Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Davíð Þór Björgvinsson, Kristinn Halldórsson og Símon Sigvaldason.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 7. júní 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 11. maí 2022 í málinu nr. E-[…]/2021.
2. Áfrýjandi krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum stefndu. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.
3. Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

1. Atvik máls eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Eru þau óumdeild með aðilum að því undanskildu að þá greinir á um hvernig þeim fjármunum sem áfrýjandi tók að láni árin 2006 og 2007 var ráðstafað. Áfrýjandi heldur því fram að þeim hafi verið varið til að standa straum af kostnaði við sameiginlega neyslu aðila en stefnda segir andvirði lánanna hafa runnið alfarið til áfrýjanda.
2. Áfrýjandi hefur lagt fram ný skjöl fyrir Landsrétti. Um er að ræða tölvupóstsamskipti skipaðs umsjónarmanns með greiðsluaðlögun áfrýjanda, annars vegar við Landsbankann hf. og hins vegar við Íslandsbanka hf. Samkvæmt gögnunum samþykkti Landsbankinn hf. frumvarp að greiðsluaðlögun áfrýjanda 25. febrúar 2013 og var samþykki bankans áréttað 8. mars sama ár. Hinn 12. mars 2013 samþykkti Íslandsbanki hf. frumvarpið með þeim fyrirvara að aðrir kröfuhafar samþykktu það einnig óbreytt.

Málsástæður aðila

1. Fyrir Landsrétti hefur stefnda byggt á því að verði ekki fallist á fjárkröfu hennar að öllu leyti skuli dæma áfrýjanda til að greiða henni 1.227.972 krónur. Þessi kröfugerð stefndu byggir á þeim grunni að áfrýjandi hafi ekki notið fullrar eftirgjafar samningskrafna við greiðsluaðlögun. Sú fjárhæð sem eftir stóð af samningskröfum Landsbankans hf. og Íslandsbanka hf., miðað við 90% eftirgjöf, hafi numið samtals 1.302.749 krónum, sbr. lýstar kröfur, en 1.227.972 krónum að teknu tilliti til leiðréttingar á lánssamningi Landsbankans hf. á tímabili greiðsluaðlögunar. Þegar stefnda hafi innt af hendi greiðslur til bankanna tveggja á árinu 2016 hafi þessar eftirstöðvar krafna þeirra verið ógreiddar. Áfrýjandi hafi því staðið í skuld við bankana þegar stefnda innti greiðslur sínar af hendi. Stefnda tekur sérstaklega fram hvað þessa málsástæðu varðar að hún hafi fyrst fengið tækifæri til þess að kynna sér efni greiðsluaðlögunarsamnings áfrýjanda þegar hann lagði samninginn fram undir rekstri málsins í héraði. Af þeim sökum sé málsástæðuna ekki að finna í stefnu. Hún hafi aftur á móti verið færð fram af hálfu stefndu við munnlegan flutning málsins í héraði.
2. Áfrýjandi mótmælir framangreindri málsástæðu stefndu sem of seint fram kominni.
3. Að öðru leyti en að framan er rakið vísast til hins áfrýjaða dóms um málsástæður aðila.

Niðurstaða

1. Áfrýjandi reisir kröfu sína um sýknu meðal annars á því að samningur hans um greiðsluaðlögun hafi verið frjáls skuldaskilasamningur. Með samningnum hafi verið stefnt að því að gera áfrýjanda kleift að endurskipuleggja fjármál sín og koma á jafnvægi milli skulda og greiðslugetu, sbr. 1. gr. og 3. mgr. 16. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Kröfuhafar áfrýjanda hafi samþykkt greiðsluaðlögunarsamninginn, þar sem honum hafi verið veittur 36 mánaða greiðslufrestur og 90% eftirgjöf af samningskröfum að greiðsluaðlögunartímabilinu loknu. Áfrýjandi hafi efnt skuldbindingar sínar samkvæmt samningnum að fullu og kröfuhafar hans gefið eftir 90% krafna sinna. Samkvæmt 2. mgr. 21. gr. laga nr. 101/2010 hafi efndir áfrýjanda í samræmi við samning hans um greiðsluaðlögun haft sömu áhrif og ef þær kröfur sem samningurinn tók til hefðu verið efndar eftir upphaflegu efni sínu. Í samræmi við meginreglu kröfuréttar þar um hafi stefnda því losnað undan skuldbindingum sínum þegar kröfuhafar aðalskuldara gáfu eftir kröfur sínar á hendur honum. Ákvæði 4. mgr. 7. gr. greiðsluaðlögunarsamningsins um að samningurinn tæki ekki til ábyrgðarmanna fái engu um það breytt, enda geti kröfuhafi og aðalskuldari ekki samið svo um sín á milli með bindandi hætti fyrir ábyrgðarmann. Greiðslur stefndu til bankanna hafi því verið umfram skyldu.
2. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 101/2010 getur einstaklingur sem sýnir fram á að hann sé eða verði um fyrirsjáanlega framtíð ófær um að standa í skilum með fjárskuldbindingar sínar leitað greiðsluaðlögunar í samræmi við lögin. Einstaklingur telst ófær um að standa við fjárskuldbindingar sínar þegar ætla má að hann geti ekki eða eigi í verulegum erfiðleikum með að standa við fjárskuldbindingar sínar um fyrirséða framtíð með tilliti til eðlis skuldanna, eigna og fjárhagslegra og félagslegra aðstæðna hans að öðru leyti, sbr. 2. mgr. 2. gr. sömu laga.
3. Fyrir liggur að með ákvörðun umboðsmanns skuldara 3. október 2012 var umsókn áfrýjanda um greiðsluaðlögun á grundvelli laga nr. 101/2010 samþykkt, sbr. 7. gr. laganna, að undangenginni rannsókn umboðsmanns samkvæmt 5. gr. þeirra. Til grundvallar þeirri ákvörðun lá eðli málsins samkvæmt sú niðurstaða umboðsmanns að fjárhag áfrýjanda væri svo fyrir komið sem greinir í 1. og 2. mgr. 2. gr. laga nr. 101/2010 samkvæmt framansögðu. Var umsjónarmaður með greiðsluaðlöguninni skipaður 12. sama mánaðar.
4. Frumvarp aðstoðarmanns með greiðsluaðlögun áfrýjanda til samnings um greiðsluaðlögun hans lá fyrir 7. mars 2013. Tók samningur um greiðsluaðlögun áfrýjanda gildi öðru hvoru megin við mánaðamót mars og apríl það ár, svo sem slegið er föstu í hinum áfrýjaða dómi. Að því gættu sem að framan er rakið, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, þykir þeim samningi ekki verða jafnað til frjáls skuldaskilasamnings er haft hafi þau réttaráhrif sem á er byggt af hálfu áfrýjanda.
5. Samkvæmt framansögðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.
6. Með vísan til úrslita málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, B, greiði stefndu, A, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 11. maí 2022

Mál þetta, sem dómtekið var 14. mars 2022, var höfðað 15. júlí 2021, af A til heimils að […], gegn B, til heimilis að […] í Reykjanesbæ.

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.700.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. júlí 2017 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Stefndi krefst sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

I.

Helstu málsatvik

Málsaðilar voru í hjúskap á árunum 2007 til 2010 og eiga saman tvö börn. Hinn 28. febrúar 2006 gaf stefndi út veðtryggt skuldabréf til Sparisjóðs Hafnarfjarðar (varð síðar eign Íslandsbanka hf.) að fjárhæð 3.000.000 króna með veði í fasteign í eigu stefnanda að […] í Reykjavík. Með yfirlýsingu, dagsettri 6. október 2015, var veðið flutt í aðra fasteign í eigu stefnanda að […] í Reykjavík. Umrætt skuldabréf var upphaflega til fimm ára. Tvær skilmálabreytingar voru gerðar á skuldabréfinu, annars vegar hinn 9. desember 2008 og hins vegar hinn 24. nóvember 2009. Með þeirri síðar nefndu var nýr höfuðstóll tilgreindur að fjárhæð 2.249.187 krónur. Fyrsti gjalddagi var tilgreindur 1. nóvember 2009 og skyldi greitt af bréfinu mánaðarlega í 60 skipti. Síðasti gjalddagi var því 1. október 2014. Í skilmálum bréfsins var heimild til að selja hina veðsettu fasteign nauðungarsölu til fullnustu skuldarinnar, án undangengins dóms, sáttar eða fjárnáms.

Hinn 15. maí 2007 gerði stefndi kaupleigusamning um bifreið (bílalánssamning) við Avant hf. (síðar Landsbankinn hf.). Í samningnum er kaupverð hins leigða tilgreint 2.090.000 krónur og samningsverð 2.165.803 krónur. Umræddur samningur var upphaflega til fimm ára. Í samningnum kemur fram að vextir miðist við myntkörfuna AV3 sem sé samsett af japönsku jeni og svissneskum franka til helminga. Stefnandi gekkst í sjálfskuldarábyrgð á fullum efndum samningsins. Í kjölfar dóma Hæstaréttar á árinu 2010 og setningu laga nr. 151/2010, sem breyttu ákvæðum laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, var framangreindur samningur endurreiknaður. Með bréfi frá Landsbankanum hf., dagsettu 5. apríl 2014, var stefndi upplýstur um að eftirstöðvar láns samkvæmt umræddum samningi væru eftir endurútreikning 1.931.362 krónur. Í nefndu bréfi kemur aukinheldur fram að eftirstöðvar eftir þessa leiðréttingu myndi nú nýjan höfuðstól lánsins en skilmálar þess haldist að öðru leyti óbreyttir.

Samhliða skilnaði málsaðila var gerður fjárskiptasamningur þeirra á milli, dagsettur 13. desember 2010. Í þeim samningi kemur auk annars fram að hvort hjóna beri ábyrgð á þeim skuldum sem á því hafi hvílt, hvort sem þær hafi stofnast fyrir hjúskap eða síðar. Þá eru skuldir málsaðila taldar upp í samningnum og þar meðal annars getið um að stefndi taki að sér skuld samkvæmt áður nefndu skuldabréfi og framangreindum kaupleigusamningi.

Samkvæmt gögnum málsins greiddi stefndi reglulega afborganir og vexti af skuldabréfinu frá apríl 2006 og fram í janúar 2010 en þá fór það í vanskil. Með beiðni, dagsettri 6. febrúar 2012, var svo farið fram á nauðungarsölu á fasteign stefnanda að […] í Reykjavík til lúkningar á skuld stefnda samkvæmt umræddu skuldabréfi. Sú beiðni virðist síðar hafa verið afturkölluð. Samkvæmt gögnum málsins var síðast greitt inn á skuldabréfið hinn 24. apríl 2013. Þá greiddi stefndi samkvæmt gögnum málsins afborganir og vexti samkvæmt áðurnefndum kaupleigusamningi reglulega frá árinu 2007 og fram á mitt ár 2008. Eftir þann tíma voru greiðslur óreglulegar og samkvæmt gögnum málsins var síðast greitt af því hinn 29. nóvember 2013.

Stefndi sótti um greiðsluaðlögun hjá Umboðsmanni skuldara. Umsókn hans þar að lútandi var samþykkt hinn 3. október 2012 og var umsjónarmaður með greiðsluaðlöguninni skipaður hinn 12. sama mánaðar. Í málinu liggur fyrir samþykkt frumvarp til samnings um greiðsluaðlögun samkvæmt lögum um greiðsluaðlögun einstaklinga nr. 101/2010. Með því samþykktu kröfuhafar stefnda, þar með talið Íslandsbanki hf. og Landsbankinn hf., að veita stefnda 36 mánaða greiðslufrest. Þá kemur þar meðal annars fram að umsjónarmaður með greiðsluaðlöguninni telji í ljósi aðstæðna og til að tryggja að markmiðum laga um greiðsluaðlögun einstaklinga verði náð sem og vegna félagslegrar stöðu stefnda að veita þurfi honum 90% eftirgjöf af samningskröfum að greiðsluaðlögunartímabili loknu. Loks kemur þar fram að eftirgjöf krafna taki einungis til stefnda ekki ábyrgðarmanna.

Til að leysa fasteign sína að […] í Reykjavík úr veðböndum samkvæmt áðurgreindu skuldabréfi greiddi stefnandi Íslandsbanka hf. 800.000 krónur hinn 18. ágúst 2016 inn á skuld stefnda samkvæmt bréfinu. Var fasteign stefnanda í framhaldi af því leyst úr veðböndum með veðbandalausn, dagsettri 25. ágúst 2016.

Með bréfi frá Landsbankanum hf., dagsettu 8. mars 2016, var stefnanda tilkynnt að stefndi hefði fengið samþykktan samning um greiðsluaðlögun einstaklinga. Í bréfinu kemur fram að þar sem skuldbindingar sem falli undir umræddan samning séu tryggðar með sjálfskuldaábyrgð hennar sé henni bent á að hafa samband við sérfræðing í einstaklingsviðskiptum hjá Bíla og tækjafjármögnun bankans til þess að semja um umræddar ábyrgðarskuldbindingar. Verði það ekki gert innan 14 daga verði kröfurnar gjaldfelldar og búast megi við frekari innheimtu. Þá kemur fram að útbúin hafi verið krafa á stefnanda sem sé sýnileg í heimabanka. Með innheimtuviðvörun, dagsettri 26. október 2016, var stefnandi svo krafin um greiðslu 1.866.685 króna vegna sjálfskuldaábyrgðar á efndum framangreinds kaupleigusamnings. Af þeim sökum gaf stefnandi út skuldabréf til Landsbankans hf. að fjárhæð 1.800.000 krónur. Samkvæmt skilmálum bréfsins skiptist höfuðstóll þess jafnt í A og B hluta. Stefnandi greiddi höfuðstól A-hluta bréfsins auk vaxta og þar greindra gjalda með mánaðarlegum afborgunum á þriggja ára tímabili. Var A- hluti bréfsins uppgreiddur hinn 1. nóvember 2019. Samkvæmt skilmálum bréfsins var B-hluti þess þar með felldur niður.

Með bréfi, dagsettu 19. maí 2021, krafði stefnandi stefnda um endurgreiðslu 1.700.000 króna vegna framangreinds auk vaxta. Því bréfi var svarað af hálfu stefnda með bréfi, dagsettu 2. júní sama ár, og því borið við að endurkrafa stefnanda væri fyrnd. Með bréfi til stefnda, dagsettu 8. júlí 2021, boðaði stefnandi að ef framangreind krafa væri ekki greidd innan sjö daga eða samband haft til að komast að samkomulagi um greiðslu hennar yrði mál höfðað til innheimtu kröfunnar. Engin viðbrögð voru við því bréfi af hálfu stefnda og var mál þetta höfðað í kjölfarið.

II.

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að hún hafi, annars vegar sem veðþoli vegna veðskuldabréfs í eigu Íslandsbanka hf., útgefnu af stefnda hinn 28. febrúar 2006 og hins vegar sem sjálfskuldaábyrgðarmaður á skuldbindingu stefnda samkvæmt kaupleigusamningi stefnda við Landsbankann hf., dagsettum 15. maí 2007, greitt til hlutaðeigandi lánardrottna gjaldfallnar skuldir samkvæmt umræddum gerningum sem hvíldu á stefnda. Þannig hafi stefnandi greitt annars vegar 800.000 krónur hinn 18. ágúst 2006 vegna skuldar stefnda samkvæmt framangreindu veðskuldabréfi og hins vegar 900.000 krónur í formi skuldabréfs sem hún hafi gefið út hinn 11. desember 2016 og verið uppgreitt hinn 11. nóvember 2019. Stefnandi eigi því endurkröfu á hendur stefnda fyrir samsvarandi fjárhæð og hún hafi greitt vegna skulda hans. Um grundvöll þeirrar kröfu vísist til meginreglna kröfuréttar um endurkröfurétt ábyrgðarmanna og veðsala sem greiða skuldir aðalskuldara. Í báðum tilvikum hafi verið um að ræða lánsamninga hvar stefndi hafi verið aðalskuldari og stefnandi annars vegar veðsali og hins vegar ábyrgðarmaður. Þá hafi umræddar lánsskuldir verið fallnar í gjalddaga og því hafi kröfuhafar getað gengið á stefnanda og krafið hana um greiðslu vegna skjalfestra skuldbindinga hennar og hafi stefnandi því verið nauðbeygð til að inna af hendi framangreindrar greiðslur til viðkomandi kröfuhafa til að forða fullnustuaðgerðum í fasteign hennar svo og frekari innheimtuaðgerðum með auknum kostnaði og óþægindum. Með áðurnefndum greiðslum stefnanda hafi orðið gjaldkræfar endurkröfur stefnanda á hendur stefnda, annars vegar hinn 18. ágúst 2016, 800.000 krónur, og hins vegar hinn 11. desember 2016, 900.000 krónur, eða samtals 1.700.000 krónur.

Samkvæmt 2. málslið 8. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda fyrnist endurkrafa ábyrgðarmanns á hendur aðalskuldara ekki fyrr en við lok þess fyrningarfrests sem ábyrgðarmaður hefði notið ef innleysta krafan hefði verið framseld honum. Að baki þessari reglu búi sú hugsun að ef fyrningarfrestur aðalkröfunnar er lengri en fjögur ár eigi sá sem leyst hafi hana til sín að njóta góðs af því. Horfa verði því til þess hver fyrningarfrestur aðalkrafnanna hafi verið, að gættum fyrningarslitum, þegar stefnandi hafi leyst þær til sín með greiðslum á síðari hluta ársins 2016.

Skuldir stefnda samkvæmt áðurgreindu skuldabréfi og áðurnefndum kaupleigusamningi hafi verið lánsskuldir sem fyrnist á tíu árum samkvæmt 5. gr. laga nr. 150/2007. Vakin sé athygli á því að greitt hafi verið inn á skuld samkvæmt umræddu skuldabréfi hinn 24. apríl 2013 og samkvæmt umræddum kaupleigusamningi hinn 29. nóvember 2013. Þá hafi stefndi auk þess viðurkennd skuld samkvæmt veðskuldabréfinu hinn 6. október 2015 þegar hann hafi undirritað skjal vegna veðflutnings, þar sem skuldin hafi verið tíunduð. Auk þess hafi stefndi viðurkennd kröfur samkvæmt báðum þessum gerningum með samþykki frumvarps til samnings um greiðsluaðlögun og þar með slitið fyrningu þeirra. Þá sé byggt á því að stefnandi hafi skilað þeirri bifreið sem framangreindur kaupleigusamningur hafi tekið til hinn 29. janúar 2013 samkvæmt fyrirliggjandi umráðaferli hennar og með því viðurkennt skuld samkvæmt samningnum enda hefði hann ella átt rétt til afsals fyrir bifreiðinni samkvæmt skilmálum samningsins. Með greiðslum þessum og athöfnun svo og undirritun stefnda hafi fyrningu krafnanna hvorrar um sig verið slitið á viðkomandi tímum og nýr tíu ára fyrningarfrestur hafist samkvæmt 14. gr. laga nr. 150/2007. Að þessu gættu og með vísan til 2. málsliðar 8. gr. sömu laga séu endurkröfur stefnanda því ekki fyrndar.

Framangreindu til viðbótar hafi stefndi aukinheldur viðurkennt endurkröfu stefnanda og slitið þar með fyrningu hennar samkvæmt framangreindri 14. gr. laga nr. 150/2007. Vísist þar um til dæmis til fyrirliggjandi skriflegrar yfirlýsingar hinn 27. júlí 2017 í skilaboðum hvar stefndi segi: „[...] um leið og ég er búin að klára þetta mun ég fara af stað í að borga þér“. Í þessum orðum felist viðurkenning á tilvist endurkröfu stefnanda og loforð um greiðslu hennar. Orðsending þessi hafi komið í kjölfar munnlegs samtals milli aðila hvar stefnandi hafi gengið, einu sinni sem oftar, á stefnda um endurgreiðslu skuldarinnar. Þessi orðsending svo og önnur ítrekuð samskipti þeirra á milli um skuldina hafi skapað réttmætar væntingar um að stefndi gerði ekki ágreining um kröfu sem hann hafi viðurkennt og lofað að greiða oftsinnis. Mál þetta hafi verið höfðað áður en fjögur ár voru liðin frá þessari yfirlýsingu og því sé endurkrafa stefnanda ekki fyrnd.

Endurkröfur stefnanda á hendur stefnda sem mál þetta hverfist um hafi orðið gjaldkræfar þegar stefnandi hafi greitt skuldir sem hvílt hafi á stefnda svo sem áður greini. Upphafsdagur dráttarvaxta sé markaður 26. júlí 2017 í því skyni að málið sé höfðað innan fjögurra ára frá upphafsdegi dráttarvaxtakröfu. Loks byggir stefnandi á því að mótmæli stefnda við framangreindum upphafsdegi dráttarvaxtakröfu hennar séu of seint fram komin enda hafi þau ekki komið fram í greinargerð hans heldur fyrst með bókun sem lögð hafi verið fram í þinghaldi hinn 6. janúar 2022.

Um lagarök vísar stefnandi til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga, svo og meginreglna um endurkröfurétt ábyrgðarmanna og veðþola þegar greiddar eru skuldir þriðja manns. Kröfu um dráttarvexti, þar með talið vaxtavexti, styður stefnandi við lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Loks vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála kröfu sinni um málskostnað til stuðnings og til laga nr. 50/1998 um virðisaukaskatt kröfu sinni um virðisaukaskatt á málflutningsþóknun til stuðnings. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og því sé nauðsynlegt að taka tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar.

III.

Helstu málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir kröfu sína um sýknu í fyrsta lagi á því að stefnukröfur séu fyrndar. Um sé að ræða skuldabréf sem bæði hafi verið gefin út í tíð laga nr. 14/1905 en samkvæmt laga skilareglu 28. gr. núgildandi fyrningarlaga nr. 150/2007 gildi þau ekki um kröfur sem stofnast hafi til fyrir gildistöku þeirra þann 1. janúar 2008. Fyrningarfrestur skuldabréfanna reiknist því samkvæmt eldri lögum en endurgreiðslukrafan fari eftir reglum nýju laganna.

Í bréfi lögmanns stefnanda, dagsettu 8. júlí 2021, komi réttilega fram að krafa um endurgreiðslu vegna ábyrgðarkrafna hafi tvöfaldan fyrningarfrest, annars vegar 4 ár frá því að ábyrgðarmaður greiði kröfuna eða hluta hennar en hins vegar að krafan fyrnist þó ekki fyrr en aðalkrafan hefði fyrnst. Aftur á móti gæti þess misskilnings í umræddu bréfi að upprunalega krafan fyrnist á tíu árum. Slíkt eigi við um öll skuldabréf samkvæmt nýrri lögum og sé meginreglan samkvæmt 4. gr. eldri fyrningarlaga nr. 14/1905 en frá þeirri reglu séu í þeim lögum undantekningar. Í 1. tölulið 4. gr. eldri fyrningarlaga nr. 14/1905, segi að á tíu árum fyrnist: „Kröfur samkvæmt skuldabréfi, dómi eða opinberri sátt, er ekki falla undir ákvæði 2. gr. Að því er snertir kröfur þær, er um ræðir í 2.-4. tölulið 3. gr., gildir 10 ára fyrning þó því aðeins, að skuldabréf sé út gefið, dómur genginn eða sátt gerð, eftir að krafan féll í gjalddaga, eða var orðiðn sjálfstæð skuldakrafa á annan veg, eða rentumiði hafi verið útgefinn fyrir vöxtum eða annarri sams konar kröfu.“ Vísi ákvæðið hér til þess að það taki til annarra skuldabréfakrafna en þeirra sem falli undir ákvæði 2. gr. en þó að undantekning frá 10 ára fyrningarfresti eigi ekki við þegar ákveðin skilyrði séu fyrir hendi sem ekki eigi við hér. Í 3. gr. laga nr. 14/1905 séu tilgreindar þær kröfur sem fyrnist á 4 árum en samkvæmt 3. tölulið greinarinnar falli þar undir kröfur er lögtaksrétt hafi. Skuldabréfin sem upprunalegar kröfur stafi frá séu með beinni aðfararheimild og falli því skýrlega undir þennan tölulið og fyrnist þar með á 4 árum.

Hvað varði meinta viðurkenningu á skuld samkvæmt samtali stefnanda og stefnda sé því hafnað að um rof á fyrningu umþrættra krafna sé að ræða. Því sé mótmælt að stefndi hafi lofað greiðslu og uppgjöri við stefnanda vegna umstefndra krafna. Sönnunarbyrðin fyrir því að samtalið snúi að umþrættum kröfum hvíli á stefnanda. Þá verði einnig að líta til þess að jafnvel þótt litið væri svo á að samtalið varðaði umþrættar endurgreiðslukröfur þá hafi í dómaframkvæmd verið gerð rík krafa til skýrleika viðurkenningar til þess að um rof á fyrningu geti verið að ræða og jafnframt að fyrningu sé ekki slitið fyrir stærri hluta kröfunnar en viðurkenningin nái til. Í ljósi þess að veðskuldir þær sem um ræði hafi orðið til á hjúskapartíma aðila og farið í sameiginlega neyslu þeirra og jafnframt þess að stefndi hafi átt í verulegum greiðsluvanda og verið á þeim tíma sem umþrætt samtal hafi átt sér stað að ljúka greiðsluaðlögun með greiðslu á eftirstöðvum samningskrafna og jafnframt þess að stefndi hafi verið eignalaus, hafi þá nýlokið BA-námi í sagnfræði, hafi verið tekjulágur einstæður faðir með þrjú börn og á leigumarkaði verði að telja ljóst að stefndi hafi aldrei lofað greiðslu á öllum endurkröfum stefnanda, hvorki með fyrirliggjandi skilaboðum á milli aðila né í öðrum samskiptum. Að öllu framansögðu virtu beri því að sýkna stefnda vegna fyrningar.

Stefndi byggir í öðru lagi á því að réttaráhrif greiðsluaðlögunarsamnings hans leiði til þess að sýkna beri hann af kröfu stefnanda. Stefndi hafi sótt um greiðsluaðlögun hjá embætti umboðsmanns skuldara í október 2012 enda hafi hann þá átt við alvarlegan greiðsluvanda að etja og tekjur hans verið langt undir framfærslukostnaði og afborgunum lána. Við umsókn stefnda um greiðsluaðlögun hafi honum verið veitt greiðsluskjól samkvæmt 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga, sbr. II. ákvæði til bráðabirgða. Umsóknarferlinu hafi lokið með greiðsluaðlögunarsamningi þar sem veittur hafi verið 36 mánaða greiðslufrestur á samningskröfum. Að samningstíma loknum hafi stefndi greitt Landsbankanum hf. 10% af eftirstöðvum samningsins en bankinn fellt 90% kröfunnar niður. Þá hafi 90% af samningskröfum hans við Íslandsbanka hf. verið felldar niður auk þess sem bankinn hafi afskrifað þau 10% sem eftir hafi staðið vegna bágrar fjárhagsstöðu stefnda. Allar kröfur sem samningurinn hafi tekið til séu því að fullu efndar en samkvæmt 2. mgr. 21. gr. laga nr. 101/2010 hafi efndir kröfu í samræmi við samning um greiðsluaðlögun sömu áhrif og ef krafan hefði verið efnd eftir upphaflegu efni sínu. Telji stefndi að af þessu ákvæði laganna leiði að réttaráhrif fyrir skuldarann eigi að vera þau að hann geti ekki síðar verið krafinn um frekari greiðslur vegna samningskrafna, hvort heldur sem er af hálfu upphaflegra kröfuhafa eða annarra sem síðar eignist kröfuna, svo sem ábyrgðarmanna sem greitt hafi í samræmi við ábyrgð sína. Væri slík túlkun í andstöðu við téð lagaákvæði og jafnframt í ósamræmi við markmiðsákvæði 1. gr. laga nr. 101/2010.

Framangreindu til viðbótar leiði af 3. mgr. 16. gr. laga nr. 101/2010 og athugasemdum við 21. gr. þeirra að ekki verði litið svo á að ábyrgðarmenn geti eignast endurkröfu á hendur skuldara sem efnt hafi samning um greiðsluaðlögun enda fæli það ekki í sér sömu áhrif fyrir skuldarann og ef krafan hefði verið efnd samkvæmt upphaflegu efni sínu auk þess sem samningurinn væri þá ekki til þess fallinn að ná markmiði laganna um að koma á jafnvægi á milli skulda og greiðslugetu en mismunur á heildarkröfum samnings og kröfum tryggðum með ábyrgð hafi verið tæplega 30.000 krónur af ríflega 13.000.000 króna og fæli slík túlkun því í reynd í sér eftirgjöf sem næmi innan við 0,3% af heildakröfum. Þannig geti ákvæði 4. mgr. 7. gr. samningsins sem kveði á um að hann taki ekki til ábyrgðarmanna ekki leitt til þess að eftirgefnar kröfur verði aftur virkar kröfur á hendur skuldara sem efnt hafi greiðsluaðlögunarsamning.

Stefnandi hafi verið meðvituð um að þær kröfur sem hún hafi greitt vegna ábyrgðanna hafi verið kröfur sem féllu undir samning stefnda um greiðsluaðlögun og hafi henni því mátt vera ljóst að hún myndi ekki eignast endurkröfu é hendur stefnda með greiðslu til kröfuhafa. Ef stefnandi telji sig jafnframt ekki bundna af samningnum og réttaráhrifum hans samkvæmt lögunum hefði henni verið réttara að neita að greiða upphaflegum kröfuhöfum með vísan til þess eða beina nú kröfum sínum að þeim á þeim grundvelli að hún hafi verið í lögvillu við greiðslu.

Loks mótmælir stefndi sérstaklega upphafstíma dráttarvaxtakröfu stefnanda. Ekki hafi verið samið sérstaklega um gjalddaga á umstefndri endurgreiðslukröfu og beri því að reikna dráttarvexti þegar mánuður er liðinn frá því að kröfuhafi sannanlega krafði skuldara um rétta greiðslu. Stefnandi hafi fyrst krafið stefnda um greiðslu með bréfi, dagsettu 19. maí 2021. Fyrsti mögulegi upphafsdagur dráttarvaxta sé því 19. júní 2021.

Um lagarök vísar stefndi til reglna samninga- og kröfuréttar, meðal annars reglna um endurkröfur ábyrgðarmanna, laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga, einkum 1., 11., 16. og 21. gr. þeirra sem og II. ákvæði til bráðabirgða, laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn, einkum 3. mgr. 9. gr., laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007, einkum 28. gr. og eldri laga um sama efni nr. 14/1905, einkum 3. og 4. gr. þeirra. Kröfu sinni um málskostnað til stuðnings vísar stefndi til 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Niðurstaða

Líkt og að framan er rakið stendur ágreiningur málsaðila um það hvort stefnda beri að endurgreiða stefnanda fjárhæð sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af stefnda og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum stefnda á kaupleigusamningi. Stefndi krefst sýknu af endurkröfu stefnanda. Í fyrsta lagi á þeim grundvelli að endurkrafa stefnanda sé fyrnd og í öðru lagi á þeim grundvelli að af samningi stefnda um greiðsluaðlögun leiði að stefnandi eigi ekki endurkröfu á hendur honum.

Þegar veðþoli í því skyni að gæta réttmætra hagsmuna sinna eða ábyrgðarmaður greiðir kröfuhafa skuld aðalskuldara í heild eða að hluta á grundvelli ábyrgðarskuldbindingar sinnar eignast hann endurkröfu fyrir samsvarandi fjárhæð á hendur aðalskuldara. Þegar stefnandi annars vegar innti af hendi 800.000 krónur hinn 18. ágúst 2016 vegna skuldar stefnda við Íslandsbanka hf. og hins vegar þegar hún gaf út skuldabréf að fjáræð 900.000 hinn 11. desember 2016 vegna skuldar stefnda við Landsbankann hf. eignaðist hún samkvæmt því endurkröfu á hendur stefnda fyrir samsvarandi fjárhæð. Samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda er almennur fyrningarfrestur kröfuréttinda fjögur ár. Samkvæmt 2. málslið 8. gr. sömu laga fyrnist endurkrafa þess skuldara sem efnir skuldbindingu þegar fleiri en einn eru ábyrgir gagnvart kröfuhafa þó ekki fyrr en við lok þess fyrningarfrests sem hann hefði notið ef innleysta krafan hefði verið framseld honum. Af þessu ákvæði leiðir að fyrningarfrestur endurkröfu stefnanda á hendur stefnda er hinn sami og fyrningarfrestur kröfu annars vegar Íslandsbanka hf. og hins vegar Landsbankans hf. á hendur stefnda var þegar stefnandi innti af hendi framangreindar greiðslur.

Líkt og áður greinir grundvallaðist krafa Íslandsbanka hf. á hendur stefnda á veðskuldabréfi sem stefndi gaf út hinn 28. febrúar 2006 og krafa Landsbankans hf. á hendur stefnda á kaupleigusamningi sem stefndi gerði við Avant hf. hinn 15. maí 2007. Samkvæmt lagaskilaákvæði 28. gr. laga nr. 150/2007 gilda því lög nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda um fyrningu þeirra krafna. Samkvæmt 1. tölulið 4. gr. þeirra laga fyrnast kröfur samkvæmt skuldabréfi á 10 árum og samkvæmt 2. tölulið sömu greinar gildir hið sama um kröfur sem byggjast á peningalánum enda ekki settur annar fyrningarfrestur fyrir slíkar kröfur í 2. og 3. gr. umræddra laga. Samkvæmt þessu var fyrningarfrestur krafna bæði Íslandsbanka hf. og Landsbankans hf. á hendur stefnda 10 ár og breytir í því sambandi engu þótt kveðið sé á um það í áðurgreindu veðskuldabréfi að gera megi aðför til fullnustu skuldarinnar án undangengins dóms eða réttarsáttar samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför enda verður slíku ekki jafnað við lögtaksrétt í skilningi 3. tölulið 3. gr. laga nr. 14/1905, sbr. dóm Hæstaréttar frá 2. nóvember 2017 í máli nr. 372/2017. Samkvæmt framlögðum gögnum greiddi stefndi síðast til Íslandsbanka hf. af áðurgreindu veðskuldabréfi hinn 24. apríl 2013 og til Landsbankans hf. af umræddum kaupleigusamningi hinn 29. nóvember 2013. Í þeim greiðslum fólst í hvoru tilviki fyrir sig ótvíræð viðurkenning stefnda á skuld hans við viðkomandi fjármálafyrirtæki í skilningi 6. gr. laga nr. 14/1905. Við sama tímamark hófst því nýr 10 ára fyrningarfrestur í hvoru tilviki fyrir sig samkvæmt síðastgreindu ákvæði og voru kröfurnar því báðar ófyrndar þegar mál þetta var höfðað hinn 15. júlí 2021. Var endurkrafa stefnda því samkvæmt framansögðu einnig ófyrnd þegar mál þetta var höfðað óháð því hvort framlögð samskipti milli málsaðila feli í sér viðurkenningu á tilvist hennar af hans hálfu. Verður stefndi því ekki sýknaður á þeim grundvelli að endurkrafa stefnanda sé fyrnd.

Í málinu liggur fyrir samþykkt frumvarp um greiðsluaðlögun stefnda samkvæmt lögum nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga en með samþykki þess og undirritun viðeigandi aðila komst á samningur um greiðsluaðlögun stefnda í samræmi við efni frumvarpsins. Í umræddum samningi eru þær skuldir stefnda við annars vegar Íslandsbanka hf. og hins vegar Landsbankann hf. sem mál þetta lýtur að báðar tilgreindrar á meðal lýstra krafna og tekið fram að um samningskröfur tryggðar með ábyrgð þriðja aðila sé að ræða. Samkvæmt samningnum stóð umrædd krafa Íslandsbanka hf. á hendur stefnda á þeim tíma í 2.812.996 krónum og krafa Landsbankans í 2.697.133 krónum. Heildarfjárhæð þeirra samningskrafna sem undir greiðsluaðlögun stefnda féllu var samkvæmt samningnum 13.057.296 krónur og var Íslandsbanki hf. kröfuhafi þeirra allra að framangreindri kröfu Landsbankans hf. og 29.809 króna kröfu Reykjanesbæjar undanskildum. Þá kemur fram að lengd greiðsluaðlögunartímabils sé 36 mánuðir frá því að samningurinn taki gildi. Ekki kemur fram í fyrirliggjandi samningi hvenær hann tók gildi. Í honum kemur hins vegar fram að lánardrottnum sé veittur þriggja vikna frestur til að taka afstöðu til frumvarpsins, þ.e. frá 7. mars 2013 til og með 28. mars 2013. Samkvæmt 4. mgr. 17. gr. laga nr. 101/2010 telst frumvarp til samnings um greiðsluaðlögun samþykkt þegar allir lánardrottnar sem málið snertir hafa samþykkt það. Þá kemur fram að lánardrottinn teljist hafa samþykkt slíkt frumvarp hafi hann fengið senda tilkynningu um það í samræmi við 1. mgr. sömu greinar og ekki lýst því yfir að hann leggist gegn viðkomandi frumvarpi áður en þriggja vikna fresturinn renni út. Samkvæmt 5. mgr. sömu greinar skulu svo skuldari, umsjónarmaður og umboðsmaður skuldara undirrita frumvarp til samnings um greiðsluaðlögun ef það telst samþykkt og tekur samningurinn þá þegar gildi. Má því ætla að samningur stefnda um greiðsluaðlögun hafi tekið gildi öðru hvorum megin við mánaðamót mars og apríl 2013 og að greiðsluaðlögun stefnda hafi lokið á sama tíma árs 2016.

Í framangreindum samningi kemur fram að ekki verði um að ræða greiðslur af samningskröfum á tímabili greiðsluaðlögunar og að samningskröfuhafar samþykki að veita 36 mánaða greiðslufrest af kröfum sínum sem og að þær skuli á greiðsluaðlögunartímabilinu eingöngu bera þá vexti og eftir atvikum verðtryggingu sem þær hefðu borið í skilum án tillits til gjalddaga. Þá kemur fram að umsjónarmaður telji að veita þurfi stefnda 90% eftirgjöf af samningskröfum að greiðsluaðlögunartímabili loknu. Loks kemur þar fram að eftirgjöf krafna taki einungis til skuldara en ekki ábyrgðarmanna.

Í málinu liggur fyrir tölvubréf frá Íslandsbanka, dagsett 17. desember 2021, þar sem fram kemur að í samræmi við staðfestan samning stefnda um greiðsluaðlögun hafi 90% af samningskröfum verið felldar niður. Þá hafi Íslandsbanki afskrifað 10% eftirstöðvar skulda hans við bankann sem tapaða viðskiptakröfu. Þær eftirstöðvar séu þó allt að einu skuld við bankann. Þá liggur fyrir tölvubréf frá Landsbankanum hf., dagsett 6. desember 2021, þar sem fram kemur að með vísan til beiðni staðfestist að Landsbankinn hf. hafi fellt niður 90% af kröfu á hendur stefnda er fallið hafi undir greiðsluaðlögunarsamning hans. Stefndi sé því ekki í skuld við Landsbankann hf. vegna umræddrar kröfu.

Stefndi byggir á því að þar sem umrædd fjármálafyrirtæki hafi samkvæmt framansögðu gefið eftir kröfur sínar á hendur honum samkvæmt ákvæðum greiðsluaðlögunarsamnings hans þar að lútandi geti stefnandi ekki átt endurkröfu á hendur honum vegna þess sem hún greiddi þeim upp í viðkomandi skuldir hans. Því til stuðnings vísar stefndi í fyrsta lagi til þess að samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga um ábyrgðarmenn nr. 32/2009, sbr. 36. gr. laga nr. 101/2010, skuli nauðasamningur eða önnur eftirgjöf, þar með talið nauðasamningur til greiðsluaðlögunar og samningur um greiðsluaðlögun, sem kveði á um lækkun kröfu á hendur lántaka eða aðalskuldara hafa sömu áhrif til lækkunar kröfu á hendur ábyrgðarmanni. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. sömu laga sé með ábyrgðarmanni átt við einstakling sem gangist persónulega í ábyrgð eða veðsetji tilgreinda eign sína til tryggingar efndum lántaka. Áðurgreint ákvæði í greiðsluaðlögunarsamningi hans um að eftirgjöf krafna taki einungis til hans ekki ábyrgðarmanna hafi farið gegni þessu ákvæði. Þegar af þeirri ástæðu hafi stefnandi greitt viðkomandi fjármálafyrirtækjum umfram skyldu og geti því ekki átt endurkröfu á hendur stefnda. Á þetta verður ekki fallist. Samkvæmt dómaframkvæmd Hæstaréttar gildir umrætt ákvæði eingöngu um ábyrgðarskuldbindingar sem stofnað er til eftir gildistöku viðkomandi laga enda nýtur kröfuréttur á hendur ábyrgðarmönnum verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar og verður ekki skertur án bóta með afturvirkri íþyngjandi löggjöf, sbr. dóma Hæstaréttar frá 16. september 2010 í máli nr. 462/2010 og 25. nóvember 2010 í máli nr. 274/2010. Þar sem áðurgreint veðskuldabréf var gefið út hinn 28. febrúar 2006 og umræddur kaupleigusamningur undirritaður hinn 15. maí 2007 gildir ákvæði 3. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2009, sbr. 36. gr. laga nr. 101/2010, því ekki um ábyrgðarskuldbindingar stefnanda samkvæmt þeim.

Í öðru lagi vísar stefndi til þess að ef kröfuhafi gefi aðalskuldara eftir kröfu að einhverju eða öllu leyti gildi sú meginregla að ábyrgðarmaður losni undan skuldbindingu sinni í sama mæli. Stefnandi hafi því einnig af þeirri ástæðu greitt viðkomandi fjármálafyrirtækjum umfram skyldu. Á þetta verður ekki heldur fallist enda gildir umrædd meginregla ekki almennt um eftirgjöf krafna á hendur aðalskuldara samkvæmt samningi um skuldaskil líkt og framangreint ákvæði 3. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2009, sbr. 36. gr. laga nr. 101/2010, ber vott um og skýrlega tekið fram í greiðsluaðlögunarsamningi stefnda að eftirgjöf krafna taki einungis til hans ekki ábyrgðarmanna.

Samkvæmt framansögðu er það mat dómsins að þrátt fyrir þrátt fyrir áðurgreinda eftirgjöf krafna á hendur stefnda á grundvelli samnings hans um greiðsluaðlögun hafi stefnandi verið bundin af ábyrgðarskuldbindingum sínum og henni því borið að efna þær að því marki sem viðkomandi fjármálafyrirtæki gerðu kröfu um. Verður stefndi því ekki sýknaður á þeim grundvelli að stefnandi hafi greitt umræddum fjármálafyrirtækjum upp í skuldir stefnda við þau umfram skyldu.

Í þriðja lagi vísar stefndi svo til þess að hann hafi efnt greiðsluaðlögunarsamning sinn að fullu. Samkvæmt 2. mgr. 21. gr. laga nr. 101/2010 hafi efndir kröfu í samræmi við samning um greiðsluaðlögun sömu áhrif og ef krafan hefði verið efnd eftir upphaflegu efni sínu. Því geti stefnandi ekki átt endurkröfu á hendur honum vegna þess sem hún hafi greitt viðkomandi kröfuhöfum á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna enda gengi slíkt bersýnilega gegn markmiði laga nr. 101/2010. Þetta hafi hún mátt vita enda hafi hún verið upplýst um greiðsluaðlögunarumleitanir stefnda og frestun greiðslna á meðan á þeim stæði í samræmi við 4. mgr. 10. gr. laga nr. 101/2010. Hvað þessa málsástæðu stefnda varðar er til þess að líta að í lögum nr. 101/2010 er ekki að finna ákvæði sambærilegt fyrri málslið 2. mgr. 60. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt síðastgreindu ákvæði bindur nauðsamningur þegar hann er kominn á lánardrottna og þá sem í stað þeirra koma um samningskröfur þeirra og þær kröfur sem samningsveð er fyrir í eign skuldarans og nauðasamningurinn hefur áhrif á. Af þessu ákvæði leiðir að nauðasamningur fyrir aðalskuldara nær einnig til endurkröfu ábyrgðarmanns, sem hefur staðið kröfuhafa skil á grundvelli ábyrgðarinnar, en aðilaskipti verða að kröfunni við greiðslu ábyrgðarmanns. Samkvæmt þessu verður aðalskuldari því aldrei krafinn um greiðslu umfram það sem leiðir af nauðasamningi, hvorki beint af kröfuhafa né af ábyrgðarmanni. Hefði ætlun löggjafans verið sú að samningur um greiðsluaðlögun samkvæmt lögum nr. 101/2010 hefði sömu réttaráhrif að þessu leyti og nauðasamningur samkvæmt reglum III. þáttar laga nr. 21/1991 hefði á sama hátt þurft að taka það skýrlega fram í lögum nr. 101/2010 enda nýtur endurkrafa ábyrgðarmanns sem greiðir kröfuhafa skuld aðalskuldara í heild eða að hluta á grundvelli ábyrgðarskuldbindingar sinnar verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar líkt og önnur kröfuréttindi og verður því ekki skert án lagafyrirmæla nema ábyrgðarmaður gefi hana eftir sjálfur. Það gerði stefnandi ekki en hún átti hvorki aðild að greiðsluaðlögunarsmningi stefnda né var upplýst um efni hans enda gera ákvæði laga nr. 101/2010 ekki ráð fyrir slíku. Breytir engu í því sambandi þótt hún hafi fengið tilkynningu um greiðsluaðlögunarumleitanir stefnda og frestun greiðslna á meðan á þeim stæði en hún átti í kjölfar þeirrar tilkynningar enga aðkomu að þeim umleitunum.

Að framangreindu virtu verður því ekki fallist á það með stefnda að eftirgjöf áðurgreindra fjármálafyrirtækja á kröfum á hendur honum á grundvelli samnings hans um greiðsluaðlögun leiði til þess að stefnandi eigi ekki endurkröfu á hendur honum fyrir samsvarandi fjárhæð og hún greiddi viðkomandi fjármálafyrirtækjum upp í skuldir hans á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna enda nýtur sú krafa líkt og áður greinir verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar. Verður stefndi því ekki sýknaður á þeim grundvelli.

Samkvæmt öllu framansögðu er það niðurstaða dómsins að stefndi skuli greiða stefnanda 1.700.000 krónur. Er enn fremur fallist á að umrædd fjárhæð beri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Ekki þykir þó lagagrundvöllur til að miða upphafstíma dráttarvaxta við fyrra tímamark en 19. júní 2021 þegar liðinn var mánuður frá því að stefnandi sannanlega krafði stefnda um greiðslu óháð því hvenær mótmæli stefnda við umkröfðum upphafstíma dráttarvaxta komu fram.

Að virtum úrslitum málsins og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða stefnanda málskostnað sem þykir eins og mál þetta er vaxið hæfilega ákveðinn 1.000.000 króna.

Hulda Árnadóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Fyrir uppkvaðningu hans var fyrirmæla 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 gætt.

Dómsorð:

Stefndi, B, skal greiða stefnanda, A, 1.700.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 19. júní 2021 til greiðsludags. Stefndi greiði stefnanda 1.000.000 króna í málskostnað.