Dómstólaleit

Kærður var dómur Landsréttar þar sem máli A ehf. á hendur H og S hf. var vísað frá héraðsdómi. Ágreiningur málsins fyrir Hæstarétti laut að því hvort A ehf. hefði lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm í máli um viðurkenningu á óskiptri bótaskyldu H og S hf. vegna lögmannsstarfa H fyrir A ehf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þar sem málatilbúnaður A ehf. um ætlaða lögvarða hagsmuni hans í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 væri ekki í samræmi við áskilnað e-liðar 1. mgr. 80. gr. laganna yrði niðurstaða hins kærða dóms staðfest.

J höfðaði mál þetta á hendur L og krafðist ógildingar á úrskurði úrskurðarnefndar lögmanna þar sem honum var gert að sæta áminningu vegna tilgreindrar framgöngu sinnar í samskiptum við dómstjóra Héraðsdóms Reykjavíkur. Í málinu greindi aðila á um hvort L hefði heimild til að leggja fram kvörtun á hendur félagsmanni til úrskurðarnefndarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með 1. mgr. 27. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn væri sérhverjum þeim sem teldi að lögmaður hefði í starfi sínu gert á sinn hlut með háttsemi sem stríddi gegn lögum eða siðareglum heimilað að leggja fyrir úrskurðarnefnd lögmanna kvörtun á hendur lögmanninum vegna þess. Þrátt fyrir framangreint orðalag ákvæðisins yrði það þó ekki skýrt á þann veg að samkvæmt því gæti hver átt sök sem vildi, enda væri það skilyrði jafnframt sett að sá hinn sami teldi að gert hefði verið á „sinn hlut“. Yrði ekki talið að í ákvæðinu fælist frávik frá almennum reglum stjórnsýsluréttar um nauðsyn beinna, verulegra, sérstakra og lögvarinna hagsmuna til kæruaðildar. Var hvorki talið að í ákvæði 1. mgr. 27. gr. laga nr. 77/1998 fælist nægilega skýr lagaheimild fyrir L til að bera fram kvörtun vegna hinnar meintu háttsemi J né að hagsmunir félagsins vegna hennar væru slíkir að félagið teldist hafa öðlast þann rétt. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og úrskurðurinn felldur úr gildi.

S fól lögmanni að annast um innheimtu bóta fyrir sína hönd vegna vinnuslyss sem hann lenti í á árinu 2005 og fór uppgjör bóta vegna slyssins fram á árinu 2009. S taldi að lögmaðurinn hefði sýnt af sér vanrækslu við gæslu hagsmuna sinna og krafðist bóta á grundvelli starfsábyrgðartryggingar lögmannsins hjá V hf. Byggði S annars vegar á því að lögmaðurinn hefði valdið sér tjóni með því að stofna til kostnaðar við öflun matsgerðar dómkvaddra manna sem ekki hefði fengist endurgreiddur. Hins vegar taldi S að tjón sitt mætti rekja til ætlaðs mismunar fjárhæðar þeirra bóta sem hann hafði fengið greiddar vegna slyssins og fjárhæðar þeirra bóta sem S taldi sig hafa átt tilkall til hefði lögmaðurinn haldið rétt á máli hans. Hæstiréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að hafna fjárkröfu S vegna þess kostnaðar sem hlaust af öflun matsgerðarinnar. Þá taldi rétturinn jafnframt að S hefði ekki tekist að sýna fram á að hann hefði orðið fyrir frekara tjóni en því sem bætt var með uppgjörinu 2009. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu V hf. af kröfum S því staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem svipting réttinda R til að vera héraðsdómslögmaður var felld niður. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að liðin væru níu ár frá því að R hefði verið sviptur fyrrgreindum réttindum og að hann hefði öðlast óflekkað mannorð, sbr. 2. mgr. 85. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá hefði Á ekki sýnt fram á að varhugavert væri að R öðlaðist að nýju réttindi sín.

E krafðist þess að málflutningsþóknun lögmanns hennar vegna reksturs máls E og L hf. í héraði yrði hækkuð, en málinu hafði lokið með dómsátt og ákvörðun um málskostnað verið lögð í úrskurð héraðsdóms, sbr. 2. mgr. 108. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með vísan til yfirlits yfir unna tíma lögmanns E var fallist á að hækka þóknunina úr 730.000 krónum í 900.000 krónur.

Með dómi Hæstaréttar 5. mars 2014 í máli nr. 132/2014 var komist að þeirri niðurstöðu að erfðaskrá A væri ógild sökum þess að hún uppfyllti ekki lágmarkskröfur erfðalaga nr. 8/1962 um vottun. Í máli þessu deildu aðilar um umfang þess tjóns sem B og C töldu sig hafa orðið fyrir vegna ógildingarinnar og bæta skyldi samkvæmt skilmálum starfsábyrgðartryggingar þess lögmanns sem annaðist gerð erfðaskrárinnar. B og C töldu sig annars vegar eiga rétt til greiðslu vegna málskostnaðar við reksturs framangreinds ágreiningsmáls og hins vegar kostnað vegna opinberra skipta á dánarbúi A. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt dánarbú A hefði að lögum verið tekið til opinberra skipta í kjölfar deilna um gildi framangreindrar erfðaskrár, yrði hvorki séð að sú aðgerð hefði verið óhjákvæmileg afleiðing hins bótaskylda verknaðar lögmannsins né yrði ráðið hver hefði að öðrum kosti orðið kostnaður B og C af skiptum á dánarbúinu. Þá hefði V hf. fyrst fengið vitneskju um kröfu B og C á hendur sér eftir að búið hafði verið tekið til opinberra skipta. Var því ekki fallist á með B og C að taka búsins til opinberra skipta félli undir bótaskylt tjón í skilningi skilmála vátryggingarinnar. Með hliðsjón af því að B og C hefðu haldið til streitu fyrir dómstólum tilefnislausri kröfu um gildi erfðaskrár sem haldin væri augljósum formgalla og að B og C hefðu fyrst gert kröfu á hendur V hf. milli dómstiga í því máli var talið að vátryggingin gæti ekki heldur tekið til málskostnaðar við reksturs fyrrgreinds máls. Samkvæmt framansögðu var V hf. sýknaður af kröfu B og C.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. og b. liða 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

H hf. höfðaði mál á hendur M ehf. til heimtu skaðabóta á grundvelli ætlaðs tjóns af völdum þess að viðskiptakröfur á hendur norsku félagi sem H ehf. hafði falið M ehf. að innheimta hefðu fallið niður sökum fyrningar. Tekin var til greina skaðabótakrafa H hf., sem sett hafði verið fram í dönskum krónum. Auk þess var fallist á rétt H hf. til dráttarvaxta úr hendi M ehf. samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, enda voru fyrirmæli íslenskra laga ekki talin standa því í vegi að H hf. gæti krafist slíkra vaxta með þeim hætti.

L og B voru sakfelldir fyrir brot gegn lögum nr. 2/1995 um hlutafélög. L með því að hafa, sem stjórnarmaður í B ehf., brotið gegn ákvæðum laganna um greiðslu hlutafjár með því að greiða E hf. minna en nafnverð fyrir 50 milljarða nýrra hluta í félaginu, en B ehf. skyldi greiða fyrir hlutina með 1 milljarði hluta í K ehf., sem metnir höfðu verið á 1 milljarð króna. Var háttsemi L talin varða við 1. mgr. 16. gr., sbr. 2. tölulið 1. mgr. 153. gr. laga nr. 2/1995. B var sakfelldur fyrir brot gegn 1. tölulið 1. mgr. 153. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa sent villandi tilkynningu til fyrirtækjaskrár þar sem kom fram að hækkun á hlutafé E hf., að nafnverði 50 milljarðar króna, hefði að fullu verið greidd til félagsins. Var refsing L ákveðin fangelsi í 8 mánuði, en fullnustu 5 mánaða af henni var frestað skilorðsbundið í 2 ár. Var refsing B ákveðin fangelsi í 6 mánuði, en fullnustu 3 mánaða af henni var frestað skilorðsbundið í 2 ár. Þá var B sviptur réttindum til þess að vera héraðsdómslögmaður í 1 ár.

Ó ehf. krafði Þ um greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna mistaka Þ við umsýslu í tengslum við kaup Ó ehf. á landsspildu í eigu D ehf. Þegar litið var til hlutverks Þ í tengslum við umrædd fasteignakaup og atvika að öðru leyti, svo og dóms Hæstaréttar frá 20. október 2011 í máli nr. 721/2010, var talið að ekki væru næg efni til að líta svo á að meint tjón Ó ehf. yrði rakið til vanrækslu Þ á skyldum hans sem fasteignasala. Var Þ því sýknaður af kröfu Ó ehf.

Þ krafði lögmanninn J um greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem Þ taldi sig hafa orðið fyrir er J gerði upp slysabætur fyrir hann, án fyrirvara um rétt Þ til að hafa uppi frekari kröfu um bætur. Talið var að Þ hefði hvorki gefið J skrifleg né munnleg fyrirmæli um að ganga frá bótauppgjöri með fyrirvara og yrði bótakrafa Þ því ekki reist á því að J hefði farið út fyrir umboð sitt með því að sinna ekki fyrirmælum Þ og þannig valdið honum tjóni. Þá var jafnframt talið að ekkert í málinu hefði gefið J tilefni til að gera fyrirvara við bótauppgjörið af eigin frumkvæði, né afla skriflegs samþykkis Þ fyrir fullnaðaruppgjöri. Þar sem Þ hafði ekki sýnt fram á að J hefði sýnt af sér saknæma og ólögmæta vanrækslu við þá hagsmunagæslu sem hann tók að sér í þágu Þ, var J sýknaður af kröfu Þ.

S veitti J, umbjóðanda Ó, fjárstuðning vegna líkamstjóns sem hann hlaut í umferðarslysi. Í samkomulagi sem gert var milli S, J og lögmannsstofunnar F ehf., sem Ó var eigandi að og í fyrirsvari fyrir, skuldbatt J sig til að endurgreiða S fengi hann greiddar skaðabætur vegna líkamstjónsins. Þá tók F ehf. að sér samkvæmt samkomulaginu að afla upplýsinga um það hversu mikið S hefði greitt J og skila þeirri fjárhæð til sjóðsins þegar F ehf. fengi í hendur skaðabótagreiðslur vegna slyssins. F ehf. tók við greiðslu skaðabóta f.h. J og voru bæturnar greiddar áfram til hans án þess að gætt hefði verið að því að skila S greiðslu á grundvelli samkomulagsins. S höfðaði mál og krafði Ó um skaðabætur vegna þess tjóns sem sjóðurinn taldi sig hafa orðið fyrir vegna vanefndar Ó á samkomulaginu, en áður hafði sjóðurinn fellt niður kröfu sína á hendur J. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að kröfu S væri réttilega beint að Ó sem og að Ó hefði sýnt af sér saknæma háttsemi er hann vanefndi þá skyldu sem á honum hvíldi samkvæmt samkomulaginu. Með vísan til meginreglna kröfuréttar taldi Hæstiréttur hins vegar að krafa S á hendur Ó hefði fallið niður þegar S felldi einhliða niður kröfu sína á hendur J, en ósannað var að J hefði ekki getað greitt kröfuna á þeim tíma. Hin saknæma háttsemi Ó hefði því ekki leitt til tjóns fyrir S heldur sú ákvörðun S að fella einhliða niður kröfuna. Með vísan til þessa væru því ekki orsakatengsl milli hinnar saknæmu háttsemi Ó og tjóns S. Var Ó sýknaður af kröfu S.

Aðila greindi á um þóknun J vegna lögmannsstarfa í þágu K. K þótti hvorki hafa sýnt fram á að tímagjald né fjöldi vinnustunda væri með þeim hætti að krafan teldist ósanngjörn. Var honum því gert að greiða kröfuna, en málskostnaður var felldur niður þar sem J hafði ekki gert K ljóst hvert endurgjald fyrir þjónustuna gæti orðið.

Fasteignasala. Lögmenn. Skaðabætur. Dráttavextir. Frávísun máls að hluta. R sf. festi kaup á helmingshlut í iðnaðarhúsnæði með kaupsamningi 20. október 2008 en samkvæmt honum var K ehf. seljandi eignarhlutans. Í kaupsamningnum kom fram áletrun þess efnis að lögmaðurinn J hefði samið skjalið. Í málinu krafði R sf. J um skaðabætur fyrir ætlað tjón vegna meintra mistaka þess síðarnefnda við gerð kaupsamningsins sem leitt hefðu til þess að hann hefði ekkert fengið í sinn hlut af uppboðsandvirði eignarinnar sem seld var nauðungarsölu á uppboði vegna vanskila þinglýsts eiganda sem þá var B. Af hálfu J var því alfarið hafnað að hann hefði haft milligöngu um framangreind fasteignakaup eins og R sf. hélt fram. Hann hefði einungis fært á blað í formlegan búning þá skilmála kaupa sem R sf. og K ehf. hefðu áður komið sér saman um. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að J hefði aflað þinglýsingarvottorðs í tengslum við skjalagerðina og útskýrt þýðingu þess að seljandinn væri ekki þinglýstur eigandi. Þá var talið í ljós leitt að kaupsamningurinn hefði ekki verið undirritaður á skrifstofu J, engar greiðslur hefðu farið þar fram og forsvarsmaður R sf. hefði sjálfur farið með kaupsamninginn til þinglýsingar og móttekið hann skömmu síðar með áritun um frávísun þar sem þinglýstur eigandi hefði ekki undirritað skjalið. Taldi Hæstiréttur að J hefði sýnt fram á að hlutverk hans í tengslum við fasteignakaupin hefði verið afmarkað og meint tjón R sf. yrði ekki rakið til vanrækslu J á lögbundnum skyldum hans í samræmi við það hlutverk sem kaupsamningsaðilar fólu honum. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu J því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem M var heimilað að leggja fram greinargerð í forsjármáli K á hendur honum. Útivist varð af hálfu M við þingfestingu málsins í héraði en fært til bókar að málið færi til dómstjóra til úthlutunar. Er dómari boðaði aðila til þinghalds var sótt þing af hálfu beggja. Krafðist M þess að fá að leggja fram greinargerð í málinu sem var mótmælt af hálfu K þar sem ekki hefði verið sótt þing af hálfu M við þingfestingu málsins. Dómari féllst á kröfu M með úrskurði. Í dómi Hæstaréttar segir m.a. að M hafi ekki gert kröfu um að málinu yrði frestað heldur eingöngu að honum yrði heimilað að leggja fram í því greinargerð. Með úrskurði héraðsdóms hafi eingöngu verið tekin afstaða til þeirrar kröfu en einskis getið um frestun málsins. Brast kæruheimild í málinu en tekið fram að af því leiddi jafnframt að héraðsdómur hefði ekki átt að taka afstöðu til ágreinings aðilanna í úrskurði heldur með ákvörðun. Var málinu því af sjálfsdáðum vísað frá Hæstarétti.

S höfðaði mál gegn lögmanninum J og krafði hann um greiðslu skaða- og miskabóta. Taldi S sig hafa orðið fyrir tjóni vegna mistaka sem J hafi sýnt af sér við gæslu hagsmuna hans. Taldi S mistökin annars vegar felast í því að J hafi ekki sótt þing við fyrirtöku kröfu um gjaldþrotaskipti á búi hans og óskað þar eftir frestun á meðferð kröfunnar í samræmi við beiðni S þar um. Hins vegar að J hefði sýnt af sér mistök með því að hafa dregið að hefjast handa við undirbúning nauðasamningsumleitana fyrir hann við skiptin. Í málinu hafði J viðurkennt að sér hefðu orðið á mistök með því að láta hjá líða að mæta á dómþing þegar krafa um gjaldþrotaskipti á búi S var tekin fyrir. Aðila greindi á hinn bóginn um hvort J hefði verið falið að aðhafast frekar á því stigi. Þá taldi J að sér hefði ekki orðið á mistök varðandi nauðasamningsumleitanir. Starfsábyrgðartrygging J var hjá SA sem hafnaði bótaskyldu og höfðaði S mál til heimtu bótanna. Talið var að ekki hefðu verið nokkrar líkur á því að unnt hefði verið að forða S frá gjaldþrotaskiptum með því að fá meðferð kröfunnar frestað um einn mánuð, en ósannað var að S hefði falið J að gera nokkuð frekar en að sækja þing fyrir sína hönd. Af þeim sökum hefði S ekki sannað að hann hafi orðið fyrir tjóni þótt J hafi orðið á þessi mistök. Þá var talið að þrátt fyrir að J hefði með réttu borið að halda hagsmunum S fram með meiri festu gagnvart skiptastjóra, við að reyna að fella gjaldþrotaskiptin niður, yrði að gæta að því að á þeim tímapunkti hafi tilgreindar eignir búsins verið löngu seldar og hafi því engu breytt um verð þeirra hvort S hefði tekist að fá lánardrottna til að ljúka gjaldþrotaskiptunum með nauðasamningi. Var kröfu S um skaðabætur fyrir fjártjón því hafnað, en jafnframt var talið að ekki væru fyrir hendi skilyrði í málinu til að fallast á kröfu S um miskabætur.

1991.91.161.2. 1991.91.115.1.

H, R, S og Þ gerðu með sér samkomulag 21. september 2002 um inngöngu Þ í lögmannsstofu og innheimtufyrirtæki, sem þeir ráku. Fyrir hlutinn skyldi Þ greiða kaupverð annars vegar fyrir efnisleg verðmæti og hins vegar fyrir viðskiptavild. Gert var ráð fyrir að framlag Þ í formi viðskiptavildar til félaganna skyldi jafngilda hlutfallslegri viðskiptavild eigendanna sem fyrir voru. Viðskiptavildin var tengd veltuaukningu félaganna og sömdu aðilar um að ef tekjur félaganna hefðu tvöfaldast á árinu 2006 teldist Þ hafa lagt til viðskiptavild til jafns við eldri hluthafa. Næðist það markmið ekki gæti Þ starfað áfram með skertan hlut í viðskiptavild félaganna eða jafnað hlut sinn með greiðslu til eldri hluthafa í samræmi við reiknireglu í hluthafasamkomulagi aðila frá 28. mars 2003. Gerðu aðilar með sér nokkra samninga um útfærslu á þessu. Þegar ljóst varð að framangreint markmið um veltuaukningu myndi ekki nást kaus Þ að greiða H, R og S til þess að jafna það sem á kynni að vanta, en ágreiningur reis um hvernig sú greiðsla skyldi reiknuð. Snéri deila aðila einkum um inngöngu Þ í innheimtufyrirtækið. H, R og S lýstu yfir riftun á samkomulagi aðila 18. apríl 2007, sem Þ mótmælti. Talið var að ekki yrði fallist á sýknukröfu Þ af kröfum H og S vegna aðildarskorts. Þá var ennfremur talið að ekki yrði litið svo á að í efnislegum ágreiningi um túlkun viðbótarsamninga aðila, sem vörðuðu uppgjör á viðskiptavild, hefði falist veruleg vanefnd af hálfu Þ, sem veitt hefði H, R og S heimild til að rifta heildarsamningum um kaup hans á fjórðungshlut í innheimtufyrirtækinu. Þá þóttu hvorki skilyrði til að leggja skaðabótaábyrgð á Þ þótt efnislegur ágreiningur um túlkun samninga hefði risið milli aðila né væri grundvöllur fyrir málsástæðu H, R og S sem reist var á auðgunarreglu kröfuréttar, enda ekki leitt í ljós að Þ hefði auðgast á kostnað þeirra. Ekki var fallist á varakröfu H, R og S þar sem tölulegar forsendur hennar stóðust ekki skoðun. Þrautavarakrafa þeirra hafði verið sett fram í kröfubréfi 29. janúar 2007 með skýringum og var fallist á hana. Var Þ gert að greiða hverjum þeirra 7.494.442 krónur ásamt vöxtum.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A hf. gegn G var vísað frá dómi. G krafðist frávísunar málsins frá Hæstarétti þar sem lögmaður sem hafi undirritað kæru í málinu hafi ekki haft heimild til að reka kærumálið fyrir Hæstarétti. Talið var að kæran færi ekki að efni til í bága við 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991. Þá hafi ekki verið skilað greinargerð til Hæstaréttar af hálfu A hf. Hafi þessi framkvæmd ekki sætt athugasemdum af hálfu Hæstaréttar. Var kröfu um að vísa málinu frá Hæstarétti hafnað. Þá var talið að þótt finna mætti að málatilbúnaði A hf. hafi þeir annmarkar ekki lotið að málsgrundvellinum heldur fremur að sönnun þess að hann ætti þá kröfu sem hann gerði í málinu. Hafi varnaraðila ekki geta dulist hver krafan hafi verið, hvernig hún hafi verið tilkomin og hvernig A hf. hugðist rökstyðja hana. Aðilar hafi ekki lýst gagnaöflun lokið þegar málið hafi verið flutt um frávísunarkröfuna. Var því talið að A hf. hafi lagt nægilega skýran grundvöll að máli sínu á hendur G og ekki væru efni til að vísa málinu frá héraðsdómi vegna vanreifunar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A hf. gegn Æ ehf. var vísað frá dómi. Æ ehf. krafðist frávísunar málsins frá Hæstarétti þar sem lögmaður sem hafi undirritað kæru í málinu hafi ekki haft heimild til að reka kærumálið fyrir Hæstarétti. Talið var að kæran færi ekki að efni til í bága við 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991. Þá hafi ekki verið skilað greinargerð til Hæstaréttar af hálfu A hf. Hafi þessi framkvæmd ekki sætt athugasemdum af hálfu Hæstaréttar. Var kröfu um að vísa málinu frá Hæstarétti hafnað. Þá var talið að þótt finna mætti að málatilbúnaði A hf. hafi þeir annmarkar ekki lotið að málsgrundvellinum heldur fremur að sönnun þess að hann ætti þá kröfu sem hann gerði í málinu. Hafi varnaraðila ekki geta dulist hver krafan hafi verið, hvernig hún hafi verið tilkomin og hvernig A hf. hugðist rökstyðja hana. Aðilar hafi ekki lýst gagnaöflun lokið þegar málið hafi verið flutt um frávísunarkröfuna. Var því talið að A hf. hafi lagt nægilega skýran grundvöll að máli sínu á hendur Æ ehf. og ekki væru efni til að vísa málinu frá héraðsdómi vegna vanreifunar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli GÞ gegn B, GK, Þ og Á var vísað frá dómi. Við þingfestingu málsins sótti GK þing en ekki B, Þ og Á. Samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 hafi dómara því borið að dæma málið á hendur B, Þ og Á eftir kröfum og málatilbúnaði GÞ að því leyti sem var samrýmanlegt framkomnum gögnum nema gallar væru á málinu sem vörðuðu frávísun án kröfu. Við málsmeðferðina gagnvart þeim hafi dómari ekki getað, svo sem hann gerði, byggt á vörnum sem fram höfðu komið af hálfu GK. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

K krafðist að felldur yrði úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hennar um að aðalmeðferð héraðsdómsmálsins E-2488/2007 yrði frestað. Um kæruheimild vísaði sóknaraðili til a., b., og c. liðar 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt h. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 væri heimilt að kæra til Hæstaréttar úrskurð héraðsdómara um að frestur skyldi veittur. Hvorki í þessum né öðrum stafliðum greinarinnar væri heimild til að kæra úrskurð þar sem kröfu um frest væri hafnað. Brast því heimild til kærunnar og var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti. Þá krafðist K jafnframt að yfirmatsmenn skiluðu viðbótarmatsgerð en sú krafa laut ekki að endurskoðun hins kærða úrskurðar og kom því ekki til meðferðar fyrir Hæstarétti.

X og Y voru sakfelldir í héraði fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa í ágóðaskyni, lagt á ráðin og staðið saman að innflutningi á samtals 701,54 grömmum af kókaíni, sem flutt voru í tvennu lagi til Íslands frá Hollandi um Danmörku, ætluðu til söludreifingar hér á landi. Y játaði aðild sína að innflutningnum, með þeim athugasemdum að hann hefði ekki lagt á ráðin um innflutninginn með X, sem ekki hefði komið að málum og þá kvað hann háttsemi sín ekki hafa verið í ágóðaskyni. Hæstiréttur staðfesti sakfellingu Y og var hann dæmdur í tveggja ára fangelsi. X neitaði sök bæði við meðferð málsins í héraði og hjá lögreglu. Enginn meðákærðu bar hann sökum og ekkert vitni bar um aðild hans að ákæruefnunum. Lögreglan hleraði síma ákæru og fylgdist sérstaklega með ferðum X í um það bil ár áður en hann var handtekinn og kom fyrir hlerunartækjum í bifreið hans. Hins vegar var hvergi að finna í gögnum lögreglu staðfestingu á aðild X að umræddum fíkniefnainnflutningi. Samkvæmt þessu var ekki talið að fram hefði komið sönnun um háttsemi X er laut að þeim ákæruatriðum sem honum var gefið að sök. Var hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

GPH ehf., sem rak húsgagnaverslun í eigin húsnæði, lenti í fjárhagsörðugleikum og leitaði aðstoðar lögmannsins G, sem rekur O ehf. Svo fór að húsnæðið var selt nauðungarsölu og keypti O ehf. fasteignina. Félagið leigði síðan GP ehf. húsnæðið með tímabundnum, óuppsegjanlegum leigusamningi auk þess sem samið var um að leigutaki ætti rétt á að kaupa það fyrir 30. júní 2004 þannig að O ehf. yrði ekki fyrir neinum kostnaði. GP ehf. hugðist nýta sér þennan kauprétt og óskaði eftir upplýsingum um hvað félagið þyrfti að greiða fyrir húsnæðið. Ágreiningur reis svo um verðið og ekki varð af því að kauprétturinn yrði nýttur. Í kjölfarið tilkynnti O ehf. um uppsögn leigusamningsins er tæki gildi 30. september 2005. Félagið höfðaði svo mál gegn O ehf. og G, þar sem krafist var viðurkenningar á því að leigutímanum hefði lokið fyrrgreindan dag auk skaðabóta á þeim grundvelli að stefndu hefðu komið í veg fyrir að GP ehf. gæti nýtt sér kauprétt sinn með kröfum sínum um kaupverð. Félagið var úrskurðað gjaldþrota og tók G, sem lýst hafði kröfu í búið, við aðild að málinu og gerði sömu kröfur til hagsbóta búinu. Fyrir Hæstarétti féll GP ehf. frá viðurkenningarkröfu sinni eftir að O ehf. hafði lýst því yfir að félagið myndi ekki krefja GP ehf. um húsaleigu eftir 1. október 2005. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að O ehf. og G hefðu hvorki skapað sér bótaábyrgð gagnvart GP ehf. með kaupunum á fasteigninni né við efndir á kaupréttarsamningnum.

Þáverandi lögmaður G fór þess á leit við vátryggingarfélagið V að tekið yrði upp að nýju uppgjör skaðabóta til G vegna umferðarslyss sem hann varð fyrir árið 1999. Í tilefni þessarar beiðni um endurupptöku bótauppgjörs leitaði V til Y og óskaði álits hans. Lögmaður G undirritaði þá, með skírskotun til umboðs frá G þar sem hann veitti lögmanninum fulla heimild til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám, yfirlýsingu á álitsbeiðnina til Y er veitti Y heimild til öflunar gagna vegna álits hans. G sætti sig ekki við niðurstöðu álitsgerðar Y og í framhaldinu beindi hann kvörtun til Persónuverndar meðal annars um það að Y hefði farið ólöglega inn í sjúkraskrá sína í tölvukerfi LSH. Persónuvernd úrskurðaði að áritun lögmanns G á álitsbeiðnina hefði ekki verið nægilega ótvíræð til að fullnægja kröfum um samþykki fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga samkvæmt lögum nr. 77/2000 um persónuvernd og hefði Y þannig verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G við vinnslu álitsgerðarinnar. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þar sem Y hefði verið fengið í hendur bæði fyrrgreint umboð frá G til lögmanns hans um fulla heimild lögmannsins til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám G og jafnframt yfirlýsingu lögmanns G á álitsbeiðnina um að honum væri heimilt að afla gagna við gerð álitsgerðarinnar, hefði lögmanni G mátt vera ljóst að Y teldi sér heimilt að afla upplýsinga úr sjúkraskrám í þeim tilgangi að nota þau við álitsgerð sína. Þá mátti G einnig vera fyllilega ljóst að fyrrgreint umboð hefði verið gert í því skyni að sérfræðingi, sem fenginn yrði til álitsgerðar, yrði fært að afla þeirra læknisfræðilegu gagna, sem hann teldi nauðsynleg, enda hefði G lýst því yfir að lögmaður hans hefði ekki farið út fyrir umboð sitt. Þegar allt var virt þótti Y ekki hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 77/2000. Var því felldur úr gildi úrskurður Persónuverndar um að Y hefði verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G.

R höfðaði mál gegn J til endurheimtu á vörslufé sem hann tók við frá R sem J hefði borið að halda aðgreindu frá eigin fé og ráðstafa ekki nema í samráði við sig. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að J hefði borið að gera skýra grein fyrir meðferð þeirra fjármuna R, sem um væri að ræða og hann hefði í vörslum sínum. Hefði hann ekki gert það þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir R og dóm Hæstaréttar þar um. Bar J sönnunarbyrði fyrir því hvernig fénu var ráðstafað og að sú ráðstöfun hefði verið með samþykki R. Með hliðsjón af misvísandi skýringum J var talið að hvorki yrði litið svo á að honum hefði tekist sönnun um ráðstöfun fjármunanna né samþykki á slíkri ráðstöfun. Var J því gert að greiða R 3.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum.

K leitaði til lögmannsins Þ á árinu 1996 vegna umferðarslyss sem hún hafði lent í á árinu 1987. Af þessu tilefni ritaði Þ tryggingafélaginu S hf. bréf, en aðhafðist síðan ekkert í málinu fyrr en á árinu 1999. Af hálfu S hf. var vísað til þess að krafa K væri fyrnd. Taldi K að hún hafi orðið fyrir tjóni með því að vanræksla Þ hafi leitt til þess að hún hafi orðið af tryggingabótum vegna slyssins. Í máli K á hendur Þ var talið ósannað að K hafi hlotið varanlega örorku í umræddu slysi. Því hafi lögvarin krafa á hendur tryggingafélaginu ekki stofnast. Samkvæmt því væri ekki fyrir hendi tjón sem til álita kæmi að gera Þ bótaskyldan fyrir. Var hann sýknaður af kröfu K.

J krafði H, J, R og A sf. um bætur vegna vanrækslu á innheimtu krafna sem hann fól þeim á árunum 1989 til 1991 sem hafi haft þær afleiðingar að þær fengust ekki greiddar. Fallist var á það með héraðsdómi að J hefði ekki tekist að leiða líkur að því að H, J, R og A sf. hefðu misfarið með hagsmuni hans við innheimtu umræddra krafna. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest og H, J, R og A sf. sýknaðir.

Héraðsdómur hafnaði kröfu Í ehf. um að nauðungarsala á eignarhluta þess í nánar tilgreindri fasteign yrði ógilt. Í ehf. skaut málinu til Hæstaréttar, sem vísaði því frá vegna stórfelldra annmarka á kæru og málatilbúnaði Í ehf. að öðru leyti.

X óskaði eftir því að hafa lögmann sér til aðstoðar þegar héraðsdómari tæki skýrslu af sér vegna rannsóknar á mannshvarfi. Héraðsdómari kvað þá upp úrskurð um að lögmaðurinn skyldi víkja af dómþingi þar sem til stæði að yfirheyra X sem vitni. Væru ríkir hagsmunir af því að hann væri yfirheyrður án þess að lögmaður væri viðstaddur. Þá stæðu lög heldur ekki til þess að vitni, sem ekki væri jafnframt brotaþoli, hefði lögmann sér til aðstoðar við skýrslutöku á rannsóknarstigi. Í dómi Hæstaréttar segir að líta verði svo á að með úrskurði héraðsdómara hafi X verið meinað að hafa sér til aðstoðar lögmann við skýrslutökuna. Sé kæra því heimil samkvæmt 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Tjáningafrelsi. Friðhelgi einkalífs. Lögmenn. Málsbætur. Aðild. Kröfugerð. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. X höfðaði mál fyrir héraðsdómi gegn J vegna ummæla sem hann lét falla í opinberri umræðu um dóm Hæstaréttar í máli nr. 286/1999 en með þeim dómi var faðir X sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn X er hún var barn. Héraðsdómur taldi J hafa með ummælum sínum gert á hlut X í sjö tilvikum og ógilti úrskurð úrskurðarnefndar lögmanna, sem hafði hafnað því að J hafi brotið góða lögmannshætti. Kröfu X, um að viðurkennt yrði að J hafi brotið góða lögmannshætti „með háttsemi sinni og ummælum í fjölmiðlum“ á tilteknu tímabili um umrætt hæstaréttarmál, var vísað frá dómi, þar sem krafan þótti í senn of óljós og óákveðin til þess að efnisdómur yrði lagður á hana. Þá var tekið fram að X hefði ekki með réttu átt að beina dómkröfu um ógildingu úrskurðar úrskurðarnefndar lögmanna að henni, heldur eingöngu að J, sem gagnaðila X fyrir nefndinni. Talið var að þegar leyst væri úr því hvort einstök ummæli J skyldu varða hann bótaábyrgð og valda því að úrskurður nefndarinnar yrði felldur úr gildi yrði að meta tjáningarfrelsi J gagnvart rétti X til friðhelgi einkalífs og æruverndar. Var talið að tiltekin ummæli J yrðu ekki skilin öðru vísi en svo að hann hafi með þeim borið X á brýn að hafa gegn betri vitund sett fram rangar sakir á hendur föður sínum. Í umræddum sýknudómi Hæstaréttar væri því hins vegar ekki slegið föstu að ásakanir X á hendur föður sínum hafi verið efnislega rangar. Þá hafi orðfæri J um kvartanir X yfir ósæmilegu atferli kennara er hún var 15 eða 16 ára gömul gefið til kynna að ásakanir X hafi varðað annars konar og alvarlegri athafnir en var í reynd. Þótti J hafa brotið gegn X með þessum ummælum og var hann dæmdur til greiðslu miskabóta vegna þeirra. Ekki var talið að J hafi gert á hlut X með ummælum sínum er vörðuðu efni bréfs er X hafði skrifað föður sínum þegar hann dvaldist í útlöndum haustið 1995. Við ákvörðun á fjárhæð miskabóta var tekið tillit til þeirra aðstæðna sem voru ríkjandi þegar J lét ummæli sín falla og markmiðs hans með þátttöku í umræðunni, en jafnframt til þess að þau bitnuðu á X, sem hafi á engan hátt gefið honum réttmætt tilefni til að vega að persónu sinni og æru. Þá var úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna felldur úr gildi að því leyti sem hann varðaði ummæli sem voru talin fela í sér ólögmæta meingerð gagnvart X.

J leitaði til lögmannsstofunnar A sf. í nóvember 1990 um að gæta hagsmuna hans vegna tveggja krafna, sem tilheyrðu honum. Fyrir báðum þessum kröfum hafði JP sett að veði fasteign sína með 10. veðrétti. Var fasteignin seld nauðungarsölu í júlí 1993 án þess að J fengi nokkuð greitt af söluverði hennar. J taldi að mistök og aðgerðaleysi lögmanna á lögmannsstofunni hafi leitt til þess að hann hafi ekki fengið kröfurnar greiddar. Vegna þessa höfðaði J mál á hendur A sf. og eigendum félagsins. Hæstiréttur taldi að J hafi í reynd falið A sf. verkið og lögmannsstofan jafnframt tekið það að sér, en báðir þá gengið út frá því að verkinu yrði sinnt þar af einhverjum einum eða fleiri lögmönnum, sem hver fyrir sig hefði nægilegt málflutningsumboð í því skyni og bæri þá ábyrgð á sínum þætti í verkinu ásamt málflutningsstofunni sem slíkri. Var kröfu lögmannsstofunnar og eigenda hennar um sýknu vegna aðildarskorts því hafnað. Hæstiréttur féllst á að annmarkar hafi verið á verki lögmannsstofunnar að því leyti að H lögmaður hafi krafist nauðungaruppboðs með beiðnum, sem hafi ekki verið rétt úr garði gerðar, og tafið framgang þess með því að afturkalla þær ekki og krefjast uppboðs að nýju. Jafnframt hafi lögmannsstofan vanrækt að leggja fram í þágu J nýjar beiðnir um nauðungarsölu haustið 1992. Aftur á móti hafi J ekki sýnt fram á að hann hafi orðið fyrir fjártjóni vegna framangreindra atriða, og þá hvert það tjóni gæti verið. Þá taldi Hæstiréttur aðrar málsástæður J ekki leiða til þess að taka bæri til greina kröfu hans um skaðabætur. Voru lögmannsstofan og eigendur hennar því sýknuð af kröfu J.

P krafði lögmennina Ha og Hr um skaðabætur vegna meintrar vanrækslu þeirra í störfum sínum fyrir hana. Málavextir voru þeir að P veitti Ha þann 1. október 1991 umboð til að gæta hagsmuna sinna að því er varðaði bótarétt vegna meiðsla er hún hlaut við slys sem hún varð fyrir við vinnu hjá PO hf. Ha lét af rekstri lögmannsstofu sinnar 1. september 1993 og tók dóttir hans Hr við málinu. Fram að því hafði Ha aflað örorkumats og útreiknings örorkutjóns og krafið Tryggingamiðstöðina hf. og PO um bætur vegna slyssins, en fengið synjun. Hr kvaðst hafa kannað fjárhagsstöðu vinnuveitanda P haustið 1993 og komist að því að hún væri bág. Þann 18. febrúar 1994 fékk hún gjafsóknarleyfi fyrir P, en höfðaði ekki mál. Hún lýsti ekki heldur kröfu P í þrotabú PO, sem tekið var til gjaldþrotaskipta 12. ágúst 1994, fyrr en mánuði frá lokum kröfulýsingarfrests. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að meta bæri störf þeirra beggja fyrir P í heild en ekki sundurgreint. Með hliðsjón af þeirri ríku ábyrgð sem lögmenn bera gagnvart skjólstæðingum sínum hefði aðgerðarleysi Ha ekki verið nægilega réttlætt í málinu og telja yrði að Hr hefði ekki brugðist eins skjótt við og vænta mætti af starfandi lögmanni. Teldust þau því bera skaðabótaábyrgð gagnvart P, enda stæðu líkur til þess að P hefðu verið dæmdar bætur að einhverju leyti hefði kröfum hennar verið haldið til laga. Þar sem svo hefði ekki verið gert þættu nægar líkur hafa verið leiddar að því að P hefði orðið fyrir tjóni sökum athafnaleysis Ha og Hr og yrðu þau að bera halla af sönnunarskorti um að svo hafi ekki verið. Voru þau in solidum dæmd til að greiða P skaðabætur að álitum.

H keypti fasteign fyrir milligöngu einkahlutafélagsins M og voru af þessu tilefni útbúin veðskuldabréf og þeim þinglýst á eignina. Þegar ekki reyndist unnt að selja veðskuldabréfin gengu kaupin til baka og gaf H þá M umboð til þess að annast aflýsingu bréfanna og endurgreiðslu stimpil- og þinglýsingargjalda. M afhenti H aðeins hluta hinna endurgreiddu stimpilgjalda, en afganginum var ráðstafað til greiðslu reiknings einkahlutafélagsins L fyrir vinnu við gerð veðskuldabréfanna, þinglýsingu þeirra og aflýsingu og beiðni um endurgreiðslu stimpilgjalda, en eigendur að L, sem rak lögmannsþjónustu, voru þeir sömu og að M og fór starfsemin fram í sama húsnæði. Með dómi Hæstaréttar var M dæmt til að greiða H eftirstöðvar stimpilgjaldanna, þar sem ósannað væri að M hefði verið heimilt að ráðstafa hluta fjárins til greiðslu á kröfu þriðja manns á hendur H. L fékk gerða kyrrsetningu í kröfu H samkvæmt þessum dómi og krafðist þess að H greiddi sér sömu fjárhæð og M hafði verið dæmt til að greiða H. Talið var að ósannað væri að H hefði mátt vera ljóst að sér hefði verið veitt þjónusta í nafni L en ekki á vegum M. Þótti því ekki verða hjá því komist að sýkna H með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var niðurstaða héraðsdóms þess efnis staðfest.

Við meðferð opinbers máls krafðist ákæruvaldið þess að E, sem upphaflega hafði verið skipuð verjandi ákærða í málinu, yrði kvödd til að bera vitni. Ákærði og E mótmæltu kröfunni bæði. Talið var, að þótt E kynni að geta færst undan því að svara ákveðnum spurningum með vísan til þagnarskyldu um það sem sakborningur hefði trúað henni fyrir um málsatvik, væri ekki hægt að útiloka fyrirfram að fram kæmu spurningar sem féllu utan þeirrar þagnarskyldu. Ekki var heldur talið unnt að fallast á þá kröfu E að það yrði afmarkað fyrir fram hvers efnis þær spurningar gætu verið, sem henni væri óskylt að svara. Var því fallist á kröfu ákæruvaldsins.

Á árinu 1988 fól F lögmanninum K að innheimta fyrir sig bætur vegna líkamstjóns, sem hún hafði orðið fyrir í umferðarslysi. Samdi K um bætur við vátryggingafélagið S og tók hann við bótunum með fyrirvara um frekari málsókn. Tók F við uppgjöri K á bótunum daginn eftir. K höfðaði síðan mál fyrir hönd F gegn S og vátryggingartaka til heimtu fjár sem dregið var af bótunum vegna skattfrelsis örorkubóta. Árið 1993 voru F dæmdar frekari bætur, sem K tók við fyrir hennar hönd. F kvað sér ekki hafa verið kunnugt um málsóknina fyrr en á árinu 1998 og hafi hún krafið K um greiðslu bótanna strax og dómsniðurstaðan hafi orðið henni ljós. Í kjölfarið greiddi K F dæmdar bætur auk vaxta, sem hann reiknaði í samræmi við vexti af innlánsreikningi í viðskiptabanka, sem bundinn er í fimm ár, að frádreginni málflutningsþóknun. Höfðaði F dómsmál á hendur K og krafðist dráttarvaxta af bótafénu. Fallist var á þá niðurstöðu héraðsdóms að F hefði verið kunnugt um málsókn sína gegn S. Talið var að ráðstafanir K til að gera F viðvart um að greiðsla samkvæmt dómnum biði hennar hefðu verið ófullnægjandi, en jafnframt var talið að það hefði hvílt á F að vitja greiðslunnar til K og væri því ekki heimild í lögum fyrir að dæma F dráttarvexti af fénu. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest og K sýknaður af kröfum F um greiðslu dráttarvaxta af bótafénu.

Fasteignasalan M auglýsti fasteign til sölu og í framhaldinu var gerður kaupsamningur um hana við félagið H. Í tengslum við kaupin útbjó K, starfsmaður M, fjögur veðskuldabréf sem þinglýst var á eignina. Ekki tókst að selja bréfin og gengu kaupin til baka. Var B, starfsmanni M, falið að óska eftir því að bréfin yrðu afmáð úr þinglýsingabók og að stimpilgjöld yrðu endurgreidd. Voru stimpilgjöld að fjárhæð 1.365.000 krónur endurgreidd og veitti B þeim viðtöku. Daginn eftir krafði lögmannsstofan L, sem var í eigu sömu manna og fasteignasalan M, H um greiðslu fyrir lögfræðiþjónustu vegna kaupanna að fjárhæð 612.540 krónur og var H aðeins afhent greiðsla sem svaraði mismun endurgreiddra stimpilgjalda og reikningsins. Tók H við greiðslunni með fyrirvara og krafði M um fulla greiðslu vegna endurgreiddra stimpilgjalda. Talið var að H hefði veitt M umboð til að fá veðskuldabréfin afmáð úr þinglýsingabók og fá endurgreidd stimpilgjöld sem H hafði greitt vegna þeirra. Hins vegar var talið að M hefði borið að standa H skil á endurgreiðslu gjaldanna og ósannað að M hefði verið heimilt að ráðstafa hluta fjárins til greiðslu skuldar H við þriðja mann.

Lögmaðurinn J áfrýjaði dómi héraðsdóms þar sem hann var dæmdur til að láta R í té bókhaldsgögn um greiðslur til R, en J hafði haft með höndum umsýslu tiltekinna fjármuna hans. Talið var, að sú málsástæða J, að þjónusta hans við R hefði ekki verið venjuleg umsýsla lögmanns heldur vinargreiði, væri of seint fram komin til að á henni yrði byggt. Þótti R eiga rétt á skýringum J á greiðslunum, en uppgjör J við R, sem fyrir lá í málinu og R hafði ritað á samþykki sitt nokkrum árum áður, þótti ekki fullnægjandi að þessu leyti. Þar sem J hafði ekki sýnt fram á, að honum væri ekki unnt að framvísa einstökum gögnum, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms, að honum væri skylt að láta R þau í té.