Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli F á hendur Í og A var vísað frá dómi. Málið höfðaði F til ógildingar á ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um útgáfu meistarabréfs í pípulögnum til handa A. Í hinum kærða úrskurði, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var komist að þeirri niðurstöðu að F hefði borið að beina dómkröfum sínum að sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu sem tekið hefði umrædda ákvörðun en ákvörðunin hefði ekki sætt endurskoðun á æðra stjórnsýslustigi. Krefðist Í frávísunar málsins á þessum grunni og yrði að fallast á hana af framangreindum sökum en stjórnvaldsákvörðuninni yrði ekki hnekkt fyrir dómi nema viðeigandi stjórnvald hefði aðild að úrlausn dómsmálsins. Þá var ekki fallist á með F að það hefði lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómkröfunnar. Var kröfum F því vísað frá dómi.
Ágreiningur málsaðila átti rætur að rekja til málshöfðunar F ehf. gegn U, H hf. og L hf. meðal annars til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar raforkumála og viðurkenningar á skaðabótaskyldu H hf. og L hf. vegna tjóns F hf. sem leiddi af uppsögn á nánar tilgreindum samningi aðila um tengingu við dreifikerfi H hf. og L hf. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu um ógildingu fyrrnefnds úrskurðar vísað frá þar sem Raforkueftirliti U var ekki stefnt til varnar, enda væri um að ræða sjálfstæðan lögaðila sem gæti átt réttindi og borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar var rakið að þegar málið hefði verið höfðað hefði ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 110/2024 um Umhverfis- og orkustofnun, þar sem mælt er fyrir um skipun skrifstofustjóra Raforkueftirlitsins, ekki tekið gildi. Yrði því að líta svo á að þá hefði forstjóri U borið stjórnunarlega ábyrgð á rekstri Raforkueftirlitsins, sbr. 2. gr. laga nr. 110/2024. Hafði Raforkueftirlitið ekki aðildarhæfi á þeim tíma og var því réttum aðila stefnt til varnar. Var ákvæði úrskurðar héraðsdóms því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar um þá kröfu. Þá var staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun á viðurkenningarkröfu F ehf.
Stefndi var sýknaður á grundvelli aðildarskorts af viðurkenningarkröfu stefnanda vegna líkamstjóns af völdum slyss sem hún varð fyrir í starfi. Leitt taldist í ljós að annað félag en stefndi hefði verið vinnuveitandi stefnanda þegar slysið varð. Eins og atvikum var háttað var stefnda gert að bera hluta málskostnaðar í málinu.
Eden Mining ehf (
Gísli Guðni Hall lögmaður)
gegn
Björgvini Ibsen Helgasyni, Elisabeth Saguar Sierra, Guðna Geir Kristjánssyni, Guðrúnu Ólafsdóttur, Guðrúnu Sigríði Kristinsdóttur, Halldóri Ólafssyni, Jóni Árna Jónssyni, Karli Jóhanni Guðnasyni, Kirsten Brödsgaard Larsen, Kristínu Guðrúnu Jónsdóttur, Lindu Dís Guðbergsdóttur, Magnúsi Kristjánssyni, Óðni Pétri Vigfússyni, Ólafi Sigurðssyni, Ómari Torfasyni, Pétri Ottóssyni, Sigrúnu Ruth Lopez Jack, Sigurgeiri Bjarnasyni, Smára Hólm Kristóferssyni, Sólveigu Hjördísi Jónsdóttur og Styrmi Geir Ólafssyni (
Kristinn Hallgrímsson lögmaður)
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins. Í málinu deildu aðilar einkum um hvort varnaraðilar, sem allir nema tveir voru meðlimir í Kirkju sjöunda dags aðventista á Íslandi, ættu lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um ógildingu samnings kirkjunnar við E ehf. um einkarétt félagsins til nýtingar jarðefnanáma í landi kirkjunnar. Kröfu sína um ógildingu hins umdeilda samnings byggðu varnaraðilar meðal annars á 17. gr. laga nr. 110/2021 um félög til almannaheilla. Hæstiréttur vísaði til þess að varnaraðilar hefðu í málatilbúnaði sínum ekki með viðhlítandi hætti gert grein fyrir hvernig heimild þeirra til að krefjast með málshöfðun ógildingar á ákvörðun félags á grundvelli 17. gr. laga nr. 110/2021 gæti skapað þeim stöðu aðila í dómsmáli þar sem gerð væri krafa á hendur viðsemjanda kirkjunnar um ógildingu á samningi sem hann hefði gert við hana. Þá hefðu þeir ekki reifað með viðhlítandi hætti á hvaða öðrum grundvelli þeir gætu haft lögvarða hagsmuni af kröfu sinni. Var málatilbúnaður varnaraðila um hvaða lögvarða hagsmuni þeir hefðu af kröfu um ógildingu samnings kirkjunnar og E ehf. og um aðild þeirra að máli um það sakarefni svo vanreifaður og í andstöðu við e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að málið þótti ekki tækt til efnislegrar meðferðar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og málinu vísað frá héraðsdómi.
A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að A yrði gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur af þeim fjármunum sem A fékk úthlutað úr dánarbúi móður sinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins og málatilbúnaði B væri ljóst að hún sæti í óskiptu búi eftir eiginmann sinn, föður A, sbr. II. kafla erfðalaga nr. 8/1962. Samkvæmt 11. og 12. gr. þeirra laga hefði maki sem situr í óskiptu búi eignarráð og forræði á fjármunum búsins í lifanda lífi. Þar sem dómkrafa hennar lyti að því að endurheimta fjármuni sem hún teldi að hefðu ranglega verið greiddir A við einkaskipti á þeim hluta bús föður A sem laut að móðurarfi hans hefði B lögmæta aðild að því að krefjast endurgreiðslu fjár til búsins vegna ráðstafana sem hún teldi hafa rýrt búið með ólögmætum hætti. Fyrir Landsrétti byggði A á því að hann hefði ekki fengið neina greiðslu frá föður sínum vegna móðurarfs og að engin gögn væru til staðar sem staðfestu að dánarbúi móður hans hefði verið skipt. Þar sem í gögnum málsins lá fyrir að A hafði sérstaklega leitað eftir upplýsingum um móðurarf sinn árið 1974 með aðstoð lögmanns og að A hefði gert samkomulag við föður sinn um að arfshluti móður hans skyldi greiddur út til hans taldi Landsréttur að leggja yrði til grundvallar að A hafi verið kunnugt um að skipti höfðu þegar farið fram á búi móður hans þegar einkaskiptagerð var gerð í júlí 2022. Því væri ekki unnt að líta svo á að sanngjarnt hefði verið í ljósi atvika og stöðu aðila, þar á meðal þess að hvaða leyti þeim mátti vera kunnugt um samkomulag A við föður sinn 1974, að einkaskiptagerðin væri miðuð við að engin skipti hefðu farið fram á búi móður hans. Niðurstaða Landsréttar var því sú að einkaskiptagerðin gæti ekki verið lögmætur grundvöllur fyrir greiðslu til A úr búi föður hans og móður, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Var honum því gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur.
Krafa gerð um geymslugjöld vegna bifreiðar sem flutt var inn til landsins en ekki leyst út úr tolli og var því fyrir tilstuðlan flutningsaðilans fargað. Málástæðu um aðildarskort stefndu hafnað en einungis fallist að litlu leyti á kröfur flutningsaðila og málskostnaður felldur niður.
Félag pípulagningameistara höfðaði mál gegn íslenska ríkinu og A og krafðist ógildingar á ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um útgáfu meistarabréfs í pípulögnum til handa A. Stefndu kröfðust frávísunar málsins. Í úrskurði héraðsdóms var annars vegar talið að stefnanda hefði borið að beina kröfum sínum að sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu, sem tók hina umdeildu stjórnvaldsákvörðun. Hins vegar hefði Félag pípulagningameistara ekki þá lögvörðu hagsmuni sem áskildir væru til að krefjast ógildingar atvinnuréttinda annars manns fyrir dómi. Var málin því vísað frá dómi.
B var í hinum áfrýjaða dómi sakfelldur fyrir manndráp, tilraunir til manndráps og eignaspjöll. Var B dæmdur til átta ára fangelsisvistar og meðal annars gert að greiða A 500.000 krónur auk nánar tiltekinna vaxta og dráttarvaxta. A undi ekki niðurstöðu héraðsdóms um bótakröfu sína og skaut þeim þætti málsins til Landsréttar á grundvelli heimildar í 3. málslið 3. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála en aðrir hlutar hins áfrýjaða dóms sættu ekki endurskoðun Landsréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki hefði orðið breyting á aðild þótt fyrirsvar hefði breyst vegna lögræðis málsaðila og því væri aðildarskorti ekki til að dreifa. Til stuðnings miskabótakröfu sinni vísaði A bæði til a- og b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Kvað Landsréttur að þótt fallast mætti á að báðir liðir gætu átt við yrði ekki talið að það hefði, eins og atvikum væri háttað, sérstaka þýðingu við ákvörðun á fjárhæð bóta. Taldi Landsréttur að af gögnum málsins yrði ótvírætt ráðið að árás B hefði haft verulegar andlegar afleiðingar fyrir A sem leiddu jafnframt til líkamlegra einkenna. Einnig bæri skýrsla A fyrir héraðsdómi skýrlega með sér það áfall sem A hefði orðið fyrir. Þá yrði að leggja til grundvallar að ásetningur B hefði verið styrkur. Á hinn bóginn hefðu þau afbrot sem B var sakfelldur fyrir ekki beinst með beinum hætti að A þrátt fyrir að hún tengdist atburðarásinni og hefði orðið fyrir tjóni vegna hennar. Þá væru bætur samkvæmt I. kafla skaðabótalaga ekki til úrlausnar í málinu. Samkvæmt framangreindu meðal annars og að öllum málsatvikum og gögnum virtum þótti sanngjörn fjárhæð bóta handa A samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nema 1.200.000 krónum.
H ehf. lýsti yfir riftun á kaupum á gólfþvottavél vegna galla. Í málinu var deilt um það hvort að bindandi samningur hefði komist á um kaup H ehf. á gólfþvottavél af R ehf. á grundvelli stöðuumboðs starfsmanns R ehf. Héraðsdómur féllst á það með R ehf. að starfsmaður þess hefði farið út fyrir umboð sitt þegar hann seldi H ehf. vélina og var R ehf. því sýknað á grundvelli aðildarskorts. Í dómi Landsréttar kom fram að starfsmaður R ehf. hefði stöðu sinnar vegna haft heimild til að annast sölu á vörum til H ehf. Þá væri ágreiningslaust að R ehf. seldi ekki gólfþvottavélar undir því merki sem um ræddi í málinu og hefði aldrei gert. Það lægi því fyrir að starfsmaðurinn hefði umrætt sinn farið út fyrir stöðuumboð sitt sem starfsmaður R ehf. Skuldbindingargildi tilboðsins réðist hins vegar af því hvort H ehf. hefði verið ljóst eða mátt vera ljóst þegar samningur komst á að starfsmaðurinn hefði farið út fyrir takmörk stöðuumboðs síns. Niðurstaða Landsréttar var sú að R ehf. væri bundið við þann samning sem starfsmaðurinn gerði við H ehf. Því var H ehf. unnt að beita vanefndaúrræðum á grundvelli laga um lausafjárkaup gagnvart R ehf. sem seljanda vörunnar og rifta kaupunum og krefjast endurgreiðslu kaupverðsins. Var R ehf. því dæmt til að greiða H ehf. samtals 6.933.584 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.
Fallist var á að stefnandi, einstaklingur, hefði verið viðsemjandi seljanda glugga og hurða sem hún krafði um skaðabætur fyrir tjón sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna galla á vöru og fyrir ófagleg vinnubrögð. Því ættu lög nr. 48/2003 um neytendakaup og lög nr. 42/2002 um þjónustukaup við um réttarsambandið en ekki lög nr. 50/2000 um lausafjárkaup.Því var hafnað að galli hefði verið á vörunni en fallist á að hún ætti rétt til bóta fyrir það að gluggar sem hún pantaði voru ekki faglega settir í.
A höfðaði mál gegn C ehf. og krafðist skaðabóta sem samsvöruðu launum út uppsagnarfrest auk orlofs og uppbóta í kjölfar riftunar C ehf. á ráðningarsamningi aðila en A taldi riftunina ólögmæta. C ehf. byggði á því að A hefði brotið svo verulega af sér í starfi með ítrekuðum akstri ökutækja vinnuveitanda síns, sviptur ökurétti, að heimilt hefði verið að víkja honum fyrirvaralaust úr starfi. Með dómi héraðsdóms var C ehf. sýknaður af kröfum A. Fyrir Landsrétti var lögð fram tilkynning til fyrirtækjaskrár þar sem fram kom að C ehf. hefði eftir höfðun málsins í héraði sameinast B ehf. og hefði síðarnefnda félagið verið yfirtökufélag. Í samræmi við það var B ehf. talinn réttur aðili málsins fyrir réttinum. Í dómi Landsréttar var rakið að í vinnuréttarsambandi gæti alvarlegt brot á trúnaðarskyldu falið í sér verulega vanefnd þannig að atvinnurekenda væri heimilt að rifta ráðningarsamningi án undangenginnar viðvörunar. Talið var sannað að A hefði í tvö skipti ekið bifreið vinnuveitanda síns sviptur ökurétti. Var B ehf. talinn hafa sýnt fram á með fullnægjandi hætti að A hefði brotið alvarlega gegn trúnaðarskyldu sinni, auk þess sem háttsemi hans hefði falið í sér lögbrot. Hefði riftun C ehf. á ráðningarsamningi aðila því verið reist á efnislegum forsendum og verið réttlætanleg án frekari viðvörunar. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að S skorti aðildarhæfi. Hæstiréttur vísaði til þess að ótvírætt væri að Evrópusambandið nyti aðildarhæfis fyrir íslenskum dómstólum. Af gögnum málsins og ákvörðun ráðsins 2010/427 frá 26. júlí 2010 um skipulag og starfshætti evrópsku utanríkisþjónustunnar yrði þó ráðið að S hefði ekki slíkt sjálfstæði að hann nyti aðildarhæfis í dómsmáli samkvæmt áskilnaði 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður Landsréttar því staðfestur og málinu vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi og sóknaraðila gert að greiða varnaraðilum málskostnað. Í málinu deildu aðilar um hvort skiptastjóra sóknaraðila hefði verið heimilt að endurupptaka skipti á þrotabúinu á grundvelli 164. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. í því skyni að veita lögmanni sóknaraðila heimild til að reka málið í nafni búsins. Í hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að lög hefðu ekki staðið til þeirrar ákvörðunar. Var því talið að sóknaraðila brysti aðildarhæfi í málinu, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms en í ljósi þess að sóknaraðili gat ekki átt réttindi eða borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. var ekki talið koma til álita að honum yrði gert að greiða varnaraðilum málskostnað. Var málskostnaður því felldur niður bæði í héraði og fyrir Landsrétti.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að veðskuldabréfasjóðinn V skorti aðildarhæfi og hafnað kröfu V um breytingu á aðild þannig að K, rekstraraðili sjóðsins, kæmi í hans stað. Í málinu var ágreiningur um hvort unnt væri að bæta úr slíkum skorti með tilkynningu um breytta aðild undir rekstri málsins fyrir Landsrétti. Hæstiréttur taldi að af ákvæðum laga nr. 45/2020 um rekstraraðila sérhæfðra sjóða leiddi að K ætti að réttu lagi að eiga aðild að dómsmálum vegna sjóðsins. Í þessum efnum hafi ekki sérstaka þýðingu hvort mál séu rekin samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eða sem almennt einkamál. Ekki var fallist á þá forsendu hins kærða úrskurðar að það kynni að raska grundvelli málsins að nýr aðili kæmi að því á áfrýjunarstigi enda hefði ekki verið bent á hvernig breytingin myndi fela í sér slíka röskun og taldi Hæstiréttur því unnt að breyta aðild fyrir Landsrétti með því að verða við beiðni V um að tilgreina K í hans stað sem varnaraðila þar fyrir réttinum í þingbók og síðar í dómi í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.
S höfðaði mál fyrir héraðsdómi og krafðist skaðabóta úr hendi T vegna nánar tilgreinds tjóns sem S taldi að T bæri ábyrgð á sem eini stjórnarmaður, framkvæmdastjóri, prókúruhafi og meirihlutaeigandi O ehf. en félagið hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi héraðsdóms var fallist á kröfu S. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála geti aðili dómsmáls verið hver sá einstaklingur, félag eða stofnun sem getur átt réttindi eða borið skyldur að landslögum. Um aðild til sóknar í einkamáli gildi enn fremur að sá einn geti með réttu höfðað mál sem sé rétthafi að þeim hagsmunum sem leitað sé úrlausnar um. Skortur á aðildarhæfi svo og vanreifun á aðildarhæfi og aðild leiði til frávísunar máls án kröfu. Í héraðsdómsstefnu höfðu engin rök verið færð fram fyrir aðildarhæfi S auk þess sem þar hefði ekki verið vikið að fyrirsvari hans svo sem áskilið sé í b-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Væri málatilbúnaður S að þessu leyti haldinn verulegum annmörkum. Þá þótti ekki nægilega ráðið af gögnum sem S lagði fram fyrir Landsrétti að hann gæti átt sjálfstæð réttindi eða borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.
Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti óskaði V með bréfi til réttarins eftir „breytingu á nafngreiningu aðila máls til varnar” þannig að K hf. fengi „stöðu sóknaraðila vegna Veðskuldabréfasjóðsins Virðingar“. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málinu væri ekki ágreiningur um að V brysti aðildarhæfi að lögum, heldur hvort úr þeirri stöðu yrði bætt fyrir Landsrétti gegn andmælum J. Taldi Landsréttur að það kynni að raska grundvelli málsins að nýr aðili kæmi að því á áfrýjunarstigi og því væri ekki hægt að fallast á kröfu V. Þar sem V skorti aðildarhæfi að lögum væri óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi.
Íslenska ríkið sýknað af kröfu lyfsala um viðurkenningu á skaðabótaskyldu vegna ákvörðunar Lyfjastofnunar frá 24. febrúar 2023 um smásöluálagningu ávísunarskyldra lyfja árið 2023. Kröfum á hendur Lyfjastofnun vísað frá dómi.
Íslenska ríkið sýknað af kröfu lyfsala um viðurkenningu á skaðabótaskyldu vegna ákvörðunar Lyfjastofnunar frá 24. febrúar 2023 um smásöluálagningu ávísunarskyldra lyfja árið 2023. Kröfum á hendur Lyfjastofnun vísað frá dómi.
Guðrún Rósalind Jóhannsdóttir, Hjördís Margrét Bjarnason, Jóhann Jóhannsson, Sigrún Jónatansdóttir og Sóley Enid Jóhannsdóttir (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
gegn
Málamiðlun ehf. (
Unnar Steinn Bjarndal lögmaður),
Nesvöllum íbúðum ehf. (
Eva Halldórsdóttir lögmaður),
P190 ehf.,
Reykjanesbæ og Ásdísi Kristinsdóttur og Baldri Baldurssyni og Finnboga G. Kjartanssyni og Gígju Friðgeirsdóttur og Guðgeiri Smára Árnasyni og Guðjóni Skúlasyni og Guðlaugu Málfríði Pálsdóttur og Guðmundi Óskarssyni og Guðrúnu Greipsdóttur og Gylfa Pálssyni og Herði Óskarssyni og Hrafnhildi Jónsdóttur og Ingva Jóni Kjartanssyni og Jóhönnu Guðrúnu Finnsdóttur og Júlíusi Baldurssyni og Kjartani Má Kjartanssyni og Magnúsi J. Kjartanssyni og Margréti Óskarsdóttur og Maríu Baldursdóttur og Maríu Ingibjörgu Valdimarsdóttur og Ómari Baldurssyni og Sif Jónsdóttur og Sigrúnu Kjartansdóttur og Sigrúnu Ólafsdóttur og Sigurveigu Unu Jónsdóttur og Skúla Skúlasyni og Stefáni Guðmundssyni og Unni Óskarsdóttur og Unni Pálsdóttur og Viktori Borgari Kjartanssyni og Þórði Óskarssyni og Þóri Valgeiri Baldurssyni og Þresti Árnasyni og dánarbúi Agnesar Sæmundsdóttur og dánarbúi Jóns Ísleifssonar og dánarbúi Kristjönu Sigríðar Pálsdóttur og dánarbúi Oddrúnar Halldórsdóttur og dánarbúi Pálínu Ágústsdóttur og dánarbúi Reynis Gunnþórssonar og dánarbúi Sigríðar Höllu Einarsdóttur og dánarbúi Sigurgeirs Þorvaldssonar og dánarbúi Soffíu Petreu Gunnlaugsdóttur og
Andrési I. Guðmundssyni og Auði Svanborgu Óskarsdóttur og Benedikt Á. Guðmundssyni og Dagbjarti Helga Guðmundssyni og Núma Jónssyni og Skúla Hafþóri Hermannssyni (enginn)
Áfrýjendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að 54.667.745 hlutum í stefnda NÍ ehf. á grundvelli kauptilboðs stefnda P190 ehf. í hlutafé NÍ ehf. Áfrýjendur kváðust leiða rétt sinn frá dánarbúi J, en óumdeilt var að áfrýjendur stóðu til arfs eftir J heitinn. Í dómi Landsréttar var litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. nyti dánarbú hæfis til að eiga og öðlast réttindi og til að bera og baka sér skyldur þar til skiptum á því lyki endanlega. Einkaskiptum á dánarbúi lyki þegar sýslumaður hefði staðfest einkaskiptagerð sem erfingjar skiluðu, og yrðu skiptin ekki tekin upp að nýju nema síðar kæmu fram eignir sem hefðu átt að koma til skipta. Skyldu erfingjar í slíku tilviki tilkynna sýslumanni ef slíkt tilefni væri til að taka skipti upp, en leyfi til einkaskipta skyldi þá gefið út á ný. Lok 2 einkaskipta yrðu til þess að dánarbúið væri úr sögunni sem lögpersóna og nyti þannig ekki lengur tilvistar að lögum. Í málinu lá fyrir að einkaskiptum á dánarbúi J hefði lokið í apríl 2014 og með því var það ekki lengur til sem lögpersóna, ekki fyrr en skiptin voru endurupptekin í júní 2022 og sú lögpersóna endurvakin. Um leið raknaði þá við sjálfskuldarábyrgð áfrýjenda á skuldbindingum dánarbúsins, allt þar til skiptum var lokið á nýjan leik. Í millitíðinni hefðu allar aðgerðir fyrir hönd dánarbúsins verið markleysa að lögum, og því enginn bær til að lýsa yfir forkaupsrétti að þeim hlut er J heitinn var skráður fyrir í hlutaskrá stefnda NÍ ehf. Þegar einkaskiptin hefðu verið endurupptekin í júní 2022 hafði forkaupsréttur hluthafa verið felldur niður og sala á hlutum skráðum á J farið fram. Voru stefndu því sýknuð af kröfum áfrýjenda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Í júlí 2008 keypti stefnandi glugga og hurðir frá danska framleiðandanum I A/S, í verslun H 10 ehf. (áður H hf.), en stefndi H ehf. yfirtók síðar rekstur verslana H 10 ehf. og þar með viðskipasambandið við I A/S. Félagið H 10 ehf. sameinaðist stefnda HF ehf. 2022. Í hinum áfrýjaða dómi þótti sannað með vísan til matsgerðar dómkvadds matsmanns að gluggarnir hefðu ekki haft þá eiginleika sem áskildir voru við kaupin og stefnandi hefði af þeim sökum orðið fyrir tjóni. Aftur á móti var talið að krafa stefnanda gagnvart stefnda H ehf. hefði verið fyrnd þegar hann höfðaði málið í október 2023, jafnvel þótt tekið hefði verið mið af tæplega vikulöngu fyrningarrofi í maí 2022. Krafa stefnanda á hendur stefnda HF ehf. var sömuleiðis talin fyrnd, en í því tilliti var álitið að stefndi hefði ekki verið í samskiptum við félagið H 10 ehf. frá því síðast um áramótin 2011-2012, þegar stefndi H ehf. yfirtók rekstur þess félags. Var dómur héraðsdóms staðfestur með vísan til forsendna hans.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli VB og VH á hendur Í, A ehf. og L var vísað frá dómi. Málið höfðuðu VB og VH á hendur Í, A ehf. og L til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þeirri ákvörðun Matvælastofnunar að endurnýja rekstrarleyfi A ehf. fyrir sjókvíaeldi á laxi í Patreksfirði og Tálknafirði með nánar tilgreindum skilyrðum. Landsréttur féllst ekki á það með héraðsdómi að VB og VH hefðu ekki lögvarða hagsmuni af málinu. Með úrskurði Landsréttar var kröfu VB og VH á hendur Í vísað frá þar sem röngum aðila hefði verið stefnt til fyrirsvars fyrir það. Þar með væri enginn til varnar í málinu sem ábyrgð bæri á hinni umdeildu ákvörðun er VB og VH krefðust ógildingar á. Af því leiddi að staðfesta bæri hinn kærða úrskurð.
Eigendur fasteignarinnar að Miðhrauni 4 í Garðabæ, F ehf. og H ehf., deildu um skiptingu kostnaðar vegna endurbyggingar hennar í kjölfar eldsvoða 5. apríl 2018. Deildu aðilar um það hvort miða ætti skiptingu kostnaðar sem rekja mátti til endurbyggingar sameignar við hlutfallstölur hvors eignarhluta um sig í eignaskiptayfirlýsingu fasteignarinnar, sem F ehf. taldi eiga við, eða hvort miða ætti við hlutfall hvors um sig í samanlögðu brunabótamati eignarinnar, svo sem H ehf. byggði á. Einnig var um það deilt hvort sýkna bæri húsfélag eignarinnar, M, og H ehf. af tilteknum kröfum F ehf. á grundvelli aðildarskorts, hvort kröfur F ehf. á hendur þeim væru niður fallnar fyrir fyrningu eða tómlæti og hvort H ehf. ætti gagnkröfur til skuldajafnaðar á móti kröfum F ehf. Kröfum um sýknu á grundvelli aðildarskorts, fyrningar og tómlætis var hafnað. Niðurstaða Landsréttar var að miða ætti við hlutfall brunabótamats hvors eignarhluta fyrir sig í heildarbrunabótamati eignarinnar. Voru M og H ehf. sýknaðir af kröfum F ehf., að öðru leyti en því að fallist var á að F ehf. ætti kröfu á hendur H ehf. um greiðslu hlutar hans í kostnaði við lóð, hellulagnir og inntak. Hins vegar var á það fallist að H ehf. ætti hærri gagnkröfur til skuldajafnaðar á móti kröfum F ehf. Voru M og H ehf. því sýknaðir af kröfum F ehf.
Y ehf. höfðaði mál á hendur G-2 ehf. og GF-4 ehf. til hagsbóta fyrir þrotabú VRG ehf. samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafðist Y ehf. þess aðallega að G-2 ehf. og GF-4 ehf. yrði óskipt gert að greiða þrotabúinu skuld að fjárhæð 557.770 evrur ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Var aðalkrafa Y ehf. reist á því að G-2 ehf. og GF-4 ehf. hefðu, sem eigendur lóða og kaupendur á stálgrindarhúsum á lóð að Gylfaflöt 2-4, skuldbundið sig til að inna af hendi greiðslur til VRG ehf., í samræmi við reikninga sem Y ehf. og Yabimo Services Sp. Z o.o. Sp. K gáfu út á grundvelli samninga frá apríl 2018. Í dómi Landsréttar var talið að G-2 ehf. og GF-4 ehf. hefðu í reynd skuldbundið sig til að inna af hendi greiðslur til VRG ehf. vegna reikninga sem Y ehf. og Yabimo Services gáfu út á grundvelli fyrrgreindra samninga. Var það niðurstaða Landsréttar að Y ehf. ætti rétt á greiðslum úr hendi G- 2 ehf. og GF-4 ehf. vegna reikninganna en umkrafin fjárhæð var lækkuð, meðal annars með hliðsjón af matsgerð sem lá fyrir í málinu. Var G-2 ehf. og GF-4 ehf. óskipt gert að greiða þrotabúi VRG ehf. 434.157 evrur en kröfu Y ehf. um dráttarvexti var vísað frá héraðsdómi þar sem það skorti á reifun kröfunnar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nokkrum ágreiningsmálum sem risu við skipti á dánarbúi B, þar á meðal um forkaupsrétt varnaraðilans C að tilgreindri jörð í eigu dánarbús B en fyrir lá samþykkt gagntilboð dánarbúsins fyrir þeirri jörð og annarri jörð að auki til A ehf. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að C ætti sem ábúandi á jörðinni forkaupsrétt að henni á grundvelli 1. mgr. 27. gr. jarðalaga nr. 81/2004. Þá tók rétturinn fram að eins og aðalkrafa A ehf. væri sett fram væri ekki mögulegt að taka afstöðu til þess hvort dánarbúi B yrði gert að afsala hinni jörðinni til A ehf. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli H á hendur R ehf. o.fl var vísað frá dómi. Ágreiningur málsins varðaði eignarhald á hlutum í R ehf. en H byggði á því að hún væri réttur eigandi þriðjungs heildarhluta félagsins og krafðist viðurkenningar á því. Tók kröfugerðin ekki mið af hækkun hluta félagsins úr 500.000 í 5.000.000 sem hafði verið skráð hjá fyrirtækjaskrá Skattsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ráðið yrði af málatilbúnaði H að byggt væri meðal annars á því að dómur tæki afstöðu til lögmætis hækkunarinnar og eftirfarandi skráningar hennar. Væri slíkt hins vegar ekki unnt eins og kröfugerð H væri sett fram. Yrði krafan tekin til greina stæði eftir að útkljá ágreining málsaðila um hækkunina og hvort lagarök stæðu til að breyta skráningu hennar hjá fyrirtækjaskrá Skattsins. Var kröfugerð H talin vera í andstöðu við 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Jafnframt taldi Landsréttur málatilbúnað H um aðild málsins til sóknar vera verulega á reiki. Var því fallist á með héraðsdómi að málatilbúnaður H væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá héraðsdómi og niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna.
I höfðaði mál á hendur M og C til ógildingar á nánar tilteknum ákvæðum úrskurðar úrskurðarnefndar um upplýsingamál þar sem nefndin hafði komist að þeirri niðurstöðu að I bæri að afhenda M nánar tiltekin gögn sem meðal annars vörðuðu C. Með hinum kærða úrskurði var máli I vísað frá dómi á þeim grundvelli að aðild C til varnar væri vanreifuð. I bar því meðal annars við að nauðsynlegt væri að C ætti aðild að dómsmálinu enda gæti niðurstaða þess haft áhrif á hagsmuni félagsins. Ekki skipti máli hvort I freistaði þess að fá í lið með sér til sóknar aðila sem hefði lögvarða hagsmuni af niðurstöðu málsins eða stefndi honum til varnar. Með hliðsjón af sjónarmiðum I og að teknu tilliti til efnis hins umdeilda úrskurðar, sem öðrum þræði laut að því hvort umrædd gögn um C skyldu undanskilin upplýsingarétti almennings samkvæmt 9. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012, féllst Landsréttur á að C ætti lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn dómstóla um gildi úrskurðarins. Þótt C hefði ekki átt formlega aðild að stjórnsýslumálinu fyrir úrskurðarnefndinni þóttu þeir hagsmunir vera þess eðlis að félagið hefði sjálft getað, með vísan til 60. og 70. gr. stjórnarskrárinnar, leitað úrlausnar dómstóla um gildi úrskurðarins að því leyti. Þá taldi Landsréttur að aðild C að málinu hefði verið nægjanlega útskýrð í stefnu og að hún færi þannig ekki í bága við 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
S hf. höfðaði mál á hendur SE til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála í máli 1/2021 þar sem kæru S hf. var vísað frá áfrýjunarnefndinni. S hf. byggði kæru sína til nefndarinnar á því að með þeirri ákvörðun SE sem fólst í gerð sáttar SE og E hf. hefði E hf. meðal annars skuldbundið sig til þess að hætta viðskiptalegu sambandi við S hf. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms og taldi S hf. ekki njóta aðildar til að kæra umræddan hluta sáttar SE og E hf. til áfrýjunarnefndar samkeppnismála. Hæstiréttur tók fram að sáttir væru eitt af lögbundnum úrræðum samkeppnisyfirvalda við framkvæmd samkeppnislaga og að SE yrði að geta treyst því að sátt fæli í sér endanlegar lyktir máls gagnvart fyrirtæki og að það grípi til þeirra aðgerða sem það hefur skuldbundið sig til. Ekki væri unnt að skilja þessar skuldbindingar frá öðrum ákvæðum sáttar. Hins vegar gæti samningsfrelsi fyrirtækja sem gera sátt við SE ekki vikið til hliðar ófrávíkjanlegum réttarreglum. Sáttin haggaði þannig ekki lögbundnum skyldum E hf. samkvæmt 11. gr. samkeppnislaga um bann við misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Þá væru S hf. tæk úrræði að lögum teldi hann E hf. brjóta gegn bannákvæðum samkeppnislaga.
Stefnandi höfðaði mál á hendur stefndu til innheimtu greiðslu fyrir tiltekið verk sem sneri að viðhaldi á fasteign. Annar stefndu var eigandi fasteignarinnar og hinn fyrirsvarsmaður félags sem samið hafði verið um að skyldi hafa milligöngu um greiðslur vegna verksins. Bú þess félags var síðar tekið til gjaldþrotaskipta án þess að stefnanda tækist að innheimta kröfuna úr hendi þess, þrátt fyrir að greiðsluskylda félagsins gagnvart stefnanda hefði verið staðfest með dómi. Kröfum stefnanda á hendur fyrirsvarsmanni félagsins var vísað frá dómi þar sem stefnandi þótti ekki hafa reifað nægilega á hvaða grundvelli fyrirsvarsmaðurinn ætti að bera persónulega ábyrgð á greiðslu kröfunnar. Fallist var á kröfu stefnanda á hendur eiganda fasteignarinnar, m.a. á þeim grundvelli að sýnt þótti að verkið hefði verið unnið í þágu hans þótt samið hefði verið um milligöngu áðurnefnds félags um greiðslur.
Stefán Grímur Olgeirsson (
Jón Ögmundsson lögmaður)
gegn
Henning Eyþóri Jónassyni, Laufeyju Kristjánsdóttur Benóný Harðarsyni og Sigrúnu Ösp Sigurjónsdóttur (
Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður)
Deilt var um afmörkun lóðaréttinda, en stefnandi byggði kröfu sína um viðurkenningu á umfangi þeirra á fyrirliggjandi afsali sér til handa. Stefndu höfðu uppi kröfu um frávísun málsins og byggðu þá á þrenns konar ástæðum. Ein þeirra var sú að stefnandi hefði ekki farið með ágreining þeirra um afmörkun lóðaréttinda eins og mælt væri fyrir um í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. i í lögum nr. 6/2001 um skráningu, merki og mat fasteigna, um sáttameðferð fyrir sýslumanni, sem sé forsenda þess að unnt hafi verið að höfða mál þetta. Var á þetta fallist og málinu vísað frá dómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var frávísunarkröfu J og kröfu K um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að hafna þinglýsingu afsals á 50% eignarhlut í fasteigninni G og vísa skjalinu frá þinglýsingu. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að samkvæmt 2. mgr. 54. gr. jarðalaga nr. 81/2004 væri óheimilt að þinglýsa skjölum um aðilaskipti að fasteignum sem lögin giltu um nema fyrir lægi að ákvæða laganna hefði verið gætt, þar á meðal 7. gr. d um forkaupsrétt sameigenda. Því hvíldi sú skylda á þinglýsingarstjóra að kanna hvort gætt hefði verið að rétti forkaupsréttarhafa samkvæmt lögunum, en það væri ekki í hans höndum að leysa úr ágreiningi um efnisleg réttindi að baki skjali, svo sem hvort umræddur forkaupsréttur teldist niður fallinn á grundvelli 32. gr. laganna. Í úrskurði héraðsdóms kom fram að óumdeilt væri að J, sem sameiganda jarðarinnar, hafði ekki verið boðið að neyta forkaupsréttar eins og þinglýsingarstjóri hafði lagt til grundvallar við ákvörðun um að hafna þinglýsingu afsalsins. Þá virtist ákvæði þess um að salan væri undanþegin forkaupsrétti ganga í berhögg við 5. mgr. 7. gr. d jarðalaga. Staðfesti héraðsdómur því ákvörðun S.
Staðfestur var dómur Landsréttar um að vísa máli E gegn O frá Landsrétti.
Kristján Þorsteinsson (sjálfur) gegn
Bryndís Þorsteinsdóttir (
Ásgeir Jónsson lögmaður)
Hafnað var kröfu sóknaraðila um afmáningu skjals af lóð varnaraðila, þar sem sóknaraðili var ekki talinn hafa sýnt fram á að mistök hefðu orðið við þinglýsingu hins umdeilda skjals á lóðina. Þá var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað.
OR höfðaði mál gegn E og R og krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála þar sem felld var úr gildi ákvörðun skipulagsfulltrúa R um að hafna kröfu E um að stöðva framkvæmdir við Árbæjarlón á grundvelli 53. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Með dómi héraðsdóms var úrskurðurinn ógiltur. Fyrir Landsrétti krafðist E þess að dómi héraðsdóms yrði hrundið og að úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála yrði staðfestur. Áfrýjaði E málinu eingöngu gagnvart OR. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að R hefði átt aðild að þeim stjórnvaldsúrskurði sem E krefðist að yrði staðfestur. Af því leiddi að R hefði verulegra, einstaklegra og lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins. Hefði E borið að gæta þess við áfrýjun málsins að R ætti áfram aðild að málinu fyrir Landsrétti. Þar sem þess var ekki gætt var málinu vísað frá Landsrétti án kröfu.
Miðbraut 28, húsfélag (
Húnbogi J. Andersen lögmaður)
gegn
Byggðarlagi ehf., Arwen Holdings ehf. og Verði tryggingum hf. til réttargæslu
Húsfélagið M krafðist skaðabóta vegna galla á fráveitukerfi fjöleignarhúss úr hendi stefnda B, sem var eigandi fasteignar á byggingarstigi og seljandi íbúða í húsinu, og stefnda A sem var skráður byggingarstjóri eignarinnar. Stefndu báru meðal annars við aðildarskorti, fyrningu, tómlæti, skorti á sönnun sakar og skorti á sönnun tjóns. Fallist var á með stefnanda að stefndu hefðu vanrækt skyldur sínar til að sjá til þess að húsið væri byggt í samræmi við samþykkt hönnunargögn.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust sóknaraðilar þess að ómerktar og ógiltar yrðu nánar tilteknar ákvarðanir hluthafafunda og stjórnarfunda í annars vegar NW ehf. og hins vegar K.L.H. ehf. og jafnframt að felldur yrði úr gildi leigusamningur milli K.L.H. ehf. og NWR ehf. Þær ákvarðanir sem um ræðir lutu að slitum á leigusamningi milli K.L.H. ehf. og NW ehf. um tilteknar eignir að V og gerð sambærilegs leigusamnings við NWR ehf. Dánarbú H átti eignarhlut í K.L.H. ehf. og NW ehf. og töldu sóknaraðilar, sem voru meðal erfingja, ákvarðanirnar hafa valdið dánarbúinu tjóni. Sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni, til hagsbóta dánarbúinu, eftir að fyrir lá að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem um ræddi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að sóknaraðilar hefðu heimild til höfða málið í eigin nafni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að uppfyllt væru skilyrði 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. til að sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni. Þá var talið að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sem lutu að því að ómerktar yrðu ákvarðanir hluthafafunda, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Jafnframt yrði að virtum eignarhlut dánarbúsins í K.L.H. ehf. að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu þeirra um ógildingu leigusamnings félagsins við NWR ehf. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að þessu leyti felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Hins vegar var ekki fallist á að sóknaraðilar hefðu heimild samkvæmt lögum til að krefjast ómerkingar á ákvörðunum stjórnar K.L.H. ehf. og NW ehf. auk þess sem ekki var talið að þær hefðu hagsmuni af því að leyst yrði sérstaklega úr kröfunum samhliða úrlausn um aðrar kröfur. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun á kröfum sóknaraðila að þessu leyti því staðfest.
Máli var vísað frá dómi vegna vanreifunar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. Deildu aðilar einkum um skiptingu á söluandvirði fasteignar þeirra og uppgjör áhvílandi veðskulda. Í úrskurði Landsréttar kom fram að héraðsdómur hefði, að lokinni ítarlegri umfjöllun um stöðu málsaðila í ljósi gagna málsins og að undangengnu heildstæðu mati á þeim atriðum sem taka bæri tillit til, komist að þeirri niðurstöðu að eignarhlutir aðila að fasteigninni, og hlutir þeirra í söluandvirði hennar að frádregnum áhvílandi skuldum, skyldu ákveðnir að álitum þannig að 55% kæmu í hlut B en 45% í hlut A. Ný gögn sem lögð voru fyrir Landsrétt þóttu ekki breyta ályktunum héraðsdóms. Var niðurstaða héraðsdóms um eignarhluta þeirra hvors um sig í fasteigninni því staðfest.
Með eignarnámssátt 30. janúar 2007 gerðu Þ og K með sér sátt vegna eignarnáms K á eignarréttindum Þ á 864 hektara landsvæði úr jörðinni Vatnsenda í Kópavogi. Ágreiningur reis með aðilum um efndir K á sáttargerðinni og höfðaði Þ mál á hendur K. Undir rekstri málsins í héraði lést Þ og tók sonur hans, M, við aðild málsins. Með dómi héraðsdóms var K gert að greiða M 1.400.000.000 króna í bætur vegna vanefnda K á ákvæði 2.2 í sáttargerðinni en K var sýknaður að svo stöddu af bótakröfu M vegna vanefnda á ákvæði 2.2.2 í henni. Héraðsdómur viðurkenndi einnig skyldu K til að greiða M skaðabætur vegna tapaðra árlegra leigutekna af 300 lóðum undir sérbýli samkvæmt ákvæði 2.2 í sáttargerðinni. Loks var með héraðsdómi fallist á fimm tilgreindar viðurkenningarkröfur M um skipulagningu lóða, einkaréttar til haustbeitar fyrir sauðfé og greiðslu kostnaðar við stofnun lóðanna og þinglýsingu leigusamninga vegna þeirra. K hafði lýst því yfir fyrir héraðsdómi að hann féllist á þær kröfur og fyrir Landsrétti var því einungis til úrlausnar ágreiningur um fyrstu tvær kröfur M. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að M hefði ekki sýnt fram á að K hefði frá því að sáttargerðin var gerð í janúar 2007 dregið að efna skyldur samkvæmt henni af öðrum ástæðum en leiddi af vatnsverndarkvöðum og óvissu um það hver væri réttmætur viðtakandi eignarnámsbótanna. Lagði Landsréttur til grundvallar að réttmætur vafi hefði verið uppi um það hver væri réttur viðtakandi greiðslna samkvæmt sáttargerðinni allt til þess tíma er Hæstiréttur kvað upp dóm 23. maí 2023 í máli nr. 45/2022. Þegar óvissunni var aflétt hefði K lýst því yfir að hann væri reiðubúinn til þess að efna skyldur sínar samkvæmt ákvæði greinar 2.2 auk þess sem hann viðurkenndi skyldur sínar til að efna ákvæði 2.2.4, 2.2.5, 2.2.6, 2.2.8 og 3.1 í sáttargerðinni. Var K því ekki talin hafa vanefnt skyldur sínar samkvæmt sáttargerðinni á þann hátt að M gæti gert kröfur á hendur honum um greiðslu bóta sem næmu markaðsvirði lands á tilgreindum svæðum og árlegum leigugreiðslum á lóðum þar. Var K því sýknaður af kröfu M um greiðslu skaðabóta vegna vanefnda á skyldu til að skipuleggja að minnsta kosti 300 lóðir á tilgreindum svæðum í samræmi við ákvæði 2.2 í sáttargerðinni og kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu K vegna tapaðra árlegra leigutekna af framangreindum lóðum. Þar sem K hafði ekki mótmælt kröfum M um staðfestingu á viðurkenningu hins áfrýjaða dóms á skyldu K til að skipuleggja byggingareit fyrir fjögur einbýlishús, skemmu og hesthús í heimalandi Vatnsendabýlis, tvær lóðir að Vatnsendabletti 134 og fjórar lóðir að Vatnsendabletti 241a, á einkaafnotarétti M til haustbeitar á nánar tilgreindu svæði og skyldu K til að greiða allan kostnað við stofnun lóða í heimalandi Vatnsendabýlis, á Vatnsendabletti 134 og á Vatnsendabletti 241a og þinglýsingu leigusamninga vegna sömu lóða, var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um þær kröfur.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfum N og H gegn S og L var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust N og H þess að ógilt yrði nánar tilgreint framkvæmdaleyfi og tilgreindur úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Í hinum kærða úrskurði kom fram að N og H hefðu ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af fyrri kröfunni og varðandi seinni kröfuna hefðu þeir ekki haldið því fram að ágallar hefðu verið á málsmeðferð eða úrskurðinum þannig að ógildingu varðaði. Með úrskurði Landsréttar var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans. Jafnframt var vísað sjálfkrafa frá Landsrétti kröfu N og H um að rétturinn leitaði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins „um túlkun á þeim atriðum málsins sem varða skýringu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, sbr. 3. gr., sbr. 1. gr. laga nr. 21/1994 um öflun álits EFTA-dómstólsins um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið“, enda væri krafan bæði óskýr og vanreifuð.
Sóknaraðili krafðist þess að ákvörðun þinglýsingarstjóra um að vísa afsali um jörð frá þinglýsingu yrði hrundið og lagt fyrir hann að þinglýsa skjalinu. Sama afsali hafði áður verið þinglýst og það síðan verið leiðrétt þar sem ekki þótti sýnt að lögbundins forkaupsréttar sameiganda að jörðinni hefði verið gætt. Var sú ákvörðun þinglýsingarstjóra ekki borin undir dóm en þess í stað freistaði sóknaraðili þess að krefjast þinglýsingar skjalsins á ný að liðnum málshöfðunarfresti forkaupsréttarhafa skv. 32. gr. jarðalaga. Öllum kröfum sóknaraðila í málinu var hafnað þar sem óheimilt var talið skv. 54. gr. jarðalaga að þinglýsa skjalinu nema fyrir lægi að ákvæða laganna hefði verið gætt en ekki var talið á höndum þinglýsingarstjóra að leysa úr því hvort forkaupsréttur sameigandans væri fallinn niður.
Staðfest riftun kaupa á veghefli og fallist á kröfu um endurgreiðslu kaupverðsins.
Karl Pálmason, Helga Viðarsdóttir, Sigvaldi Guðmundsson, Róbert Karel Guðnason, Atli Már Guðnason, Guðrún Áslaug Árnadóttir, Brynjar Guðmundsson, Andrés Viðarsson, Birna Viðarsdóttir og Viðar Rúnar Guðnason (
Óskar Sigurðsson lögmaður)
gegn
Kötlu eignarhaldsfélagi ehf (
Bernhard Bogason lögmaður)
Í málinu var deilt um hluta af landamerkjum á milli Kerlingardals 1 og 2 annars vegar og Höfðabrekku hins vegar. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi af þeim sökum að rétt hefði verið að beina kröfum einnig að eiganda jarðarinnar Fagradals, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki yrði með nokkru móti ráðið af gögnum málsins að dómkrafa KP o.fl. varðaði hagsmuni annarra en K ehf. sem eiganda jarðarinnar Höfðabrekku þannig að nauðsynlegt hefði verið að veita eiganda Fagradals kost á að svara til saka í málinu. Þá væri til þess að líta að dómur í málinu væri eingöngu bindandi fyrir þá sem ættu aðild að því og þá sem kæmu að lögum í þeirra stað, um þær kröfur sem þar væru dæmdar að efni til, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Vísað var frá héraðsdómi máli þessu sem V höfðaði á hendur DS, E og D, enda yrði ekki talið að V uppfyllti þann áskilnað 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að geta átt réttindi og borið skyldur að landslögum, en líta yrði svo á að V skorti lögmætan grundvöll fyrir starfsemi sinni. Óhjákvæmilegt væri að miða við að V starfaði sem deild í Veiðifélagi Rangæinga en án samþykkta. Af 6. mgr. 39. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði yrði skýrlega ráðið að í lögunum væri ekki gert ráð fyrir að veiðifélög störfuðu án samþykkta, staðfestum af Fiskistofu samkvæmt fyrirmælum laganna. Í öllu falli væri ljóst að aðild V að málinu væri í engu reifuð eða rökstudd, hvorki í héraðsstefnu né í greinargerð V til Landsréttar. Var því óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi.
Hofsstaðaháls ehf, Dreisam ehf, Múlavirkjun hf, Magnús Elíasson, Bergljót Jónsdóttir, Valgerður Jónsdóttir, Einar Steinþór Jónsson, Ingibjörg Fells Elíasdóttir, West ehf, dánarbú Ástu Ingunnar Thors, Hildur Thors og Edda Thors (
Guðjón Ármannsson lögmaður)
gegn
Stykkishólmskirkju og Stykkishólmskirkja (
Ólafur Björnsson lögmaður)
S höfðaði mál á hendur H ehf. o.fl. til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar Baulárvalla á Snæfellsnesi gagnvart aðliggjandi jörðum í eigu H ehf. o.fl. Aðilar deildu um það hvort stofnast hefði réttilega til jarðarinnar með útmælingargjörð sýslumanns árið 1823, hvort réttindi tengd þeirri stofnun hefðu fallið niður og um eignarhald jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var talið að S væri réttur aðili að málinu til sóknar þar sem S nyti þinglýstrar eignarheimildar að jörðinni og engin gögn lægju fyrir í málinu um eignarhald íslenska ríkisins að jörðinni. Þá var ráðið af útmælingargjörð sýslumanns og byggingarbréfi að stofnað hefði verið til nýbýlis í landi Baulárvalla samkvæmt reglum nýbýlatilskipunar 15. apríl 1776 á þeirri forsendu að jörðin hefði á þeim tíma ekki verið háð beinum eignarrétti annarra. Var talið að útmælingargjörðin bæri ekki annað með sér en að málsmeðferðin hefði fullnægt fyrirmælum 2. og 4. gr. tilskipunarinnar með því að ábúendur nábýlisjarða hefðu verið varaðir við um fyrirhugaða forréttingu samkvæmt ákvæðum tilskipunarinnar. Þá yrði ekki séð að eigendur eða ábúendur aðliggjandi jarða hefðu í aðdraganda forréttingarinnar að neinu leyti gert athugasemdir við að hún hefði raskað öðrum réttindum þeirra en notkun svæðisins til upprekstrar eða að komið hefðu fram athugasemdir á næstu áratugum um að forréttingin hefði skert önnur réttindi aðliggjandi jarða. Var því ekki fallist á þá málsástæðu H ehf. o.fl. að ekki hefði verið gætt réttra formreglna við útmælingu nýbýlisins og að hún hefði því ekki getað orðið grundvöllur að yfirfærslu á beinum eignarrétti. Því var einnig hafnað að réttur til nýbýlisins að Baulárvöllum hefði fallið niður vegna notkunarleysis. Ekki var heldur á það fallist með H ehf. o.fl. að tilgreind landamerkjabréf aðliggjandi jarða fælu í sér sönnun fyrir eignarrétti þeirra að því landi sem sakarefni málsins tók til. Loks var því hafnað að H ehf. o.fl. hefðu unnið eignarhefð yfir landinu. Ekki var deilt um það að þær kröfulínur sem afmarkaðar voru í kröfugerð S væru í samræmi við afmörkun lands Baulárvalla samkvæmt útmælingargerðinni og lögfestu Arnfinns Arnfinnssonar fyrir jörðina 1847. Voru kröfur S því teknar til greina.
F ehf. höfðaði mál gegn L ehf. og Í og byggði á því að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna annmarka á söluferli L ehf. fyrir hönd ríkissjóðs á hlutafé og nauðasamningskröfu í K ehf. sem auglýst var 29. september 2016. F ehf. var meðal þeirra félaga sem lögðu fram tilboð í ferlinu en stjórn L ehf. gekk til samningaviðræðna við annað félag, B ehf., og var kaupsamningur undirritaður 1. nóvember 2016. Voru kröfur F ehf. reistar á því að verulegir annmarkar hefðu verið á söluferlinu sem leiddu til skaðabótaskyldu L ehf. og Í. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði fallist á að F ehf. hefði átt eina gilda tilboðið þar sem önnur tilboð hefðu verið háð fyrirvara um samþykki Fjármálaeftirlitsins. Hvorki yrði ráðið af auglýsingu um söluferlið né samskiptum L ehf. við F ehf. að tilboð skyldu vera með öllu fyrirvaralaus. Þá var ekki talið að vaxtaákvæði sem var sett í kaupsamning B ehf. og L ehf. hefði falið í sér breytingu á tilboði félagsins eða skilmálum söluferlisins þannig að máli skipti. Landsréttur taldi jafnframt að L ehf. hefði farið eftir þeim reglum sem giltu við mat á tilboðum og valið hagkvæmasta tilboðið í skilningi ákvæðis til bráðabirgða III með lögum nr. 24/2016. Var því ekki fallist á röksemdir F ehf. um að tilboð félagsins hefði í reynd verið hagstæðast. F ehf. byggði einnig á því að brotið hefði verið gegn öðrum efnis- og málsmeðferðarreglum sem giltu í söluferlinu, þar með talið jafnræðisreglunni. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ekki yrði annað séð en að L ehf. hefði veitt öllum bjóðendum sömu upplýsingar um þær eignir sem voru til sölu og um söluferlið. Jafnframt hefði ekkert komið fram sem gæfi tilefni til að draga í efa að stjórn L ehf. hefði lagt mat á þau tilboð sem bárust og var röksemdum um að stjórnarmenn hefðu vanrækt rannsóknarskyldu sína hafnað. Þá var ekki talið að F ehf. hefði fært önnur haldbær rök fyrir því að annmarkar hefðu verið á söluferlinu sem gætu leitt til bótaskyldu L ehf. og Í. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L ehf. og Í.
A höfðaði mál á hendur R ehf. en til vara H til viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í slysi við fasteign í Mosfellsbæ, er hún féll niður í loftræstiop. Með dómi héraðsdóms var krafa A á hendur R ehf. tekin til greina. Fyrir Landsrétti deildu aðilar um það hvort A væri unnt að beina kröfu sinni að einum eiganda fasteignar, R ehf., og hvort hann væri bótaskyldur gagnvart henni. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu með vísan til 15. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, að það væri sameiginlega á ábyrgð eigenda séreigna í fjöleignarhúsi að gæta þess að fylgt væri fyrirmælum byggingarreglugerðar um að gryfjur og op á lóð væru lokuð og tryggilega fest. Þótt tjónþoli gæti höfðað mál gegn viðkomandi húsfélagi kæmi það ekki í veg fyrir að mál væri höfðað gegn eiganda séreignar í fjöleignarhúsi með skírskotun til þessarar sameiginlegu ábyrgðar. Þá var fallist á það með A að rekja mætti slys hennar til saknæmrar vanrækslu húsráðenda fasteignarinnar við viðhald á stálgrind á loftræstiopinu. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um skaðabótaskyldu R ehf. gagnvart A.
S hf. höfðaði mál gegn SE til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála í máli 1/2021 þar sem kæru S hf. var vísað frá áfrýjunarnefndinni. Kæra S hf. til nefndarinnar sneri að ákvörðun SE sem fólst í gerð sáttar SE og E hf. en með sáttinni skuldbatt E hf. sig meðal annars til þess að hætta viðskiptalegu sambandi við S hf., væri það til staðar. Með hinum áfrýjaða dómi var úrskurður áfrýjunarnefndarinnar felldur úr gildi. Í dómi Landsréttar kom fram að aðilar að samráðsmáli sem til rannsóknar væri og ekki hefðu viðurkennt brot, eins og átti við um S hf., gætu ekki talist aðilar að sátt málsaðila sem viðurkennt hefði brot. Ætti það bæði við um þau skilyrði sem viðkomandi aðili undirgengist með sáttinni og greiðslu sektar. Aðild að stjórnsýslumáli er varðaði ólögmætt samráð sem væri lokið gagnvart einum aðila gæti ekki sjálfkrafa leitt til aðildar annarra málsaðila að þeirri úrlausn, enda beindust þau málalok að þeim sem gengist undir sáttina. Landsréttur vísaði til þess að við rannsókn SE á ætluðum brotum S hf. hefði félagið átt þess kost að koma að sínum sjónarmiðum, meðal annars varðandi skuldbindingar E hf. samkvæmt sátt E hf. við SE og áhrif sáttarinnar á hagsmuni S hf. Var S hf. því ekki talið hafa sýnt fram á að félagið hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn um hvaða skuldbindingu E hf. gekkst undir gagnvart SE með sátt þeirra á milli. S hf. var því ekki talið njóta kæruaðildar fyrir áfrýjunarnefnd samkeppnismála vegna þeirrar ákvörðunar SE sem fólst í gerð sáttarinnar. Var SE því sýknað af kröfum S hf.
Krafa stefnanda á hendur stefnda var talin fyrnd.
E höfðaði mál gegn Í og krafðist ógildingar úrskurðar matvælaráðuneytisins um að vísa frá kröfu E ehf. um veiðileyfi til skipsins J og staðfesta ákvörðun Fiskistofu um að hafna umsókn E ehf. um að úthlutað yrði tilgreindum aflaheimildum til sama skips. E kærði úrskurð héraðsdóms þar sem málinu var vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að tekið væri fram í stefnu að skráður eigandi skipsins J væri E ehf. en það félag væri í eigu E. Í stefnunni væri ekki gerð frekari grein fyrir aðild að málinu til sóknar, þar á meðal væri ekki skýrt hvernig á því stæði að E krefðist þess persónulega að felldur yrði úr gildi úrskurður um stjórnsýslukæru einkahlutafélags hans. Þannig væri enga viðhlítandi skýringu að finna í málatilbúnaði E af hvaða sökum hann teldi sig geta átt aðild að málinu. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur.