Dómstólaleit

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

L ehf. höfðaði mál gegn B, SB, P ehf. og SG til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns sem L ehf. taldi sig hafa orðið fyrir vegna 46.000.000 króna millifærslu 20. janúar 2005 af bankareikningi L ehf. inn á bankareikning M ehf. Byggði L ehf. á því að B, SB, P ehf. og K, látinn eiginmaður SG, sem situr í óskiptu búi eftir K, hefðu valdið félaginu tjóni, ýmist með aðkomu sinni að millifærslunni sjálfri eða með nánar tilgreindum athöfnum eftir að hún var framkvæmd. Í dómi Landsréttar kom fram að stjórn L ehf. hefði samhljóða tekið ákvörðun um að kaupa 10% heildarhlutafjár í félaginu af öllum fjórum hluthöfum þess fyrir 1.620.000.000 króna. Samkvæmt gögnum málsins hefði L ehf. greitt hluthöfunum fyrir hlutaféð annars vegar með reiðufé, 1.420.000.000 króna, og hins vegar með nánar tilgreindum útistandandi kröfum félagsins, samtals að fjárhæð 200.000.000 króna. Meðal þeirra krafna var skuld M ehf. við L ehf. að fjárhæð 46.000.000 króna. Að þessu gættu var ekki talið að L ehf. hefði sýnt fram á að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna millifærslunnar 20. janúar 2005. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu B, SB, P ehf. og SG af kröfum L ehf.

J og Þ kröfðust skaðabóta úr hendi A og M vegna galla á fasteign sem þau keyptu af þeim síðarnefndu. Með dómi sínum staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að J og Þ hefðu sýnt fram á að fasteignin hefði verið haldin göllum í skilningi 18. og 19. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, en að krafa þeirra um bætur væri fallin niður sökum tómlætis, sbr. 48. gr. sömu laga. Þannig hafi frestur til að tilkynna um gallana verið liðinn þegar J og Þ gerðu það, sbr. 1. og 2. mgr. greinarinnar, og ekki voru taldar forsendur til að beita ákvæði 3. mgr. hennar við úrlausn málsins, en samkvæmt því getur seljandi ekki borið fyrir sig að tilkynning hafi verið send of seint ef hann hefur sýnt af sér stórkostlegt gáleysi eða framferði hans stríðir með öðrum hætti gegn heiðarleika og góðri trú. Hinn áfrýjaði dómur um sýknu A og M af kröfu J og Þ var því staðfestur.

Í málinu er deilt um skilmála skuldabréfs sem S gaf út 29. mars 2007 til forvera Í hf., en samkvæmt skuldabréfinu voru vextir breytilegir og upphafsvextir 5%. Byggði S á því að skilmáli í skuldabréfinu sem heimilaði Í hf. að breyta vöxtunum, hafi farið gegn 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 623/2016 Skilmálinn hafi því verið ólögmætur og af þeim sökum verið ósanngjarn í skilningi 36. gr., sbr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936. Taldi S af þeim sökum að Í hf. hefði verið óheimilt að krefja S um vexti umfram lægstu almennu vexti af nýjum verðtryggðum lánum sem SÍ ákveður samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 18. gr. sömu laga, og byggði hann endurgreiðslukröfu sína á því. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt umræddu skuldabréfi gat aðeins þrisvar sinnum á lánstímanum komið til þess að vöxtum yrði breytt og væri af þeim sökum ekki hægt að fallast á að S gæti hafa haft væntingar til þess að vextir af skuldabréfinu fylgdu markaðsvöxtum. Þá hefði Í hf. í kjölfar framangreinds dóms Hæstaréttar boðið lántakendum lána með breytilega vexti að uppfæra skilmálann eða endurfjármagna lánið með nýju láni frá Í hf. án lántöku- eða uppgreiðslugjalds, en að öðrum kosti yrðu vextir af láninu fastir vegna banns Neytendastofu við notkun skilmálans. S hefði ekki tekið þessu boði og ekki lagt fram gögn því til stuðnings að þetta boð hefði verið bundið skilyrðum sem hann hefði ekki getað uppfyllt. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu Í hf. þar sem hvorki lög nr. 121/1994 né 36. gr., sbr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936 girtu fyrir að Í hf. bæri fyrir sig ákvæði skuldabréfsins um þá vexti sem upphaflega var samið um.

Með eignarnámssátt 30. janúar 2007 gerðu Þ og K með sér sátt vegna eignarnáms K á eignarréttindum Þ á 864 hektara landsvæði úr jörðinni Vatnsenda í Kópavogi. Ágreiningur reis með aðilum um efndir K á sáttargerðinni og höfðaði Þ mál á hendur K. Undir rekstri málsins í héraði lést Þ og tók sonur hans, M, við aðild málsins. Með dómi héraðsdóms var K gert að greiða M 1.400.000.000 króna í bætur vegna vanefnda K á ákvæði 2.2 í sáttargerðinni en K var sýknaður að svo stöddu af bótakröfu M vegna vanefnda á ákvæði 2.2.2 í henni. Héraðsdómur viðurkenndi einnig skyldu K til að greiða M skaðabætur vegna tapaðra árlegra leigutekna af 300 lóðum undir sérbýli samkvæmt ákvæði 2.2 í sáttargerðinni. Loks var með héraðsdómi fallist á fimm tilgreindar viðurkenningarkröfur M um skipulagningu lóða, einkaréttar til haustbeitar fyrir sauðfé og greiðslu kostnaðar við stofnun lóðanna og þinglýsingu leigusamninga vegna þeirra. K hafði lýst því yfir fyrir héraðsdómi að hann féllist á þær kröfur og fyrir Landsrétti var því einungis til úrlausnar ágreiningur um fyrstu tvær kröfur M. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að M hefði ekki sýnt fram á að K hefði frá því að sáttargerðin var gerð í janúar 2007 dregið að efna skyldur samkvæmt henni af öðrum ástæðum en leiddi af vatnsverndarkvöðum og óvissu um það hver væri réttmætur viðtakandi eignarnámsbótanna. Lagði Landsréttur til grundvallar að réttmætur vafi hefði verið uppi um það hver væri réttur viðtakandi greiðslna samkvæmt sáttargerðinni allt til þess tíma er Hæstiréttur kvað upp dóm 23. maí 2023 í máli nr. 45/2022. Þegar óvissunni var aflétt hefði K lýst því yfir að hann væri reiðubúinn til þess að efna skyldur sínar samkvæmt ákvæði greinar 2.2 auk þess sem hann viðurkenndi skyldur sínar til að efna ákvæði 2.2.4, 2.2.5, 2.2.6, 2.2.8 og 3.1 í sáttargerðinni. Var K því ekki talin hafa vanefnt skyldur sínar samkvæmt sáttargerðinni á þann hátt að M gæti gert kröfur á hendur honum um greiðslu bóta sem næmu markaðsvirði lands á tilgreindum svæðum og árlegum leigugreiðslum á lóðum þar. Var K því sýknaður af kröfu M um greiðslu skaðabóta vegna vanefnda á skyldu til að skipuleggja að minnsta kosti 300 lóðir á tilgreindum svæðum í samræmi við ákvæði 2.2 í sáttargerðinni og kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu K vegna tapaðra árlegra leigutekna af framangreindum lóðum. Þar sem K hafði ekki mótmælt kröfum M um staðfestingu á viðurkenningu hins áfrýjaða dóms á skyldu K til að skipuleggja byggingareit fyrir fjögur einbýlishús, skemmu og hesthús í heimalandi Vatnsendabýlis, tvær lóðir að Vatnsendabletti 134 og fjórar lóðir að Vatnsendabletti 241a, á einkaafnotarétti M til haustbeitar á nánar tilgreindu svæði og skyldu K til að greiða allan kostnað við stofnun lóða í heimalandi Vatnsendabýlis, á Vatnsendabletti 134 og á Vatnsendabletti 241a og þinglýsingu leigusamninga vegna sömu lóða, var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um þær kröfur.

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns sem L ehf. taldi sig hafa orðið fyrir í viðskiptum með hlutafé í G hf. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um að gögn málsins styddu ekki þá fullyrðingu að Þ og K hefðu með saknæmri og ólögmætri háttsemi í umþrættum lögskiptum valdið L tjóni svo bótaskyldu varðaði. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

G taldi sig eiga nánar tilteknar kröfur á hendur Þ í tengslum við uppgjör á fasteign sem þau áttu að jöfnu. G gerði einkum kröfu um að Þ endurgreiddi honum helming útlagðs rekstrarkostnaðar vegna fasteignarinnar á árunum 2016 til 2022. Í héraði var Þ gert að greiða G samtals 437.804 krónur vegna fasteignagjalda, vatns- og frá- veitugjalda sem og rafmagnskostnaðar á tímabilinu 6. október 2018 til 18. mars 2022 en hluti kostnaðarins var talinn fyrndur. Héraðsdómur taldi aðra kostnaðarliði ekki sannaða. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að Þ hefði með tölvupósti 27. maí 2021 viðurkennt greiðsluskyldu sína að því er varðar rekstrarkostnað fasteignarinnar og að fyrningu hefði þar með verið slitið, sbr. 14. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Þá taldi Landsréttur jafnframt sannað, eftir framlagningu gagna af hálfu G, að hann hefði greitt brunatryggingu og hússjóðsgjöld vegna fasteignarinnar. Var Þ því gert að greiða G samtals 1.382.256 krónur fyrir tímabilið 27. maí 2017 til 18. mars 2022 og málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.817.523 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

L stefndi H til innheimtu á tveimur óuppgerðum lánum, númer 8876 og 8878, frá árinu 2007, en um var að ræða fjölmyntalán sem reyndust vera með ólögmætri gengistryggingu. Í kjölfarið höfðaði H mál á hendur L og krafðist annars vegar viðurkenningar á því að tveir samningar númer SFL 018341 og SFL 018421 hefðu falið í sér lán með ólögmætri gengistryggingu en ekki erlend lán. Hins vegar hafði H uppi fjárkröfu á hendur L á þeim grunni að hann ætti inneign hjá L vegna þess að verðmat vinnuvéla sem L leysti til sín við uppgjör á 13 lánssamningum hefði verið of lágt. Voru málin sameinuð í héraðsdómi. Í niðurstöðu Landsréttar um kröfu L í aðalsök kom fram að ekki yrði annað ráðið en að endurútreikningar L á lánum númer 8876 og 8878 hefðu verið í samræmi við ákvæði 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Var því fallist á fjárkröfu L í aðalsök. Um fyrri dómkröfu H í gagnsök var rakið að samningarnir tveir væru meðal þeirra 13 sem fjárkrafa H samkvæmt síðari dómkröfu hans byggði á. Væri fyrri dómkrafan því í reynd málsástæða fyrir þeirri síðari og hefði H því ekki lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar. Var kröfunni því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi. Síðari dómkröfu sína í gagnsök byggði H meðal annars á því að ekki hefðu verið skilyrði til riftunar umræddra lánssamninga, að verðmat sem forveri L hefði aflað í tengslum við riftunina hefði verið of lágt og að við uppgjör samninganna hefði verið byggt á lægri fjárhæð en sem næmi verðmæti vélanna samkvæmt umræddu verðmati. Hefði enn fremur við endurútreikning 11 samninganna árið 2014 verið miðað við enn lægri fjárhæð. Greindi aðila á um hvort verðmæti vinnuvéla sem kom til frádráttar skuld H við endurútreikning árið 2014 hefði verið rétt metið, en L taldi fjárkröfu H í gagnsök vera endurútreikningnum óviðkomandi og að krafan hefði verið fyrnd samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu þegar mál H var höfðað. Í niðurstöðu Landsréttar var ekki fallist á með H að óheimilt hefði verið að rifta umræddum lánssamningum, þvert á móti þótti sýnt fram á að skilyrði hefðu verið til riftunar þeirra, einkum í ljósi vanskila og síðar greiðslufalls H frá og með haustinu 2008. Þá var talið að verðmatið, sem forveri L aflaði um vinnuvélarnar við uppgjör vegna riftunar umræddra 13 samninga, hefði gefið góða mynd af verðmæti vélanna; eðlilegt hefði verið að taka mið af markaðsaðstæðum á þeim tíma sem vélarnar voru innleystar, en í matsspurningunum hafði á hinn bóginn sérstaklega verið tekið fram að við verðmat skyldi litið framhjá þeim sérstöku aðstæðum sem voru á markaði með vinnuvélar og tæki á árunum 2009 og 2010. Loks var rakið að við endurútreikning lánssamninganna hefði L verðmetið tækin og þar með afborganir H með öðrum hætti en við eldra uppgjör og hafði sú breyting bein áhrif á fjárhæð kröfunnar. Var því litið svo á að fjárkrafa H hefði verið uppgjörskrafa í skilningi 18. gr. og bráðabirgðaákvæðis XIV með lögum nr. 38/2001 og teldist hún ófyrnd samkvæmt því. Ekki var heldur unnt að telja hana niður fallna fyrir tómlæti. Á hinn bóginn var fjárkrafa H fyrnd vegna samninganna SFL 018341 og SFL 018421, þar sem lagt var til grundvallar að þeir hefðu ekki falið í sér ólögmæta gengistryggingu og voru þeir ekki endurreiknaðir árið 2014. Var það loks mat réttarins að við útreikning eftirstöðva lánssamninganna 11 skyldi miða við framreiknaða stöðu þeirra samkvæmt endurútreikningi stefnda árið 2014, en ekki stöðu á riftunardegi eins og H byggði á. Þótt óútskýrður munur hefði verið á verðmæti vélanna frá riftunardegi og við endurútreikning hefði H ekki sýnt fram á að hann ætti kröfu á hendur L. Var hann þvert á móti enn í skuld við L á því tímamarki þótt verðmat L hefði verið lagt til grundvallar við uppgjörið. Var L því sýknað af kröfum H í gagnsök.

K og J höfðuðu upphaflega mál gegn Húsasmiðjunni ehf., HF ehf. og IC og kröfðust skaðabóta vegna galla á gluggum og hurðum sem keyptar voru haustið 2006 og komið fyrir í einbýlishúsi þeirra um áramótin 2006 og 2007. Með dómi héraðsdóms var Húsasmiðjan ehf. sýknuð vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en HF ehf. og IC var gert að greiða K og J óskipt 6.640.000 krónur í skaðabætur vegna galla á hinum selda búnaði. Óumdeilt var að hinn keypti búnaður hefði ekki haft þá eiginleika sem áskilinn var og teldist gallaður í skilningi 16. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Reisti HF ehf. kröfu sína um sýknu annars vegar á því að krafa K og J væri fyrnd og hins vegar á því að þau hefðu með tómlæti fyrirgert rétti sínum til bóta. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að HF ehf. hefði með framkomu sinni ítrekað gefið K og J til kynna að félagið viðurkenndi að þau ættu rétt á að fá tjón sitt bætt. Með viðurkenningu HF ehf. hefði fyrningu verið slitið og kom ekki til þess að nýir fyrningarfrestir liðu undir lok áður en málið var höfðað fyrir dómstólum. Krafa K og J á hendur IC var reist á því að félagið hefði sem framleiðandi hins gallaða búnaðar veitt tíu ára ábyrgð á búnaðinum. Í dómi Landsréttar kom fram að upphaf ábyrgðartímans miðaðist við 1. október 2006 en þá barst búnaðurinn seljanda í síðasta lagi. Í maí 2010 hefði kvörtun verið komið á framfæri við IC vegna þriggja eininga, en ekki yrði séð að fjögurra ára fyrningarfresti hefði verið slitið með viðurkenningu IC. Þá hefði kröfu sem var reist á því að allur búnaðurinn hefði verið gallaður ekki komið á framfæri við IC fyrr en eftir að ábyrgðartíminn var liðinn undir lok. Að þessu virtu var IC sýknað en niðurstaða héraðsdóms staðfest um að HF ehf. yrði gert að greiða K og J bætur vegna galla á hinum selda búnaði.

B höfðaði mál gegn L og krafðist viðurkenningar á því að L væri skylt að endurreikna lán vegna tveggja nánar tilgreindra skuldabréfa sem gefin voru út árið 2002 og 2008, með hliðsjón af því að vextir og verðbætur afborgana sem hefðu verið eldri en fjögurra ára á nánar tilgreindum dögum í desember 2016 væru fyrndar. B hafði fengið samþykkt frumvarp að nauðasamningi til greiðsluaðlögunar í janúar 2010 sem eldra skuldabréfið féll undir. Þá komst á tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna í febrúar 2010 sem yngra skuldabréfið féll undir. Þegar umrædd úrræði komust á voru engar afborganir skuldabréfanna fallnar í gjalddaga. Fékk L greitt samkvæmt nauðasamningi til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins til 1. nóvember 2011 en engar greiðslur bárust vegna yngra skuldabréfsins frá því tímabundin greiðsluaðlögun komst á. B var veitt heimilt til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 en með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í nóvember 2016 var ákvörðun umboðsmanns skuldara um að fella niður greiðsluaðlögunarumleitanirnar staðfest. Þá reiknaði L upp lán B og hóf hann að greiða af lánunum að nýju í janúar 2017. Í dómi Landsréttar kom fram að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins og tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna vegna yngra skuldabréfsins hefðu verið í gildi þegar B var veitt heimild til að leita greiðsluaðlögunar. Því var skuld B ekki gjaldkræf þegar heimildin var veitt, þrátt fyrir að greiðslufall samkvæmt umræddum nauðasamningi vegna eldra skuldabréfsins hefði orðið eftir 1. nóvember 2011 og ekkert hefði fengist greitt upp í yngra skuldabréfið frá gildistöku samningsins. Þegar umboðsmaður skuldara veitti B heimild til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 hófst tímabundin frestun greiðslna þar sem L var samkvæmt a-lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga óheimilt að krefjast eða taka við greiðslu á kröfum sínum. Strax í kjölfar þess að greiðsluaðlögunarumleitanir B voru felldar niður var skuld hans reiknuð út og honum kynnt staða hennar ásamt vöxtum og verðbótum en B hóf greiðslu hennar í janúar 2017. Með þessum afborgunum og beinum viðurkenningum á skuldastöðu sinni rauf B fyrningu krafna um vexti og verðbætur. Var L því sýknaður af kröfum B.

E ehf. höfðaði mál á hendur K hf. og krafðist þess aðallega að félaginu yrðu afhendir fjármunir sem það hefði lagt inn á reikning K hf. á árinu 2007 auk dráttarvaxta. Til vara krafðist E ehf. að K hf. endurgreiddi félaginu sömu fjármuni auk dráttarvaxta. Mál þetta var rakið til yfirlýsingar sem gefin var út af G, þáverandi meðeiganda og stjórnarformanni E ehf., 21. júlí 2008. Staðfesti G í yfirlýsingunni að tilteknar greiðslur, sem samsvöruðu stefnufjárhæð málsins, til tryggingar viðskiptum félagsins V ehf. við V hf., sem lagðar voru inn til V hf. í nafni G, hefðu átt að vera lagðar inn í nafni E ehf. og væru eign þess félags, sem lánaði V ehf. peningana sem veð fyrir viðskiptum V ehf. til V hf. Félagið V hf. sameinaðist K ehf. 18. nóvember 2017 og tók K hf. þá yfir réttindi og skyldur þess félags. Þáverandi fyrirsvarsmenn E ehf. leituðu á árinu 2018 til K hf. um upplýsingar um afdrif fjármunanna en ítarleg leit K hf. að slíkum upplýsingum bar ekki árangur. Í ljósi grundvallarreglu í réttarfari um að sá sem heldur fram staðhæfingu um atvik máls, gegn mótmælum gagnaðila, beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni var E ehf. látið bera hallann af sönnunarskorti um atvik málsins og fallist á með K hf. að honum bæri ekki skylda til að geyma upplýsingar um uppgerð viðskipti lengur en í sjö ár frá lokum viðkomandi reikningsárs, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald. Benti allt til þess að umræddir fjármunir hefðu verið lánaðir til V ehf., af E ehf. eða eftir atvikum af G sjálfum, og að lántakinn hefði sem veðsali veðsett þá veðhafanum V hf. til tryggingar í viðskiptum þeirra. Á því tímamarki sem lánsfé væri afhent teldist lánveitandi ekki lengur eigandi hinna eiginlegu fjármuna, heldur eignaðist hann við lögskiptin samsvarandi kröfu á hendur lántaka. Var því fallist á með K hf. að E ehf. hefði hvorki sýnt fram á að hann væri rétthafi fjármuna sem K hf. bæri að afhenda honum né hefði hann sýnt fram á að stofnast hefði til kröfuréttarsambands á milli aðila málsins vegna meðferðar umræddra fjármuna. Var K hf. því sýknað sökum aðildarskorts E ehf.

A höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja. Annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af B og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum B á kaupleigusamningi. B hélt því fram að endurkrafa A væri fyrnd og jafnframt að samningur B um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur B. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að B hefði síðast greitt af veðskuldabréfinu 24. apríl 2013 og af kaupleigusamningnum 29. nóvember 2013. Við það tímamark hefði hafist 10 ára fyrningarfrestur krafnanna samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Hefðu þær því verið ófyrndar við höfðun málsins 15. júlí 2021. Þá var ekki fallist á það með B að eftirgjöf nefndra fjármálafyrirtækja á kröfum á hendur honum á grundvelli samnings um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur honum fyrir samsvarandi fjárhæð og hún hafði greitt á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna, enda nyti sú krafa verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Voru kröfur A því teknar til greina.

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

A slhf. krafði AV hf., J og S hf. um skaðabætur vegna tjóns sem A slhf. taldi að AV hf. og J hefðu valdið sér í tengslum við kaup A slhf. á breska klæðaframleiðandanum D. A slhf. reisti kröfu sína á reglunni um ábyrgð á sérfræðiráðgjöf samkvæmt þeim samningum sem hann gerði um söluráðgjöf og eignastýringu við AV hf. og á reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Krafa A slhf. á hendur S hf. var reist á ábyrgðartryggingu fyrrnefnda félagsins hjá síðarnefnda félaginu. Sakarefni málsins var skipt í héraði og laut ágreiningurinn því aðeins að því hvort krafa A slhf. væri fyrnd. Talið var að krafa vegna ábyrgðar á sérfræðiráðgjöf gæti átt rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinga þegar samningur um slíka ráðgjöf væri hinn eiginlegi grundvöllur kröfunnar. Réði þá ekki úrslitum þótt krafan væri reist á reglum um skaðabótaábyrgð utan samninga. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa A slhf. á hendur AV hf. ætti rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 og því færi um fyrningu hennar eftir 2. og 3. gr. sömu laga. Taldi Landsréttur að ætluð vanefnd AV hf. á samningi um söluráðgjöf í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 hefði í síðasta lagi átt sér stað 4. júlí 2014 þegar fjárfestingaráð A slhf. tók kaupin til umfjöllunar og samþykkti þau. Þá hefðu ætlaðar vanefndir AV hf. á samningi um eignastýringu í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 í síðasta lagi átt sér stað 28. maí 2015 og 10. nóvember sama ár þegar lánasamningar milli A slhf. og D voru undirritaðir. Í samræmi við 3. gr. laga nr. 150/2007 var krafa A slhf. á hendur AV hf. því talin fyrnd þegar málið var höfðað á hendur honum 14. desember 2019. Varðandi kröfu A slhf. á hendur J vísaði Landsréttur til þess að þótt J hefði ekki verið aðili að fyrrgreindum samningum yrði að miða við að krafa A slhf. á hendur J væri jafnframt fyrnd að því leyti sem hún væri byggð á því að hann hefði sem starfsmaður AV hf. brotið gegn eða vanefnt þær skyldur sem kveðið væri á um í samningnum. Að því leyti sem krafa A slhf. á hendur J byggði á því að hann hefði sem stjórnarmaður í A slhf. vanrækt hvort tveggja trúnaðarskyldur sínar gagnvart félaginu og þær skyldur sem hvíldu á honum samkvæmt lögum nr. 2/1995 um hlutafélög, taldi Landsréttur að um fyrningu hennar færi samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt því þyrfti að meta hvenær A slhf. fékk nauðsynlegar upplýsingar um ætlað tjón sitt og þann sem ábyrgð bæri á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Vísaði Landsréttur til þess að með hliðsjón af hlutverki fjárfestingaráðs A slhf. og þeirri ríku ábyrgð sem fulltrúar í því báru gagnvart hluthöfum í félaginu yrði sú vitneskja sem þeir bjuggu yfir í kjölfar fundar ráðsins 30. september 2015 samsömuð vitneskju A slhf. Hefði því fyrningarfrestur kröfunnar hafist þann dag. Í samræmi við 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað á hendur J 14. desember 2019. Um fyrningu kröfu A slhf. á hendur S hf. vísaði Landsréttur til þess að samkvæmt 2. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga fyrnist ábyrgð vátryggingafélags samkvæmt sömu reglum og gilda um fyrningu skaðabótaábyrgðar. Þar sem kröfur A slhf. á hendur AV hf. og J væru fyrndar gilti hið sama um ábyrgð S hf. Þar sem krafa A slhf. á hendur AV hf., J og S hf. var fyrnd voru þeir sýknaðir af kröfunni.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort dánarbú SKLH ætti sem handhafi beins eignarréttar á jörðinni V rétt til eignarnámsbóta vegna eignarnáms K á jörðinni í fjögur skipti á árunum 1992, 1998, 2000 og 2007. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að kröfur vegna eignarnáms á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar en að K bæri að greiða erfingjum SKLH bætur vegna eignarnámsins 2007. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að kröfur vegna eignarnáms á jörðinni á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar. Þá var rakið í dómi Landsréttar að með dómi Hæstaréttar 5. apríl 1968 í máli nr. 110/1967 hefði verið staðfest að einungis elsta syni ábúanda jarðarinnar V hverju sinni væri áskilinn réttur til umráða og búsetu á jörðinni samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár MEH 4. janúar 1938. Við afmörkun á efnisinntaki beins eignarréttar sem tilheyrði dánarbúi SKLH og óbeinna eignarréttinda sem tilheyrðu ábúanda jarðarinnar V hverju sinni yrði því fyrst og fremst að líta til erfðaskrár MEH og vilja arfleifanda eftir því sem unnt yrði að ráða hann af erfðaskránni. Af erfðaskránni yrði meðal annars ráðið að ábúandi hverju sinni ætti rétt til að hirða allan arð sem félli til af eigninni, hvort sem það væri vegna búskapar eða annarra tekna auk þess sem kveðið væri á um það að ábúandi skyldi eiga tilkall til bóta fyrir landspjöll á jörðinni. Yrði því að ætla að það hefði verið vilji arfleifanda að bætur vegna eignarnáms rynnu almennt til ábúanda jarðarinnar hverju sinni. Þá væri í erfðaskránni ekki að finna neina ráðagerð um að arður af jörðinni V, bætur vegna landspjalla eða söluandvirði hennar rynni til annarra en ábúanda hverju sinni eða til styrktarsjóðs MEH. Með erfðaskránni hefði MEH ráðstafað hinum ríka afnota- og umráðarétti jarðarinnar til langrar framtíðar og rétturinn til að framselja eignina þannig verið slitinn frá hinum beina eignarrétti og fylgdi ekki heldur hinum óbeinu eignarréttindum. Af því mætti skýrlega ráða að það hefði verið vilji arfleifanda að öllum helstu eignarheimildum jarðarinnar, svo sem umráðarétti, hagnýtingarétti, ráðstöfunarrétti, skuldsetningarrétti, arfleiðslurétti og verndarrétti, yrði með erfðaskránni ráðstafað til annarra aðila en eigenda hins beina eignarréttar. Var því lagt til grundvallar í málinu að eigendur beina eignarréttarins sem nú tilheyrði dánarbúi SKLH gætu ekki vænst tekna af jörðinni um mjög langa framtíð og væri tekjuöflunarvirði beina eignarréttarins því ekkert. Þá væri sú forsenda matsmanna samkvæmt matsgerð sem lá fyrir í málinu að eigendur beina eignarréttarins kynnu að eiga einhvern framsalsrétt sem fæli í sér sérstakt virði við eignarnám hvorki í samræmi við efni erfðaskrárinnar og vilja arfleifanda né þá meginreglu að eignarnámsbætur skuli gera eignarnámsþola eins settan og hann var fyrir eignarnámið. Samkvæmt því voru erfingjar SKLH ekki taldir hafa sannað að þeir hafi orðið fyrir tjóni vegna eignarnámsins 2007. Var K því sýknaður af öllum kröfum þeirra. 2

Í málinu krafðist Í hf. viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi H ohf. og S ehf. á þeim grundvelli að þeir síðarnefndu hefðu ekki gætt að því við framsal á byggingarreitum 1 og 2 á lóðinni að Austurbakka 2 í Reykjavík í apríl og ágúst 2013 að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt nánar tilgreindum rammasamningi 9. mars 2006. Hefði það leitt til þess að áðurgreindur réttur Í hf. var ekki virtur við byggingu bílakjallara á þeirri fasteign sem dómkröfur Í hf. lutu að. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 30. október 2019 í máli nr. 18/2019 fælust í rétti Í hf. til verktöku samkvæmt rammasamningnum kröfuréttindi í gagnkvæmu skuldarsambandi. Þá var talið að S ehf. hefði í því dómsmáli sem lauk með áðurgreindum dómi Hæstaréttar viðurkennt að hafa tekist á herðar þá skuldbindingu gagnvart Í hf. að virða rétt hans til verktökunnar og að sú viðurkenning byndi hann einnig í þessu máli, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa Í hf. hefði stofnast fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og samkvæmt 28. gr. þeirra laga giltu því um hana ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var fallist á með Í hf. að vanefnd H ohf. og S ehf. á þeim skyldum sínum að tryggja rétt Í hf. til verktöku við sölu á reitunum til þriðja aðila, sem ekki var bundinn af sömu skuldbindingu, hafi fyrst komið til við sölu S ehf. á byggingarreitunum í apríl og ágúst 2013. Málið hefði verið höfðað með áritun á stefnu 24. apríl 2020 og teldist krafa Í hf. því ekki fyrnd, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905. Við framangreinda sölu hefði ekki verið gætt að því að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt rammasamningnum 9. mars 2006 og að Í hf. samþykkti skuldaraskiptin. Hefði því ekki orðið af skuldskeytingu og leiddi það til þess að réttindi Í hf. samkvæmt samningnum hefðu farið forgörðum. Á tjóni sem af því hlaust bæru H ohf. og S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart Í hf. Var því fallist á ofangreinda kröfu Í hf. um viðurkenningu á bótaskyldu H ohf. og S ehf.

D og M kröfðust viðurkenningar á rétti þeirra til bóta úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra sem Ó hafði hjá V hf. vegna tjóns sem þau hefðu orðið fyrir vegna ófullnægjandi vinnubragða við frágang á þaki fasteignar þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins yrði ekki ráðið hvenær eigendur fasteignarinnar hafi mátt gera sér grein fyrir frágangi á þaki sem þeir rektu rakaskemmdirnar til en samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar stofnaðist skaðabótakrafa þegar hin bótaskylda háttsemi ætti sér stað og miðaðist gjalddagi kröfunnar við sama tímamark. Leggja yrði til grundvallar að þeim frágangi við smíði hússins sem skaðabótakrafa D og M byggðist á hafi lokið á árinu 2007. Um fyrningu kröfunnar giltu því eldri lög nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Tíu ára fyrningarfrestur skaðabótakröfu D og M hafi því í síðasta lagi byrjað að líða árið 2007. Þá hefðu D og M á engan hátt sýnt fram á að atvik hefðu verið með þeim hætti að 7. gr. laga nr. 14/1905 ætti við um fyrningu kröfunnar. Krafa D og M hafi því verið fyrnd þegar þau höfðuðu málið 26. maí 2020. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu V hf. því staðfest.

L hf. krafðist þess að S ehf. yrði með dómi gert að þola fjárnám inn í veðrétt samkvæmt fjórum tryggingarbréfum sem öll voru áhvílandi á fasteign S ehf. vegna skulda K ehf. við L hf. Fyrir Landsrétti reisti S ehf. kröfu sína um sýknu á því að ekki hefði komið fullt verð fyrir fasteignir í eigu þrotabús K ehf. við skipti á þrotabúinu, auk þess sem ekki hafi verið tekið tillit til allra eigna þrotabúsins. Með vísan til grunnraka að baki 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu hefði borið að líta til þess að markaðsverð eignanna og sala þeirra allra hefði nægt til fullnustu allra krafna L hf. Í dómi Landsréttar er rakið að S ehf. hefði ekki tekist sönnun þess að ekki hefði verið tekið tillit til allra eigna K ehf. eða lagt fram viðhlítandi sönnunargögn um eðlilegt markaðsverð fyrrgreindra fasteigna og hefði þannig ekki tekist sönnun um að þær hefðu verið seldar undir eðlilegu markaðsvirði. Með hliðsjón af því var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að L hf. væri heimilt að gera fjárnám inn í veðrétt fyrrgreindra tryggingarbréfa.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var K sakfelldur fyrir tvö manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 16 ár. Árið 2017 var mál K endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindum brotum með dómi Hæstaréttar 2018. K höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist K skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum K sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Þar sem K hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laganna fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni K talin uppfyllt. Ekki var talið að háttsemi K við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði leitt til sakfellingar hans með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimild ákvæðisins til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Þá taldi Landsréttur að beita ætti almennum reglum skaðabótaréttar við úrlausn á bótakröfum K vegna ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem voru í gildi þegar sakfellingardómur Hæstaréttar yfir K var kveðinn upp og afplánun og reynslulausn hans lauk, byggði Landsréttur á því að kröfur K vegna þessa þátta hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð bóta var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði K orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann stóð á tvítugu þar til að hann hefði verið kominn á sjötugsaldur. K hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Á hinn bóginn var tekið tillit til þess að með sakfellingardómi Hæstaréttar hefði K einnig verið dæmdur fyrir brot sem hann hefði sætt fangelsisrefsingu fyrir þó að ekki hefði verið ákært fyrir manndráp í málinu. Þá var að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig til seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða K miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 350.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 204.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt K á grundvelli laga nr. 128/2019. Þar sem K lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna tekjumissis var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til kaupsamnings um fasteign milli H sem seljanda og S og A sem kaupenda frá 15. febrúar 2005. H hélt því fram að samningurinn hefði verið gerður til málamynda og krafðist þess að hann yrði dæmdur ógildur en til vara að viðurkennd yrði með dómi riftun H á kaupsamningnum. Í dómi Landsréttar var hafnað kröfu um að kaupsamningurinn yrði lýstur ógildur á þeim grunni að um málamyndagerning hefði verið að ræða sem og kröfu um viðurkenningu á riftun samningsins. Því varð að leysa úr kröfu S og A um útgáfu afsals fyrir eigninni á þeim grunni að kaupsamningurinn væri gildur að lögum. S og A héldu því fram að kaupverðið væri að fullu greitt. Taldi Landsréttur að kaupverðið samkvæmt kaupsamningi hefði verið greitt að öðru leyti en því sem næmi lokagreiðslunni. Krafa um eftirstöðvar kaupverðsins var aftur á móti talin löngu fyrnd þegar málareksturinn hófst. Var litið svo á með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 473/2007 að fyrning krafna um greiðslu kaupverðs jafngilti því að kaupandi hefði þar með efnt kaupsamninginn fyrir sitt leyti. Ekki var fallist á þau sjónarmið H að væri krafa um eftirstöðvar kaupverðs fyrnd væri krafa um útgáfu afsals einnig talin fyrnd. Var H því með vísan til 2. mgr. 11. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup gert að gefa út afsal fyrir fasteigninni til S og A.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var G sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í tíu ár. Árið 2017 var mál G endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. G höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðgerða, brota gegn réttindum hans sem sakbornings og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist G skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til menntunar og tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum G sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu G féllu ekki undir 246. gr. laganna yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Þar sem G hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni G vegna sakfellingar hans og frelsissviptingar talin uppfyllt. Var Í jafnframt talinn bera hlutlæga bótaábyrgð gagnvart G samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. sama ákvæðis að svo miklu leyti sem G hefði að öðru leyti orðið fyrir tjóni vegna þeirra rannsóknaraðgerða sem heyrðu undir ákvæðið. Ekki var talið að háttsemi G við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann krafðist bóta fyrir eða átt sök á því að hann var sakfelldur með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimildir 2. og 4. mgr. 246. gr. laganna til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda byggði Landsréttur á því að miskabótakröfur G sem byggðu á almennum reglum skaðabótaréttar hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð miskabóta á grundvelli 246. gr. laganna var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði G orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann var rúmlega þrítugur þar til hann hefði verið kominn á áttræðisaldur. G hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Þá var tekið tillit til þeirra rannsóknaraðgerða sem G hefði verið gert að sæta og Í bæri einnig hlutlæga bótaábyrgð á samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Var jafnframt að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða G miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 250.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 145.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt G á grundvelli laga nr. 128/2019. Þá var Í gert að greiða G skaðabætur vegna fjártjóns sem hann varð fyrir meðan á afplánun hans stóð sem þóttu hæfilega metnar 10.000.000 króna.

J höfðaði mál gegn H, F ehf. og G ehf. og hafði uppi tvær kröfur er byggðu á samkomulagi sem hann og H gerðu með sér vegna lénsins geymsla.is. Í fyrsta lagi krafðist hann þess að stefndu yrði gert skylt að breyta skráningu á léninu þannig að hann yrði skráður rétthafi þess og í öðru lagi að viðurkenndur yrði réttur hans til skaðabóta úr hendi H vegna meintra vanefnda H á samkomulaginu. Í dómi Landsréttar kom fram að báðar kröfur J byggðust í meginatriðum á sömu málsástæðum. Annars vegar væri krafist efnda á samkomulagi en hins vegar skaðabóta vegna vanefnda á því. Í stefnu væri ekki útskýrt hvernig unnt væri að hafa báðar kröfur uppi samhliða. Þá væri ekki rökstutt af hverju og á hvaða grunni fyrri krafan beindist að öllum stefndu en aðeins einn þeirra væri skráður rétthafi að léninu og sá ætti enga aðild að umræddu samkomulagi. Viðurkenningarkrafa J væri einnig afar almenn og dómsorð þar sem hún yrði tekin til greina bæri ekki með sér neina afstöðu til þess á hvaða atvikum og tjóni bótaskyldan byggðist. Loks hefði J ekki tiltekið nákvæmlega hver hafi valdið ætluðu tjóni, hvernig það hafi verið gert og hvernig skilyrðum um orsakasamband milli tjóns og athafna eða aðgerðaleysis tjónvalds væri fullnægt eða leitt nægar líkur að því að tjón hafi í raun orðið. Taldi Landsréttur slíka annmarka vera á málatilbúnaði J að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu vísað frá héraðsdómi á grundvelli d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 2. mgr. 25. gr. laganna.

Þ ehf. gaf út tryggingarbréf til LÍ hf. á árinu 2007 fyrir öllum skuldum þess fyrrnefnda og var fasteign A sett að veði með samþykki A og maka hans. Bú Þ ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2010 og lauk skiptum án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. L hf., sem hafði tekið við réttindum LÍ hf., krafðist þess að A yrði með dómi gert að þola að fjárnám yrði gert vegna skuldar Þ ehf. við L hf. inn í veðrétt samkvæmt tryggingarbréfinu. Í dómi Landsréttar kom fram að fortakslaus skylda hvíldi á lánveitanda að tilkynna ábyrgðarmanni um öll þau atvik sem gætu haft áhrif á forsendur ábyrgðar, þar á meðal um gjaldþrot skuldara og stöðu þeirra lána sem um ræðir og fjárhæð vanskila. L hf. hefði í engu rækt þessa skyldu sína gagnvart A. Ekki stoðaði fyrir L hf. að bera því við að heimilisfang A á Nýja Sjálandi hafi ekki verið skráð til fulls í þjóðskrá þar sem L hf. hafi búið yfir upplýsingum um heimilisfang A þar í landi. Taldi Landsréttur um verulega vanrækslu í skilningi 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn að ræða og að ábyrgð A sem veðsala væri þar með niður fallin. Var A sýknaður af kröfum L hf.

Dánarbú B höfðaði mál gegn S ehf. til heimtu skuldar samkvæmt lánssamningi milli B sem lánveitanda og S ehf. sem lántaka. S ehf. hélt því fram að um málamyndagerning hefði verið að ræða, að andvirði lánsins hefði aldrei runnið til félagsins og ætti það því ekki aðild að málinu. Í dómi Landsréttar kom fram að gögn málsins bæru með sér að lánið hefði hvorki verið greitt til S ehf. né nýtt á nokkurn hátt í þágu félagsins sem væri forsenda þess að lögvarin krafa geti talist hafa stofnast á hendur því. Af þeim sökum var S ehf. sýknað af kröfum dánarbúsins með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

L hf. höfðaði mál á hendur S til greiðslu eftirstöðva lánssamnings sem S gerði við SK árið 2006. S byggði á því að ógilda bæri samninginn eða víkja honum til hliðar í heild eða að hluta með vísan til ógildingarreglna samningalaga. Kvað hann forsendur lántökunnar hafa verið fjármögnun á þátttöku hans í fyrirhugaðri stofnfjáraukningu í SK. Við samningsgerðina hefði legið fyrir að stofnfjárbréfin, sem hann hygðist kaupa, yrðu veðsett til tryggingar á efndum lánssamningsins og hefði hann samþykkt lánveitinguna á þeirri forsendu að áhætta hennar takmarkaðist við verðmæti bréfanna. Samkvæmt upplýsingum frá SK hefðu viðskiptin átt að vera áhættulaus en stofnfjárbréfin hefðu síðar orðið verðlaus. Hvorki í lánssamningi aðila né í skilmálabreytingu við hann var vikið að tilgangi lántökunnar, ráðstöfun lánsfjárins eða kaupum S á stofnfjárbréfum í SK. Þá lá ekki fyrir að lánsféð hefði í raun verið nýtt til að kaupa stofnfjárbréf í SK. Að því gættu og þar sem S hafði hvorki fært fram viðhlítandi rök né lagt fram gögn til stuðnings öðrum málsástæðum sínum var honum gert að greiða eftirstöðvar lánssamningsins auk dráttarvaxta. Á hinn bóginn var L hf. gert að bæta S það tjón sem hann varð fyrir vegna fjárnáms, sem L hf. krafðist að færi fram hjá S til tryggingar greiðslu umþrættrar skuldar en skilyrði skorti til, og kom fjárhæð bótanna til skuldajöfnuðar á móti kröfu L hf.

Ágreiningur aðila laut að því hvort lán Í hf. til E samkvæmt tveimur skuldabréfum, eins og þeim var breytt með skilmálabreytingum, væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn sambærilegra álitaefna hefði Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þeirrar skuldbindingar sem lántaki hefði gengist undir. Jafnframt að þegar skilmálum láns hefði verið breytt hefðu skjöl um þær skilmálabreytingar verið skýrðar textaskýringu með sama hætti og upprunalegt skuldaskjal. Í dómi Landsréttar var rakið að í skilmálabreytingum skuldabréfanna væri skýrlega tekið fram að upphæð hvors láns skyldi verða í erlendri mynt eftir breytinguna og að lánið skyldi eftirleiðis bera LIBOR-vexti. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að með skilmálabreytingunum hefði skuldabréfunum, sem áður voru í íslenskum krónum, verið breytt í lögmæt lán í erlendum myntum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í hf. af kröfum E.

HV ehf. annaðist endurbætur og viðgerðir á fasteign að Laugavegi 96 í Reykjavík. Þáverandi eigandi annarrar hæðar hússins, H ehf., hafði gert verksamning við L slf. og réði fyrirsvarsmaður síðarnefnda félagsins HV ehf. til verksins. HV ehf. gaf út reikning vegna verksins 31. desember 2014. Á árinu 2016 höfðaði HV ehf. mál til greiðslu reikningsins, aðallega á hendur H ehf. en til vara L slf. og fyrirsvarsmanni þess félags. Með dómi Hæstaréttar 20. apríl 2018 í máli nr. 343/2017 var H ehf. sýknað af kröfum félagsins en varastefndu voru sýknaðir í héraði. HV ehf. höfðaði þá mál á hendur HL, Á og A hf. til greiðslu reikningsins. HL, Á og A hf. báru meðal annars fyrir sig að krafa HV ehf. væri fyrnd en óumdeilt var að krafan fyrndist á fjórum árum, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Í dómi Landsréttar kom fram að með hliðsjón af meginreglum kröfuréttar yrði við það miðað að fyrningarfrestur kröfunnar hefði hafist við verklok sem ekki virtist vera um deilt að hefðu verið ekki síðar en um mánaðamót október og nóvember 2014. Hafnaði Landsréttur því að fyrningu kröfunnar gagnvart A hf. hefði verið slitið með viðurkenningu og að lengja ætti fyrningarfrest hennar þar sem HV ehf. hefði skort nauðsynlega vitneskju um skuldarann. Þar sem fjögurra ára fyrningarfrestur var liðinn þegar málið var höfðað gegn stefndu í desember 2018 var krafan fallin niður fyrir fyrningu. Voru HL, Á og A hf. því sýknuð af kröfum HV ehf.