Dómstólaleit

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu Háskólans í Reykjavík hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hún féll fyrir utan aðalinngang skólans í janúar 2023. A byggði viðurkenningarkröfu sína á sakarreglunni, reglum skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð og á nánar tilgreindum skráðum reglum. Byggði hún á því að vátryggingartakinn, Háskólinn í Reykjavík, bæri ábyrgð á líkamstjóni hennar, sem hefði verið afleiðing óforsvaranlegra aðstæðna við fasteign skólans og vanrækslu starfsmanna hans á að bregðast við hættulegri gangbraut við aðalinngang skólans. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var ekki talið að slysið yrði rakið til saknæmrar háttsemi eða athafnaleysis sem vátryggingartaki bæri skaðabótaábyrgð á heldur að slys A væri fyrst og fremst að rekja til óhappatilviljunar og/eða eigin aðgæsluleysis hennar. Var s hf. því sýknað af kröfum A.

Mæðginin A og B festu kaup á fasteign árið 2011 og var eignarhlutur A í fasteigninni samkvæmt kaupsamningi 60% og B 40% en óumdeilt var að fjárframlag B hefði numið 86,9% af kaupverði hennar. B, sem býr við þroskaskerðingu, krafðist þess að viðurkennt yrði að eignarhlutur hans í fasteigninni yrði í samræmi við fjárframlag hans við kaupin og var krafan studd þeim rökum að sökum þroskaskerðingar hefði hann ekki haft skilning á skiptingu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamningi og hann því aldrei samþykkt hana. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á viðurkenningarkröfuna, auk fjárkröfu B sem ekki tengdist fasteignakaupunum með beinum hætti, og var fyrir Landsrétti eingöngu til skoðunar viðurkenningarkrafan. Í dómi Landsréttar kom fram að viðurkenningarkrafa B einskorðaðist við innbyrðis lögskipti þeirra og fælist í málatilbúnaði B að skipting á eignarhlutdeild aðila í fasteigninni yrði breytt til samræmis við hlut hvors þeirra í kaupverði eignarinnar. Taldi Landsréttur ekkert fram komið sem stæði því í vegi að kröfugerð B hlyti efnislega úrlausn dómstóla. Við mat á því hvort grundvöllur væri fyrir því að skráningu eignarhlutfalla yrði breytt vísaði Landsréttur meðal annars til þess að fasteignakaupin hefðu að mestu verið fjármögnuð af B og greiddi hann rekstrarkostnað af eigninni. Þá hefði B ekki burði til að gera sér grein fyrir því hvað fólst í ákvæði kaupsamningsins um eignarhlutföll og yrði að ganga út frá því að A hefði verið það ljóst. Hefði sú skýring sem A teldi liggja að baki skráningu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamning í reynd ráðið för hefði henni borið að sjá til þess að staðið yrði að málum með þeim hætti að hagsmunum B yrði gætt í hvívetna og lögum samkvæmt. Féllst Landsréttur því á viðurkenningarkröfu B, með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að viðurkennt yrði að eignarhlutdeild B í fasteigninni væri 86,9% og A 13,1%.

Ágreiningur málsaðila átti rætur að rekja til málshöfðunar F ehf. gegn U, H hf. og L hf. meðal annars til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar raforkumála og viðurkenningar á skaðabótaskyldu H hf. og L hf. vegna tjóns F hf. sem leiddi af uppsögn á nánar tilgreindum samningi aðila um tengingu við dreifikerfi H hf. og L hf. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu um ógildingu fyrrnefnds úrskurðar vísað frá þar sem Raforkueftirliti U var ekki stefnt til varnar, enda væri um að ræða sjálfstæðan lögaðila sem gæti átt réttindi og borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar var rakið að þegar málið hefði verið höfðað hefði ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 110/2024 um Umhverfis- og orkustofnun, þar sem mælt er fyrir um skipun skrifstofustjóra Raforkueftirlitsins, ekki tekið gildi. Yrði því að líta svo á að þá hefði forstjóri U borið stjórnunarlega ábyrgð á rekstri Raforkueftirlitsins, sbr. 2. gr. laga nr. 110/2024. Hafði Raforkueftirlitið ekki aðildarhæfi á þeim tíma og var því réttum aðila stefnt til varnar. Var ákvæði úrskurðar héraðsdóms því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar um þá kröfu. Þá var staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun á viðurkenningarkröfu F ehf.

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A varð fyrir. A var við steypuvinnu þar sem notaður var steypudælukrani. Kraninn var í útréttri stöðu þegar hluti hans féll skyndilega ofan á A. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki hefði farið fram fullnægjandi rannsókn á krananum og aðstæðum á slysstað eftir slysið en slík rannsókn hefði getað upplýst um atvik og orsök þess, þar á meðal hvort það væri að rekja til vanbúnaðar kranans. Í ljósi þess að vitneskja hefði legið fyrir um að kraninn hefði gefið sig á sama stað nokkrum árum fyrr yrði að telja að full þörf hefði verið á slíkri rannsókn. Þess í stað hefði kraninn verið fjarlægður af slysstað og seldur úr landi skömmu síðar. A hefði eftir það verið ókleift að sýna fram á hver orsök slyssins hefði verið. Þegar litið væri til þessara atvika og aðstöðumunar aðila yrði að telja að það hefði staðið B ehf. nær að leitast við að upplýsa betur um atvik að slysinu og ástand kranans. Við þessar aðstæður yrði V hf. látinn bera hallann af skorti á sönnun í málinu um þau atriði sem gætu haft áhrif á sakarmat og óljós atriði er varði orsök slyssins. Hefði V hf. ekki tekist að sanna að sanna að orsök slyssins væri ekki að rekja til saknæmrar háttsemi B ehf. eða starfsmanna hans. Samkvæmt því var tekin til greina krafa A um viðurkenningu á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysinu.

H, sem starfað hafði sem flugumferðarstjóri hjá I ehf., nú A ehf., krafðist þess að viðurkennt yrði að A ehf. hefði verið óheimilt að binda enda á störf H hjá A ehf. á grundvelli tilgreinds ákvæðis í kjarasamningi Félags íslenskra flugumferðarstjóra við Samtök atvinnulífsins. Ágreiningslaust var að starfslok H komu til af því einu að hann varð 63 ára og jafnframt að starfslok H hefðu verið reist á nánar tilgreindu kjarasamningsákvæði. Í dómi Landsréttar var rakið að eftir að lögum og stjórnvaldsfyrirmælunum var breytt á árunum 2017 og 2018 voru starfsréttindi flugumferðarstjóra ekki lengur háð neinum aldurstakmörkunum. Taldi Landsréttur kjarasamningsákvæðið því ekki veita stoð fyrir því að binda enda á störf H hjá A ehf. þegar hann náði 63 ára aldri. Einnig taldi rétturinn að beiting A ehf. á ákvæðinu gagnvart H hefði brotið í bága við 7. og 8. gr. laga nr. 86/2018 um jafna meðferð á vinnumarkaði, enda skilyrðum til frávika samkvæmt 12. gr. laganna ekki fullnægt. Var viðurkenningarkrafa H því tekin til greina.

Í málinu var deilt um hvort V hf. bæri bótaábyrgð gagnvart M á meintu vatnstjóni sem orðið hefði á fasteign hennar í kjölfar þess að inntakslögn sprakk sem M taldi mega rekja til mistaka starfsmanns H hf. við skipti á rennslismæli í hitaveitugrind í fasteigninni en M krafðist viðurkenningar á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu H hf. hjá V hf. Með hinum áfrýjaða dómi var ekki talið sannað að ætlað tjón á fasteign M hefði orsakast af saknæmri háttsemi af hálfu H hf. og var V hf. sýknað af kröfum M. Landsréttur staðfesti dóminn með vísan til forsendna hans og að því gættu að sérstaklega hefði verið byggt á því að beita bæri ströngu sakarmati við úrlausn málsins vegna sérfræðiábyrgðar sem hvíldi á H hf. í ljósi starfsemi þess.

A krafðist viðurkenningar á rétti til skaðabóta úr ábyrgðatryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A varð fyrir árið 2019 í vinnuslysi við störf hjá B ehf. er vörubretti féll á A við affermingu vöruflutningabifreiðar en í vagninum voru raðir af mjólkurvögnum á hjólum sem á hvíldu vörubretti. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að þegar horft yrði heildstætt á málið væri óhjákvæmilegt að B ehf. yrði látið bera hallann af því að tildrög slyssins væru ekki nægilega upplýst hvað varðar ástand farmsins og hvernig brettunum hefði verið stillt upp á mjólkurvagnaraðirnar. Var B ehf. því talið bera sakarábyrgð á tjóni A vegna slyssins. Á hinn bóginn var talið að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með háttsemi sinni með því að hafa farið á bak við vagnaröðina til að ýta henni út og hefði A mátt gera sér ljóst að hætta gæti af þessu stafað, sér í lagi þegar litið væri til þess að A hefði kveðið það hafa verið „tímaspursmál“ hvenær brettin dyttu. Þá hefði það verklag A að standa ein að affermingunni átt stóran þátt í því að slysið varð og tjóni hennar. Var A því látin bera helmings hluta tjónsins sjálf.

A höfðaði mál og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu B og bótaréttar síns úr ábyrgðartryggingu B hjá V hf. vegna tjóns sem hann varð fyrir af völdum vinnuslyss. A hafði slasast þegar hann missteig sig og féll fram fyrir sig þar sem hann var á göngu meðfram sundlaug við nánar tilgreindan skóla. Hann hafði verið ráðinn kennari við skólann en slysið varð á fyrsta starfsdegi hans. Í dómi Landsréttar var rakið að slysið mætti rekja til þess að viðhald hellulagðrar stéttar við sundlaugina hefði verið vanrækt og aðstæður á vettvangi hefðu verið óforsvaranlegar af þeim sökum. Í þessu hefði falist saknæmt frávik frá þeirri skyldu atvinnurekanda og umráðamanns fasteignar, þar sem rekin er skólastarfsemi, að takmarka slysahættu. Var því fallist á viðurkenningarkröfu A.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist viðurkenningar á áunnum frítökurétti yfir fjögurra ára skeið. Aðila greindi í meginatriðum á um að hvaða marki L, vinnuveitandi A, hefði beðið hana sérstaklega um að mæta til vinnu þannig að hún hefði áunnið sér frítökurétt samkvæmt grein 2.4.5.1 í kjarasamningi Sjúkraliðafélags Íslands og Í og hvort henni hefði verið ætlað að mæta til vinnu á dagvaktir fyrr en að lokinni 11 klukkustunda hvíld. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki lægju fyrir nein gögn um hvaða yfirmenn A hefðu gefið henni fyrirmæli um að mæta til vinnu með þeim hætti sem rakið er í grein 2.4.5.1. Jafnframt renndu önnur gögn eða skýrslur vitna fyrir héraðsdómi ekki stoðum undir að A hefði fengið fyrirmæli um að sinna vinnu áður en tilskilinni hvíld hefði verið náð. Aftur á móti yrði ráðið að A hefði ekki hreyft athugasemdum við mánaðarleg launauppgjör á því tímabili sem krafa hennar tók til eða andmælum við uppgjör deildarstjóra á þeirri deild sem hún vann á fyrr en í ársbyrjun 2024. Taldi Landsréttur að þetta athafnaleysi benti ekki til þess að frítökuréttur hefði stofnast á grundvelli fyrirmæla stjórnenda svo sem ákvæði kjarasamnings kváðu á um. Þá yrði einnig að horfa til þess að A hefði ekki getað um árabil látið átölulaust hvernig staðið var að uppgjöri gagnvart henni í trausti þess að geta haft uppi kröfu sína árum síðar þegar mun örðugara væri að leggja mat á hvort fyrir hendi hafi verið aðstæður sem stofnuðu til frítökuréttar. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var A ekki talin hafa sýnt fram á að hún ætti uppsafnaðan frítökurétt á nánar tilgreindu tímabili og var dómur héraðsdóms því staðfestur.

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu R hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A hlaut þegar hann rann í hálku í Árbæjarlaug. Jafnframt krafðist A þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr málskostnaðartryggingu hans hjá V hf. vegna reksturs dómsmálsins. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað teldist að hinum ríku skyldum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 814/2010 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum hefði ekki verið fullnægt. Þá lægi ekkert fyrir í málinu sem gæti leitt til þess að A yrði gert að bera hluta tjónsins sjálfur. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um viðurkenningu á bótaskyldu V hf. úr ábyrgðartryggingu R. Þá var ekki fallist á að A hefði glatað rétti sínum til bóta úr málskostnaðartryggingunni, enda yrði ekki séð að A hefði áður en mat vegna afleiðinga slyssins lá fyrir, haft upplýsingar sem með réttu hefðu gefið honum tilefni til málshöfðunar. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um rétt A til bóta úr málskostnaðartryggingu vegna reksturs málsins.

P taldi sig hafa orðið fyrir tjóni í viðskiptum við félagið D ehf., sem D og H bæru ábyrgð á sem fyrirsvarsmenn og eigendur D ehf., en P gerði kaupsamning við félagið um kaup á fullfrágengnu einingahúsi sem byggt skyldi af pólska smíðafyrirtækinu N. Óumdeilt var að hús P var aldrei afhent. P reisti skaðabótakröfu sína meðal annars á því að D og H hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi með því að taka við peningum úr hendi P þrátt fyrir að D ehf. hefði verið ógjaldfært á þeim tíma og D og H borið að óska eftir gjaldþrotaskiptum á búi þess. Einnig byggði P á því að D og H hefðu beitt P blekkingum og svikum við viðskiptin og hefðu þeir sem eigendur og stjórnendur D ehf. valdið P tjóni með háttsemi sinni. Í dómi Landsréttar var málsástæðum P er lutu að meintri ógjaldfærni D ehf. á þeim tíma er félagið tók við greiðslum úr hendi P og skyldu D og H til að óska eftir gjaldþrotaskiptum á búi félagsins hafnað. Jafnframt taldi Landsréttur ósannað að D og H hefðu, með saknæmri og ólögmætri háttsemi, blekkt P til samninga við D ehf., þeir afhent öðrum hús P eða selt það tvisvar og ráðstafað greiðslum frá P í þágu annarra en hans. Þá væri til þess að líta að af hálfu P hefði engin grein verið gerð fyrir aðkomu stefnda H að viðskiptum P og D ehf. eða öðrum viðskiptum félagsins. Meðal annars með vísan til framangreinds staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu D og H af kröfum P.

T ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu M vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir. Krafa T ehf. fyrir Landsrétti laut í fyrsta lagi að viðurkenningu skaðabótaskyldu vegna tjóns vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsókn á veitingastaðinn F, í öðru lagi vegna útgáfu fréttatilkynningar sem send var fjölmiðlum og í þriðja lagi vegna umfjöllunar starfsmanna M í kjölfar fréttatilkynningarinnar í fjölmiðlum í tengslum við F. Um b- og c-lið kröfugerðar T ehf. tók Landsréttur fram að í dómi héraðsdóms væri enga umfjöllun að finna um hvort T ehf. hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna útgáfu fréttatilkynningarinnar og síðari umfjöllunar starfsmanna á vegum M. Enda þótt unnt væri að skýra málatilbúnað T ehf. á þann veg að sú háttsemi sem félagið taldi leiða til bótaskyldu væri afmörkuð, skorti að mati Landsréttar að gerð væri grein fyrir því í stefnu hvaða tjón T ehf. hefði beðið vegna háttseminnar. Var grundvöllur umræddra liða kröfugerðar T ehf. talinn í slíku ósamræmi við fyrirmæli 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að ekki yrði hjá því komist að vísa þeim sjálfkrafa frá héraðsdómi. Um a-lið kröfugerðar T ehf. taldi Landsréttur að félagið hefði leitt nægar líkur að tjóni sínu vegna vettvangsheimsóknar M. Vísaði Landsréttur þá til þess að fulltrúar M hefðu haft uppi beinlínis rangar fullyrðingar um fjárhagsstöðu T ehf. við starfsfólk hans og lýst þeim skoðunum að starfsfólkið fengi ekki greidd laun næstu mánaðamót. Að mati réttarins var framganga fulltrúa M við eftirlitsheimsóknina hvorki í samræmi við né í málefnalegum tengslum við það hlutverk sem M er ætlað með slíkum heimsóknum samkvæmt ákvæðum laga nr. 42/2010 um vinnustaðaskírteini og eftirlit á vinnustöðum. Þá var háttsemi þeirra talin stuðla að því að starfsfólk T ehf. hætti tafarlaust störfum á veitingastaðnum. Tók Landsréttur undir forsendur héraðsdóms um að M hafi mátt vera ljóst að framganga fulltrúa hans við heimsóknina gæti valdið tjóni og að skilyrði skaðabótaréttar um sennilega afleiðingu væru því uppfyllt. Var niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu skaðabótaskyldu M vegna tjóns T ehf. vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsóknina því staðfest.

A höfðaði mál á hendur B og krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu B vegna fjármuna sem A varð af við það að B veitti A ekki með viðhlítandi hætti upplýsingar um eignarhluti hennar í félaginu C og kauprétt hennar vegna hluta í sama félagi við fjárskipti aðila við hjúskaparslit. Til vara krafðist A viðurkenningar á því að hlutafé B í félaginu og kaupréttur hennar vegna hluta í sama félagi, sem B átti við gerð fjárskiptasamnings aðila, hafi ekki fallið undir fjárskiptasamninginn og að helmingur eignanna hefði átt að koma í hlut A. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að aðalkrafa A þætti nægjanlega ákveðin og ljós til að uppfylla áskilnað d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt var talið að A hefði með málatilbúnaði sínum og framlögðum gögnum leitt nægar líkur að því að hann kynni að hafa orðið fyrir tjóni og gert grein fyrir tengslum þess við þá ólögmætu háttsemi sem hann byggði á að hefði valdið sér tjóni. Um varakröfu A vísaði Landsréttur til þess að hún fæli í reynd í sér málsástæður fyrir aðalkröfunni. Með vísan til 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 var varakröfu A því vísað frá héraðsdómi en að öðru leyti var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Ágreiningur málsaðila fyrir Landsrétti laut einkum að því hvort krafa H um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Í vegna ætlaðra galla á þaki tónlistar- og ráðstefnuhússins Hörpu væri niður fallin fyrir fyrningu eða tómlæti. Í dómi Landsréttar voru rakin samskipti málsaðila og fram kom um það hefði verið rætt að fara í lagfæringar á öllu þakinu, sem gæfi tilefni til að ætla að málsaðilar hefðu talið nauðsynlegt að fara í aðgerðir til lagfæringa. Leggja yrði til grundvallar að H hafi þegar á árinu 2016 haft nægar upplýsingar um ætlaða kröfu sína á hendur Í til þess að láta á hana reyna með höfðun dómsmáls sem hefði rofið fyrningu hennar. Um það breytti engu þótt lekinn hefði verið umfangsmeiri en H mátti ætla eða hverjar orsakir hans nákvæmlega voru. Gæti sú óvissa ekki haft þau áhrif að H teldist hafa skort nauðsynlega vitneskju um ætlaða kröfu þannig að fyrning tæki ekki að líða vegna 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu Í af kröfum H.

Þ höfðaði mál á hendur M og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu M gagnvart honum vegna hagnýtingar M á grunnvatni úr vatnsbólinu Laxnesdýjum innan marka jarðarinnar Laxnes I í Mosfellsbæ. Bæði Þ og M voru meðal eigenda jarðarinnar. Byggði Þ á því að M hefði með vatnstöku sinni skert með ólögmætum hætti stjórnarskrárvarin eignarréttindi Þ sem sameiganda að jörðinni án þess að greiða bætur fyrir þá hagnýtingu, auk þess sem hagnýting M á vatninu hefði haft í för með sér verulegar og íþyngjandi takmarkanir á hagnýtingu Þ á jörðinni. Með dómi héraðsdóms var M sýknað af kröfum Þ. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt 1. mgr. 26. gr. vatnalaga nr. 15/1923 ætti Þ ekki tilkall til endurgjalds vegna hagnýtingar M í þágu vatnsveitu sveitarfélagsins heldur einungis rétt á bótum ylli vatnstakan Þ tjóni. Var málsástæðum Þ varðandi endurgjald fyrir hagnýtingu M því hafnað. Þá vísaði rétturinn til þess að M væri sem sameiganda að jörðinni Laxnesi heimil sú ráðstöfun og nýting sem ekki skerti jafngóðan rétt annarra eigenda til að njóta eignarinnar og ylli þeim ekki meiri óþægindum en vænta mætti miðað við allar aðstæður. Var ekki talið að Þ hefði sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hagnýtingar M eða takmarkana sem sameigendur í Laxnesi I sættu vegna vatnsverndarkvaða. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu M af kröfum Þ.

A krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda S úr ábyrgðartryggingu nánar tilgreinds ökutækis vegna líkamstjóns sem A hefði orðið fyrir í umferðarslysi. Í dómi Landsréttar kom fram að hvorugur málsaðila hefði aflað matsgerðar samkvæmt 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Málið lyti að því hvort A hefði orðið fyrir einhverju líkamstjóni í slysinu yfirleitt en sönnunarbyrðin um það hvíldi á A. Fram kom að A hefði lagt fram tiltekin gögn um heilsufar sitt og að talið væri sannað að A hefði orðið fyrir einhverju líkamstjóni við slysið. Yrði því fallist á viðurkenningarkröfu A og hinn áfrýjaði dómur staðfestur en með því væri engu slegið föstu um nákvæmt eðli og umfang tjónsins, sem ráða yrði úr á grundvelli matsgerðar.

Málið varðaði kröfu A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu R og V hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún renndi sér í rennibraut í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum í Reykjavík. Ekki var ágreiningur um að A hefði tekist á loft er hún renndi sér niður, og þótti sannað að hún hefði orðið fyrir varanlegu líkamstjóni þegar hún lenti harkalega. Aftur á móti var ekki talið sýnt fram á að rennibrautin, eða leiktækið sem hún var hluti af, hefði haft sérstaka hættueiginleika eða að starfsmenn R hefðu sýnt af sér saknæmt aðgæslu- eða eftirlitsleysi sem hefði verið orsök tjóns áfrýjanda. Af því leiddi að tjón áfrýjanda hefði ekki verið að rekja til saknæmrar háttsemi R eða starfsmanna garðsins og voru R og V hf. því sýknaðir af kröfu A.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna líkamstjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir á L 14. og 16. september 2016 með því að starfsmönnum á bráðamóttöku hefði yfirsést að greina og veita meðferð við blóðtappa í framhaldi af komu hennar þangað. Í dómi Landsréttar var rakið að við úrlausn málsins yrði ekki byggt á álitsgerð, sem gerð hefði verið að beiðni SÍ vegna umsóknar A um bætur úr sjúklingatryggingu, en þar hefði engin afstaða verið tekin til þess hvort tjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna L. Enn fremur taldi rétturinn, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, að með hliðsjón af umkvörtunarefni og ástæðu komu A á bráðamóttöku L 14. og 16. september 2016, einkennum og reglulegum mælingum á lífsmörkum A síðari daginn og þess að endurtekin ómskoðun á vinstri fótlegg A umrædda daga hefði ekki sýnt ummerki um blóðtappa, hefði ekki verið nægilegt tilefni til að álykta að um blóðtappa í lungum væri að ræða. Því hefði ekki verið ástæða til að láta taka sneiðmynd af lungum A. Meðal annars að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur. Var Í því sýknað af kröfu A.

A höfðaði mál gegn S vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í skurðaðgerð sem A gekkst undir í júní 2016. A krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu S en til vara að felld yrði úr gildi ákvörðun S frá 8. maí 2020, þar sem S komst að þeirri niðurstöðu að ekki lægi fyrir bótaskylt tjón sem að öllum líkindum mætti rekja til þátta sem féllu undir gildissvið sjúklingatryggingar samkvæmt 2. gr. laga um sjúklingatryggingar nr. 111/2000. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, þar sem fram kom að A hefði ekki sýnt fram á að um bótaskylt tjón hefði verið að ræða sem fallið gæti undir gildissvið 2. gr. laga nr. 111/200, staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sýknu S af aðalkröfu A. Þá taldi Landsréttur, að fenginni niðurstöðu um sýknu S af aðalkröfu A, hagsmuni A ekki standa til þess að fá ákvörðun S fellda úr gildi, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var varakröfu A því vísað frá héraðsdómi.

A höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann féll ásamt stiga til jarðar við vinnu hjá B ehf. á gámasvæði félagsins. Með dómi héraðsdóms var skaðabótaskylda B ehf. viðurkennd að hluta en talið að A skyldi bera þriðjung tjóns síns þar sem hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi, sbr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Landsréttar kom fram að B ehf. bæri ábyrgð á því að A hefði aðgang að tækjum sem hæfðu vinnu hans. Hefði félaginu þannig borið að tryggja að A hefði stiga sem hentaði því verkefni sem hann sinnti og að komið væri í veg fyrir að hann rynni til við notkun, sbr. meðal annars grein 4.2.2 í II. viðauka reglugerðar nr. 367/2006 og 5. gr. reglugerðarinnar. Var ekki talið að umræddur stigi hefði hæft því verki sem A hafði verið falið að vinna og að B ehf. hefði vanrækt þær ríku kröfur sem gerðar eru til atvinnurekanda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Taldi Landsréttur ótvírætt að saknæm háttsemi B ehf. hefði átt þátt í að slysið varð og að félagið bæri bótaábyrgð á tjóni A. Þá lægi ekki annað fyrir en að A hefði hagað verkinu í samræmi við verklagsreglur B ehf. og með þeim tækjum sem félagið hefði útvegað. Voru engin efni til að telja A hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og láta hann bera hluta af tjóni sínu sjálfur. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á óskertri bótaábyrgð B ehf. vegna slyssins.

A höfðaði mál á hendur R og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu R vegna líkamstjóns sem A varð fyrir er hann var að störfum í B þegar C, skjólstæðingur B, sló A í hálsinn. Kröfu sína byggði A annars vegar á grein 8.5.1 í þágildandi kjarasamningi Eflingar og R en hins vegar á sakarreglunni og reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Í dómi Landsréttar kom fram um ábyrgð samkvæmt kjarasamningi að C, sem hafði skömmu áður en hann réðst að A neytt fíkniefna, gæti ekki talist til einstaklings „sem að takmörkuðu eða jafnvel engu leyti [gæti] borið ábyrgð á gerðum sínum“ en slíkt væri nauðsynlegt til að umrætt kjarasamningsákvæði leiddi til ábyrgðar R. Var niðurstaða héraðsdóms um að R bæri ekki skaðabótaábyrgð gagnvart A á grundvelli kjarasamningsákvæðisins því staðfest. Um sakarábyrgð kom meðal annars fram að A hefði ekki talið sér ógnað áður en árásin átti sér stað og að hann hefði ekki sjálfur metið hættu á ferðum eða þörf á að grípa til varúðarráðstafana sem buðust. Yrði því ekki litið svo á að tjón hans mætti rekja til skorts á tilvist frekari úrræða sem grípa mætti til ef hætta skapaðist. Þá væru engin efni til að leggja til grundvallar að vegna skorts á þjálfun, leiðbeiningum eða öðrum athöfnum R hefði mat A á aðstæðum umrætt sinn verið rangt. Tjón hans hafi hlotist af fyrirvaralausri, óvæntri og saknæmri árás C en ósannað væri að tjónið yrði rakið til saknæmrar vanrækslu R eða starfsmanna hans. Var dómur héraðdóms því staðfestur um sýknu R.

ÓA og ÓIÓ höfðuðu mál á hendur Í, LÍ og V hf. og kröfðust þess að viðurkennd yrði óskipt skaðabótaskylda stefndu vegna tjóns þeirra er ein hryssa drapst og fjögur hross veiktust og lömuðust tímabundið. Í héraði byggðu ÓA og ÓIÓ meðal annars á því að samkvæmt skýrslu dýralæknis mætta rekja dauða eins hross og veikindi hinna til þess að þau hefðu komist í gamalt og mengað hey og mengað vatn á svæði við ratsjárstöðina á Stokksnesi. Þá byggðu þeir einnig á skýrslu Matvælastofnunnar um að veikindi hrossanna mætti rekja til bráðrar áleitrunar sem hrossin hefðu orðið fyrir við að éta mengað hey á Stokksnesi. Með dómi héraðsdóms voru Í, LÍ og V hf. sýknuð af kröfum ÓA og ÓIÓ þar sem ekki hefði tekist sönnun á því að dauði og veikindi hrossanna mætti rekja til þess að þau hefðu komist í úrgangshey og olíumengaðan jarðveg með áburðarblöndu. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti öfluðu ÓA og ÓIÓ matsgerðar dýralæknis og jarðefnafræðings. Í dómi Landsréttar kom fram að niðurstöður matsmanna bentu til þess að mælingar á háum álgildum í rannsókn Matvælastofnunnar mætti rekja til þess að notuð hefðu verið sýnatökuglös sem ekki hentuðu til álmælinga og drógu niðurstöður matsmanna því mjög úr gildi þeirra ályktana sem settar voru fram í skýrslu Matvælastofnunnar um að rekja mætti veikindi hrossanna til þess að þau hefðu étið hey sem mengað var af áli. Með vísan til þess en að öðru leyti með vísan til forsendna dóms héraðsdóms var hann staðfestur um sýknu Í, LÍ og V hf.

A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á rétti hans til bóta úr slysatryggingu ökumanns tilgreindrar bifreiðar vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 17. september 2021. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með dómi Landsréttar var rakið að A hefði sýnt fram á að hann hefði hlotið varanlegt líkamstjón þegar hann ók bifreiðinni út af Vatnsendavegi í umrætt sinn. Á hinn bóginn var litið svo á að S hf. hefði sýnt nægilega fram á að A hefði af ásetningi ekið bifreiðinni út af veginum og þar með fyrirgert rétti sínum til bóta úr hendi félagsins. Var S hf. því sýknað af kröfu A.

A krafðist þess að viðurkennd yrði óskert skaðabótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hf. hjá S vegna líkamstjóns sem A varð fyrir við vinnu sína er hún var að þrífa færiband við aðgerðarlínu í frystihúsi B hf. Byggði A meðal annars á því að verklag við þrif á umræddri vél hefði ekki verið í samræmi við þær kröfur sem gerðar væru í 37. og 46. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðum settum með stoð í þeim. Þá hefði sú þjálfun og verkstjórn sem A hafi fengið til verksins verið ófullnægjandi og ekki samrýmst kröfum 14. og 21. til 23. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að A hefði ekki haft reynslu af því að þrífa umrætt færiband áður en slysið varð. Þá kom meðal annars fram að þó að fyrir lægi að A hefði verið kynnt áhættugreining frystihúss B hf. væri þess að gæta að ekki hefði sérstaklega verið vikið að þrifum á færiböndum í áhættugreiningunni. Enn fremur lægi ekkert fyrir um að A hefði fengið viðunandi leiðbeiningar fyrir það verk sem hún átti að sinna, en á vinnuveitanda hennar hvíldi skylda til að annast það, sbr. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 46/1980. Jafnframt var lagt til grundvallar að slysahætta af umræddri aðgerðarlínu hefði verið umtalsvert meiri við það verklag sem viðhaft var við þrifin og hefðu fyrirsvarsmenn B hf. mátt reikna með því að starfsmönnum gæti verið hætta búin af því að þrífa færibandið á meðan það væri í gangi. Því var fallist á það með A að verklag það sem viðhaft var við þrif á umræddu færibandi hefði haft í för með sér hættu sem unnt hefði verið að afstýra án mikilla vandkvæða og því slegið föstu að hið óforsvaranlega vinnulag hefði verið orsök þess að A slasaðist á fingri. Var krafa A því tekin til greina.

Ágreiningur aðila laut að tiltekinni ákvörðun gagnáfrýjanda í máli aðaláfrýjanda frá árinu 2015, er gerð var í þeim tilgangi að ljúka málum sem voru til rannsóknar hjá embættinu, og mælti fyrir um íþyngjandi rekstrarskilyrði sem áfrýjandi varð að lúta á fjarskiptamarkaði. Í 1. mgr. 26. gr. ákvörðunarinnar var kveðið á um að gagnáfrýjandi skyldi taka rökstudda afstöðu til þess hvort nauðsynlegt væri að viðhalda hverju skilyrði sem var í ákvörðuninni, kæmi erindi þess efnis frá aðaláfrýjanda. Bæri gagnáfrýjanda að taka afstöðu til slíks erindis innan 115 virkra daga frá því að það barst, en væri það ekki gert teldist erindi aðaláfrýjanda samþykkt og skilyrði ákvörðunarinnar úr gildi fallin. Deildu aðilar meðal annars um hvenær nefndur 115 daga frestur hefði byrjað að líða, einkum þar sem í 2. mgr. 26. gr. ákvörðunarinnar sagði að fresturinn skyldi byrja að líða þegar gagnáfrýjandi hefði staðfest að honum hefði borist rökstutt erindi samkvæmt 1. mgr. 26. gr. Öndvert við hinn áfrýjaða dóm taldi Landsréttur að túlka yrði ákvæði ákvörðunarinnar um frestinn þannig að hann byrjaði að líða þegar beiðni bærist, og gagnáfrýjandi staðfesti að erindið væri rökstutt þó að sú staðfesting kæmi síðar. Að þeirri niðurstöðu fenginni taldi Landsréttur að fresturinn hefði verið liðinn þegar svar gagnáfrýjanda barst aðaláfrýjanda, og öll skilyrði ákvörðunarinnar úr gildi fallin. Þar með skyldi einnig staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ógildingu ákvörðunar frá 2023, sem tengdist ákvörðuninni frá 2015.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli B ehf. á hendur A var vísað frá dómi. Málið höfðaði B ehf. og krafðist viðurkenningar á því að hann ætti nánar tilgreind lóðarréttindi til lóðar á Akureyri, sem og viðurkenningar á því að byggingarleyfi sem honum hafi verið veitt hefði verið án takmarkana, óuppsegjanlegt og ótímabundið. Í úrskurði Landsréttar kom fram að B ehf. ræki atvinnustarfsemi á þeirri lóð sem kröfur hans tækju til og hefði hann lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr um hvert væri inntak þessara réttinda. Með kröfugerð sinni leitaði B ehf. úrlausnar dómstóla um inntak þess réttar sem hann teldi að honum hefði þegar verið veittur og stæði 2. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 því ekki í vegi að unnt væri að fella efnisdóm á fyrri kröfu B ehf. Andmæli A við báðum kröfum B ehf. sneru í reynd að efni málsins. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli I ehf. gegn I ohf. og IA ehf. var vísað frá dómi. Málið hafði I ehf. höfðað til viðurkenningar á óskiptri skaðabótaábyrgð I ohf. og IA ehf. á nánar tilgreindu tjóni sem I ehf. kvaðst hafa orðið fyrir. Í úrskurði Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að möguleikum I ohf. og IA ehf. til að taka til varna í málinu hefði ekki verið áfátt. Var málatilbúnaður I ohf. því talinn uppfylla áskilnað e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Einnig var málatilbúnaður I ehf. talinn uppfylla skilyrði 2. mgr. 25. gr. sömu laga um lögvarða hagsmuni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Þ höfðaði mál gegn GM og M og krafðist þess annars vegar að viðurkennt yrði að GM væri óheimilt að nota undir starfsemi sína tiltekinn veg að fasteigninni L2 og hins vegar að M væri óheimilt að ráðast í framkvæmdir á veginum að því leyti sem vegurinn liggur í landi L1. Með hinum kærða úrskurði var máli Þ vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að tilgangur málsóknar Þ væri að koma í veg fyrir að vegurinn væri notaður sem aðkoma fyrir starfsemi GM. Varðandi fyrri hluta kröfugerðar Þ sagði að vegurinn væri akvegur sem væri opinn almenningi og því ekki einkavegur GM. Þá yrði ekki talið að GM hefði starfsemi á veginum sem ráðið gæti umferð þar. Niðurstaða um kröfu Þ myndi því hvorki fela í sér að ráðið yrði til lykta ágreiningi málsins né hefði hún raunhæft gildi um réttarstöðu hans. Var krafan því ekki talin fullnægja skilyrðum 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun hennar staðfest. Um seinni hluta kröfugerðar Þ kom síðan fram að skilja yrði hana svo að Þ vildi meina M með öllu að ráðast í nokkrar framkvæmdir á veginum. Landsréttur benti á að í kæru Þ kæmi fram að með málsókninni væri ekki verið að leitast eftir að koma í veg fyrir að nánar greindir aðilar kæmust þar um. Svo þessir aðilar gætu farið um veginn mætti ætla að þörf yrði á viðhaldi. Ef fallist yrði á kröfuna kæmi það í veg fyrir að M, sem bæri ábyrgð á veghaldi vegarins samkvæmt 12. gr. vegalaga nr. 80/2007, gæti sinnt skyldum sínum til viðhalds. Var málatilbúnaður Þ að þessu leyti talinn vera á reiki og samræmast ekki kröfum d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá var einnig vísað til þess að krafa Þ væri í andstöðu við vilja sameigenda að jörðinni L2. Að virtum reglum um óskipta sameign og samaðild, hefði Þ verið rétt að stefna sameigendum sínum til að þola dóm um kröfuna. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun seinni hluta kröfu Þ því einnig staðfest.

A höfðaði mál á hendur R og S og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaábyrgð þeirra vegna líkamstjóns sem A hlaut þegar hún datt á leið sinni milli vaðlaugar og heits potts í Árbæjarlaug. Óumdeilt var í málinu að A datt í hálku og laut ágreiningur málsaðila að því hvort R og S væru skaðabótaskyldir gagnvart A. Í dómi Landsréttar var rakið að dómaframkvæmd beri með sér að ríkar kröfur séu gerðar til aðbúnaðar á sundstöðum. Þær kröfur birtist meðal annars í ströngu sakarmati en einnig í því að til álita geti komið að beita sönnunarreglum með þeim hætti að sönnunarbyrði sé að einhverju marki létt af tjónþola. Um þetta skipti máli að á sund- og baðstöðum geti leynst ýmsar hættur, svo sem vegna bleytu og hálku, og að settar hafi verið skráðar og nokkuð strangar hátternisreglur til að auka öryggi og stemma stigu við slysum og óhöppum á slíkum stöðum. Var talið sannað samkvæmt gögnum málsins að hinum ríku skyldum sem kveðið er á um í reglugerð nr. 814/2010 var ekki fullnægt. Samkvæmt því og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur og viðurkennd bótaskylda R og S hf.

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu sem B var með hjá S vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann missteig sig við vinnu sína í flokkunarstöð B við það að stíga út úr liðléttingi og ofan á pappa sem undir var rusl. Byggði A einkum á því að aðstæður á vinnustaðnum hefðu verið óásættanlegar og tækjabúnaður ófullnægjandi. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sýnt fram á að örsök þess að hann slasaðist við vinnu sína hefði verið annmarkar á aðbúnaði, aðstæðum eða tækjabúnaði vinnustaðarins. S var því sýknað af kröfum A með vísan til þess að slysið yrði rakið til óhappatilviljunar eða aðgæsluleysis A. Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu og lagði til grundvallar að vinnuveitandi A hefði ekki uppfyllt þær ríku kröfur sem gerðar væru til atvinnurekenda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Landsréttur vísaði meðal annars til þess að óhjákvæmilegt væri, vegna þeirrar starfsemi sem rekin væri í flokkunarstöð B, að rusl yrði í vegi fyrir starfsmönnum og að B bæri að ganga úr skugga um að verklagi og búnaði væri þannig háttað að dregið yrði úr hættu sem af því skapaðist. Það hefði ekki verið gert, heldur hefði A verið látinn sinna starfi sem tveir starfsmenn hefðu átt að vinna svo að öruggt væri, sem leiddi til þess að við ákveðnar aðstæður varð hann að fara með hraði út úr liðléttingnum á stað þar sem mestar líkur voru á því að aðskotahlutir væru á gólfi. Fólst í þessu saknæmt frávik frá þeirri háttsemi sem gera mætti kröfu um til atvinnurekandans og því ótvírætt að sú saknæma háttsemi hefði að minnsta kosti verið meðorsök slyssins. Var því fallist á viðurkenningarkröfu A í málinu.