Dómstólaleit

A ehf. krafðist þess aðallega að lóðarúthlutun RH á tiltekni lóð til T ehf. yrði felld úr gildi og leiguréttur A ehf. á lóðinni yrði viðurkenndur. Þá krafðist A ehf. þess að RB yrði bundinn af viðurkenningarkröfunni og að RH yrði gert skylt að afhenda lóðina til A ehf. gegn greiðslu lóðargjalda. A ehf. byggði á því að RB hefði gefið skuldbindandi loforð um lóðarúthlutun á lóðinni með bréfi 30. ágúst 2011 þar sem sagði að RH væri reiðibúin að úthluta A ehf. lóð fyrir verksmiðju á nánar tilgreindum stað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fallist væri á þá niðurstöðu héraðsdóms að fyrrgreind yfirlýsing hefði samkvæmt efni sínu ekki falið í sér skuldbindandi loforð um úthlutun lóðarinnar heldur aðeins viljayfirlýsingu um úthlutun hennar ef um semdist. Þá fengi það stoð í síðari samskiptum A ehf. og fyrirsvarsmanna RH og RB. Var RH, RB og T ehf. því sýknað af kröfum A ehf.

A hf. höfðaði mál á hendur H til heimtu skuldar á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar H á láni til sonar hennar. Sýknukrafa H var meðal annars reist á því að A hf. hefði ekki fullnægt skyldum sínum samkvæmt samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 2001 við mat á greiðslugetu lántaka. Hefði í fyrsta lagi ekki verið gert ráð fyrir rekstrarkostnaði húsnæðis við mat á mánaðarlegum útgjöldum en lántaki hefði búið í leiguhúsnæði á þeim tíma er hann tók lánið. Í öðru lagi hefði framfærslukostnaður ekki tekið tekið mið af því að lántaki hefði á þessum tíma átt maka og tvö börn og í þriðja lagi hefði greiðslubyrði af skuldabréfinu, sem H hefði gengist í ábyrgð fyrir, verið vanáætluð. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í greiðslumatinu, sem H undirritaði, hefði verið tekið fram að hún staðfesti að hafa fengið matið afhent, kynnt sér og skilið það og samþykkt það sem fullnægjandi fyrir sitt leyti. Undir liðnum áætlaður rekstrarkostnaður húsnæðis hefði komið fram að hann væri enginn. Benti ekkert til að A hf. fremur en H hefði mátt vera ljóst að þessi forsenda væri röng og yrði A hf. ekki kennt um hana. Þá hefði komið fram í matinu að lántaki væri metinn sem einstaklingur. Var talið að H hefði einnig mátt vera þetta ljóst og A hf. verið rétt að leggja þetta til grundvallar. Loks var talið að væri greiðslumatið leiðrétt með tilliti til fjárhæðar hæstu afborgunar af skuldabréfinu hefði lántaki samt staðist greiðslumatið og því átt að geta staðið í skilum með skuldir sínar. Voru því ekki talin næg efni til að víkja til hliðar sjálfskuldarábyrgð H á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Þá var ekki talið að óheiðarlegt væri af A hf. að bera ábyrgðina fyrir sig, sbr. 33. gr. sömu laga, eða að H væri óbundin af henni eftir reglum samningaréttar um brostnar forsendur. Var H því gert að greiða A hf. umkrafða fjárhæð.

S ehf. höfðaði mál gegn F og G ehf. til staðfestingar á lögbanni við því að F og G ehf. byðu til kaups og seldu hér á landi vörur framleiddar af A Inc. Í dómi Hæstaréttar kom fram að S ehf. ætti ekki þann lögvarða rétt sem hann teldi F og G ehf. hafa brotið gegn heldur A Inc. og var ekki talið að aðild S ehf. að málinu yrði leidd af svokölluðum dreifingaraðilasamningi milli S ehf. og A Inc. Voru F og G ehf. því sýknuð af kröfum S ehf.

A höfðaði mál gegn B hf. og V hf. og krafðist greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem hann varð fyrir í starfi hjá B hf. er stigi sem hann stóð í féll niður. Fyrir Hæstarétti var aðeins deilt um hvort A skyldi bera hluta tjóns síns sjálfur vegna eigin sakar. Að því virtu hve mikil sök B hf. var í samanburði við gáleysi sem A kynni að hafa sýnt við notkun stigans þóttu B hf. og V hf. ekki hafa tekist sönnun þess að A hefði af stórkostlegu gáleysi átt þátt í að tjónsatburður varð og að lækka bæri bætur til hans af þeim sökum á grundvelli 1. mgr. 23. gr. a. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var því fallist á kröfur A.

O höfðaði mál gegn I ehf., L hf. og G ehf. vegna álagningar fráveitugjalds á tiltekna fasteign. Hluti fasteignarinnar var tengdur fráveitukerfi O en aðrir hlutar hennar voru tengdir öðru fráveitukerfi. Greindi aðila á um hvort O hefði verið heimilt að leggja fráveitugjald á alla fasteignina miðað við heildarfermetrafjölda hennar eða einungis fermetrafjölda þess hluta sem sannanlega var tengdur fráveitukerfi O. Að virtu orðalagi 1. mgr. 14. gr. laga nr. 9/2009, um uppbyggingu og rekstur fráveitna, eins og það yrði skýrt í ljósi lögskýringargagna, var talið að um fráveitugjald samkvæmt lögunum færi eftir reglum sem um þjónustugjöld giltu. Af þessu eðli gjaldsins var talið leiða að það yrði ekki lagt á nema gjaldandi fengi þá þjónustu sem svaraði til gjaldtökunnar. Samkvæmt þessu þótti óheimilt að heimta fráveitugjaldið vegna hluta fasteignarinnar er málið laut að sem ekki voru tengdir fráveitukerfi O. Voru I ehf., L hf. og G ehf. því sýknað af kröfu O.

X var ákærður fyrir lyfjalagabrot með því að hafa átt 462 stykki af Ritalin Uno, 115 stykki af Ritaline og 105 stykki af Mogadon að hluta til í sölu- og dreifingarskyni, án þess að hafa markaðsleyfi og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar. Einnig að hafa selt og afhent ótilgreindum fjölda einstaklingum sömu lyf án þess að hafa slík leyfi. Þá var X ákærður fyrir vopnlagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum sverð, hljóðdeyfa og riffil. Loks var X ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa aflað sér ávinnings með sölu og dreifingu ótiltekins magns af lyfseðilsskyldum lyfjum. Brot J voru talin sönnuð en þó var lagt til grundvallar að ávinningur hans af sölu og dreifingu lyfseðilsskyldra lyfja hefði aðeins verið hluti af því sem honum var gefið að sök í ákæru. Þá varðaði það J ekki refsingu samkvæmt þeim refsiákvæðum sem vísað var til í ákæru að afla sér hljóðdeyfa án leyfis lögreglu. Var X gert að sæta fangelsi í sex mánuði en refsingin var skilorðsbundin til fimm ára.

M og K deildu um forsjá sonar síns og umgengni við hann. Áður höfðu þau samkvæmt samkomulagi farið sameiginlega með forsjá drengsins sem hafði haft lögheimili hjá K og verið eina viku í senn hjá hvoru foreldri. Í héraðsdómi kom fram að samkvæmt þágildandi 2. mgr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003 yrði ekki með dómi kveðið á um að forsjá barns yrði sameiginleg og yrði því að taka afstöðu til þess hvor aðila skyldi fara með forsjá drengsins. Samkvæmt mati dómkvadds matsmanns var talið að báðir foreldrar væru mjög hæfir til að fara með forsjá drengsins og hefðu góð tengsl við hann. Jafnframt kom þar fram að drengurinn vildi hafa óbreytt ástand og hefði hann lýst yfir vilja sínum til að umgangast báða foreldra sína jafnt en að ætla mætti að hann vildi ekki gera upp á milli foreldra sinna. Fyrir dómi ítrekaði matsmaður þessa skoðun sína. Taldi héraðsdómur að þegar litið væri til álitsgerðar og skýrslu matsmannsins fyrir dómi og þess sem fyrir lægi um líðan drengsins að hagsmunum hans væri best borgið færi M með forsjá hans. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms. Engin efni voru talin til að fallast á kröfu K um ómerkingu héraðsdóms og ómerkingu málsins þar sem dómurinn hafði ekki rætt við drenginn til að kanna vilja hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi aðfarargerð sýslumanns sem gerð var að beiðni L hf. hjá E vegna ábyrgðaryfirlýsingar sem E hafði undirritað vegna láns B hjá L hf. Úrskurður héraðsdóms var staðfestur. Í dómi Hæstaréttar kom fram að greiðslugeta B hafði ekki verið metin þegar E ábyrgðist greiðslu lánsins. E hafði því hvorki við það tækifæri, né þegar veðtrygging lánsins var síðar afnumin, verið kynnt slíkt greiðslumat. Þar sem L hf. hefði borið að framkvæma slíkt greiðslumat samkvæmt samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga, auk þess sem slíkt hefði verið í samræmi við vönduð vinnubrögð fjármálastofnunar, var aðfarargerðin felld úr gildi með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.

S hf. höfðaði mál á hendur T hf., nú A hf., til riftunar lánssamnings, sbr. 1. mgr. 131. gr. eða 141. gr. laga nr. 21/1991, og endurgreiðslu lánsfjárhæðarinnar, sbr. 142. gr. laganna, en S hf. hafði veitt T hf. víkjandi lán til kaupa á nánar tilteknum hlutum S hf. í AF hf. Héraðsdómur hafði eftir lántökuna staðfest nauðasamning fyrir S hf. og T hf., hvorn í sínu lagi, og skuldbindingin féll ekki undir nauðasamning T hf. samkvæmt 3. mgr. 28. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 1. gr. laga nr. 24/2009, sem gerði S hf. ókleift að endurheimta skuldina. Óumdeilt var að lánssamningurinn var gerður innan sex mánaða fyrir frestdag vegna nauðasamningsumleitana S hf. Fallist var á með S hf. að samningurinn jafngilti gjöf í merkingu 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991, enda hefði S hf., vegna náinna tengsla við T hf., mátt vita að engar líkur væru á að félagið gæti efnt hann vegna erfiðrar fjárhagsstöðu þess, auk þess sem sýnt var að T hf. hagnaðist á kostnað S hf. við gerð samningsins. Voru kröfur S hf. því teknar til greina og endurgreiðslukröfunni skipað sem samningskröfu við nauðasamning T hf., til jafns við kröfur annarra sem fóru með slíkar kröfur á hendur félaginu samkvæmt nauðasamningnum.

Í hf. sá um að leggja veg fyrir V í kjölfar útboðs. Í hf. taldi sig hafa orðið fyrir verulegum kostnaði umfram það sem vænta mátti af útboðsgögnum og höfðaði mál gegn V vegna þessa. Í dómi Hæstaréttar kom fram að upphafleg hönnun verksins bæri með sér að V hefði gefið sér þá forsendu að berg sem þurfti að fjarlægja vegna vegagerðarinnar hefði verið annars eðlis en síðar kom í ljós. Af útboðsgögnunum, og jarðfræðiskýrslu sem þeim fylgdi, hefði mátt ráða að einungis lítill hluti þess bergs sem átti að fjarlægja væri erfiður viðfangs. Vegna ástands bergsins hefði aftur á móti ekki verið unnt að beita þeirri aðferð sem útboðsgögnin gerðu ráð fyrir nema að takmörkuðu leyti. Þess í stað hefði orðið að losa bergið með öðrum aðferðum og hefði Í hf. ekki haft ástæðu til að ætla að slíkir erfiðleikar mættu honum. V var talin bera ábyrgð á því að útboðsgögnin voru villandi að þessu leyti. V var ekki talin hafa sannað að erfiðleika Í hf. mætti rekja til þess að röngum búnaði eða tækni hefði verið beitt eða verkstjórn verið áfátt. Aftur á móti var fallist á með V að verulega hefði skort á að áfrýjandi gerði tafarlaust fyrirvara um rétt sinn til frekari greiðslna úr hendi V. Ekki hefðu verið fyrir hendi ástæður sem réttlættu að það var dregið svo lengi sem raunin varð. Var því talið að Í hf. hefði fyrirgert rétti sínum til frekari greiðslna frá V með tómlæti.

G gekkst í sjálfskuldarábyrgð á greiðslu láns sem N hf. hafði veitt E ehf. að jafnvirði fjárhæð 80.000.000 krónur í sterlingspundum. Var G ábyrgðarmaður pro rata ásamt fleirum og miðaðist ábyrgð G við 56.147 sterlingspund. Lánið fór í vanskil og stefndi N hf. G fyrir Héraðsdómi Reykjaness til greiðslu þeirrar fjárhæðar er ábyrgð hans hljóðaði upp á. Í lánssamningnum var ákvæði þess efnis að ef ágreiningur risi um réttindi og skyldur aðila samkvæmt samningnum skyldi mál vegna hans rekið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Talið var að orðalag samningsins væri skýrt um að samið hefði verið um varnarþing í málinu, sbr. 3. mgr. 42. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft samræði við A á meðan hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar. Talið var sannað með vísan til trúverðugs framburðar A, sem fékk nokkra stoð í framburði vitna, og líkamlegs ástands hennar að ákærði hafi gerst sekur um verknaðinn. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að brot hans var alvarlegt og beindist að persónufrelsi ungrar stúlku sem virtist hafa borið traust til hans vegna fjölskyldutengsla. Var einnig litið til þess að engin viðhlítandi gögn lágu fyrir um afleiðingar verknaðarins auk þess sem dráttur varð á lögreglurannsókn málsins. Þótti refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá þótti X með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til A sem þóttu hæfilega ákveðnar 800.000 krónur.

Landbúnaðarráðherra heimilaði 10. júlí 2001 innlausn á hluta eigna GB og bræðra hans í jörðinni G. Matsnefnd eignarnámsbóta framkvæmdi 9. maí 2002 mat á þeim eignum sem innlausnin náði til. GB sætti sig ekki við niðurstöðu nefndarinnar og óskaði eftir því að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að meta þær eignir sem matsnefndin hafði áður metið, auk ákveðinna atriða sem nefndin hafði ekki úrskurðað um. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, sagði að krafa GB hefði orðið til við uppkvaðningu úrskurðar matsnefndar eignarnámsbóta 9. maí 2002. Hefði GB því verið rétt að óska þess við hina dómkvöddu matsmenn að þeir mætu eignarhluta hans á verðlagi þess árs en ekki ársins 2005. Þar sem ekkert var tekið tillit til þessa í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna var það mat dómsins að GB hefði ekki tekist að hnekkja mati matsnefndar eignarnámsbóta með matsgjörðinni. Þá var hvorki fallist á kröfu GB um hlut í beingreiðslum greiðslumarks mjólkur né beingreiðslum fullvirðisréttar í kindakjöti þar sem GB hafði hvorki stundað mjólkur- né kindakjötsframleiðslu svo sem áskilið er í lögum nr. 99/1993. Þá var hvorki fallist á kröfu GB um bætur vegna kostnaðar við að koma hluta hans í íbúð í upprunalegt horf né bætur vegna tapaðra afnota af séreignaríbúð GB 7 ár aftur í tímann. Hins vegar var fallist á kröfu GB um hlutdeild í ærgildum fullvirðisréttar í kindakjöti.

Landbúnaðarráðherra heimilaði 10. júlí 2001 innlausn á hluta eigna J og bræðra hans í jörðinni G. Matsnefnd eignarnámsbóta framkvæmdi 9. maí 2002 mat á þeim eignum sem innlausnin náði til. J sætti sig ekki við niðurstöðu nefndarinnar og óskaði eftir því að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að meta þær eignir sem matsnefndin hafði áður metið, auk ákveðinna atriða sem nefndin hafði ekki úrskurðað um. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, sagði að krafa J hefði orðið til við uppkvaðningu úrskurðar matsnefndar eignarnámsbóta 9. maí 2002. Hefði J því verið rétt að óska þess við hina dómkvöddu matsmenn að þeir mætu eignarhluta hans á verðlagi þess árs en ekki ársins 2005. Þar sem ekkert var tekið tillit til þessa í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna var það mat dómsins að J hefði ekki tekist að hnekkja mati matsnefndar eignarnámsbóta með matsgjörðinni. Þá var hvorki fallist á kröfu J um hlut í beingreiðslum greiðslumarks mjólkur né beingreiðslum fullvirðisréttar í kindakjöti þar sem J hafði hvorki stundað mjólkur- né kindakjötsframleiðslu svo sem áskilið er í lögum nr. 99/1993. Þá var hvorki fallist á kröfu J um bætur vegna kostnaðar við að koma hluta hans í íbúð í upprunalegt horf né bætur vegna tapaðra afnota af séreignaríbúð J 7 ár aftur í tímann. Hins vegar var fallist á kröfu J um hlutdeild í ærgildum fullvirðisréttar í kindakjöti.

Landbúnaðarráðherra heimilaði 10. júlí 2001 innlausn á hluta eigna M og bræðra hans í jörðinni G. Matsnefnd eignarnámsbóta framkvæmdi 9. maí 2002 mat á þeim eignum sem innlausnin náði til. M sætti sig ekki við niðurstöðu nefndarinnar og óskaði eftir því að dómkvaddir yrðu tveir matsmenn til að meta þær eignir sem matsnefndin hafði áður metið, auk ákveðinna atriða sem nefndin hafði ekki úrskurðað um. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, sagði að krafa M hefði orðið til við uppkvaðningu úrskurðar matsnefndar eignarnámsbóta 9. maí 2002. Hefði M því verið rétt að óska þess við hina dómkvöddu matsmenn að þeir mætu eignarhluta hans á verðlagi þess árs en ekki ársins 2005. Þar sem ekkert var tekið tillit til þessa í matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna var það mat dómsins að M hefði ekki tekist að hnekkja mati matsnefndar eignarnámsbóta með matsgjörðinni. Þá var hvorki fallist á kröfu M um hlut í beingreiðslum greiðslumarks mjólkur né beingreiðslum fullvirðisréttar í kindakjöti þar sem M hafði hvorki stundað mjólkur- né kindakjötsframleiðslu svo sem áskilið er í lögum nr. 99/1993. Þá var hvorki fallist á kröfu M um bætur vegna kostnaðar við að koma hluta hans í íbúð í upprunalegt horf né bætur vegna tapaðra afnota af séreignaríbúð M 7 ár aftur í tímann. Hins vegar var fallist á kröfu M um hlutdeild í ærgildum fullvirðisréttar í kindakjöti.

Í málinu var deilt um hvort Á og H hafi, vegna ákvæðis 22. gr. a. fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994, borið að bjóða húsfélagi K 69 og eigendum þess forkaupsrétt að bílskúr sem þau seldu ásamt íbúð sinni í raðhúsi að K 75 í Reykjavík. Á og H kröfðust þess að viðurkennt yrði að þeim hefði ekki verið það skylt þar sem bílskúrinn stæði á sameiginlegri lóð K 69, K 75 og fleiri húsa. Húsfélag K 69 og eigendur þess töldu hins vegar að bílskúrinn stæði einvörðungu á lóð K 69, en ekki á sameiginlegri lóð, og því hefði Á og H borið að bjóða þeim forkaupsrétt að honum. Talið var að af lóðarleigusamningi og uppdrætti sem fylgdi honum væri ljóst að svæðið sem bílskúrinn stæði á tilheyrði lóð hússins að K 69, en ekki lóð sameiginlegri öðrum húsum. Á og H var því samkvæmt meginreglu 22. gr. laga nr. 26/1994 og 22. gr. a. sömu laga óheimilt að selja öðrum en eigendum hússins K 69 umræddan bílskúr án þess að gefa þeim og húsfélagi þess kost á að kaupa hann. Voru húsfélagið K 69 og eigendur þess því sýknaðir af viðurkenningarkröfu Á og H í málinu.

BY höfðaði mál á hendur BJ til innheimtu endurgjalds fyrir verk sem BY vann fyrir BJ. BJ taldi umkrafið endurgjald of hátt og greiddi BY fjárhæð sem nam tæpum helmingi þess sem BY hafði krafðist. Fór BJ fram á að dómkvaddur matsmaður mæti nánar tilgreind atriði í verkinu og endurgjald fyrir það. Niðurstaða matsmanns varð sú að vinnuliður í reikningi BY væri of hár og náðu aðilar samkomulagi um að endurgjald BY fyrir verkið lækkaði sem því næmi. Aðilar deildu um hvor bæri að greiða hinum málskostnað. Héraðsdómur úrskurðaði að málskostnaður skyldi felldur niður. BJ kærði þann úrskurð til Hæstaréttar en BY lét málið ekki til sín taka fyrir réttinum. Í ljósi atvika málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 19/1991 þótti rétt að BY greiddi þann hluta af málskostnaði BJ er svaraði til kostnaðar við framkvæmd matsgerðar, en aðilar bæru að öðru leyti hvor sinn kostnað af málinu.