Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Hervör Þorvaldsdóttir og Kristinn Halldórsson og Eiríkur Elís Þorláksson settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Landsréttar 3. mars 2025. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 16. apríl sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 9. maí 2025. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 4. febrúar 2025 í málinu nr. E- […]/2024.
2. Áfrýjandi krefst sýknu af kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.
3. Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

1. Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram lýtur ágreiningur málsaðila einkum að því hvort fallast beri á kröfu stefndu um leyfi til lögskilnaðar á grundvelli leyfis til skilnaðar að borði og sæng sem var gefið út 28. desember 2018. Hverfist ágreiningur málsaðila jafnframt um fjárskiptasamning sem þau gerðu við sama tímamark, en áfrýjandi byggir einkum á því að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hafi fallið niður áður en stefnda óskaði eftir lögskilnaði 12. júní 2023 og þar með verði fjárskiptasamningurinn ekki lagður til grundvallar við fjárslit þeirra á milli. Að því er varðar fjárskiptasamninginn sjálfan byggir áfrýjandi auk þess á ógildingarreglum samningaréttar og reglum kröfuréttar um tómlæti. Stefnda byggir aðallega á því að lagaskilyrði séu uppfyllt fyrir lögskilnaði málsaðila þar sem þeim hafi verið veitt leyfi til skilnaðar að borði og sæng í lok árs 2018 og réttaráhrif þess leyfis verið í fullu gildi þegar hún óskaði lögskilnaðar 2023. Því gildi ákvæði fjárskiptasamningsins, sbr. 45. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993, um fjárslit milli aðila. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfur stefndu.
2. Aðilar málsins deila meðal annars um hvort að við úrlausn þess beri að leggja til grundvallar 35. gr. hjúskaparlaga eins og ákvæðið hljóðaði á þeim tíma sem atvik gerðust, eða eins og það var eftir gildistöku 2. gr. laga nr. 71/2022. Fyrir þá lagabreytingu kvað lagagreinin á um að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng féllu niður ef makar héldu áfram sambúð umfram stuttan tíma sem sanngjarnt væri að ætla þeim, einkum vegna búferlaflutninga og öflunar nýs húsnæðis. Réttaráhrifin féllu einnig niður ef hjón tækju síðar upp sambúð, nema um væri að ræða skammvinna tilraun til að endurvekja samvistir að nýju. Eftir gildistöku laga nr. 71/2022 kveður greinin aftur á móti á um að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng falli niður ef beiðni þess efnis berst sýslumanni frá báðum hjóna.
3. Samkvæmt 11. gr. laga nr. 71/2022 öðluðust lögin gildi 1. júlí 2023. Krafa stefndu um lögskilnað var sem fyrr greinir höfð uppi 12. júní 2023 og verður því að leysa úr þessum þætti málsins eftir hjúskaparlögum eins og þau voru fyrir gildistöku breytingarlaganna nr. 71/2022.
4. Samkvæmt orðalagi 35. gr. hjúskaparlaga, eins og ákvæðið hljóðaði þegar atvik máls gerðust, fól áframhaldandi eða endurupptekin sambúð hjóna sem skilið hefðu að borði og sæng í sér niðurfellingu réttaráhrifa þess leyfis. Þó var hjónum játað ákveðið svigrúm í þessum efnum, svo sem til að afla sér húsnæðis og heimilisaðstöðu vegna flutnings af heimilinu, eða til að reyna sættir með því að endurvekja samvistir um skamma hríð án þess að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng féllu niður. Í lögskýringargögnum að baki ákvæðinu var fullyrt að orðalag ákvæðisins væri „teygjanlegt, en veitti grundvöll til frjálslegrar túlkunar“ og að lögfest væri vísiregla, „en ógerningur [væri] samkvæmt eðli máls að beita greinimarki sem hnitmiðað [væri].“ Við mat á því hvort skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt reynir því meðal annars á túlkun þess hvort samvistir aðila í framhaldi af skilnaði að borði og sæng hafi falið í sér sambúð og hvort sú sambúð hafi varað lengur en mörk hinna matskenndu tímaviðmiða ákvæðisins spanna, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 16. október 2008 í máli nr. 46/2008.
5. Áfrýjandi byggir aðallega á því að málsaðilar hafi í raun ekki slitið sambúð í framhaldi af skilnaði að borði og sæng 28. desember 2018, fyrr en eftir að stefnda óskaði eftir lögskilnaði sumarið 2023, og hafi réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng því fallið niður. Aftur á móti byggir stefnda á því að sambúð þeirra hafi lokið strax í desember 2018 og þau ekki tekið upp sambúð eftir það.
6. Í málsgögnum er að finna allnokkur gögn er varða samskipti og samneyti málsaðila á árunum eftir að þau fengu útgefið leyfi til skilnaðar að borði og sæng. Þannig liggja fyrir samskipti í skilaboðum þeirra á milli frá nóvember 2019 þar sem áfrýjandi spyr um „dótið og restina af [sínum] eigum“. Einnig spyr hann hvort að hann „verði með strákana þessa eða næstu helgi“, og ítrekar svo að hann vilji fá allt sitt „dót og eigur“. Í skilaboðum frá mars 2020 segist áfrýjandi jafnframt vilja „sækja allt [sitt] dót bráðum svo við getum farið að klára okkar mál“. Þá liggja fyrir önnur skilaboð frá sama tíma þar sem áfrýjandi segir að „það virðist vera eins og ég sé kominn í annað samband“.
7. Í samskiptaseðli frá bráðamóttöku […] 9. ágúst 2021 er ástæða komu stefndu sögð vera að áfrýjandi hafi gengið í skrokk á henni. Þau hafi verið skilin vegna neyslu hans en hafi undanfarið verið að reyna aftur og það gengið ágætlega. Segir þar jafnframt að stefnda hafi hringt í foreldra hans sem hafi komið og sótt hann.
8. Fyrir Landsrétt hefur áfrýjandi lagt fram nýtt skjal sem sýnir fram á að í janúar 2022 hafi málsaðilar í sameiningu endurfjármagnað húsnæðislán sitt vegna sameiginlegrar fasteignar þeirra að […].
9. Samskipti málsaðila í skilaboðum frá því í desember 2022 vitna um að tengsl þeirra hafi á þeim tíma verið nokkur, en þar kvartar áfrýjandi til að mynda yfir því að „[fá] ekki afnot af öðrum bílnum“. Þá kveður hann að mest af öllu „þarna heima“ sé sitt. Segir hann í framhaldinu að réttast væri að hann hreinsaði út „allt [sitt] hafurtask“, kveddi fyrir fullt og allt og að hann hefði fært fasteignagjöld og internet yfir á stefndu. Í svörum ræðir stefnda um sig sem vin en segir að áfrýjandi „vilji alltaf skilja“. Þá segir hún jafnframt á öðrum stað: „Strákarnir mega vera eins mikið og þeir vilja hjá þér“. Samskipti málsaðila frá því á gamlársdag 2022 bera enn fremur vott um að þá hafi þau ekki dvalið saman.
10. Í skýrslu sem tekin var af áfrýjanda hjá lögreglu 17. maí 2023, sem sakborningi í máli sem varðaði heimilisofbeldi gegn stefndu, kvað hann að hann og stefnda hefðu verið í sambúð í um tvo áratugi. Er jafnframt haft eftir honum að stefnda hafi beðið um skilnað og fengið hann, en að þau væru enn með sameiginlegt húsnæði sem þau hefðu ekki gengið í að selja. Þá sagðist hann gefa börnum sínum að borða og gefa af sér til heimilisins og fjölskyldunnar.
11. Í endurriti úr hjónaskilnaðarbók sýslumannsins á Suðurnesjum 12. júní 2023 kemur fram að stefnda hafi þá mætt og óskað eftir lögskilnaði, og að málsaðilar hafi ekki tekið upp samvistir eftir skilnað að borði og sæng. Í fyrirtöku hjá sýslumanni 19. júní sama ár, í tilefni af ósk stefndu um lögskilnað, kvaðst áfrýjandi sammála stefndu um að óska lögskilnaðar og staðfesti með undirritun sinni að málsaðilar hefðu ekki tekið upp samvistir eftir skilnað að borði og sæng.
12. Fyrir héraðsdómi bar stefnda meðal annars um að eftir skilnað að borði og sæng hefðu þau áfrýjandi bara verið vinir. Hann hefði verið mikið á sjó og að vinna, og í neyslu en þegar hann hefði verið í landi og ekki í neyslu hefði hann fengið að vera á heimilinu. Þegar hann hefði ekki verið þar hefði hann búið hjá móður sinni. Þá hefði hann dvalið á gistiheimilum með öðrum konum en stefndu. Aðspurð neitaði stefnda því að þau hefðu litið svo á að þau væru í samvistum sem hjón þegar þau dvöldu bæði á heimilinu að […]. Þá hefði hún um tíma búið hjá vinkonu sinni. Málsaðilar hefðu að beiðni sona sinna varið saman jólum 2022 en það hefði ekki gengið vel.
13. Fyrir héraðsdómi kvað áfrýjandi skýrslu stefndu vera að meginstefnu til rétta. Samband þeirra hafi frá upphafi verið stormasamt, auk þess sem hann viðurkenndi að hafa verið í neyslu. Hann kvaðst hafa verið fyrirvinna heimilisins ásamt því að sinna viðhaldi fasteignar þeirra. Kvað hann málsaðila aldrei hafa slitið samvistir eftir að leyfi til skilnaðar að borði og sæng var gefið út. Hann sagðist stundum hafa farið af heimilinu í allt að tíu daga í senn og þá til foreldra sinna en að þetta hafi gerst um það bil einu sinni á ári. Spurður kvaðst hann hafa átt í vináttusambandi við aðrar konur en ekki nánum kynnum. Sagðist hann á þessum tíma hafa verið giftur „að hálfu“, það er skilinn að borði og sæng. Kvað hann stefndu hafa í eitt skipti farið af heimilinu og hann einn haft umsjá sona þeirra.
14. Móðir áfrýjanda bar um að málsaðilar hefðu haldið áfram sambúð eftir útgáfu leyfis til skilnaðar að borði og sæng. Kvað hún jafnframt að áfrýjandi hefði dvalið af og til hjá þeim, nokkra daga í senn, en farið aftur á heimilið að […] að því loknu. Vitnið E, sem bjó í næsta húsi, bar að hann hefði talið að málsaðilar byggju saman. Kvaðst hann hafa vitað að áfrýjandi hefði verið á sjó og hann á tímabilum ekkert orðið var við hann.
15. Á áfrýjanda hvílir sönnunarbyrði þess að skilyrðum 35. gr. hjúskaparlaga sé fullnægt þannig að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hafi fallið niður á þeim grundvelli að málsaðilar hafi tekið upp sambúð að nýju. Af framangreindu verður dregin sú ályktun að sambúð aðila hafi lokið fljótlega í kjölfar þess að þeim var veittur skilnaður að borði og sæng í lok árs 2018. Þannig þykir framburður stefndu í héraði, sem áfrýjandi kvað í meginatriðum réttan, fremur benda til þess að festulaust samband þeirra í kjölfar skilnaðar að borði og sæng hafi ekki falið í sér eiginlega sambúð í skilningi 35. gr. hjúskaparlaga. Samskipti aðila í skilaboðum benda einnig í sömu átt. Þá verður ekki litið framhjá afdráttarlausri yfirlýsingu áfrýjanda hjá sýslumanni um að sambúðinni hafi lokið og ekki hafist að nýju eftir skilnað að borði og sæng. Áfrýjandi hefur af þeim sökum ekki fært sönnur á að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hafi fallið niður á grundvelli 35. gr. hjúskaparlaga.
16. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gerðu aðilar með sér fjárskiptasamning 28. desember 2018 þar sem fram kom meðal annars að í hlut stefndu kæmi fasteignin að […]. Þá verður af fjárskiptasamningnum ráðið að stefnda tæki yfir skuldir vegna fasteignarinnar. Sama dag gaf sýslumaður út leyfi þeirra til skilnaðar að borði og sæng. Í því leyfi kom fram að samkomulag væri um fjárskipti og var í þeim efnum vísað til fjárskiptasamningsins. Áfrýjandi lýsti því yfir í tilefni af kröfu stefndu um lögskilnað hjá sýslumanni árið 2023 að hann vildi ekki halda sig við fjárskiptasamninginn. Vegna þeirrar afstöðu áfrýjanda vísaði sýslumaður kröfu stefndu um lögskilnað frá embættinu.
17. Áfrýjandi hefur teflt því fram í máli þessu að fjárskiptasamningurinn sé ógildur. Í 1. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga eru rakin skilyrði þess að fjárskiptum hjóna verði ráðið til lykta með samningi. Þar kemur fram að fjárskiptasamningur skuli vera skriflegur og undirritaður af hjónum eða umboðsmönnum og staðfestur fyrir sýslumanni. Við málflutning í Landsrétti byggði lögmaður áfrýjanda á því að fjárskiptasamningi aðila skyldi vikið til hliðar þar sem formkröfur 1. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga um staðfestingu samningsins fyrir sýslumanni eða dómara væru ekki uppfylltar. Málsástæða þessi kom hvorki fram í greinargerð hans í héraði né til Landsréttar. Með vísan til 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála kemur hún því ekki til álita við úrlausn málsins.
18. Hafi hjón gert með sér fjárskiptasamning, svo sem hér á við samkvæmt framangreindu, verða fjárskipti þeirra ekki tekin upp að nýju nema að undangenginni málsmeðferð samkvæmt 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga en ákvæðið felur í sér að unnt sé að fella fjárskiptasamning úr gildi að nokkru eða öllu með dómi ef hann var bersýnilega ósanngjarn á þeim tíma er til hans var stofnað. Í ákvæðinu kemur fram að dómsmál skuli höfða innan árs frá fullnaðardómi til skilnaðar eða frá útgáfu leyfisbréfs til skilnaðar. Tímafrestir þessir eigi þó ekki við ef freistað er að hnekkja samningi með stoð í reglum um fjármunaréttarsamninga.
19. Í málinu krefst stefnda þess auk annars að henni verði veittur lögskilnaður frá áfrýjanda á grundvelli 2. mgr. 36. gr. hjúskaparlaga. Í því ákvæði er kveðið á um rétt hvors maka um sig til lögskilnaðar eftir að eitt ár er liðið frá því leyfi var veitt til skilnaðar að borði og sæng eða dómur gekk, sbr. þó 35. gr. laganna sem þegar hefur verið tekin afstaða til hér að framan. Samkvæmt 45. gr. sömu laga skulu þeir skilnaðarskilmálar, sem hjón hafa komið sér saman um eða ákveðnir hafa verið með öðrum hætti í tilefni skilnaðar að borði og sæng, einnig gilda eftir að lögskilnaður er fenginn nema annars hafi verið getið þegar skilnaður að borði og sæng var veittur. Fyrir liggur að áfrýjandi hefur ekki leitað eftir ógildingu fjárskiptasamnings aðila á grundvelli 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga eða á grundvelli reglna fjármunaréttar. Að öllu þessu gættu verður samningurinn lagður til grundvallar við mat á því hvort uppfyllt séu lagaskilyrði til þess að veita stefndu lögskilnað frá áfrýjanda. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að veita stefndu lögskilnað frá áfrýjanda.
20. Með hinum áfrýjaða dómi var einnig fallist á síðari kröfu stefndu um að áfrýjanda sé skylt að „undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar að […] […] í samræmi við fjárskiptasamning aðila [28.] desember 2018.“ Eins og áður er rakið hefur áfrýjandi ekki leitað eftir ógildingu fjárskiptasamnings aðila á grundvelli 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga eða á grundvelli reglna fjármunaréttar. Í samningnum er tekið fram að stefnda „[taki] 100% við eign og afborgun“ vegna fasteignarinnar. Í stefnu er síðari hluti kröfu stefndu rökstudd með þeim hætti að hún hafi ein greitt afborganir áhvílandi lána sem hvíldu á fasteigninni frá undirritun fjárskiptasamnings aðila. Nauðsynlegt sé að hún verði ein skráð þinglýstur eigandi að fasteigninni. Fyrir liggur samkvæmt framangreindu að aðilar hafa í sameiningu endurfjármagnað þau lán sem hvíldu á fasteigninni þegar fjárskiptasamningurinn var gerður og er því alls óvíst hvort unnt sé að útbúa skiptayfirlýsingu á grundvelli hans. Krafan lýtur enn fremur að því að áfrýjandi undirriti skiptayfirlýsingu sem ekki liggur fyrir í málinu. Að öllu þessu virtu er krafa stefndu að þessu leyti svo vanreifuð og óljóst um lögvarða hagsmuni hennar af úrlausn hennar að ekki verður komist hjá því að vísa henni frá héraðsdómi.
21. Fyrir Landsrétti krefst stefnda málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti, auk staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Stefnda gagnáfrýjaði ekki málinu og því kemur krafa hennar um málskostnað í héraði ekki til skoðunar. Í hinum áfrýjaða dómi var málskostnaður í héraði látinn niður falla. Verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur að því leyti. Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð:

Vísað er frá héraðsdómi kröfu stefndu, B, um að staðfest verði með dómi að áfrýjanda, A, sé skylt að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar að […], fnr. […], í samræmi við fjárskiptasamning aðila 28. desember 2018.

Stefndu er veittur lögskilnaður frá áfrýjanda.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 4. febrúar 2025

Mál þetta, sem var höfðað 7. maí 2024, var dómtekið 9. janúar 2025. Stefnandi er B, […], […]. Stefndi er A, […], […].

Dómkröfur stefnanda eru aðallega þær að henni verði með dómi veittur lögskilnaður frá stefnda. Þá er þess krafist að staðfest verði með dómi að stefnda sé skylt að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar að […], fnr. […], í samræmi við fjárskiptasamning aðila, dags. 28. desember 2018. Loks er gerð krafa um málskostnað.

Stefndi krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, en til vara sýknu af öllum kröfum stefnanda. Í báðum tilfellum var krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Með úrskurði dómara 6. nóvember 2024 var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

I.

Ágreiningur er um málsatvik. Málsaðilar byrjuðu saman og hófu sambúð á árinu 2004. Þau eiga saman tvo syni, C, fæddan […], og D, fæddan […]. Aðilar gengu í hjónaband […] 2015. Haustið […] festu þau kaup á fasteigninni að […]. Samkvæmt veðbókarvottorði eru aðilar skráðir eigendur eignarinnar í jöfnu eignarhlutfalli, eða til helminga.

Stefnandi kveður að aðilar hafi slitið samvistum 29. október 2018. Fyrir liggur leyfi til skilnaðar að borði og sæng sem sýslumaðurinn á Suðurnesjum gaf út 28. desember 2018. Í leyfinu kemur fram að ekki var ágreiningur um forsjá drengjanna og greiðslu meðlags. Þá segir í leyfinu að samkomulag væri um fjárskipti, sbr. samning aðila, dags. sama dag, 28. desember. Þá er tekið fram í leyfinu að skilnaður að borði og sæng falli niður ef hjónin taki upp sambúð að nýju. Tilvitnaður fjárskiptasamningur liggur fyrir í gögnum málsins og er undirritaður af báðum aðilum ásamt tveimur vottum.

Í fjárskiptasamningnum er kveðið á um eignir búsins og að fasteignin að […] komi í hlut stefnanda við skiptin. Stefndi afsali sér öllum réttindum í eigninni en hann haldi tveimur bifreiðum, fellihýsi og helmingi í sjóði hjá […]. Um skuldir segir að hvor aðila taki sínar skuldir að fasteigninni undanskilinni sem stefnandi taki að óskiptu við. Stefnandi kveðst hafa búið í fasteigninni, greitt afborganir lána auk rekstrarkostnaðar allt frá því, en á sínum tíma hafi ekki fengist samþykki lánardrottna fyrir því að hún tæki ein yfir áhvílandi lán á fasteigninni. Skiptayfirlýsingu hafi því ekki verið þinglýst þrátt fyrir að stefnandi hafi greitt afborganir af áhvílandi lánum í samræmi við umræddan fjárskiptasamning.

Hinn 12. júní 2023 óskaði stefnandi eftir lögskilnaði hjá sýslumanninum á Suðurnesjum. Stefnandi segir að hún hafi lagt beiðnina fram í kjölfar ofbeldis sem hún hafi þurft að sæta á heimili sínu af hálfu stefnda, en þau hefðu gert árangurslausa tilraun til að taka upp samvistir að nýju. Brotið sé til rannsóknar hjá lögreglunni á Suðurnesjum.

Í hjónaskilnaðarbók sýslumanns 19. júní 2023 kemur fram að stefndi mætti á skrifstofu sýslumanns vegna beiðni stefnanda um lögskilnað. Þá kemur þar fram að leyfi hafi verið veitt til skilnaðar að borði og sæng 28. desember 2018 og að aðilar hafi ekki tekið upp samvistir eftir skilnað að borði og sæng. Einnig kemur þar fram að stefndi hafi ekki viljað að fjárskiptasamningur aðila yrði óbreyttur.

Með bréfi sýslumanns 13. mars 2024 var skilnaðarmálinu vísað frá á þeim grundvelli að stefndi vildi ekki halda sig við fjárskiptasamning aðila sem gerður hafi verið þegar leyfi til skilnaðar að borði og sæng var veitt. Sýslumaður gæti því ekki veitt leyfi til lögskilnaðar.

Stefndi kveður atvik vera með þeim hætti að við fasteignakaup aðila hafi stefnandi lagt til 2.000.000 króna í útborgun, sem hafi verið lán frá föður hennar, og stefndi lagt fram 2.250.000 krónur af séreignarsparnaði sínum. Þá hafi stefndi fengið 1.850.000 króna lán frá útgerðinni […], sem hann hafi endurgreitt með því að tekið hafi verið mánaðarlega af launum hans. Aðilar hafi greitt sameiginlega af lánunum og allt sem viðkom heimilishaldinu. Stefndi hafi lagt meira til heimilisins en stefnandi ef eitthvað væri. Hann hafi verið mikið til sjós og aflað mjög mikilla tekna. Hann hafi verið með mun hærri tekjur en stefnandi, sem sé öryrki. Þá segir stefndi að hann hafi greitt allar afborganir af fasteigninni fyrsta árið, eða til október 2018, en þá hafi þau ákveðið að haga fjármálum þannig að stefnandi sæi um afborganir af fasteigninni og tryggingar en stefndi sæi um rest. Stefndi hafi lagt inn á stefnanda fjármuni til að standa straum af rekstri fasteignarinnar, enda með mun meiri tekjur.

Einnig segir stefndi að á sambúðartíma aðila hafi hann látið skipta um rafmagn og framkvæma ýmislegt í húsinu. Hann hafi fjármagnað smíði á girðingu og endurbætur í garðinum. Einnig hafi hann greitt fyrir timbur og greitt smiðnum. Þá segir stefndi að aðilar hafi lent í fjárhagsvanda á tímabili og húsið farið á uppboð en þau náð að bjarga því á síðustu stundu.

Um slit aðila á samvistum 29. október 2018 segir stefndi að það hafi verið ,,á pappír“ en um hafi verið að ræða málamyndagerning. Stefndi hafi aldrei flutt út af heimilinu og þau í raun ekki slitið samvistum. Þau hafi verið áfram í sambúð þar til stefnandi ásakaði stefnda um ofbeldi 12. maí 2023.

Stefndi segir að aðilar hafi verið í fjárhagskröggum og hann verið vélaður til að undirrita umræddan fjárskiptasamning. Með því móti væri stefnandi skráð einstæð móðir með tvö börn á framfæri, öryrki og fengi því hærri bætur en þegar þau voru skráð gift. Stefndi segir að það sé ekki rétt að stefnandi hafi ein búið í fasteigninni og ein greitt af öllum lánum og rekstrarkostnað. Stefndi hafi áfram tekið að fullu þátt í því með stefnanda og einnig búið í húsinu þar til 12. maí 2023 er hann flutti út. Stefndi hafi oft ljáð máls á því hvort ekki væri réttara að þau skráðu sig aftur í sambúð, þar sem þau væru ennþá saman og stefndi hefði aldrei flutt af heimilinu, en stefnandi hafi aldrei svarað því. Réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hafi fallið niður, sbr. þágildandi ákvæði 35. gr. hjúskaparlaga. Fjárskiptasamningurinn sé því ekki í gildi lengur og ekki hafi verið fyrir hendi skilyrði þegar stefnandi óskaði eftir lögskilnaði hjá sýslumanninum á Suðurnesjum12. júní 2023. Stefndi sé ekki á móti því að skilja við stefnanda en hann hafni fjárskiptasamningnum.

Við aðalmeðferð málsins gáfu aðilar skýrslu. Þá komu fyrir dóm vitnið E og F, móðir stefnda. Verður vísað til framburðar þeirra síðar eftir því sem ástæða er til.

II.

Stefnandi byggir kröfu sína um lögskilnað á því að nú séu yfir sex ár liðin frá því að hún og stefndi slitu samvistum. Stefnandi eigi því rétt á lögskilnaði frá stefnda á grundvelli 2. mgr. 36. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Ljóst sé að 35. gr. sömu laga standi ekki í vegi fyrir rétti stefnanda til lögskilnaðar frá stefnda, hvorki ákvæðið eins og það hljóði nú né eldra ákvæði sömu greinar enda hafi skammvinnar tilraunir aðila til að taka upp samvistir að nýju ekki borið árangur. Stefnandi kveður óumdeilt að aðilar hafi ekki tekið upp samvistir að nýju frá útgáfu leyfis til skilnaðar að borði og sæng.

Stefnandi byggir enn fremur á því að fjárskiptasamningur sem undirritaður var af aðilum 28. desember 2018 sé bindandi og í fullu gildi aðila á milli. Sá samningur skuli áfram gilda við lögskilnað skv. 45. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Þannig sé ekkert því til fyrirstöðu að veita stefnanda lögskilnað á framangreindum grundvelli.

Þá beri stefnda að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar í samræmi við umræddan fjárskiptasamning, enda hafi stefnandi ein greitt afborganir áhvílandi lána allt frá undirritun hans. Vísist um það til meginreglu samningaréttar um að samningar skuli standa. Nauðsynlegt sé að stefnandi verði ein skráð þinglýstur eigandi fasteignarinnar enda leiði annað til þess að kröfuhafar stefnda geti gengið að fasteigninni, til greiðslu skulda sem séu stefnanda óviðkomandi.

Krafa um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 og lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt vegna þjónustu sinnar og þar sem stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyld sé nauðsynlegt að tillit verði tekið til skattsins við ákvörðun málskostnaðar. Um málsaðild er vísað til 113. gr. og 1. mgr. 116. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993.

III.

Stefndi byggir aðallega á því að enginn fjárskiptasamningur sé í gildi og því sé engin skuldbinding að undirrita skiptayfirlýsingu sem byggi á ógildum fjárskiptasamningi. Leyfi aðila til skilnaðar að borði og sæng hafi fallið niður þá þegar árið 2018 með því að aðilar hafi haldið áfram sambúð og þar með hafi þessi málamyndagerningur einnig fallið úr gildi.

Stefndi vísar til 35. gr. þágildandi hjúskaparlaga þar sem segi: ,,Réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng falla niður ef makar halda áfram sambúð umfram stuttan tíma sem sanngjarnt er að ætla þeim, einkum vegna búferlaflutnings og öflunar nýs húsnæðis. Réttaráhrifin falla einnig niður ef hjón taka síðar upp sambúð nema um sé að ræða skammvinna tilraun til að endurvekja samvistir að nýju.“ Þetta ákvæði hafi verið fellt úr lögum árið 2022, sbr. 2. gr. laga nr. 71/2022, en þá þegar hafi leyfið um skilnað að borði og sæng verið fallið niður og einnig skuldbindingargildi fjárskiptasamningsins. Stefnandi geti því ekki byggt á því að hún eigi rétt á lögskilnaði á grundvelli 2. mgr. 36. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993.

Stefndi segir að það sé ekki rétt að um hafi verið að ræða skammvinnar tilraunir aðila til að taka upp samvistir að nýju sem hafi ekki borið árangur. Hið rétta sé að aðilar hafi haldið samvistum áfram allt fram til 12. maí 2023 enda aldrei staðið til að byggja raunverulega á þessum gögnum, hvorki skilnaðinum né fjárskiptasamningnum. Þar af leiðandi sé það ekki óumdeilt að aðilar hafi ekki tekið upp samvistir að nýju. Það liggi alveg ljóst fyrir að aðilar hafi í raun aldrei slitið samvistum heldur haldið áfram samvistum. Um þetta geti synir aðila borið, foreldrar beggja aðila, vinir og starfsfólk skóla og leikskóla enda hafi stefndi tekið fullan þátt í þeirra skólastarfi og komið fram sem eiginmaður/sambúðaraðili stefnanda.

Stefndi mótmælir því að fjárskiptasamningurinn, sem undirritaður var 28. desember 2018, sé bindandi og í fullu gildi á milli aðila. Umræddur fjárskiptasamningur hafi fallið niður þegar aðilar hafi ekki virkjað leyfið til skilnaðar að borði og sæng, enda hafi þau aldrei farið fram á lögskilnað að liðnum þeim sex mánuðum sem giltu á þeim tíma. Þar af leiðandi beri stefndi enga skyldu til að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar, því skiptayfirlýsing byggi á samningi sem sé löngu fallinn niður að lögum. Sýslumaðurinn á Suðurnesjum líti einnig svo á því annars hefði hann gefið út lögskilnaðarleyfið, en hann hafi ekki gert það heldur vísað málinu frá vegna ágreinings um fjárskiptin.

Verði ekki fallist á framangreind sjónarmið byggir stefndi á því að ekki sé hægt að byggja á fjárskiptasamningnum þar sem hann sé ógildur á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Stefndi heldur því fram að stefnandi hafi með ólögmætum hætti neytt hann til að gera löggerninginn með því að telja honum trú um að nauðsynlegt væri að gera slíkan samning til að gera leyfi til skilnaðar að borði og sæng trúverðugra. Með samningnum hafi stefnandi fengið stefnda til að gefa eftir réttmætt tilkall hans til hans hluta fasteignarinnar. Slíkt leiði samkvæmt meginreglum samningaréttar til ógildingar löggerningsins, sbr. 29. og 31. gr. laga nr. 7/1936.

Á því er einnig byggt að um svik sé að ræða í skilningi 30. gr. laga nr. 7/1936, því ef stefnandi hafi ætlað sér að nota fjárskiptasamninginn í raun og veru hafi hún sviksamlega þagað yfir því. Slíkur löggerningur skuldbindi ekki stefnda.

Einnig er á því byggt að stefnandi hafi notfært sér einfeldni og fákunnáttu stefnda til að afla sér hagsmunanna án þess að nokkurt endurgjald hafi verið veitt á móti. Á þessum tíma hafi stefnandi tekið yfir fjármál aðila og verið með betri yfirsýn yfir þau sem og þau úrræði sem hægt væri að nýta í ,,kerfinu“ til að bæta fjárhag heimilisins og beggja aðila. Gerningur sem þannig sé til kominn sé ógildur gagnvart stefnda enda hallað verulega á hann með þeim samningi og sé bersýnilegur mismunur á þeim hagsmunum sem hafi átt að koma í hlut stefnanda og því endurgjaldi sem fyrir hagsmunina komu, sem hafi verið ekkert. Stefndi vísar í þessu sambandi til 31. gr. laga nr. 7/1936.

Þá er byggt á því að umræddur samningur hafi verið gerður til málamynda og sé því óheiðarlegt af hálfu stefnanda að bera samninginn fyrir sig vegna atvika við samningsgerðina en aðilar hafi ákveðið

Enn fremur er á því byggt, verði talið að samningurinn sé gildur, að víkja verði honum til hliðar að öllu leyti enda sé ósanngjarnt að bera hann fyrir sig, sbr. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Í ákvæðinu komi fram að við mat á því hvort samningurinn sé ósanngjarn skuli litið til efnis samnings, stöðu samningsaðila, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til. Stefndi telur alveg ljóst að efni samningsins sé þess eðlis að stefndi sé að afsala sér öllum réttindum í fasteigninni sem hann hafi greitt fyrir með vinnu sinni. Það sé því vægast sagt ósanngjarnt að öll hans starfsævi sé þurrkuð út og að hann eigi að labba út úr hjónabandi aðila eftir 20 ára samvistir með stefnanda, allslaus. Hann hafi ávallt verið með miklu hærri tekjur en stefnandi, sem hafi allar farið í rekstur heimilisins.

Staða samningsaðila hafi ekki verið jöfn þegar aðilar undirrituðu samninginn. Stefndi hafi verið einn á móti stefnanda, sem hafi verið búin að undirbúa og semja skjalið, en þó látið stefnda skrifa textann því hann væri með fallegri rithönd en hún. Stefndi velti því nú fyrir sér hvort það hafi verið liður í hennar ,,plotti“ en hún hafi sagt að þetta væri bara til málamynda. Hann hafi þá verið lítið inni í fjármálum aðila enda verið mikið á sjó að afla tekna fyrir heimilið og treyst stefnanda fyrir því að það væri betra fyrir aðila að gera þetta með þessum hætti til að bæta fjárhagsstöðu þeirra. Hann hafi verið vélaður til að gera þennan samning og ekki áttað sig á afleiðingum þess að undirrita hann, enda hafi hann ekki átt von á að stefnandi myndi nota þennan samning gegn honum. Stefndi segir jafnframt að systir stefnanda og maður hennar hafi ekki verið viðstödd þegar aðilar undirrituðu skjalið, heldur undirritað það síðar.

Stefndi telur jafnframt að líta verði til atvika sem síðar komu til, en óumdeilt sé að aðilar hafi ekkert gert meira úr þessum skilnaði eða samningi enda hafi þau haldið áfram samvistum og hvorki óskað eftir lögskilnaði að sex mánuðum liðnum frá skilnaði að borði og sæng eða síðar né virkjað samninginn, enda hafi það aldrei staðið til. Stefndi hafi ekki átt von á því að stefnandi myndi reyna að fá fasteignina í sinn hlut þegar aðilar hafi skilið í raun og veru árið 2023.

Að lokum byggir stefndi á því að hugsanleg réttindi sem í umræddum samningi standi séu fallin niður vegna tómlætis. Hafi stefnandi í raun og veru talið að leyfið til skilnaðar að borði og sæng hafi verið í fullri alvöru, og að stefndi hafi í fullri alvöru viljað að hún fengi íbúðina, hefði stefnandi átt að vera fyrir löngu búin að óska eftir lögskilnaði, leggja þennan samning fram og byggja síðan á honum. Ljóst sé að sex ár hafi liðið frá því umræddur samningur var gerður þar til stefnandi ætlaði að byggja á honum. Verði að telja að samningurinn sé fallinn niður vegna tómlætis.

Um lagarök er vísað til laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sérstaklega 29., 30., 31., 33. og 36. gr. laganna. Að auki er vísað til óskráðra reglna um réttaráhrif tómlætis.

Krafa um málskostnað styðst við 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi sé ekki virðisaukaskattsskyldur aðili og beri að taka tillit til þess við ákvörðun málskostnaðar.

IV.

Í máli þessu gerir stefnandi annars vegar kröfu um að henni verði veittur lögskilnaður frá stefnda og hins vegar að staðfest verði með dómi að stefnda sé skylt að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar að […], fnr. […], í samræmi við fjárskiptasamning aðila, dags. 28. desember 2018.

Eins og rakið hefur verið gengu aðilar í hjónaband […] 2015 og keyptu umrædda fasteign haustið 2017. Fyrir liggur að aðilar óskuðu eftir leyfi til skilnaðar að borði og sæng hjá sýslumanni, sem gaf út leyfi 28. desember 2018. Samhliða þessu gerðu aðilar skriflegan fjárskiptasamning, dags. sama dag, sem báðir aðilar undirrituðu, sbr. 1. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Með leyfisbréfi sýslumanns var staðfest að samkomulag væri um fjárskipti, sbr. samning hjónanna, dags. 28. desember 2018. Skiptir hér engu máli að vottar hafi ekki verið viðstaddir undirritun samningsins heldur vottað hann síðar. Það er ekki skilyrði samkvæmt 1. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga að fjárskiptasamningur sé undirritaður fyrir vottum, enda þess ekki þörf þar sem hjón staðfesta hann fyrir sýslumanni.

Um fjárskiptasamninga gildir samningafrelsi. Samkvæmt fjárskiptasamningi aðila frá 28. desember 2018 kom fasteignin að […]í hlut stefnanda. Stefndi fékk hins vegar í sinn hlut tvær bifreiðar og fellihýsi. Fram hefur komið að þegar aðilar keyptu fasteignina haustið 2017 hafi stefnandi lagt til 2.000.000 króna í útborgun, með láni frá föður hennar. Stefndi kveður að hann hafi lagt fram 2.250.000 krónur af séreignarsparnaði sínum, en á skattframtali stefnda 2018, vegna tekjuársins 2017, kemur fram að skattfrjáls ráðstöfun úr séreignarsjóði vegna íbúðarkaupa til eigin nota var 18.577 krónur og skattfrjáls uppsöfnuð úttekt úr séreignarsjóði vegna íbúðarkaupa til eigin nota 1.589.295 krónur. Stefndi segir að hann hafi jafnframt lagt fram 1.850.000 krónur með láni frá vinnuveitanda. Þá tóku aðilar sameiginlegt lán. Á þeim tíma sem aðilar keyptu eignina og þegar þau gerðu fjárskiptasamninginn vann stefndi ekki sem sjómaður, en hann greindi frá því fyrir dómi að hann hefði hætt á sjó á árinu 2016 og byrjað aftur sumarið 2019, fyrir utan eina ferð sumarið 2018. Hann var meðan á hjúskap aðila stóð með hærri tekjur en stefnandi. Stefnandi sá um heimilið og börnin. Fyrir dómi kom fram hjá stefnda að þegar fjárskiptasamningurinn var gerður hafi skuldastaða aðila verið þannig að ekki var nein eignamyndun í fasteigninni og þetta sést einnig af skattframtölum. Þegar litið er til alls framangreinds er ekki unnt að fallast á með stefnda að það hafi hallað verulega á hann á þeim tíma sem fjárskiptasamningurinn var gerður. Stefndi hefur heldur ekki höfðað mál til að fá samninginn felldan úr gildi, eins og hann gat gert á grundvelli 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga.

Stefndi ber enn fremur fyrir sig að fjárskiptasamningurinn sé ekki í gildi þar sem aðilar hafi haldið sambúð áfram eftir að sýslumaður gaf út leyfi til skilnaðar að borði og sæng, en hann hafi ekki flutt af heimilinu fyrr en 12. maí 2023.

Samkvæmt þágildandi 35. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 féllu réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng niður ef makar héldu áfram sambúð umfram stuttan tíma sem sanngjarnt væri að ætla þeim, einkum vegna búferlaflutnings og öflunar nýs húsnæðis. Réttaráhrifin féllu einnig niður ef hjón tóku síðar upp sambúð nema um væri að ræða skammvinna tilraun til að endurvekja samvistir að nýju.

Við aðalmeðferð málsins greindi stefnandi frá því að á árinu 2018 hafi hún farið fram á skilnað við stefnda vegna fíkniefnaneyslu hans og framhjáhalds. Hún hafi verið búin að fá nóg og viljað skilnað. Stefndi hafi verið mikið á sjó en verið á heimilinu af og til eftir skilnaðinn. Um tíma hafi hann flutt á gistiheimili, hitt konur og gist hjá þeim eða verið hjá foreldrum sínum. Þá hafi stefnandi farið af heimilinu um tíma. Fyrir dómi viðurkenndi stefndi að lýsing stefnanda væri að meginefni rétt og sagði að samband aðila hefði verið stormasamt nánast frá upphafi. Í endurriti úr hjónaskilnaðarbók sýslumanns 19. júní 2023, vegna beiðni stefnanda um lögskilnað, kemur fram að aðilar hefðu ekki tekið upp samvistir eftir skilnað að borði og sæng. Stefndi staðfesti að þetta væri rétt með undirskrift í hjónaskilnaðarbók. Það hefur ekki þýðingu hér að sýslumaður hafi síðar vísað frá skilnaðarmálinu, með bréfi 13. mars 2024. Því var vísað frá með vísan til 1. mgr. 41. gr. hjúskaparlaga þar sem aðilar voru ekki sammála um lögskilnað og sýslumaður hafði því ekki lagaheimild til að gefa út leyfi til lögskilnaðar, en ekki vegna þess að sýslumaður hafi litið svo á að fjárskiptasamningur hafi verið fallinn úr gildi. Enn fremur verður að líta til þess að fyrir liggja gögn í málinu sem styðja að skilnaður aðila var ekki aðeins til málamynda til að stefnandi gæti fengið hærri bætur frá ríkinu, eins og stefndi heldur fram. Er að nefna í því sambandi samskipti aðila í nóvember 2019 þar sem stefnandi segir stefnda að redda sér íbúð og sækja dót sitt. Móðir stefnda kom fyrir dóm og fullyrti að aðilar hefðu haldið áfram sambúð eftir leyfi til skilnaðar að borði og sæng, en vitnisburður hennar hefur takmarkaða þýðingu vegna tengsla þeirra. Einnig kom fyrir dóm nágranni sem býr að […], E, sem jafnframt var […], og sagði að stefndi hefði tekið þátt í […] og að það hefði litið út fyrir honum að stefndi hefði búið í húsinu. Að mati dómsins er varhugavert að fullyrða út frá þessum vitnisburði að fjárskiptasamningurinn hafi verið málamyndagerningur og að aðilar hafi haldið óbreytt áfram sambúð.

Samkvæmt öllu því sem er komið fram í málinu virðist hins vegar sem aðilar hafi haldið eitthvað áfram sambúð eftir leyfi til skilnaðar að borði og sæng, vegna húsnæðismála stefnda og sonanna, og að jafnframt hafi verið um að ræða einhverjar tilraunir til að endurvekja samvistir. Hvað sem þessu líður verður ekki hjá því litið að samkvæmt 35. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993, sbr. 2. gr. laga nr. 71/2022, var fellt úr lögunum að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng falli niður annars vegar ef makar halda áfram sambúð umfram stuttan tíma sem sanngjarnt væri að ætla þeim og hins vegar ef hjón tækju upp sambúð nema um væri að ræða skammvinna tilraun til að endurvekja samvistir. Með framangreindum breytingalögum nr. 71/2022 varð ákvæði 35. gr. hjúskaparlaga þannig að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng falla aðeins niður ef beiðni þess efnis berst sýslumanni frá báðum hjónum, en slík beiðni frá aðilum liggur ekki fyrir. Í lögum nr. 71/2022 voru ekki fyrirmæli um lagaskil og verður hér að leggja til grundvallar að þau leystu af hólmi eldri lög. Stefndi getur því ekki borið fyrir sig að réttaráhrif skilnaðar aðila að borði og sæng hafi fallið niður og að fjárskiptasamningurinn sé af þeim ástæðum ekki í gildi.

Stefndi byggir einnig á því að fjárskiptasamningurinn sé ógildur á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ekkert er komið fram í málinu sem styður fullyrðingu stefnda um að stefnandi hafi beitt stefnda nauðung, sbr. 29. gr. laga nr. 7/1936, eða að um svik hafi verið að ræða, sbr. 30. gr. sömu laga. Þá er heldur ekkert sem styður að stefnandi hafi notfært sér einfeldni eða fákunnáttu stefnda og að misneytingu hafi verið að ræða, sbr. 31. gr. laganna. Stoðar ekki í því sambandi að halda því fram að stefnandi hafi verið með betri yfirsýn yfir fjármál aðila. Þá verður ekki séð að verulega hafi hallað á stefnda með umræddum samningi, eins og áður er rakið. Samband aðila virðist hafa verið stormasamt og hefur stefndi ekki sýnt fram á að samningurinn hafi verið gerður til málamynda. Af öllu þessu leiðir jafnframt að ekki er óheiðarlegt af stefnanda að bera samninginn fyrir sig, sbr. 33. gr. laganna. Ekki eru heldur efni til að víkja samningnum til hliðar á grundvelli 36. gr. Staða aðila telst ekki ójöfn þegar aðilar undirrituðu samninginn og stefndi getur ekki borið fyrir sig að hafa ekki áttað sig á afleiðingum þess að undirrita hann. Fyrir dómi kom fram í vitnisburði móður stefnda að hún hafi sérstaklega ráðið honum frá því að skrifa undir samninginn. Stefndi getur heldur ekki byggt á því að samningurinn sé ekki í gildi þar sem aðilar hafi ekki farið fram á lögskilnað að liðum sex mánuðum, enda er ekki í lögum reglur um hámarkstíma til að leita lögskilnaðar og reglur um tómlæti geta ekki átt hér við.

Með vísan til alls framangreinds er hafnað þeim málsástæðum stefnda að umræddur fjárskiptasamningur sé ekki í gildi og að lögskilnaður verði ekki veittur á grundvelli hans. Að þessu virtu og með vísan til 2. mgr. 36. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 ber að fallast á kröfu stefnanda um lögskilnað. Fram hefur komið að stefnandi tók við áhvílandi lánum á eigninni. Verður fallist á kröfu hennar um að staðfesta með dómi skyldu stefnda til að undirrita skiptayfirlýsingu vegna eignarinnar í samræmi við fjárskiptasamning aðila. Það stendur kröfu stefnanda ekki í vegi að slík yfirlýsing liggi ekki fyrir í málinu. Um er að ræða einfalda yfirlýsingu og má í þessu sambandi líta til þess að þegar dæmt er um skyldu til að gefa út afsal vegna fasteigna að slíkt skjal þarf ekki að liggja fyrir í málinu til að fallast megi á kröfu þess efnis. Eftir atvikum er rétt að láta hvorn aðila bera sinn kostnað af málinu. Dóm þennan kveður upp Sandra Baldvinsdóttir héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefnanda, B, er veitt leyfi til lögskilnaðar frá stefnda, A. Staðfest er skylda stefnda til að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignarinnar að […], fnr. […], í samræmi við fjárskiptasamning aðila, dags. 28. desember 2018. Málskostnaður fellur niður.