Dómstólaleit

Málið varðaði kröfu A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu R og V hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún renndi sér í rennibraut í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum í Reykjavík. Ekki var ágreiningur um að A hefði tekist á loft er hún renndi sér niður, og þótti sannað að hún hefði orðið fyrir varanlegu líkamstjóni þegar hún lenti harkalega. Aftur á móti var ekki talið sýnt fram á að rennibrautin, eða leiktækið sem hún var hluti af, hefði haft sérstaka hættueiginleika eða að starfsmenn R hefðu sýnt af sér saknæmt aðgæslu- eða eftirlitsleysi sem hefði verið orsök tjóns áfrýjanda. Af því leiddi að tjón áfrýjanda hefði ekki verið að rekja til saknæmrar háttsemi R eða starfsmanna garðsins og voru R og V hf. því sýknaðir af kröfu A.

A krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda DK ehf. og O vegna heilsutjóns sem hún hefði orðið fyrir á tímabilinu júní 2016 til mars 2017 sökum myglu í húsnæði O þar sem hún vann sem starfsmaður DK ehf. Auk þess krafðist A viðurkenningar á greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu DK ehf. hjá V hf. Með dómi Landsréttar var lagt til grundvallar, með vísan til matsgerðar og annarra gagna sem lutu að heilsufari A, að hún hefði orðið fyrir varanlegu heilsutjóni vegna viðveru í húsnæði O vegna áhrifa myglu. Við mat á háttsemi O og DK ehf. í kjölfar þess að mygla greindist í húsnæðinu haustið 2015 var talið að miða yrði við þær aðstæður sem þá voru fyrir hendi, þar með talda þá þekkingu sem fyrir lá um hættueiginleika myglu fyrir heilsu manna. Að teknu tilliti til aðgerða O, ráðgjafar sem hann fékk og þeirrar vitneskju sem lá fyrir um áhrif myglu á heilsufar fólks var það ekki metið honum til sakar að hafa ekki gripið til frekari ráðstafana en gert var. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu O af kröfum A því staðfest. Við mat á háttsemi DK ehf. sem vinnuveitanda A var miðað við að félagið hefði haft sömu upplýsingar um möguleg áhrif myglu á heilsu fólks og O. Að virtri þeirri vitneskju og þeim upplýsingum sem A miðlaði til DK ehf. var það ekki metið félaginu til sakar að hafa ekki útvegað henni aðra vinnuaðstöðu eða gripið til frekari aðgerða til að vernda heilsu hennar á því tímabili sem um ræddi. Þá var ekki talið að DK ehf. hefði láðst að miðla upplýsingum sem hefðu þýðingu frá O til starfsmanna eða að félagið hefði brotið gegn ákvæðum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eða reglugerða sem vísað var til þannig að áhrif hefði á sakarmat í málinu. Var því ekki talið að heilsutjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi DK ehf. eða starfsmanna félagsins og var félagið sýknað af kröfum A. Jafnframt var V hf. sýknað af kröfu A um viðurkenningu á greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda hennar.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna tjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna háttsemi tollgæsluyfirvalda gagnvart henni. Tollgæslustjóri hafði synjað A um undanþágu frá greiðslu aðflutningsgjalda en yfirskattanefnd fellt úrskurð hans úr gildi. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að svo að ákvörðun verði talin saknæm vegna rangrar lagatúlkunar nægi almennt ekki að æðra sett stjórnvald hafi komist að niðurstöðu um að hún hafi verið röng heldur verði að áskilja að ákvörðunin teljist ekki hafa verið réttlætanleg eða verjanleg, það er að við töku hennar hafi verið vikið þannig frá almennt viðurkenndri réttarheimildafræði, hinni lagalegu aðferð, að saknæmt teljist. Þótt óumdeilt væri að lagatúlkun tollgæslustjóra hefði ekki verið rétt yrði ekki talið að úrlausnir stofnunarinnar, þar sem vísað hefði verið til gildandi laga- og reglugerðarákvæða og lögskýringargagna og komist að rökstuddri niðurstöðu, hefðu falið í sér slíkt frávik frá viðurkenndum sjónarmiðum um beitingu hinnar lagalegu aðferðar eða viðmiðum um háttsemi starfsmanna stjórnsýslunnar að úrlausnirnar yrðu metnar þeim starfsmönnum sem að þeim stóðu eða Í til sakar. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu Í af kröfum A.

A krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda O vegna heilsutjóns sem A hefði orðið fyrir 2014 til 2017 sökum myglu í húsnæði O. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða að leggja bæri til grundvallar fyrirliggjandi matsgerð um að A hefði orðið fyrir varanlegum heilsubresti við vinnu sína í húsnæði O vegna áhrifa frá myglu og að rétt væri að miða við að það hefði gerst áður en A var, ásamt öðrum starfsmönnum sama sviðs, flutt til í húsnæðinu í september 2015 í kjölfar þess að mygla greindist þar. Yrði hvergi ráðið af gögnum málsins að mygla hefði greinst á öðrum stöðum í húsnæðinu þar sem A hefði haft viðveru eftir það tímamark. Yrði samkvæmt því ekki unnt að fallast á þá málsástæðu að A hefði jafnframt orðið fyrir áhrifum myglu annars staðar í húsnæðinu eftir september 2015. Væru því engin efni til að líta svo á að tilflutningur fyrrgreindra starfsmanna úr þeim hluta húsnæðisins þar sem mygla fannst í september 2015 hefði verið ófullnægjandi ráðstöfun af hálfu O miðað við þær upplýsingar sem þá lágu fyrir um eðli og umfang myglunnar. Féllst Landsréttur ekki á þá málsástæðu A að efni væru til að gera ríkari kröfur til O en leiddu af almennum reglum skaðabótaréttar um sakarmat, sönnun og sönnunarbyrði. Um þá niðurstöðu vísaði rétturinn til fyrirliggjandi matsgerðar dómkvaddra matsmanna um þá þekkingu sem lá fyrir um möguleg áhrif myglu á heilsu á þeim tíma er atvik máls áttu sér stað. Var fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að eins og atvikum máls væri háttað yrði O ekki látinn bera hallann af sönnunarskorti um að mögulega hefði mátt greina tilvist myglu í húsnæðinu fyrr, eftir atvikum með öðrum eða víðtækari ráðstöfunum en gripið var til. Væri um það meðal annars horft til þess að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að nein ný sjáanleg ytri ummerki um raka eða myglu hefðu komið fram á umræddum stað í húsnæðinu í kjölfar skoðunar sem fór fram í febrúar 2013. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að á vegum O hefði ekki verið gripið til fullnægjandi aðgerða í tilefni lekavandamála sem hefðu komið upp í húsnæðinu 2004. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu O staðfest.