Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

157 dómar fundust

Lagagrein: 5. gr. laga nr. 14/1905 — Lög um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda

Landsréttur birt 5. júní 2025

767/2022

LANDSRÉTTUR og Dómur fimmtudaginn 5. júní 2025. og Mál nr. 767/2022: og Jóhann Kristján Arnarson og Berglind Kristjánsdóttir (Ingvi Hrafn Óskarsson lögmaður, 2. prófmál) og Reykjanesbær (Eva Halldórsdóttir lögmaður) gegn dánarbúi Jóhannesar Reynissonar Ásdísi Runólfsdóttur og Sólveigu Þóru Jóhannesdóttur (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður)

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

Landsréttur birt 6. mars 2025

103/2024

Jóhanna Guðný Gylfadóttir og Þorgils Már Sigvaldason (Heiðar Ásberg Atlason lögmaður) gegn Aðalsteini Guðmundssyni og Margréti Jónu Jónsdóttur (Kristján Þorbergsson lögmaður)

J og Þ kröfðust skaðabóta úr hendi A og M vegna galla á fasteign sem þau keyptu af þeim síðarnefndu. Með dómi sínum staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að J og Þ hefðu sýnt fram á að fasteignin hefði verið haldin göllum í skilningi 18. og 19. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, en að krafa þeirra um bætur væri fallin niður sökum tómlætis, sbr. 48. gr. sömu laga. Þannig hafi frestur til að tilkynna um gallana verið liðinn þegar J og Þ gerðu það, sbr. 1. og 2. mgr. greinarinnar, og ekki voru taldar forsendur til að beita ákvæði 3. mgr. hennar við úrlausn málsins, en samkvæmt því getur seljandi ekki borið fyrir sig að tilkynning hafi verið send of seint ef hann hefur sýnt af sér stórkostlegt gáleysi eða framferði hans stríðir með öðrum hætti gegn heiðarleika og góðri trú. Hinn áfrýjaði dómur um sýknu A og M af kröfu J og Þ var því staðfestur.

Landsréttur birt 8. mars 2024

767/2022

LANDSRÉTTUR og Dómur föstudaginn 8. mars 2024. og Mál nr. 767/2022: og Jóhann Kristján Arnarson og Berglind Kristjánsdóttir (Þórir Skarphéðinsson lögmaður, Ingvi Hrafn Óskarsson lögmaður, 2. prófmál) og Reykjanesbær (Unnar Steinn Bjarndal lögmaður) gegn dánarbúi Jóhannesar Reynissonar Ásdísi Runólfsdóttur og Sólveigu Þóru Jóhannesdóttur (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður)

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.817.523 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

Héraðsdómur Reykjaness birt 12. janúar 2024

E-964/2023

Jóhanna Guðný Gylfadóttir Þorgils Már Sigvaldason (Heiðar Ásberg Atlason lögmaður) gegn Aðalsteini Guðmundssyni, Guðmundi Tómasi Guðmundssyni og Margréti Jónu Jónsdóttir (Kristján Þorbergsson lögmaður)
Lykilorð: Fasteign. Fyrning. Galli. Tómlæt.

Stefnendur kröfðust bóta úr hendi stefndu vegna galla á fasteign sem þau keyptu af stefndu A og B árið 2017. Í dómi héraðsdóms var slegið föstu að umrædd fasteign hefði verið haldin göllum í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup og að á þeim hefðu stefndu borið ábyrgð. Kröfur á hendur A og B sem seljendum töldust hins vegar niður fallnar sakir tómlætis stefnenda og krafa á hendur C, byggingastjóra hússins, fyrnd samkvæmt lögum nr. 14/1905. Voru stefndu því sýknuð af kröfum stefnenda.

Landsréttur birt 17. nóvember 2023

441/2022

Björn Kristjánsson Arnarson (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn Lífeyrissjóði verzlunarmanna (Ólafur Gústafsson lögmaður)

B höfðaði mál gegn L og krafðist viðurkenningar á því að L væri skylt að endurreikna lán vegna tveggja nánar tilgreindra skuldabréfa sem gefin voru út árið 2002 og 2008, með hliðsjón af því að vextir og verðbætur afborgana sem hefðu verið eldri en fjögurra ára á nánar tilgreindum dögum í desember 2016 væru fyrndar. B hafði fengið samþykkt frumvarp að nauðasamningi til greiðsluaðlögunar í janúar 2010 sem eldra skuldabréfið féll undir. Þá komst á tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna í febrúar 2010 sem yngra skuldabréfið féll undir. Þegar umrædd úrræði komust á voru engar afborganir skuldabréfanna fallnar í gjalddaga. Fékk L greitt samkvæmt nauðasamningi til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins til 1. nóvember 2011 en engar greiðslur bárust vegna yngra skuldabréfsins frá því tímabundin greiðsluaðlögun komst á. B var veitt heimilt til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 en með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í nóvember 2016 var ákvörðun umboðsmanns skuldara um að fella niður greiðsluaðlögunarumleitanirnar staðfest. Þá reiknaði L upp lán B og hóf hann að greiða af lánunum að nýju í janúar 2017. Í dómi Landsréttar kom fram að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins og tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna vegna yngra skuldabréfsins hefðu verið í gildi þegar B var veitt heimild til að leita greiðsluaðlögunar. Því var skuld B ekki gjaldkræf þegar heimildin var veitt, þrátt fyrir að greiðslufall samkvæmt umræddum nauðasamningi vegna eldra skuldabréfsins hefði orðið eftir 1. nóvember 2011 og ekkert hefði fengist greitt upp í yngra skuldabréfið frá gildistöku samningsins. Þegar umboðsmaður skuldara veitti B heimild til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 hófst tímabundin frestun greiðslna þar sem L var samkvæmt a-lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga óheimilt að krefjast eða taka við greiðslu á kröfum sínum. Strax í kjölfar þess að greiðsluaðlögunarumleitanir B voru felldar niður var skuld hans reiknuð út og honum kynnt staða hennar ásamt vöxtum og verðbótum en B hóf greiðslu hennar í janúar 2017. Með þessum afborgunum og beinum viðurkenningum á skuldastöðu sinni rauf B fyrningu krafna um vexti og verðbætur. Var L því sýknaður af kröfum B.

Héraðsdómur Reykjaness birt 19. júní 2023

E-1811/2022

A db (Jóhannes Stefán Ólafsson lögmaður) gegn B (Kristján Þorbergsson lögmaður)
Málaflokkur: Erfðaréttur

Dánarbú krafðist þess að einn erfingja endurgreiddi fjármuni til búsins vegna láns sem hann hefði fengið í gegnum félag í eigu hins látna á árunum 2004-2006 en hinn látni hefði fengið kröfuna framselda við sölu félagsins. Ekki var talið sýnt fram á að um gjöf hefði verið að ræða en komist að þeirri niðurstöðu að krafan væri fyrnd. Handskrifað úteikningsblað sem hinn látni hafði haldið einhliða yfir meintar lánveitingar var ekki talið fela í sér sönnun um viðurkenningu skulda eða að þær ættu að falla í gjalddaga á dánardegi hins látna. Voru aðrar lánveitingar til sama erfingja taldar annars vegar fyrndar og hins vegar að um lán til einkahlutafélags í eigu erfingjans hefði verið að ræða sem leiddi til sýknu þess hluta dómkrafna á grundvelli aðildarskorts.

Héraðsdómur Reykjaness birt 9. nóvember 2022

E-470/2022

Jóhannes Reynisson, Ásdís Runólfsdóttir og Sólveig Þóra Jóhannesdóttir (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður) gegn Reykjanesbæ (Elías Kristjánsson lögmaður), Jóhanni Kristjáni Arnarsyni og Berglindi Kristjánsdóttur (Þórir Skarphéðinsson lögmaður), Kristvinu Magnúsdóttur og Guðmundi Pétri Meekosha (Sigurgeir Valsson lögmaður) og og Ingibjarti Jóhannessyni (Ólafur Rúnar Ólafsson lögmaður)

Stefnendur kröfðust bóta úr hendi stefndu vegna galla á fasteign sem þau festu kaup á árið 2016. Beindu þau kröfum sínum að R vegna vanrækslu við eftirlit með framkvæmdum við byggingu fasteignarinnar á grundvelli skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, I sem byggingarstjóra og G og K sem seljendum fasteignarinnar á grundvelli laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Loks beindu þau kröfu að J og B sem fyrri eigendum og húsbyggjendum eignarinnar. Í dómi héraðsdóms voru stefndu R, G, K, J og B dæmd óskipt til greiðslu bóta vegna alls tjóns stefnenda að undanskildu tjóni vegna afnotamissis. Var matsgerð dómkvadds matsmanns lögð til grundvallar við mat á viðgerðarkostnaði. I var hins vegar sýknaður, m.a. vegna fyrningar krafna á hendur honum.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. júní 2022

E-392/2022

Björn Kristjánsson Arnarson (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn Lífeyrissjóði verzlunarmanna (Grétar Már Ólafsson lögmaður)

Hafnað var kröfum stefnanda sem lutu að því að viðurkennt væri að vextir og verðbætur á skuldum hans væru fyrnd. Talið var að stefnandi hefði viðurkennt kröfuna og rofið fyrningu með því að greiða inn á þær.

Landsréttur birt 3. júní 2022

36/2021

Kópavogsbær (Guðjón Ármannsson lögmaður) gegn dánarbúi Finnborgar Bettýjar Gísladóttur og Hansínu Sesselju Gísladóttur (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Elísu Finnsdóttur og Gísla Finnssyni (Sigurður Jónsson lögmaður), Guðmundi Gíslasyni og Margréti Margrétardóttur (Guðjón Ólafur Jónsson lögmaður), Karli Lárusi Hjaltested og Sigurði Kristjáni Hjaltested (Sigmundur Hannesson lögmaður) og Markúsi Ívari Hjaltested og Sigríði Hjaltested (Valgeir Kristinsson lögmaður) og dánarbú Finnborgar Bettýjar Gísladóttur og Hansína Sesselja Gísladóttir (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Elísa Finnsdóttir og Gísli Finnsson (Sigurður Jónsson lögmaður), Guðmundur Gíslason og Margrét Margrétardóttir (Guðjón Ólafur Jónsson lögmaður), Karl Lárus Hjaltested og Sigurður Kristján Hjaltested (Sigmundur Hannesson lögmaður) og Markús Ívar Hjaltested og Sigríður Hjaltested (Valgeir Kristinsson lögmaður) gegn Kópavogsbæ (Guðjón Ármannsson lögmaður) og og dánarbúi Þorsteins Hjaltested (Gísli Guðni Hall lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort dánarbú SKLH ætti sem handhafi beins eignarréttar á jörðinni V rétt til eignarnámsbóta vegna eignarnáms K á jörðinni í fjögur skipti á árunum 1992, 1998, 2000 og 2007. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að kröfur vegna eignarnáms á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar en að K bæri að greiða erfingjum SKLH bætur vegna eignarnámsins 2007. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að kröfur vegna eignarnáms á jörðinni á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar. Þá var rakið í dómi Landsréttar að með dómi Hæstaréttar 5. apríl 1968 í máli nr. 110/1967 hefði verið staðfest að einungis elsta syni ábúanda jarðarinnar V hverju sinni væri áskilinn réttur til umráða og búsetu á jörðinni samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár MEH 4. janúar 1938. Við afmörkun á efnisinntaki beins eignarréttar sem tilheyrði dánarbúi SKLH og óbeinna eignarréttinda sem tilheyrðu ábúanda jarðarinnar V hverju sinni yrði því fyrst og fremst að líta til erfðaskrár MEH og vilja arfleifanda eftir því sem unnt yrði að ráða hann af erfðaskránni. Af erfðaskránni yrði meðal annars ráðið að ábúandi hverju sinni ætti rétt til að hirða allan arð sem félli til af eigninni, hvort sem það væri vegna búskapar eða annarra tekna auk þess sem kveðið væri á um það að ábúandi skyldi eiga tilkall til bóta fyrir landspjöll á jörðinni. Yrði því að ætla að það hefði verið vilji arfleifanda að bætur vegna eignarnáms rynnu almennt til ábúanda jarðarinnar hverju sinni. Þá væri í erfðaskránni ekki að finna neina ráðagerð um að arður af jörðinni V, bætur vegna landspjalla eða söluandvirði hennar rynni til annarra en ábúanda hverju sinni eða til styrktarsjóðs MEH. Með erfðaskránni hefði MEH ráðstafað hinum ríka afnota- og umráðarétti jarðarinnar til langrar framtíðar og rétturinn til að framselja eignina þannig verið slitinn frá hinum beina eignarrétti og fylgdi ekki heldur hinum óbeinu eignarréttindum. Af því mætti skýrlega ráða að það hefði verið vilji arfleifanda að öllum helstu eignarheimildum jarðarinnar, svo sem umráðarétti, hagnýtingarétti, ráðstöfunarrétti, skuldsetningarrétti, arfleiðslurétti og verndarrétti, yrði með erfðaskránni ráðstafað til annarra aðila en eigenda hins beina eignarréttar. Var því lagt til grundvallar í málinu að eigendur beina eignarréttarins sem nú tilheyrði dánarbúi SKLH gætu ekki vænst tekna af jörðinni um mjög langa framtíð og væri tekjuöflunarvirði beina eignarréttarins því ekkert. Þá væri sú forsenda matsmanna samkvæmt matsgerð sem lá fyrir í málinu að eigendur beina eignarréttarins kynnu að eiga einhvern framsalsrétt sem fæli í sér sérstakt virði við eignarnám hvorki í samræmi við efni erfðaskrárinnar og vilja arfleifanda né þá meginreglu að eignarnámsbætur skuli gera eignarnámsþola eins settan og hann var fyrir eignarnámið. Samkvæmt því voru erfingjar SKLH ekki taldir hafa sannað að þeir hafi orðið fyrir tjóni vegna eignarnámsins 2007. Var K því sýknaður af öllum kröfum þeirra. 2

Landsréttur birt 3. júní 2022

203/2021

Íslenskir aðalverktakar hf (Hjördís Halldórsdóttir lögmaður) gegn Hörpu tónlistar- og ráðstefnuhúsi ohf. (Baldvin Björn Haraldsson lögmaður, Einar Brynjarsson lögmaður, 1. prófmál) og Situsi ehf. (Lúðvík Örn Steinarsson lögmaður, Eva Halldórsdóttir lögmaður, 4. prófmál)

Í málinu krafðist Í hf. viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi H ohf. og S ehf. á þeim grundvelli að þeir síðarnefndu hefðu ekki gætt að því við framsal á byggingarreitum 1 og 2 á lóðinni að Austurbakka 2 í Reykjavík í apríl og ágúst 2013 að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt nánar tilgreindum rammasamningi 9. mars 2006. Hefði það leitt til þess að áðurgreindur réttur Í hf. var ekki virtur við byggingu bílakjallara á þeirri fasteign sem dómkröfur Í hf. lutu að. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 30. október 2019 í máli nr. 18/2019 fælust í rétti Í hf. til verktöku samkvæmt rammasamningnum kröfuréttindi í gagnkvæmu skuldarsambandi. Þá var talið að S ehf. hefði í því dómsmáli sem lauk með áðurgreindum dómi Hæstaréttar viðurkennt að hafa tekist á herðar þá skuldbindingu gagnvart Í hf. að virða rétt hans til verktökunnar og að sú viðurkenning byndi hann einnig í þessu máli, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa Í hf. hefði stofnast fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og samkvæmt 28. gr. þeirra laga giltu því um hana ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var fallist á með Í hf. að vanefnd H ohf. og S ehf. á þeim skyldum sínum að tryggja rétt Í hf. til verktöku við sölu á reitunum til þriðja aðila, sem ekki var bundinn af sömu skuldbindingu, hafi fyrst komið til við sölu S ehf. á byggingarreitunum í apríl og ágúst 2013. Málið hefði verið höfðað með áritun á stefnu 24. apríl 2020 og teldist krafa Í hf. því ekki fyrnd, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905. Við framangreinda sölu hefði ekki verið gætt að því að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt rammasamningnum 9. mars 2006 og að Í hf. samþykkti skuldaraskiptin. Hefði því ekki orðið af skuldskeytingu og leiddi það til þess að réttindi Í hf. samkvæmt samningnum hefðu farið forgörðum. Á tjóni sem af því hlaust bæru H ohf. og S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart Í hf. Var því fallist á ofangreinda kröfu Í hf. um viðurkenningu á bótaskyldu H ohf. og S ehf.

Hæstiréttur birt 1. júní 2022

53/2021

Landsbankinn hf (Hannes J. Hafstein lögmaður) gegn Arana George Kuru (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)

L hf., sem hafði tekið við réttindum LÍ hf., höfðaði mál gegn A og krafðist þess að honum yrði gert að þola að fjárnám vegna skuldar Þ ehf. á grundvelli skuldabréfs frá 6. desember 2007 inn í veðrétt samkvæmt tryggingarbréfi útgefnu 21. mars 2007 áhvílandi á fasteign A. Þ ehf. hafði gefið tryggingabréfið út til LÍ hf. til tryggingar öllum skuldum sínum við bankann en þáverandi fyrirsvarsmaður Þ ehf. er tengdafaðir A. Skuldabréfið fór í vanskil frá og með 1. desember 2008. Bú Þ ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2010 og lauk skiptum á árinu 2013 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. Hæstiréttur féllst ekki á málsástæður A um að krafan hafi fallið niður í kjölfar gjaldþrotaskipta á búi Þ ehf., hefði þegar verið greidd, væri fallin niður fyrir fyrningu eða tómlæti eða víkja bæri ábyrgð samkvæmt tryggingarbréfinu til hliðar í heild eða að hluta á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Um varnir stefnda byggðar á 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn tók Hæstiréttur fram að fyrir lægi að L hf. hefði sent tvær tilkynningar um stöðu skuldar samkvæmt skuldabréfinu á veðandlagið þar sem A var áður til heimilis en lögheimili hans var þá skráð á Nýja-Sjálandi. Með hliðsjón af orðalagi 2. mgr. 7. gr. gætu eignarréttindi L hf. sem stofnast hefði til í formi veðtryggingarinnar ekki fallið niður á grunni þess lagaboðs nema A leiddi í ljós að L hf. hafi við beitingu réttinda sinna valdið honum öðrum og meiri skaða en tekið hefði verið tillit til í uppgjöri gagnvart honum. Hæstiréttur taldi að A hefði ekki sýnt fram á það þannig að telja skyldi að vanræksla L hf. væri svo veruleg í skilningi 2. mgr. 7. gr. að ábyrgð A skyldi að öllu leyti falla niður. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að vanræksla L hf. hefði leitt til þess að ætla yrði að A hefði orðið fyrir tjóni af þeim sökum. Var A gert að þola fjárnám vegna fjárhæðar sem nam höfuðstól kröfunnar miðað við 1. desember 2008 en dráttarvextir yrðu þó aðeins reiknaðir frá uppsögu dóms Hæstaréttar til að tryggja skaðleysi hans.

Landsréttur birt 17. desember 2021

638/2020

Dánarbú Kristjáns Viðars Júlíussonar (Arnar Þór Stefánsson lögmaður, Halldór Kr. Þorsteinsson lögmaður, 3. prófmál) gegn íslenska ríkinu (Andri Árnason lögmaður)

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var K sakfelldur fyrir tvö manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 16 ár. Árið 2017 var mál K endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindum brotum með dómi Hæstaréttar 2018. K höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist K skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum K sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Þar sem K hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laganna fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni K talin uppfyllt. Ekki var talið að háttsemi K við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði leitt til sakfellingar hans með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimild ákvæðisins til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Þá taldi Landsréttur að beita ætti almennum reglum skaðabótaréttar við úrlausn á bótakröfum K vegna ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem voru í gildi þegar sakfellingardómur Hæstaréttar yfir K var kveðinn upp og afplánun og reynslulausn hans lauk, byggði Landsréttur á því að kröfur K vegna þessa þátta hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð bóta var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði K orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann stóð á tvítugu þar til að hann hefði verið kominn á sjötugsaldur. K hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Á hinn bóginn var tekið tillit til þess að með sakfellingardómi Hæstaréttar hefði K einnig verið dæmdur fyrir brot sem hann hefði sætt fangelsisrefsingu fyrir þó að ekki hefði verið ákært fyrir manndráp í málinu. Þá var að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig til seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða K miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 350.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 204.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt K á grundvelli laga nr. 128/2019. Þar sem K lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna tekjumissis var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.

Landsréttur birt 17. desember 2021

470/2020

Sævar Gestur Jónsson og Anna Gréta Sigurbjörnsdóttir (Sævar Þór Jónsson lögmaður) gegn Hallgrími Hallgrímssyni (Guðni Ásþór Haraldsson lögmaður)

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til kaupsamnings um fasteign milli H sem seljanda og S og A sem kaupenda frá 15. febrúar 2005. H hélt því fram að samningurinn hefði verið gerður til málamynda og krafðist þess að hann yrði dæmdur ógildur en til vara að viðurkennd yrði með dómi riftun H á kaupsamningnum. Í dómi Landsréttar var hafnað kröfu um að kaupsamningurinn yrði lýstur ógildur á þeim grunni að um málamyndagerning hefði verið að ræða sem og kröfu um viðurkenningu á riftun samningsins. Því varð að leysa úr kröfu S og A um útgáfu afsals fyrir eigninni á þeim grunni að kaupsamningurinn væri gildur að lögum. S og A héldu því fram að kaupverðið væri að fullu greitt. Taldi Landsréttur að kaupverðið samkvæmt kaupsamningi hefði verið greitt að öðru leyti en því sem næmi lokagreiðslunni. Krafa um eftirstöðvar kaupverðsins var aftur á móti talin löngu fyrnd þegar málareksturinn hófst. Var litið svo á með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 473/2007 að fyrning krafna um greiðslu kaupverðs jafngilti því að kaupandi hefði þar með efnt kaupsamninginn fyrir sitt leyti. Ekki var fallist á þau sjónarmið H að væri krafa um eftirstöðvar kaupverðs fyrnd væri krafa um útgáfu afsals einnig talin fyrnd. Var H því með vísan til 2. mgr. 11. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup gert að gefa út afsal fyrir fasteigninni til S og A.

Landsréttur birt 17. desember 2021

250/2020

Guðjón Skarphéðinsson (Ragnar Aðalsteinsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Andri Árnason lögmaður)

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var G sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í tíu ár. Árið 2017 var mál G endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. G höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðgerða, brota gegn réttindum hans sem sakbornings og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist G skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til menntunar og tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum G sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu G féllu ekki undir 246. gr. laganna yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Þar sem G hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni G vegna sakfellingar hans og frelsissviptingar talin uppfyllt. Var Í jafnframt talinn bera hlutlæga bótaábyrgð gagnvart G samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. sama ákvæðis að svo miklu leyti sem G hefði að öðru leyti orðið fyrir tjóni vegna þeirra rannsóknaraðgerða sem heyrðu undir ákvæðið. Ekki var talið að háttsemi G við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann krafðist bóta fyrir eða átt sök á því að hann var sakfelldur með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimildir 2. og 4. mgr. 246. gr. laganna til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda byggði Landsréttur á því að miskabótakröfur G sem byggðu á almennum reglum skaðabótaréttar hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð miskabóta á grundvelli 246. gr. laganna var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði G orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann var rúmlega þrítugur þar til hann hefði verið kominn á áttræðisaldur. G hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Þá var tekið tillit til þeirra rannsóknaraðgerða sem G hefði verið gert að sæta og Í bæri einnig hlutlæga bótaábyrgð á samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Var jafnframt að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða G miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 250.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 145.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt G á grundvelli laga nr. 128/2019. Þá var Í gert að greiða G skaðabætur vegna fjártjóns sem hann varð fyrir meðan á afplánun hans stóð sem þóttu hæfilega metnar 10.000.000 króna.

Landsréttur birt 29. október 2021

413/2020

Hallgrímur T. Ragnarsson (Bogi Nilsson lögmaður, Bernhard Bogason lögmaður, 2. prófmál) gegn Jóni Daða Ólafssyni (Guðmundur Siemsen lögmaður) og Jón Daði Ólafsson (Guðmundur Siemsen lögmaður) gegn FF 11 ehf. (Bogi Nilsson lögmaður, Bernhard Bogason lögmaður, 2. prófmál), Hallgrími T. Ragnarssyni og Geymslum ehf. (Þórir Júlíusson lögmaður)

J höfðaði mál gegn H, F ehf. og G ehf. og hafði uppi tvær kröfur er byggðu á samkomulagi sem hann og H gerðu með sér vegna lénsins geymsla.is. Í fyrsta lagi krafðist hann þess að stefndu yrði gert skylt að breyta skráningu á léninu þannig að hann yrði skráður rétthafi þess og í öðru lagi að viðurkenndur yrði réttur hans til skaðabóta úr hendi H vegna meintra vanefnda H á samkomulaginu. Í dómi Landsréttar kom fram að báðar kröfur J byggðust í meginatriðum á sömu málsástæðum. Annars vegar væri krafist efnda á samkomulagi en hins vegar skaðabóta vegna vanefnda á því. Í stefnu væri ekki útskýrt hvernig unnt væri að hafa báðar kröfur uppi samhliða. Þá væri ekki rökstutt af hverju og á hvaða grunni fyrri krafan beindist að öllum stefndu en aðeins einn þeirra væri skráður rétthafi að léninu og sá ætti enga aðild að umræddu samkomulagi. Viðurkenningarkrafa J væri einnig afar almenn og dómsorð þar sem hún yrði tekin til greina bæri ekki með sér neina afstöðu til þess á hvaða atvikum og tjóni bótaskyldan byggðist. Loks hefði J ekki tiltekið nákvæmlega hver hafi valdið ætluðu tjóni, hvernig það hafi verið gert og hvernig skilyrðum um orsakasamband milli tjóns og athafna eða aðgerðaleysis tjónvalds væri fullnægt eða leitt nægar líkur að því að tjón hafi í raun orðið. Taldi Landsréttur slíka annmarka vera á málatilbúnaði J að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu vísað frá héraðsdómi á grundvelli d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 2. mgr. 25. gr. laganna.

Landsréttur birt 7. maí 2021

161/2020

HK Verktakar ehf (Þórhallur H. Þorvaldsson lögmaður, Jóhann Fannar Guðjónsson lögmaður, 2. prófmál) gegn Húsfélaginu Laugavegi 96 (Karl Georg Sigurbjörnsson lögmaður, Jónas Örn Jónasson lögmaður, 3. prófmál), Ástu Valdísi B. Aðalsteinsdóttur (Unnsteinn Örn Elvarsson lögmaður) og Arion banka hf. (Kristján B. Thorlacius lögmaður, Tinna Björk Gunnarsdóttir lögmaður, 2. prófmál)
Lykilorð: Verksamningur. Fyrning. Sýkna.

HV ehf. annaðist endurbætur og viðgerðir á fasteign að Laugavegi 96 í Reykjavík. Þáverandi eigandi annarrar hæðar hússins, H ehf., hafði gert verksamning við L slf. og réði fyrirsvarsmaður síðarnefnda félagsins HV ehf. til verksins. HV ehf. gaf út reikning vegna verksins 31. desember 2014. Á árinu 2016 höfðaði HV ehf. mál til greiðslu reikningsins, aðallega á hendur H ehf. en til vara L slf. og fyrirsvarsmanni þess félags. Með dómi Hæstaréttar 20. apríl 2018 í máli nr. 343/2017 var H ehf. sýknað af kröfum félagsins en varastefndu voru sýknaðir í héraði. HV ehf. höfðaði þá mál á hendur HL, Á og A hf. til greiðslu reikningsins. HL, Á og A hf. báru meðal annars fyrir sig að krafa HV ehf. væri fyrnd en óumdeilt var að krafan fyrndist á fjórum árum, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Í dómi Landsréttar kom fram að með hliðsjón af meginreglum kröfuréttar yrði við það miðað að fyrningarfrestur kröfunnar hefði hafist við verklok sem ekki virtist vera um deilt að hefðu verið ekki síðar en um mánaðamót október og nóvember 2014. Hafnaði Landsréttur því að fyrningu kröfunnar gagnvart A hf. hefði verið slitið með viðurkenningu og að lengja ætti fyrningarfrest hennar þar sem HV ehf. hefði skort nauðsynlega vitneskju um skuldarann. Þar sem fjögurra ára fyrningarfrestur var liðinn þegar málið var höfðað gegn stefndu í desember 2018 var krafan fallin niður fyrir fyrningu. Voru HL, Á og A hf. því sýknuð af kröfum HV ehf.

Landsréttur birt 26. mars 2021

143/2020

A (Jónas Þór Jónasson lögmaður) gegn Verði tryggingum hf (Eva Bryndís Helgadóttir lögmaður)

A varð fyrir líkamstjóni við vinnu hjá B ehf. er vinnupallur sem hann var að taka niður féll á hann. A fékk bætur úr frjálsri ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. á grundvelli matsgerðar 12. mars 2013 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski A væri 10 stig og varanleg örorka 15%, en gerði fyrirvara um rétt til frekari bóta. A óskaði eftir mati örorkunefndar 10. júlí 2017 á varanlegum afleiðingum slyssins og komst nefndin að þeirri niðurstöðu í álitsgerð 10. október sama ár að varanlegur miski A væri 13 stig en varanleg örorka 35%. A krafði V hf. um greiðslu frekari bóta 30. október 2017 en V hf. hafnaði því. Deildu aðilar annars vegar um hvort krafa A væri fyrnd og hins vegar hvort A hefði með fyrirvaranum eingöngu áskilið sér rétt til frekari bóta ef ófyrirséðar breytingar yrðu á heilsufari hans. Í dómi Landsréttar kom fram að miða yrði við að krafa A hefði í fyrsta lagi orðið gjaldkræf 14. júlí 2008 í skilningi þágildandi 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda og hefði krafan því ekki verið fyrnd er málið var höfðað 28. júní 2018. Hvergi hefði komið fram í fyrirvara A að hann væri takmarkaður við þær aðstæður að ófyrirséðar breytingar yrðu á heilsu hans. V hf. hefði hvorki bent á hnökra á áliti örorkunefndar né freistað þess að hnekkja niðurstöðu nefndarinnar með dómkvaðningu matsmanna. Niðurstaða nefndarinnar var af þessum sökum lögð til grundvallar niðurstöðu málsins um varanlegan miska og örorku A. Var krafa A tekin til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 4. mars 2021

E-2662/2020

Íslenskir aðalverktakar hf (Hjördís Halldórsdóttir lögmaður) gegn Hörpu tónlistar og ráðstefnuhúsi ohf. (Einar Brynjarsson lögmaður), Situs ehf. (Eiríkur Guðlaugsson lögmaður) og og Reykjavík Development ehf. til réttargæslu

Stefndu voru sýknaðir af dómkröfum stefnanda. Í tilviki annars stefnda var um það að ræða að ekki þótti sýnt fram á að sá væri skuldari gagnvart stefnanda í umræddu kröfuréttarsambandi. En í tilviki hins stefnda í málinu þótti vera sýnt fram á slíkt samband en sá var sýknaður á grundvelli fyrningar.

Héraðsdómur Reykjaness birt 22. desember 2020

E-1362/2014

Dómur 22. desember 2020 og Mál nr. E-1362/2014: og Elísa Finnsdóttir og Gísli Finnsson (Oddur Þórir Þórarinsson lögmaður), db. Finnborgar Bettýjar Gísladóttur og Hansína Sesselja Gísladóttir (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Guðmundur Gíslason og Margrét Margrétardóttir (Guðjón Ólafur Jónsson lögmaður), Karl Lárus Hjaltested og Sigurður Kristján Hjaltested (Sigmundur Hannesson lögmaður) og Markús Ívar Hjaltested og Sigríður Hjaltested (Valgeir Kristinsson lögmaður) gegn Kópavogsbæ (Guðjón Ármannsson lögmaður) og og til vara og dánarbúi Þorsteins Hjaltested (Gísli Guðni Hall lögmaður)

Stefnendur höfðuðu mál til hagsbóta fyrir dánarbú SKLH þar sem K hefði ekki greitt eignarnámsbætur til réttmæts og lögmæts handhafa beins eignarréttar að jörðinni Vatnsenda. Kröfur stefnenda vegna eignarnáms árin 1992, 1998 og 2000 voru fyrndar en K var gert að greiða skaðabætur vegna eignarnáms á árinu 2007.

Landsréttur birt 11. desember 2020

889/2019

Lyfjablóm ehf (Jón Þór Ólason lögmaður) gegn Þórði Má Jóhannessyni (Arnar Þór Stefánsson lögmaður) og Sólveigu Guðrúnu Pétursdóttur (Ragnar Halldór Hall lögmaður)

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna ætlaðrar saknæmrar og ólögmætrar háttsemi Þ og K, látins eiginmanns S, sem L ehf. taldi hafa valdið sér tjóni með nánar tilgreindum hætti. Til varnar byggðu Þ og S meðal annars á reglum um fyrningu og tómlæti og ákvað héraðsdómari, að framkominni ósk Þ og S þess efnis, að skipta sakarefni málsins á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þannig að fyrst yrði tekin afstaða til málsástæðna Þ og S um fyrningu og tómlæti. Þ og S voru í kjölfarið sýknuð með dómi héraðsdóms. Fyrir Landsrétti var málið einvörðungu flutt um þá aðalkröfu L ehf. að dómur héraðsdóms yrði ómerktur þar sem brostið hefðu skilyrði til að skipta sakarefni málsins. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að aðstæður í málinu væru með þeim hætti að málatilbúnaður um grundvöll skaðabótaábyrgðar annars vegar og fyrningu hins vegar félli að verulegu leyti saman og ekki væri fært að slíta þessi atriði í sundur þannig að annað yrði dæmt meðan hitt biði. Þá væri illfært að taka afstöðu til málsástæðna um tómlæti án þess að fjalla um ætlað saknæmi. Þannig voru skilyrði til skiptingar sakarefnisins talin hafa brostið og því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 20. október 2020

E-1081/2020

Kristján Viðar Júlíusson (Arnar Þór Stefánsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Andri Árnason lögmaður)

Stefndi er sýknaður af öllum kröfum stefnanda þar sem stefnandi á ekki lögvarinn rétt til skaðabóta vegna atvika þeirra er áttu sér stað á tímabilinu 23. desember 1975 og þar til reynslulausn hans lauk.

Landsréttur birt 25. september 2020

247/2019

Síminn hf (Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður) gegn TSC ehf (Heimir Örn Herbertsson lögmaður)

Með ákvörðun Samkeppnisráðs árið 2005 voru samruna S og Í hf. sett nánar tiltekin skilyrði, þar sem meðal annars var mælt fyrir um í 5. tölulið skilyrðanna að S væri óheimilt að gera það að skilyrði fyrir kaupum á þjónustu félagsins að þjónusta Í hf. skyldi fylgja með í kaupunum og að S væri óheimilt að tvinna saman í sölu þjónustu sína og þjónustu Í hf. Með ákvörðun Samkeppniseftirlitsins, sem staðfest var með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála, var komist að þeirri niðurstöðu að S hefði brotið gegn fyrrnefndum 5. tölulið, sem og 7. tölulið, skilyrðanna. Með dómi Hæstaréttar 6. desember 2012 í máli nr. 218/2012 var staðfest sú niðurstaða áfrýjunarnefndarinnar að S hefði brotið gegn 5. tölulið skilyrðanna. TSC taldi að sú háttsemi S sem brotið hefði í bága við 5. tölulið skilyrðanna hefði valdið sér tjóni og höfðaði mál til heimtu skaðabóta. Í dómi Landsréttar var fallist á að skilyrði fyrir skaðabótaábyrgð S væru uppfyllt og að TSC gæti átt rétt á skaðabótum vegna þess tjóns sem hin saknæma og ólögmæta háttsemi S hefði valdið honum. Þá var hafnað málsástæðum S um að krafa TSC væri fyrnd. Taldi Landsréttur að skaðabótakrafa TSC hefði stofnast 11. mars 2005 þegar niðurstaða Samkeppnisráðs lá fyrir og því giltu um kröfuna reglur eldri fyrningarlaga nr. 14/1905, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Þar sem skaðabótakrafa TSC fyrndist á tíu árum samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905 var krafan ófyrnd er TSC höfðaði mál til heimtu hennar í október 2014. Í málinu hafði verið aflað bæði undir- og yfirmatsgerðar. Myndaði yfirmatsgerðin grunninn að niðurstöðu Landsréttar sem ákvað bætur til handa TSC að álitum.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 21. júlí 2020

E-3182/2019

Landsbankinn hf (Þorsteinn Júlíus Árnason lögmaður) gegn K (Guðmundur Ágústsson lögmaður)

Stefnandi krafðist þess að fá að gera fjárnám í eign stefndu á grundvelli veðréttar sem hann ætti samkvæmt tryggingabréfi sem var gefið út til þess að tryggja skuldir félags sem eiginmaður stefndu átti. Dómurinn taldi að 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti, eins og ákvæðið var orðað í lok árs 2009, tæki einungis til skulda einstaklinga en ekki skulda félaga. Krafa stefnanda á hendur stefndu var því fyrnd þegar stefnandi höfðaði málið. Hann gat því ekki átt neinn rétt á hendur henni á grundvelli tryggingabréfsins.

Héraðsdómur Reykjaness birt 25. júní 2020

E-172/2019

Hallgrímur Hallgrímsson (Guðni Ásþór Haraldsson lögmaður) gegn Sævari Gesti Jónssyni og Önnu Grétu Sigurbjörnsdóttur (Sævar Þór Jónsson lögmaður)

Aðalstefnandi krafðist þess aðallega að kaupsamningur, sem gerður var í febrúar 2005, um fasteign yrði dæmdur ógildur þar sem um málamyndagerðning hefði verið að ræða. Til vara krafðist aðalstefnandi þess að viðurkennd yrði riftun sama samnings. Þrautavarakrafa aðalstefnanda laut að því að kaupsamningur aðila yrði ógiltur sem eignaryfirfærslugerningur. Loks krafðsist aðalstefnandi afhendingar fasteignarinnar og skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir. Í gagnsök var krafist útgáfu á afsali fyrir fasteigninni. Ekki var fallist á að um málamyndagerning hefði verið að ræða og voru gegnstefnendur sýknaðir af kröfum í aðalsök. Þá var aðalstefnandi sýknaður af kröfu um útgáfu afsals þar sem ekki var talið að kaupverð eignarinnar hefði verið greitt að fullu.

Héraðsdómur Reykjaness birt 12. júní 2020

E-1427/2019

Jón Daði Ólafsson (Guðmundur Siemsen lögmaður) gegn FF 11 ehf. og Hallgrími T. Ragnarssyni (Bernhard Bogason lögmaður) og Geymslum ehf. (Einar Brynjarsson lögmaður)

Stefndu sýknaðir af kröfu stefnanda um að þeim verði gert skylt að breyta skráningu á léninu www.geymsla.is í rétthafaskrá .is, léna hjá ISNIC.Viðurkenndur er réttur stefnanda til skaðabóta úr hendi eins hinna stefndu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 29. maí 2020

Y-7537/2019

A (Arnar Ingi Ingvarsson lögmaður) gegn Lánasjóði íslenskra námsmanna (Hildur Þórarinsdóttir lögmaður)

Kröfu sóknaraðila um ógildingu kröfuábyrgða var vísað frá dómi af sjálfsdáðum. Þá var hafnað kröfu sóknaraðila um að fella úr gildi aðfarargerð sýslumanns sem lauk með árangurslausu fjárnámi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 3. apríl 2020

E-972/2019

Norðurslóð 4 ehf (Guðmundur Siemsen lögmaður) gegn Verkfræðistofu Þráins og Benedikts ehf. (Guðni Ásþór Haraldsson lögmaður) og TM hf. (Gestur Óskar Magnússon lögmaður)

Stefnandi krafðist skaðabóta úr hendi stefndu, verkfræðistofu og tryggingafélags þess, in solidum vegna galla á hönnun mannvirkis. Sakarefni málsins var skipt þannig að til umfjöllunar var hvort um skaðabótaskyldu væri að ræða og hvort krafan væri þá fallin niður fyrir fyrningu, tómlæti eða vegna samningsákvæða. Með vísan til matsgerðar dómkvadds matsmanns, sem ekki hafði verið hnekkt, var fallist á að um skaðabótaskyldu væri að ræða, en stefndu voru sýknaðir þar sem krafan var talin fyrnd.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 26. mars 2020

E-3211/2019

Guðjón Skarphéðinsson (Ragnar Aðalsteinsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Andri Árnason lögmaður)

Stefndi er sýknaður af öllum kröfum stefnanda þar sem stefnandi á ekki lögvarinn rétt til skaðabóta vegna atvika þeirra er áttu sér stað á tímabilinu 12. nóvember 1976 og þar til reynslulausn hans lauk haustið 1985.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. febrúar 2020

E-1277/2019

Ingibjörg Björnsdóttir (Valdemar Johnsen lögmaður) gegn Húsfélaginu Flyðrugranda 12-20 (Ingi Freyr Ágústsson lögmaður)

Hafnað var kröfu íbúa í fjölbýlishúsi um að húsfélag bætti henni tjón á íbúð hennar sem orðið hefði vegna vanrækslu á viðhaldi sameignar og fleiri atriða. Talið var að sýnt hefði verið fram á að skaðabótakrafa hefði stofnast en að sú krafa hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað.

Landsréttur birt 31. janúar 2020

250/2019

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Hveratorgi ehf (Björgvin Þorsteinsson lögmaður, Gestur Gunnarsson lögmaður, 4. prófmál)

Fallist var á kröfu L hf. um heimild hans til að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í fasteign í eigu H ehf. samkvæmt tryggingabréfi fyrir nánar tilgreindri skuld þriðja aðila.

Landsréttur birt 20. desember 2019

934/2018

A1988 hf (Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður) gegn Samskipum hf (Geir Gestsson lögmaður)
Lykilorð: Samkeppni. Skaðabætur.

S hf. höfðaði mál gegn A hf. til heimtu skaðabóta vegna brota gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Samkvæmt úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 12. mars 2008 voru brotin framin í starfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands á árunum 1999 til 2002, en úrskurðinum var ekki skotið til dómstóla. Ákvæði 11. gr. laga nr. 44/2005 er efnislega samhljóða 11. gr. eldri samkeppnislaga. Forveri A hf. yfirtók flutningastarfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands 1. janúar 2003 og var stjórnvaldssekt vegna brota Hf. Eimskipafélags Íslands á samkeppnislögum lögð á það félag árið 2007, en frá árinu 2003 hefur félagið gengið í gegnum nafnabreytingar og samrunaferli. Samkvæmt yfirmatsgerð, sem S hf. byggði endanlegar dómkröfur sínar á, gætti áhrifa brotanna á tekjur S hf. í sex ár, frá 2001 til og með 2006. Í dómi Landsréttar var meðal annars hafnað þeim málatilbúnaði A hf. að félagið gæti ekki átt aðild að kröfu S hf. um bætur, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, því að krafa S hf. væri fallin niður fyrir tómlæti, fyrningu, vanlýsingu við nauðasamninga A hf. og að S hf. hefði ekki orðið fyrir tjóni. Í dómi réttarins var meðal annars vísað til þess að fyrirsvarsmenn forvera A hf. hefðu búið yfir vitneskju um þær aðgerðir Hf. Eimskipafélags Íslands sem miðuðu að því að skaða S hf. sem helsta samkeppnisaðila þeirra í sjóflutningum og félagið þannig viðhaldið ástandi sem rætur hefði átt að rekja til samkeppnislagabrotanna í starfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands. Að því marki sem aðgerðir þessar hefðu leitt til tjóns fyrir S hf. yrði því slegið föstu að tjóni hefði verið valdið með saknæmri og ólögmætri háttsemi. Sú niðurstaða ætti með sama hætti við um þá sem síðar hefðu haft þá flutningastarfsemi með höndum sem um ræddi í málinu í samkeppni við S hf. Rétturinn hafnaði aðalkröfu S hf. að því er varðaði bætur fyrir tjón vegna áranna 2001 og 2002 en féllst á varakröfu S hf. sem laut að bótum vegna tjóns á tímabilinu frá 1. janúar 2003 til ársloka 2006. Á grundvelli yfirmatsgerðarinnar var A hf. því dæmt til að greiða S hf. 98.144.452 krónur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. desember 2019

E-4/2019

HK verktakar ehf (Þórhallur H. Þorvaldsson hrl) gegn Húsfélaginu Laugavegi 96 (Halldór Heiðar Hallsson lögmaður), Arion banka hf. (Kristján B. Thorlacius lögmaður), og Ástu Valdísi B. Aðalsteinsdóttur (Unnsteinn Örn Elvarsson lögmaður) og Þrotabúi Hugleiða ehf. (enginn)

Stefndu voru sýknuð af kröfu stefnanda um greiðslu fyrir verk. Talið var að fyrningarfrestur kröfunnar hefði byrjað að líða þegar verkinu var lokið, en leggja yrði til grundvallar að það hefði ekki verið síðar en um mánaðamót október og nóvember 2014. Þar sem málið var ekki höfðað fyrr en í desember 2018 var fjögurra ára fyrningarfrestur liðinn og krafa stefnanda fallin vegna fyrningar.

Landsréttur birt 8. nóvember 2019

919/2018

Sýn hf (Kristinn Hallgrímsson lögmaður, Dóra Sif Tynes lögmaður, 1. prófmál) gegn Símanum hf (Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður)

Með ákvörðun 3. apríl 2012 í máli nr. 7/2012 komst Samkeppniseftirlitið að þeirri niðurstöðu að SM hefði brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 og 54. gr. EES-samningsins með verðþrýstingi á farsímamarkaði frá 1. maí 2001 til ársloka 2007. Í ákvörðuninni var borið saman smásöluverð SM í innankerfissímtölum og gjald sem hann innheimti af keppinautum sínum fyrir lúkningu símtala sem hófust í símkerfum keppinauta en enduðu í farsímakerfi hans. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 22. ágúst 2012 í máli nr. 1/2012 var ákvörðun Samkeppniseftirlitsins staðfest um framangreind atriði. SN höfðaði mál á hendur SM til greiðslu skaðabóta fyrir tjón sem hefði hlotist af þeim ólögmæta verðþrýstingi sem lýst var í framangreindum úrlausnum. SM höfðaði gagnsök á hendur SN og byggði á því að ef fallist yrði á málatilbúnað SN ætti SM kröfu á hendur honum á nákvæmlega sama grunni. SN taldi að tjón hans næmi muninum á þeim lúkningargjöldum sem hann greiddi SM og 75% af smásöluverði SM í innankerfissímtölum. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að SN hefði að takmörkuðu leyti rökstutt hvernig framangreind aðferð endurspeglaði rauntjón hans af háttsemi SM. Dómkvaddir matsmenn hefðu tekið fram að aðferðin ein og sér væri ekki heppileg til að meta sjálft tapið af samkeppnislagabrotum. Með aðferðinni væri einungis horft til verðmismunar miðað við tiltekna og fasta hlutfallslækkun á smásöluverði allt tímabilið án þess að horft væri til annarra atriða. Var talið að sú matsgerð dómkvaddra manna sem SN aflaði þar sem ofgreiðsla hans var reiknuð samkvæmt framangreindri aðferð og sem SN reisti aðalkröfu sína á, yrði ekki talin færa sönnur á tjón SN. Þá var ekkert haldbært talið liggja fyrir í málinu sem unnt væri að reisa ákvörðun um bætur að álitum á. Landsréttur tók fram að aðalkrafa SM í gagnsök væri reist á sömu aðferðafræði og krafa SN í aðalsök og byggði á svari dómkvaddra matsmanna við samskonar spurningu og SN lagði fyrir þá. Var talið að það svar sannaði ekki að SM hefði orðið fyrir tjóni vegna þeirrar háttsemi SN sem hann taldi hafa brotið gegn samkeppnislögum. Þá var ekki talið að möguleiki væri á því að ákvarða bætur að álitum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu aðila af kröfum hvors annars.

Landsréttur birt 21. júní 2019

786/2018

Friðrik Björnsson (Sigurður Sigurjónsson lögmaður) gegn Verði tryggingum hf (Eva Bryndís Helgadóttir lögmaður)
Málaflokkur: Vátryggingaréttur

F fól A lögmanni að gæta hagsmuna sinna vegna kröfu sem F átti á hendur M ehf. vegna viðskipta með hluti í N ehf. F taldi að A hefði ekki sinnt hagsmunagæslu fyrir hann sem skyldi með þeim afleiðingum að krafa F á hendur M ehf. fyrntist í meðförum lögmannsins í október 2012. F krafði V hf. um bætur á grundvelli starfsábyrgðartryggingar A hjá félaginu. Deildu aðilar um það hvernig hagsmunagæslu A í þágu F hefði verið háttað og á hvaða tíma lögmaðurinn fór með kröfu F. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að rekstri A á málinu hefði lokið með tilkynningu hans til F um árangurslausa nauðungarsölu í júlí 2009. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu V hf. af kröfum F því staðfest.

Hæstiréttur birt 4. júní 2019

6/2019

Fiskveiðihlutafélagið Venus hf (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður) gegn Björgólfi Thor Björgólfssyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

FV hf. höfðaði mál á hendur B og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 19. desember 2007 fyrir samtals 237.709.297 krónur. Reisti FV hf. kröfu sína á því að B hefði valdið sér tjóni með því að hafa með saknæmum hætti leynt upplýsingum um að félag í hans eigu færi í reynd með yfirráð í Landsbanka Íslands hf. Byggði FV hf. á því að félagið hefði ekki átt hlutabréf í bankanum á því tímamarki er þau urðu verðlaus 7. október 2008 hefði hið ólögmæta og saknæma athæfi B ekki komið til. Með ákvörðun héraðsdómara í þinghaldi 30. nóvember 2017 var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst yrði leyst úr því hvort ætluð krafa FV hf. væri fyrnd. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að svo væri og sýknaði B af kröfum FV hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eins og málið lægi fyrir réttinum væri ekki unnt að taka afstöðu til fyrningar ætlaðrar skaðabótakröfu FV hf. nema fyrst væri leyst úr því hvort hún hefði orðið til, á hvaða grunni það hafi gerst og hvenær. Að öðrum kosti fæli niðurstaða málsins í sér getsakir, eftir atvikum valkvæðar, um hvort kröfuréttindi, sem ekki hafi verið staðreynt hvort orðið hafi til, hafi fallið niður fyrir fyrningu. Talið var ljóst að skilyrði hefði brostið með öllu til að skipta sakarefni í málinu á grundvelli 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Væri því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm sem og héraðsdóm í málinu og vísa því heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Hæstiréttur birt 4. júní 2019

5/2019

Vogun hf (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður) gegn Björgólfi Thor Björgólfssyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

V hf. höfðaði mál á hendur B og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 16. febrúar 2006 og 19. desember 2007 fyrir samtals 368.805.018 krónur. Reisti V hf. kröfu sína á því að B hefði valdið sér tjóni með því að hafa með saknæmum hætti leynt upplýsingum um að félag í hans eigu færi í reynd með yfirráð í Landsbanka Íslands hf. Byggði V hf. á því að félagið hefði ekki átt hlutabréf í bankanum á því tímamarki er þau urðu verðlaus 7. október 2008 hefði hið ólögmæta og saknæma athæfi B ekki komið til. Með ákvörðun héraðsdómara í þinghaldi 30. nóvember 2017 var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst yrði leyst úr því hvort ætluð krafa V hf. væri fyrnd. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að svo væri og sýknaði B af kröfum V hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eins og málið lægi fyrir réttinum væri ekki unnt að taka afstöðu til fyrningar ætlaðrar skaðabótakröfu V hf. nema fyrst væri leyst úr því hvort hún hefði orðið til, á hvaða grunni það hafi gerst og hvenær. Að öðrum kosti fæli niðurstaða málsins í sér getsakir, eftir atvikum valkvæðar, um hvort kröfuréttindi, sem ekki hafi verið staðreynt hvort orðið hafi til, hafi fallið niður fyrir fyrningu. Talið var ljóst að skilyrði hefði brostið með öllu til að skipta sakarefni í málinu á grundvelli 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Væri því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm sem og héraðsdóm í málinu og vísa því heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 11. mars 2019

E-1090/2018

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Hveratorgi ehf (Helga Björg Jónsdóttir lögmaður)

Fallist var á kröfu stefnanda um heimild hans til að gera fjárnám inn í veðrétt hans í fasteign stefnda samkvæmt tryggingarbréfi fyrir tiltekinni skuld þriðja aðila. Ekki var þó fallist á óbreytta dráttarvaxtakröfu stefnanda gagnvart veðþola.

Landsréttur birt 14. desember 2018

408/2018

Fiskveiðihlutafélagið Venus hf (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður) gegn Björgólfi Thor Björgólfssyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)
Lykilorð: Skaðabætur. Fyrning. Lagaskil.

F hf. krafðist þess að B yrði gert að greiða því skaðabætur vegna fjártjóns sem það taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 19. desember 2007. F hf. taldi tjón sitt verða rakið til þess að B hefði með saknæmum hætti haldið frá því og öðrum markaðsaðilum upplýsingum sem mikilvægar voru þeim sem vildu fjárfesta í hlutabréfum í Landsbankanum og byggði á því að krafa þess hefði stofnast á kaupdegi bréfanna. Því færi um fyrningu skaðabótakröfunnar eftir eldri fyrningarlögum nr. 14/1905 en samkvæmt þeim fyrndist krafa félagsins á 10 árum og væri því ófyrnd. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á það með F hf. að það hefði orðið fyrir tjóni þegar við kaup hlutabréfanna enda var ekki byggt á öðru en að þau hafi orðið verðlaus við fall bankans 7. október 2008. Samkvæmt því miðaðist stofndagur skaðabótakröfu félagsins við það tímamark og um fyrningu kröfunnar færi því eftir lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007. Samkvæmt þeim lögum fyrndist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Landsréttur taldi að F hf. hefði í síðasta lagi í apríl 2010 búið yfir þeirri vitneskju að því væri fært að leita fullnustu kröfu sinnar en þá var kynnt skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna. Hvort sem upphaf fyrningarfrestsins hefði miðast við það tímamark eða þann dag sem fjártjón varð hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað. Þá hefði krafan einnig verið fyrnd þegar mál Málsóknarfélags hluthafa Landsbanka Íslands hf. hefði verið höfðað gegn B í ágúst 2015, en F hf. var þátttakandi í félaginu.

Landsréttur birt 14. desember 2018

407/2018

Vogun hf (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður) gegn Björgólfi Thor Björgólfssyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)
Lykilorð: Skaðabætur. Fyrning. Lagaskil.

V hf. krafðist þess að B yrði gert að greiða því skaðabætur vegna fjártjóns sem það taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 16. febrúar 2006 og 19. desember 2007. V hf. taldi tjón sitt verða rakið til þess að B hefði með saknæmum hætti haldið frá því og öðrum markaðsaðilum upplýsingum sem mikilvægar voru þeim sem vildu fjárfesta í hlutabréfum í Landsbankanum og byggði á því að krafa þess hefði stofnast á kaupdegi bréfanna. Því færi um fyrningu skaðabótakröfunnar eftir eldri fyrningarlögum nr. 14/1905 en samkvæmt þeim fyrndist krafa félagsins á 10 árum og væri því ófyrnd. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á það með V hf. að það hefði orðið fyrir tjóni þegar við kaup hlutabréfanna enda var ekki byggt á öðru en að þau hafi orðið verðlaus við fall bankans 7. október 2008. Samkvæmt því miðaðist stofndagur skaðabótakröfu félagsins við það tímamark og um fyrningu kröfunnar færi því eftir lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007. Samkvæmt þeim lögum fyrndist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Landsréttur taldi að V hf. hefði í síðasta lagi í apríl 2010 búið yfir þeirri vitneskju að því væri fært að leita fullnustu kröfu sinnar en þá var kynnt skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna. Hvort sem upphaf fyrningarfrestsins hefði miðast við það tímamark eða þann dag sem fjártjón varð hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað. Þá hefði krafan einnig verið fyrnd þegar mál Málsóknarfélags hluthafa Landsbanka Íslands hf. hefði verið höfðað gegn B í ágúst 2015, en V hf. var þátttakandi í félaginu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 23. nóvember 2018

E-4525/2013

Sýn hf (Dóra Sif Tynes lögmaður) gegn Símanum hf (Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður)

Gagnstefnandi var sýknaður af kröfum aðalstefnanda í aðalsök málsins þar sem að ekki þótti vera sýnt fram á það af hálfu aðalstefnanda að eiginlegt tjón hans væri sannað m.t.t. úrræða hans til að takmarka tjón sitt þótt fallist væri á það að bótagrundvöllur væri fyrir hendi. Þá var aðalstefnandi sýknaður af dómkröfum gagnstefnanda í gagnsök málsins þar sem ekki var talið að sýnt væri fram á það af gagnstefnanda að bótagrundvöllur væri yfirleitt fyrir hendi hvað þær varðaði. Varð niðurstaðan því sú að málsaðilar voru sýknaðir af kröfum hvors annars.

Landsréttur birt 2. nóvember 2018

219/2018

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður, Ásgeir Örn Blöndal Jóhannsson lögmaður, 3. prófmál) gegn Gunnari Gíslasyni (Hjalti Steinþórsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn G til greiðslu eftirstöðva kröfu samkvæmt „bílasamningi“. Landsréttur taldi með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar að samningurinn væri lánssamningur og að ákvæði 2. mgr. 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda ætti við um kröfuna og því teldist hún ekki fyrnd. Landsréttur féllst ekki á að samskipti aðila og réttaróvissa um uppgjör kröfunnar sem skapaðist í kjölfar tiltekinna dóma Hæstaréttar árin 2010-2013 hefði gefið G réttmæta ástæðu til að ætla að L hf., eða sá aðili sem hann leiddi rétt sinn frá, hefði gefið kröfuna eftir eða fellt hana niður. G hefði vanrækt að tilkynna um búsetuskipti sín eins og hann hefði skuldbundið sig til samkvæmt samningi aðila. Honum hefðu því ekki borist ýmis bréf sem vörðuðu innheimtu og uppgjör kröfunnar sem annars hefði að fyrra bragði mátt ætla að honum hefðu borist. Í því ljósi var ekki fallist á að krafan væri fallin niður fyrir tómlæti. Var því G dæmdur til að greiða L hf. kröfuna en vaxtakröfu L hf. fyrir nánar tilgreint tímabil var vísað frá dómi án kröfu vegna vanreifunar.

Hæstiréttur birt 1. nóvember 2018

492/2017

Lánasjóður íslenskra námsmanna (Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson lögmaður) gegn Guðrúnu Axelsdóttur (Ólafur Örn Svansson lögmaður, Jóhannes Stefán Ólafsson lögmaður, 3. prófmál)

L höfðaði mál gegn GA til heimtu skuldar samkvæmt átta skuldabréfum sem GR gaf út á árunum 1988 til 1989 og GA hafði gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Námslok GR voru árið 1991 og við þau voru lánin sameinuð í eitt lán. Árið 1993 hóf GR nám að nýju og gaf hann þá út annað skuldabréf til L. Höfðu lög nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna þá leyst af hólmi eldri lög nr. 72/1982 um námslán og námsstyrki. Í lögum nr. 21/1992 var mælt svo fyrir um að stæði lántaki í skuld við L vegna námslána sem tekin hefðu verið eftir reglum þeirra laga og einnig í skuld vegna námslána sem tekin höfðu verið eftir reglum eldri laga nr. 72/1982 skyldi skuldin sem lyti ákvæðum laga nr. 21/1992 fyrst endurgreidd að fullu og greiðsla af eldri skuldinni frestast þar til það hefði verið gert. L kvað að innheimta krafna samkvæmt skuldabréfinu frá 1993 hefði lokið án árangurs og í framhaldi af því hefði skuld samkvæmt eldra skuldabréfinu verið tekin aftur til innheimtu á árinu 2013. Ekkert fékkst hins vegar greitt af skuldinni og höfðað L því á árinu 2014 mál til heimtu skuldarinnar á hendur GA óskipt með GR og öðrum nafngreindum ábyrgðarmanni en málið var fellt niður. Höfðaði L síðan mál þetta á árinu 2016. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrirmæli 18. gr. laga nr. 21/1992 tækju eingöngu mið af tilvikum þar sem skuld við L vegna námsláns eftir ákvæðum laga nr. 21/1992 fengist greidd að fullu en hvergi væri nokkuð sagt um afdrif eldri skuldar ef viðleitni til innheimtu þeirri yngri bæri ekki árangur og enn síður hvað þyrfti nánar að koma til svo að unnt væri að slá föstu að yngri skuldin fengist ekki greidd. Ófært væri að L gæti gagnvart ábyrgðarmanni á skuld sem stofnað var til í tíð laga nr. 72/1982 haft í þeirri aðstöðu sjálfdæmi um hvenær sá tími gæti talist vera kominn að hefja mætti innheimtu á henni vegna árangurslausrar innheimtu á yngri skuld. Yrði því að leggja til grundvallar að L hefði borið að gera það þegar eftirstöðvar kröfu hans á hendur GR samkvæmt skuldabréfinu frá 1993 voru allar gjaldfallnar vegna vanskila á greiðslu afborgunar á gjalddaga á árinu 2009. Þegar L höfðaði fyrrgreint mál á árinu 2014 hefði verið liðinn fjögra ára fyrningartími kröfu hans á hendur GA samkvæmt 3. tölulið 3. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var GA því sýknuð af kröfu L.

Hæstiréttur birt 1. nóvember 2018

385/2017

Lánasjóður íslenskra námsmanna (Kristján Þorbergsson lögmaður) gegn Mörtu Gunnlaugu Ragnarsdóttur (Ragnar Halldór Hall lögmaður)

L höfðaði mál gegn M til heimtu skuldar samkvæmt níu skuldabréfum sem H gaf út á árunum 1986 til 1989 og M hafði gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Námslok H voru árið 1989 og við þau voru lánin sameinuð í eitt lán. Árið 1994 hóf H nám að nýju og gaf hún þá út skuldabréf til L sem M gekkst einnig í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Höfðu lög nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna þá leyst af hólmi eldri lög nr. 72/1982 um námslán og námsstyrki. Í lögum nr. 21/1992 var mælt svo fyrir um að stæði lántaki í skuld við L vegna námslána sem tekin hefðu verið eftir reglum þeirra laga og einnig í skuld vegna námslána sem tekin höfðu verið eftir reglum eldri laga nr. 72/1982 skyldi skuldin sem lyti ákvæðum laga nr. 21/1992 fyrst endurgreidd að fullu og greiðsla af eldri skuldinni frestast þar til það hefði verið gert. L kvaðst hafa hætt tilraunum til innheimtu á skuld samkvæmt skuldabréfinu frá 1994 og í framhaldi af því hefði skuld samkvæmt eldra skuldabréfinu verið tekin aftur til innheimtu á árinu 2012. Ekkert fékkst hins vegar greitt af skuldinni og höfðað L því á árinu 2013 mál til heimtu hennar á hendur H og M en því var vísað frá héraðsdómi. Höfðaði L síðan mál þetta á hendur M á árinu 2016. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrirmæli 18. gr. laga nr. 21/1992 tækju eingöngu mið af tilvikum þar sem skuld við L vegna námsláns eftir ákvæðum laga nr. 21/1992 fengist greidd að fullu en hvergi væri nokkuð sagt um afdrif eldri skuldar ef viðleitni til innheimtu þeirri yngri bæri ekki árangur og enn síður hvað þyrfti nánar að koma til svo að unnt væri að slá föstu að yngri skuldin fengist ekki greidd. Ófært væri að L gæti gagnvart ábyrgðarmanni á skuld sem stofnað var til í tíð laga nr. 72/1982 haft í þeirri aðstöðu sjálfdæmi um hvenær sá tími gæti talist vera kominn að hefja mætti innheimtu á henni vegna árangurslausrar innheimtu á yngri skuld. Yrði því að leggja til grundvallar að L hefði borið að gera það þegar eftirstöðvar kröfu hans á hendur H samkvæmt skuldabréfinu frá 1994 voru allar gjaldfallnar vegna vanskila á greiðslu afborgunar á gjalddaga á árinu 2002. Þegar L höfðaði fyrrgreint mál á hendur M árið 2013 hefði löngu verið liðinn fjögra ára fyrningartími kröfu hans á hendur henni samkvæmt 3. tölulið 3. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var M því sýknuð af kröfu L.

Héraðsdómur Reykjaness birt 24. október 2018

E-766/2017

Berjavellir 2, húsfélag (Sigurgeir Valsson lögmaður) gegn Guðlaugi Adolfssyni (Jón Auðunn Jónsson lögmaður), Sigurði Þorvarðarsyni (Ingvar Sveinbjörnsson lögmaður), Tryggingamiðstöðinni hf. (Gestur Óskar Magnússon lögmaður) og Sjóvá-Almennum tryggingum hf.

Stefnandi höfðaði málið til heimtu skaðabóta vegna galla í skilningi laga nr. 40/2002. Byggði stefnandi á matsgerð dómkvadds matsmanns. Sýkna vegna fyrningar.

Landsréttur birt 28. september 2018

186/2018

Friðjón Skúlason (Páll Rúnar M. Kristjánsson lögmaður) gegn Jóni Helgasyni (Lára Valgerður Júlíusdóttir lögmaður)

J keypti fokhelda fasteign af B ehf. á árinu 2007, en F var byggingastjóri fasteignarinnar frá upphafi og fram yfir afhendingu hennar. J höfðaði mál gegn B ehf. og F til heimtu skaðabóta vegna galla á fasteigninni, meðal annars ófullnægjandi útfærslu á þakhalla. Við meðferð málsins í héraði lá fyrir matsgerð þar sem meðal annars var talið að þakplata fasteignarinnar væri misþykk og sigin. Með dómi héraðsdóms var B ehf. sýknað af kröfum J um skaðabætur en F sem byggingastjóri fasteignarinnar talinn bera ábyrgð á tjóni vegna of lítils þakhalla. F áfrýjaði dómi héraðsdóms til Landsréttar og aflaði undir rekstri málsins fyrir réttinum matsgerðar, annars vegar um vatnshalla á þaki fasteignarinnar og hins vegar um kostnað við að lagfæra ófullnægjandi vatnshalla. Samkvæmt matsgerðinni uppfyllti þakhalli fasteignarinnar ekki kröfur byggingarreglugerðar óháð því hvort platan hefði sigið eða ekki. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um bótaábyrgð F á tjóni J en lagði niðurstöðu síðari matsgerðarinnar í aðalatriðum til grundvallar fjárhæð bóta.

Hleð fleiri dómum…