þeirra. Þá var skiptastjóra gert að hlutast til um að láta fara fram verðmat samkvæmt 17. – 23. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., sbr. 3. mgr. 105. gr. sömu laga, á fasteign í eigu málsaðila og hlutum þeirra í tveimur einkahlutafélögum. Var kröfu A um að lagt yrði fyrir skiptastjóra að afla mats á verðmæti hljóðfæra í eigu B og eignarhluta hans í hljóðveri vísað frá dómi án kröfu þar sem þær kröfur voru ekki taldar falla undir það ágreiningsefni sem lagt var fyrir dóminn með bréfi skiptastjóra, sbr. 3. tl. 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991.

Landsréttur birt 17. mars 2023

601/2021

A (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður) gegn B (Bragi Dór Hafþórsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri grunnskóla í sveitarfélaginu veitti henni í aðdraganda uppsagnar hennar úr starfi. Þá krafðist A einnig skaða- og miskabóta vegna ætlaðs tjóns sem hún varð fyrir vegna áminningarinnar og uppsagnarinnar sem síðar kom til. Í dómi Landsréttar var rakið að bótakröfur áfrýjanda hvíldu meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim yrði ekki leyst án þess að tekin yrði afstaða til þeirrar röksemdar. Áfrýjandi hafi á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu yrði áminningin ógilt með dómi. Var kröfu hennar þar um því vísað frá dómi án kröfu. Þá var rakið að áfrýjandi hefði verið áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi. Henni hafi síðan verið sagt upp störfum í kjölfar þess að eftir hana birtist í tímariti grein sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar. Að því er varðaði háttsemi áfrýjanda á kennarafundinum, þá hafi verið um lokaðan fund starfsmanna að ræða. Slíkir fundir væru mikilvægur vettvangur til umræðu um starfsemi skólans og óhjákvæmilegt væri að játa þátttakendum á þeim mjög rúmt frelsi til tjáningar sem ekki yrðu gerðar sömu kröfur til og tjáningar á opinberum vettvangi. Þau ummæli sem áfrýjandi hefði haft uppi á fundinum hefðu yfirbragð gildisdóma og með hliðsjón af 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og samsvarandi ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu hafi tjáningin ekki verið slík að nauðsynlegt hafi verið að áminna áfrýjanda vegna ummæla sinna og það á grundvelli almennra ákvæða í kjarasamningi. Þá var talið að ákvörðun um áminninguna hafi farið í bága við 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Hið sama var talið gilda um uppsögn áfrýjanda vegna greinarskrifa hennar. Enn fremur hefði skólastjóri grunnskólans verið vanhæf í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga til töku ákvörðunar um uppsögn áfrýjanda. Ákvarðanir um áminningu og uppsögn hafi því verið ólögmætar. Fallist var á kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.000.000 króna. Skaðabótakröfu áfrýjanda var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Landsréttur birt 17. febrúar 2023

162/2022

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari) gegn Hauki Sigurðssyni (Almar Þór Möller lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

H var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt, og gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda. Í dómi Landsréttar var rakin niðurstaða Hæstaréttar í máli nr. 35/2021, sem tekið var mið af við úrlausn málsins. Þriðja lið ákærunnar um peningaþvætti var vísað frá dómi. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði átti sér miklar málsbætur og var því fésektarlágmark umræddrar greinar ekki talið eiga við. Var refsing H ákveðin fangelsi í fjóra mánuði og þá var honum gert að greiða 25.000.000 króna í sekt og skyldi hann greiða sektina innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæta ella fangelsi í 330 daga. Ákærði hafði ekki áður verið gerð refsing og var því ákveðið að fresta fullnustu refsingar ákærða, bæði refsivist og fésekt.

Landsréttur birt 10. febrúar 2023

668/2021

Múr- og málningarþjón Höfn ehf (Gestur Gunnarsson lögmaður) gegn Torfufelli 25-35,húsfélagi (Þórdís Bjarnadóttir lögmaður)

T höfðaði málið meðal annars gegn M ehf. til heimtu skaðabóta að fjárhæð 34.152.011 krónur með nánar tilgreindum vöxtum, vegna vanefnda á verksamningi sem aðilar gerðu með sér. Byggði T á því að ísetning M ehf. á gluggum í fjöleignarhúsi hefði verið ófullnægjandi á ýmsan hátt og gluggarnir haldnir göllum. Með dómi héraðsdóms var M ehf. gert að greiða T 33.395.212 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Var M ehf. sýknað af hluta kröfunnar vegna aðildarskorts, þar sem sá hluti varðaði séreignarhluta tiltekins íbúa og ekki lá fyrir undirritað framsal kröfunnar til T. Í dómi Landsréttar kom fram að með vísan til niðurstaðna dómkvadds matsmanns, sem M ehf. hefði ekki hnekkt, yrði á það fallist með héraðsdómi að T hefði sýnt nægilega fram á að frágangur, ísetning og gerð hinna umdeildu glugga, sem M ehf. setti í húsið, hefði verið óforsvaranlegur og ekki í samræmi við samning aðila og þær kröfur sem gerðar væru til slíkrar framkvæmdar. Með því hefði M ehf. bakað sér skaðabótaskyldu. Jafnframt var fallist á með héraðsdómi að með matsgerðum dómkvadds matsmanns hefði T fært á það sönnur að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna þess frágangs sem þar væri lýst. Taldi Landsréttur að krafan hefði ekki verið fyrnd þegar T höfðaði málið gegn M ehf. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sýknu að hluta þar sem yfirlýsing um framsal kröfunnar til T, sem dagsett var 4. maí 2020, og lögð fram fyrir Landsrétti þótti of seint fram komin. Varð af þeim sökum ekki á henni byggt í málinu gegn mótmælum M ehf. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð skaðabóta en vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum dráttarvaxtakröfu T þar sem sú krafa hefði hvorki verið mörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Landsréttur birt 10. febrúar 2023

220/2021

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari) gegn X og Ö ehf. og XX ehf. og YY ehf. og ÆÆ ehf. (Sveinn Andri Sveinsson lögmaður) og Y og ZZ ehf. og ÞÞ ehf. (Jóhann Karl Hermannsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar 2. desember 2022 var fallist á kröfur ákærðu að hluta en þar með var öllum sakargiftum á hendur Z vísað frá héraðsdómi. Kom því eingöngu til skoðunar niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu X og Y samkvæmt þeim ákæruliðum sem eftir stóðu sem og úrlausn héraðsdóms um upptöku fjármuna á reikningum tilgreindra einkahlutafélaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest að því er varðaði sakfellingu ákærðu fyrir skattalaga- og bókhaldsbrot í sjálfstæðum atvinnurekstri ákærða X annars vegar og í rekstri einkahlutafélagsins Æ hins vegar. Þá var þeim ákærulið sem beindist að X og varðaði ætlað peningaþvætti vísað frá héraðsdómi með vísan til c-liðar 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Að því er varðar kröfur á hendur einkahlutafélögum tengdum ákærðu X og Y, þá var rakið að upptökukröfur ákæruvaldsins væru settar fram með þeim hætti að þær lytu eingöngu að ólögmætum ávinningi ætlaðra brota sem vísað hefði verið frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu, og í ljósi þess hvernig ákæruvaldið hefði kosið að afmarka kröfur sínar um upptöku, gætu þeir fjármunir sem krafist var upptöku á ekki talist ólögmætur ávinningur refsiverðrar háttsemi. Var öllum kröfum ákæruvaldsins um upptöku fjármuna því hafnað. Við ákvörðun refsingar var litið til þess langa tíma sem rannsókn og meðferð málsins hafði tekið. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var refsing ákærðu hvors um sig ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 12 mánuði. Þá var X gert að greiða 52.758.807 krónur í sekt til ríkissjóðs og Y 59.056.545 krónur.

Landsréttur birt 2. febrúar 2023

797/2022

A (Gunnar Egill Egilsson lögmaður) gegn B (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A um að vikið yrði frá skráðu eignarhlutfalli fasteignarinnar C með nánar tilgreindum hætti við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð A og B.

Hleð fleiri dómum…