Dómstólaleit

A og B deildu um hvort fallast bæri á kröfu B um leyfi til lögskilnaðar frá A á grundvelli leyfis til skilnaðar að borði og sæng sem gefið var út í desember 2018. Laut ágreiningur málsaðila jafnframt að fjárskiptasamningi sem gerður var við sama tímamark og krafðist B þess að A yrði gert að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignar í samræmi við fjárskiptasamning aðila. Byggði A einkum á því að málsaðilar hefðu í raun ekki slitið sambúð í framhaldi af skilnaði að borði og sæng 2018, réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hefðu því fallið niður áður en B óskaði lögskilnaðar 2023 og þar með yrði fjárskiptasamningurinn ekki lagður til grundvallar við fjárslit þeirra á milli. Í dómi Landsréttar kom fram að leysa bæri úr kröfu um lögskilnað eftir hjúskaparlögum eins og þau voru fyrir gildistöku breytingarlaga nr. 71/2022. Kvað Landsréttur sönnunarbyrði þess að skilyrðum 35. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 væri fullnægt hvíla á A en ekki var talið að A hefði fært sönnur á að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hefðu fallið niður og dregin sú ályktun að sambúð aðila hefði lokið fljótlega í kjölfar þess að þeim var veittur skilnaður að borði og sæng. Þá vísaði Landsréttur meðal annars til þess að A hefði ekki leitað eftir ógildingu fjárskiptasamnings aðila og var samningurinn lagður til grundvallar við mat á því hvort uppfyllt væru lagaskilyrði til þess að veita B lögskilnað frá A. Meðal annars að framangreindu gættu var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að veita B lögskilnað frá A staðfest. Loks taldi Landsréttur kröfu B um skyldu A til undirritunar skipayfirlýsingar svo vanreifaða og óljóst um lögvarða hagsmuni hennar af úrlausn kröfunnar að ekki yrði komist hjá því að vísa henni frá héraðsdómi.

Með ákvörðun 1. ágúst 2018 hafnaði Þjóðskrá Íslands beiðni A um að felld yrði úr gildi lögheimilisskráning A og fjölskyldu hans í tilgreindu erlendu landi frá og með 4. janúar 2017. Var sú ákvörðun staðfest með úrskurði samgöngu- og sveitarstjórnar- ráðuneytisins 9. nóvember sama ár. Höfðaði A mál á hendur Í og krafðist ógildingar úrskurðarins. Deildu aðilar um það hvort A hefði uppfyllt skilyrði 1. mgr. 9. gr. þágildandi laga nr. 21/1990 um lögheimili þannig að hann gæti átt lögheimili hér á landi þrátt fyrir búsetu í erlendu landi. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var talið að Þjóðskrá Íslands hefði verið heimilt að krefjast þess að A legði fram staðfestingu frá lækni þess efnis að dvöl hans og fjölskyldunnar í hinu erlenda landi væri þeim nauðsynleg vegna veikinda. Var ekki talið að A hefði sýnt fram á verulega annmarka á ákvörðun Þjóðskrár Íslands eða úrskurði ráðuneytisins. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum A.

A sótti um dvalarleyfi á grundvelli hjúskapar með íslenskum ríkisborgara. Útlendingastofnun synjaði umsókninni með ákvörðun 29. ágúst 2019 á þeim grundvelli að hjúskapurinn væri til málamynda til öflunar dvalarleyfis, sbr. 8. mgr. 70. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga. Kærunefnd útlendingamála staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar með úrskurði þann 27. nóvember 2019. A krafðist í málinu ógildingar á ákvörðun Útlendingastofnunar og úrskurði kærunefndar útlendingamála. Í dómi Landsréttar var kröfu A um ógildingu ákvörðunar Útlendingastofnunar vísað frá dómi, þar sem A hafði ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfu um ógildingu úrlausnar hins lægra setta stjórnvalds, samhliða kröfu um ógildingu úrskurðar hins æðra setta stjórnvalds sem hana staðfesti. Í dómi Landsréttar var rakið að óumdeilt væri að annmarki hefði verið á mati Útlendingastofnunar. Féllst rétturinn ekki á að kærunefndinni hefði borið að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi þegar af þeirri ástæðu enda hafi stofnunin átt val um að leitast við að bæta úr annmarkanum. Þá taldi Landsréttur að ekki hefði verið brotið gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga Rétturinn komst á hinn bóginn að þeirri niðurstöðu að mat kærunefndar útlendingamála hefði ekki verið forsvaranlegt þegar litið væri til atvika málsins, 8. mgr. 70. gr. laga nr. 80/2016 og lögskýringargagna með ákvæðinu, og að úrskurður hennar yrði ekki talinn sýna fram á rökstuddan grun um að til hjúskapar A og maka hennar hafði verið stofnað í þeim tilgangi að afla dvalarleyfis. Var af þessum ástæðum staðfest niðurstaða héraðsdóms að fella úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála frá 27. nóvember 2019.