Dómstólaleit

Félagið Ísland-Paestína boðaði til mótmæla við húsnæði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins þar sem ríkisstjórnin kom saman til fundar þann 31. maí 2024. Lögreglan var með nokkurn viðbúnað á svæðinu en erfiðlega gekk að koma ráðherrum að fundarstað þar sem mótmælendur reyndu að hindra för ráðherrabíla. Þegar ríkisstjórnarfundi lauk var enn nokkur fjöldi mótmælenda á staðnum og reyndu nokkrir þeirra að hindra för ráðherrabíls með því að leggjast í götuna eða standa í vegi fyrir honum. Í kjölfar þess að tekist hafði að koma fyrsta ráðherrabílnum fram hjá hópnum beitti lögregla úðavopni gagnvart mótmælendum, en von var á fleiri ráðherrabílum. Deilt var um hvort notkun úðavopna hafi verið nauðsynleg eða hvort eðlilegra hefði verið að grípa til vægari úrræða. Einnig var deilt um aðra valdbeitingu lögreglu. Áfrýjendur kröfðust miskabóta vegna aðgerða lögreglu en þau höfðu öll fengið piparúða í andlit í mismiklu magni. Með dómi héraðsdóms var ekki fallist á það með áfrýjendum að lögregla hefði gengið fram með ólögmætum hætti og stefndi sýknaður af kröfum þeirra. Landsréttur staðfesti dóminn.

A krafðist þess að B, sérfróður meðdómsmaður í málinu, viki sæti á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur féllst ekki á með A að fyrir hendi væru atvik eða aðstæður sem væru til þess fallnar að draga mætti óhlutdrægni B með réttu í efa í skilning g- liðar 5. gr. laga um meðferð einkamála. Var kröfu A um að B yrði gert að víkja sæti í málinu því hafnað.

Varnaraðilum öllum var í I. kafla ákæru gefið að sök brot gegn almennum hegningarlögum nr. 19/1940 með því að hafa í félagi veist með ofbeldi að A í kjölfar þess að hann kom B til aðstoðar eftir að Æ réðst á hann, sbr. II. kafla ákæru. Með hinum kærða úrskurði var máli varnaraðila vísað frá í heild sinni, þar á meðal bótakröfum, en ákæran var ekki talin uppfylla lágmarkskröfur um skýrleika sbr. c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að ekki væru slík tvímæli um hverjar sakargiftir væru samkvæmt I. kafla ákærunnar að með réttu yrði talið að torvelt væri fyrir varnaraðila að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum í málinu, en úrlausn þess hver hefði verið þáttur hvers og eins varnaraðila heyrði til efnisúrlausnar málsins. Þá taldi Landsréttur að þó svo fallast mætti á með Æ að orða hefði mátt verknaðarlýsingu í II. kafla ákærunnar með fyllri og skýrari hætti yrði allt að einu af henni ráðið að honum væri gefin að sök líkamsárás með því að hafa á fyrrgreindum stað og tíma, með tveimur atlögum, veist að brotaþola B með ítrekuðum hnefahöggum og að minnsta kosti eitt þeirra högga sem Æ hefði veitt B í fyrri atlögunni hefði hafnað í höfði hans. Að þessu gættu þótti verknaðarlýsing í II. kafla ákæru vera nægjanlega skýr svo hún teldist uppfylla skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. g. laga nr. 88/2008, sbr. 1. mgr. 180. gr. sömu laga. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

X var gefið að sök brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð þáverandi eiginkonu sinnar A, þegar hann stóð fyrir utan nánar tilgreinda bifreið, slegið hana í andlitið með spjaldtölvu þar sem hún sat í ökumannssæti bifreiðarinnar með þeim afleiðingum að hún hlaut sár og eymsli á nefi og bólgu á vör. Tvær dætur A, B og C, voru í bifreiðinni þegar ætlað brot átti sér stað og var X einnig gefið að sök að hafa með fyrrgreindri háttsemi beitt þær ógnunum og sýnt þeim vanvirðandi hegðun, yfirgang og ruddalegt athæfi. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir að hafa slegið A í andlitið með spjaldtölvu og með því veitt henni þá áverka sem í ákæru greindi. Háttsemin var heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. X var einnig sakfelldur fyrir barnaverndarlagabrot gagnvart B en sýknaður af því að hafa gerst sekur um barnaverndarlagabrot gagnvart C. Ákvörðun um refsingu var frestað skilorðsbundið til tveggja ára. Þá var honum gert að greiða A 400.000 krónur í miskabætur. Af hálfu ákæruvaldsins var ekki gerð athugasemd við heimfærslu héraðsdóms á háttsemi X til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Með dómi Landsréttar var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli VB og VH á hendur Í, A ehf. og L var vísað frá dómi. Málið höfðuðu VB og VH á hendur Í, A ehf. og L til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þeirri ákvörðun Matvælastofnunar að endurnýja rekstrarleyfi A ehf. fyrir sjókvíaeldi á laxi í Patreksfirði og Tálknafirði með nánar tilgreindum skilyrðum. Landsréttur féllst ekki á það með héraðsdómi að VB og VH hefðu ekki lögvarða hagsmuni af málinu. Með úrskurði Landsréttar var kröfu VB og VH á hendur Í vísað frá þar sem röngum aðila hefði verið stefnt til fyrirsvars fyrir það. Þar með væri enginn til varnar í málinu sem ábyrgð bæri á hinni umdeildu ákvörðun er VB og VH krefðust ógildingar á. Af því leiddi að staðfesta bæri hinn kærða úrskurð.

Hafnað var kröfu X um að landsréttardómari viki sæti í málinu.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu X um að þinghöld í máli ákæruvaldsins gegn honum yrðu háð fyrir luktum dyrum og varakröfu X um að lagt yrði bann við opinberri frásögn af þinghöldum í málinu.

S og Ó kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu S og Ó til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem S og Ó hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu S og Ó var því hafnað.

E og GK kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu E og GK til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem E og GK hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu E og GK var því hafnað.

R o.fl. kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu R o.fl. til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem R o.fl. hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu R o.fl. var því hafnað.

R var sakfelld í héraði fyrir peningaþvætti, sbr. 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa á árunum 2017 til og með 2020 tekið við, nýtt, umbreytt og geymt ávinning af sölu og dreifingu á fíkniefnum, samtals að fjárhæð 7.076.248 krónur. Kröfu ákæruvaldsins um upptöku á tveimur töskum var aftur á móti hafnað. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu R vegna peningaþvættis að því viðbættu að sannað þótti að greiðsla að fjárhæð 190.000 krónur til R frá tilgreindu félagi þótti ekki eiga sér lögmæta skýringu. Þá var ekki fallist á að R hefði sýnt fram á að þeirra fjármuna sem framangreindar töskur voru keyptar fyrir hefði verið aflað með lögmætum hætti. Var því fallist á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á töskunum. Sökum tafa við meðferð málsins þótti ekki koma til álita að þyngja refsingu ákærðu og var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um fimm mánaða skilorðsbundna fangelsisrefsingu staðfest.

X var ákærður fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart þáverandi sambýliskonu sinni A, framin á árunum 2009 til 2020 á nánar tilgreindan hátt og stórfelld brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot gagnvart tveimur börnum þeirra framin á árunum 2015 til 2020 á nánar tilgreindan hátt. X var sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök fyrir tímabilið 2009 til 5. apríl 2016 en sakfelldur að hluta fyrir háttsemi sem lýst var eftir það. Voru brot hans gagnvart þáverandi sambýliskonu heimfærð til 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en brot hans gagnvart börnunum heimfært til 1. mgr. 218. gr. b sömu laga. Þá var X sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 84/2018 um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum og fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði en fullnustu 15 mánaða frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að sæta upptöku á nánar tilgreindum efnum. Loks var X gert að greiða A 2.500.000 krónur í miskabætur.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri framhaldsskólans B veitti honum í kjölfar fundar þar sem komið hafði til harðra orðaskipta á milli A og stjórnenda skólans. Áminningin var veitt A vegna ósæmilegrar framkomu hans í garð samstarfsfólks á fundinum sem ekki þótti samrýmast starfi hans sem kennari við skólann. Í hinum áfrýjaða dómi var tekið fram að A hefði ekki verið áminntur fyrir að gagnrýna skólastjórnendur heldur fyrir það hvernig hann kom gagnrýni sinni á framfæri á fundinum. Því hefði ekki verið brotið gegn tjáningarfrelsi A. Þá var ekki talið að málsmeðferð við veitingu áminningarinnar hefði verið ábótavant. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á að framkoma A á fundinum hefði verið með þeim hætti sem lýst væri í 14. og 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins þannig að réttlætt hefði áminningu hans. Var Í sýknað af kröfum A. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt framganga skólastjórnenda á fundinum kynni að hafa verið hvöss og þeir svarað gagnrýni A á ákveðinn og beinskeyttan hátt breytti það ekki því að framkoma A hefði verið ósæmileg í garð samstarfsfólks og ósamrýmanleg starfi hans sem kennara við skólann. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans um sýknu Í af ógildingar- og miskabótakröfu A staðfest.

A lenti í umferðarslysi 11. maí 2018 þegar hann var farþegi í bifreið sem ekið var aftan á kyrrstæða bifreið. Höfðaði hann mál þetta og krafði T hf. um greiðslu á 1.310.544 krónum með nánar tilgreindum vöxtum, sem var sú fjárhæð sem T hf. hafði dregið frá uppgjöri bóta til A á grundvelli 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og byggði á útreikningum tryggingastærðfræðings. Í málinu var deilt um hvort ákvæði 4. málsliðar 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga um að draga skuli frá skaðabótum vegna líkamstjóns 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, stæðist ákvæði 72. gr. og 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á þann málatilbúnað A að frádráttur frá bótum samkvæmt 4. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga væri andstæður nefndum ákvæðum stjórnarskrár eða stjórnskipulegri meðalhófsreglu. Þá yrði að virtum útreikningum tryggingastærðfræðings og skýringum talið að T hf. hefði sýnt nægilega fram á réttmæti þeirrar fjárhæðar sem um ræddi. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og T hf. sýknað af kröfu A.

B höfðaði mál gegn A og krafðist ómerkingar fernra ummæla sem A viðhafði á Facebook, auk miskabóta. Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að þrenn nánar tilgreind ummæli hefðu falið í sér ærumeiðandi aðdróttun í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga og var fallist á ómerkingu þeirra, auk þess sem A var dæmd til greiðslu miskabóta. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að umfjöllun um ofbeldi, þar á meðal kynferðisofbeldi, ætti ríkt erindi í almenna þjóðfélagsumræðu og að játa yrði einstaklingum talsvert svigrúm til að tjá sig um þau mál. Þótt B hafi ekki verið nafngreindur í umræddri færslu á Facebook væri hann persónugreinanlegur, meðal annars vegna þess að fyrrum eiginkona hans hafði rætt málefni þeirra á opinberum vettvangi. Hefði slík persónugreining í för með sér að svigrúm til að fjalla um ætlaða refsiverða háttsemi takmarkaðist umfram það sem annars myndi vera. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um ómerkingu hinna umdeildu ummæla, greiðslu miskabóta og málskostnað.

A var stöðvaður af lögreglu við akstur bifreiðar 15. nóvember 2018. Í lögregluskýrslu kom fram að grunur hefði vaknað um akstur undir áhrifum fíkniefna og var A handtekinn og færður á lögreglustöð. A var gert að sæta blóð- og þvagrannsókn og greindist umbrotsefni THC sem er í kannabis í þvagi hans. Seinna var rannsókn á máli A hætt. Höfðaði A málið til heimtu bóta vegna þvingunaraðgerða sem hann hafði verið beittur, bæði handtöku og líkamsrannsókn. Í dómi Landsréttar var rakið að með hliðsjón af 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar stæðu efnisrök til að beita bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála með lögjöfnun um handtöku A og jafnframt stæðu efnisrök til að beita bótareglunni og þá blóð- og þvagrannsókn sem A varð að sæta meðan hann var sviptur frelsi á grundvelli 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Landsréttur vísaði til þess að skilyrðum 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir bótaábyrgð Í væri fullnægt. Aftur á móti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði valdið eða stuðlað sjálfur að þeim aðgerðum lögreglu sem hann reisti kröfu sína á. Samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 þótti rétt að fella að öllu leyti niður bætur til A. Var því fallist á kröfu Í um sýknu af kröfu A.

E krafðist þess að I, sérfróður meðdómsmaður í málinu, viki sæti á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. E byggði á því að I stæði með óbeinum hætti að rekstri dómsmáls á hendur tilgreindu hlutafélagi sem lögmaður E færi með fyrir hönd þess. Umræddur málarekstur tæki til ráðgjafarvinnu sem I hefði að stærstum hluta haft með höndum. Í úrskurði Landsréttar var rakið að fyrir lægi að I hefði ekki tengsl við sakarefni málsins, aðila, fyrirsvarsmenn, vitni eða lögmenn heldur lytu þær aðstæður sem væru til skoðunar í meginatriðum að því að lögmaður eins málsaðila af fjórum, sem tekið hefðu til varna gegn kröfum áfrýjanda, væri lögmaður félags í dómsmáli sem einkahlutafélag, að hluta til í eigu I, hefði höfðað á hendur því. Aðkoma lögmannsins að þeim málarekstri yrði eðli máls samkvæmt ekki lögð að jöfnu við persónulega aðild hans, enda gætti hann þar eingöngu hagsmuna skjólstæðings sem lögmaður á grundvelli laga nr. 77/1998 um lögmenn. Ekki var því fallist á að fyrir hendi væru atvik eða aðstæður sem væru til þess fallnar að draga mætti óhlutdrægni I með réttu í efa í skilningi g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991. Kröfu E var því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákæru á hendur X var vísað frá dómi á grundvelli óskýrleika, sbr. c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í úrskurði Landsréttar var rakið að X væri ákærður fyrir tilraun til stórfellds fíkniefnalagabrots, með því að hafa ásamt fjórum nafngreindum mönnum, sem þegar höfðu hlotið dóm fyrir sinn þátt í málinu, staðið að innflutningi á 99,25 kg af kókaíni hingað til lands. Talið var að í ákæru væri nægjanlega lýst fyrir hvaða háttsemi X væri ákærður og að hún væri ekki haldin annmörkum sem væru til þess fallnir að koma niður á möguleikum hans til að halda uppi vörnum í málinu. Í því sambandi væri ekki unnt að líta fram hjá því að ætlaðir samverkamenn ákærða hafi verið sakfelldir samkvæmt ákæru á hendur þeim sem hafi haft að geyma sambærilega verknaðarlýsingu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

E höfðaði mál gegn Í og krafðist ógildingar úrskurðar matvælaráðuneytisins um að vísa frá kröfu E ehf. um veiðileyfi til skipsins J og staðfesta ákvörðun Fiskistofu um að hafna umsókn E ehf. um að úthlutað yrði tilgreindum aflaheimildum til sama skips. E kærði úrskurð héraðsdóms þar sem málinu var vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að tekið væri fram í stefnu að skráður eigandi skipsins J væri E ehf. en það félag væri í eigu E. Í stefnunni væri ekki gerð frekari grein fyrir aðild að málinu til sóknar, þar á meðal væri ekki skýrt hvernig á því stæði að E krefðist þess persónulega að felldur yrði úr gildi úrskurður um stjórnsýslukæru einkahlutafélags hans. Þannig væri enga viðhlítandi skýringu að finna í málatilbúnaði E af hvaða sökum hann teldi sig geta átt aðild að málinu. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun yfirlæknis um að hann skyldi sæta þvingaðri lyfjagjöf.

Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, þar sem nánar tilgreind ummæli héraðsdómara við meðferð málsins í héraði gáfu ákærða með réttu tilefni til að draga óhlutdrægni dómarans í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

S ehf. o.fl., eigendur Hellna á Snæfellsnesi, höfðuðu mál gegn Í og kröfðust þess að fellt yrði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að tiltekið landsvæði sunnan og austan Snæfellsjökuls, með nánar tilgreindum merkjum, teldist þjóðlenda. Reistu S ehf. o.fl. kröfu sína á því að umrætt landsvæði teldist eignarland Hellnajarðanna og byggðu meðal annars á því að allt land á Snæfellsnesi, þar með talið umrætt land, hafi verið numið í öndverðu og undirorpið beinum eignarrétti. Í dómi Landsréttar var fallist á niðurstöðu óbyggðanefndar þess efnis að af frásögnum Landnámu yrði ekki ráðið hvort ágreiningssvæðið hefði verið numið, auk þess sem líta yrði til þess að jafnvel þótt stofnast kynni að hafa til beins eignarréttar fyrir nám þyrfti að halda þeim rétti við. Landsréttur fór þar næst yfir helstu heimildir um merki jarðarinnar og tók undir þá ályktun óbyggðanefndar að heimildir styddu ekki að land Hellna að vestan næði norðar en sem næmi efsta hluta Norðurhlíðar við Norðurgil og að austan að vesturhlíð Stapafells. Landsréttur taldi jafnframt að ekki væri unnt að fallast á að lýsingar í Jarðabók Árna og Páls væru til marks um að Hellnar hafi átt land upp að jökli. Þvert á móti kæmi þar skýrt fram að um afrétt jarðarinnar væri að ræða. S ehf. o.fl. byggðu kröfur sínar einnig á sjónarmiðum um venjurétt og hefð. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að fyrirliggjandi heimildir um notkun landsins bentu til þess að um hefðbundin afréttarnot hefði verið að ræða en samkvæmt dómaframkvæmd yrði eignarhefð ekki unnin með svo takmarkaðri notkun. Þá var ekki fallist á með S ehf. o.fl. að athafnir og yfirlýsingar Í hefðu verið til þess fallnar að skapa öðrum landeigendum réttmætar væntingar um eignarréttarlega stöðu ágreiningssvæðisins. Loks var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms hafnað málsástæðum S ehf. o.fl. sem lutu að því að gerðar hefðu verið til þeirra óhóflegar sönnunarkröfur í málinu og þá varð ekki talið að aðrar röksemdir sem S ehf. o.fl. hefðu teflt fram leiddu til annarrar niðurstöðu um kröfur þeirra. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í því staðfest.

K o.fl., eigendur jarðarinnar Miðvalla á Snæfellsnesi, höfðuðu mál gegn Í og kröfðust þess að fellt yrði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að tiltekið landsvæði sunnan og austan Snæfellsjökuls, með nánar tilgreindum merkjum, teldist þjóðlenda. Reistu K o.fl. kröfu sína á því að umrætt landsvæði teldist eignarland þeirra og byggðu meðal annars á því að allt land á Snæfellsnesi, þar með talið umrætt land, hafi verið numið í öndverðu og væri undirorpið beinum eignarrétti. Í dómi Landsréttar var fallist á niðurstöðu óbyggðanefndar þess efnis að af frásögnum Landnámu yrði ekki ráðið hvort ágreiningssvæðið hefði verið numið, auk þess sem líta yrði til þess að jafnvel þótt stofnast kynni að hafa til beins eignarréttar fyrir nám þyrfti að halda þeim rétti við. Landsréttur fór þar næst yfir helstu heimildir um merki jarðarinnar og tók undir þá ályktun óbyggðanefndar að heimildir styddu ekki i að land Miðvalla næði lengra en í Stagfell vestan megin en að austan skyldi miða við efsta hluta Norðurhlíðar við Norðurgil. K o.fl. byggðu kröfur sínar einnig á sjónarmiðum um venjurétt og hefð. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að fyrirliggjandi heimildir um notkun landsins bentu til þess að um hefðbundin afréttarnot hefði verið að ræða en samkvæmt dómaframkvæmd yrði eignarhefð ekki unnin með svo takmarkaðri notkun. Þá var ekki fallist á með K o.fl. að athafnir og yfirlýsingar Í hefðu verið til þess fallnar að skapa öðrum landeigendum réttmætar væntingar um eignarréttarlega stöðu ágreiningssvæðisins. Loks var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms hafnað málsástæðum K o.fl. sem lutu að því að gerðar hefðu verið til þeirra óhóflegar sönnunarkröfur í málinu og þá varð ekki talið að aðrar röksemdir sem K o.fl. hefðu teflt fram leiddu til annarrar niðurstöðu um kröfur þeirra. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í því staðfest.

S, S og H ehf., eigendur jarðarinnar Stóru-Hnausa á Snæfellsnesi, höfðuðu mál gegn Í og kröfðust þess að fellt yrði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að tiltekið landsvæði austan Snæfellsjökuls, með nánar tilgreindum merkjum, teldist þjóðlenda. Reistu S, S og H ehf. kröfu sína á því að umrætt landsvæði teldist eignarland þeirra og byggðu meðal annars á því að allt land á Snæfellsnesi, þar með talið umrætt land, hefði verið numið í öndverðu og væri undirorpið beinum eignarrétti. Í dómi Landsréttar var fallist á niðurstöðu óbyggðanefndar þess efnis að af frásögnum Landnámu yrði ekki ráðið hvort ágreiningssvæðið hefði verið numið, auk þess sem líta yrði til þess að jafnvel þótt stofnast kynni að hafa til beins eignarréttar fyrir nám þyrfti að halda þeim rétti við. Landsréttur fór þar næst yfir helstu heimildir um merki jarðarinnar og tók undir þá ályktun óbyggðanefndar að heimildir styddu ekki að merki jarðarinnar næði lengra til vesturs en í Rauðfeldargjá. Að virtum gögnum málsins og landamerkjabréfum næstu jarða austan við ágreiningssvæðið tók Landsréttur undir þá ályktun óbyggðanefndar og hins áfrýjaða dóms að heimildir styddu ekki að merki jarðarinnar næðu lengra en að Barnárauga og upptökum Hamraendalækjar. S, S og H ehf. reistu kröfur sínar einnig á sjónarmiðum um venjurétt, hefð, svo og um að athafnir og yfirlýsingar Í hafi skapað réttmætar væntingar hjá aðilum og haft þýðingu við úrlausn á eignarréttarlegri stöðu ágreiningssvæðisins. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að fyrirliggjandi heimildir um notkun landsins bentu til þess að um hefðbundin afréttarnot hefði verið að ræða en samkvæmt dómaframkvæmd yrði eignarhefð ekki unnin með svo takmarkaðri notkun. Þá var ekki fallist á með S, S og H ehf. að athafnir og yfirlýsingar Í hefðu verið til þess fallnar að skapa öðrum landeigendum réttmætar væntingar um eignarréttarlega stöðu ágreiningssvæðisins. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í því staðfest.

S og S, eigendur jarðarinnar Hamraenda á Snæfellsnesi, höfðuðu mál gegn Í og kröfðust þess að fellt yrði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að tiltekiðlandsvæði austan Snæfellsjökuls, með nánar tilgreindum merkjum, teldist þjóðlenda.. Reistu S og S kröfu sína á því að umrætt landsvæði teldist eignarland þeirra og byggðu meðal annars á því að allt land á Snæfellsnesi, þar með talið umrætt land, hafi verið numið í öndverðu og undirorpið beinum eignarrétti. Í dómi Landsréttar var fallist á niðurstöðu óbyggðanefndar þess efnis að af frásögnum Landnámu yrði ekki ráðið hvort ágreiningssvæðið hefði verið numið, auk þess sem líta yrði til þess að jafnvel þótt stofnast kynni að hafa til beins eignarréttar fyrir nám þurfi að halda honum við. Landsréttur fór þar næst yfir helstu heimildir um merki jarðarinnar og tók undir þá ályktun óbyggðanefndar að heimildir styddu ekki að merki jarðarinnar næði lengra til norðvesturs en að Barnárauga og upptökum Hamraendalækjar en að Þórishamri að norðaustanverðu. S og S reistu kröfur sínar einnig á sjónarmiðum um venjurétt, hefð, svo og um að athafnir og yfirlýsingar Í hafi skapað réttmætar væntingar hjá aðilum og haft þýðingu við úrlausn á eignarréttarlegri stöðu ágreiningssvæðisins. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að fyrirliggjandi heimildir um notkun landsins bentu til þess að um hefðbundin afréttarnot hefði verið að ræða en samkvæmt dómaframkvæmd yrði eignarhefð ekki unnin með svo takmarkaðri notkun. Þá var ekki fallist á með S og S að athafnir og yfirlýsingar Í hefðu verið til þess fallnar að skapa öðrum landeigendum réttmætar væntingar um eignarréttarlega stöðu ágreiningssvæðisins. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákvörðun yfirlæknis um að A skyldi sæta þvingaðri lyfjagjöf var staðfest á grundvelli 2. mgr. 28. gr. lögræðislaga nr. 71/1997. A krafðist þess að hinn kærði úrskurður yrði ómerktur þar sem ekki hefði verið sótt þing af hálfu V í málinu. V krafðist þess einnig að hinn kærði úrskurður yrði ómerktur vegna aðildarskorts V. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með vísan til úrskurða Landsréttar 28. janúar 2022 í máli nr. 51/2022 og 14. febrúar 2024 í máli nr. 91/2024 teldist V vera réttur aðili þessa máls til varnar. Þrátt fyrir að V hefði ekki sótt þing í málinu í héraði var ekki litið svo á að ómerkja bæri hinn kærða úrskurð heldur yrði rétturinn að taka afstöðu til þess, á grundvelli fyrirliggjandi gagna, hvort efni væru til að fella ákvörðun yfirlæknis úr gildi. Að því gættu var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að allir dómarar við Héraðsdóm Reykjavíkur vikju sæti í máli er varðaði kröfu hennar um að rannsókn héraðssaksóknara í tilgreindu máli yrði felld niður að því er hana varðar. Krafa X um dómararnir vikju sæti byggðist á því að tveir dómarar við dómstólinn hefðu í fyrri störfum sínum við embætti héraðssaksóknara haft mjög ríka aðkomu að rannsókn málsins þegar þeir störfuðu þar sem saksóknarar. Því yrðu samdómarar þeirra settir í þá stöðu að dæma um fyrri störf þeirra og eftir atvikum leggja mat á framburð þeirra fyrir dómi og því hefði dómstólinn ekki þá ásýnd hlutleysis sem nauðsynleg væri. Héraðssaksóknari byggði á því að ekkert er varðaði aðkomu viðkomandi dómara að rannsókn málsins hefði leitt til þess að aðrir dómarar við Héraðsdóm væru vanhæfir til að leysa úr ágreiningi málsins. Í úrskurði Landsréttar var aðkoma dómarana tveggja að rannsókn málsins talin til þess fallin að draga mætti óhlutdrægni annarra dómara við Héraðsdóm Reykjavíkur með réttu í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008. Vísað var til þess í úrskurðinum að þar sem málatilbúnaður X tengdist störfum dómaranna tveggja við rannsókn málsins og að ekki væri unnt að útiloka að við efnislega úrlausn málsins þyrftu dómarar að leggja mat á lögmæti verka sem dómararnir tveir önnuðust við rannsóknina. Við Héraðsdóm Reykjavíkur starfi 24 dómarar og þó að þeir starfi almennt einir í dómi sé nokkuð algengt að þeir sitji í dómi með öðrum dómurum. Var því öllum dómurum við Héraðsdóm Reykjavíkur gert að víkja sæti í málinu, sbr. 1. málslið 1. mgr. 34. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu X og Y um að héraðsdómari málsins skyldi víkja sæti á grundvelli g-liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var hafnað.

Hafnað var kröfu J um að landsréttardómari viki sæti í málinu.

Hafnað var kröfu A, um að landsréttardómararnir Eiríkur Jónsson og Ragnheiður Harðardóttir yrðu gert að víkja sæti í málinu.

Æ, Ö, Y, Z og X voru ákærðir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, sbr. 173. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni, 522 kannabisplöntur, 9.391,20 grömm af maríhúana og 17.274,90 grömm af kannabislaufum og að hafa um nokkurt skeið ræktað greindar plöntur. Þ, Æ, Y, Ö, X og Z var einnig gefið að sök peningaþvætti, sbr. 1. og 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga. Æ, Þ, Y og Ö, kröfðust frávísunar á þeim hluta ákæru sem varðaði peningaþvætti, meðal annars á þeim grundvelli að frumbroti ætlaðs peningaþvættis væri ekki lýst í umræddum köflum ákærunnar og þar með ekki heldur ávinningi sem af slíku broti hefði hlotist. Landsréttur lagði til grundvallar að ákærðu hefði verið fært að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum gegn þeim og þóttu því ekki efni til að vísa fyrrgreindum hlutum ákærunnar frá dómi. Þá var jafnframt staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að engir þeir ágallar væru á málinu af efni væru til að vísa málinu frá dómi í heild eða hluta án kröfu. Í dómi Landsréttar þótti ekki efni til að gera innbyrðis greinarmun á aðild ákærðu að broti gegn ákvæði 173. gr. a. almennra hegningarlaga og með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu ákærðu um þann kafla ákærunnar. Jafnframt var ákærða Þ sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa tekið við ávinningi af refsiverðri háttsemi og ráðstafa honum að mestu til kaupa á fasteign auk þess sem Ö, Æ, Y, Z og X voru sakfelldir fyrir brot gegn 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu ákærðu XX af upptökukröfu var staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að aflétta haldi á farsíma í hans eigu.

H hafði í rúm 30 ár starfað sem kennari við grunnskóla á vegum A. Haustið 2017 ákvað H í samráði við A að lækka starfshlutfall sitt við skólann úr fullu starfi í 49% starf og hefja samhliða því töku lífeyris, en samkvæmt verklagsreglum A var grunnskólum á vegum sveitarfélagsins heimilt að ráða kennara í tímabundið hlutastarf á bilinu 33-49% samhliða töku lífeyris úr B-deild LSR. Gat slík tímabundin ráðning að hámarki staðið í tvö ár. Jafnframt var heimilt samkvæmt verklagsreglunum að ráða lífeyrisþega í stundakennslu væri starfshlutfall minna en 33%. Gerði H í kjölfarið nýjan tímabundinn ráðningarsamning í samræmi við framangreint með gildistíma frá 1. desember 2017 til 31. júlí 2018 og var samningurinn síðar framlengdur til 31. desember 2019. Hinn 12. desember 2019 gerðu aðilar nýjan ráðningarsamning þar sem H var ráðin stundakennari í tímavinnu við skólann. H taldi að A hefði borið að fastráða hana í 49% starf og að framangreindar verklagsreglur, um að binda heimild til ráðningar við tvö ár og að takmarka ráðningu að þeim tíma liðnum við annað og lægra starfshlutfall, fælu í sér ólögmæta mismunun og stæðust ekki lög og meginreglur vinnuréttar. Höfðaði H því mál á hendur A og krafðist greiðslu mismunar á þeim launum sem hún taldi sig eiga rétt á og þeirra launa sem henni voru greidd sem stundakennara. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að ekki hefði hvílt bein lagaskylda á A að verða við beiðni H um ráðningu í hlutastarf samhliða töku lífeyris. Ákvað A á hinn bóginn að koma til móts við kennara í þeirri stöðu með fyrrgreindum verklagsreglum, sem gerðu ráð fyrir því að metið yrði hverju sinni út frá hagsmunum hlutaðeigandi skóla hvort unnt væri að verða við beiðni kennara um tímabundið hlutastarf. Væri ákvörðun um að fallast á slíka beiðni ívilnandi í garð þess sem setti hana fram. Þá var rakið að H hefði verið meðvituð um þær forsendur sem lágu til grundvallar ráðningu hennar í hlutastarf. Gat hún þannig ekki vænst þess að hún héldi því starfi lengur en í 24 mánuði. Enn fremur yrði ekki framhjá því litið að það var undir H komið að segja upp fastráðningu og gera samning um tímabundna ráðningu. Þótti H ekki hafa sýnt fram á að hún hefði sætt mismunun, hvort sem er í samanburði við aðra sem heyrðu undir verklagsreglur A eða með tilliti til annars hóps sem gerði það ekki. Þá þóttu verklagsreglur A styðjast við málefnaleg sjónarmið. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu A.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Á um að héraðsdómari víki sæti í máli ákæruvaldsins gegn X og Y. Byggði Á kröfu sína um ætlað vanhæfi héraðsdómarans á því að með tilteknum ummælum í fyrri úrskurði í máli gegn X og Y hafi hann tjáð sig um efni málsins á þann hátt að hann væri vanhæfur til áframhaldandi meðferðar þess. Í úrskurði Landsréttar var rakið að við mat á hæfi dómara samkvæmt g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 til meðferðar máls væri til þess að líta að tilgangur hæfisreglna væri ekki eingöngu að tryggja að dómari sitji ekki í máli nema hann sé óhlutdrægur gagnvart aðilum þess og efni, heldur einnig að tryggja traust aðilanna sem og almennings til dómstóla með því að dómari leysiekki úr máli þegar réttmætar ástæður standi til þess að draga óhlutdrægni hans í efa. Hæfisreglur taki ekki eingöngu til réttar sakaðs manns til að fá úrlausn um ákæru á hendur sér fyrir óhlutdrægum dómstóli, heldur miði þær einnig að því að gætt sé óhlutdrægni gagnvart ákæruvaldinu. Að þessu gættu beri dómara að gæta að hæfi sínu áður en mál er tekið til dóms þannig að efnisleg afstaða hans til einstakra liða ákæru komi ekki fram fyrr en í dómi eftir að aðalmeðferð þess er lokið. Voru ummælin að mati dómsins, eins og beinast lá að skilja þau, þess eðlis að honum bæri að víkja sæti í málinu. Var héraðsdómaranum því gert að víkja sæti í máli Á gegn X og Y.

Sóknaraðili kærði úrskurð héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi ákæru héraðssaksóknara 7. júní 2023 á hendur varnaraðilum X og Y. Í I. kafla ákærunnar var X gefin að sök tilraun til hryðjuverka og háttsemin talin varða við 1., 2. og 4. tölulið 1. mgr. 100. gr. a, sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í II. kafla ákærunnar var Y gefin að sök hlutdeild í tilraunarbroti X samkvæmt I. kafla og háttsemin talin varða við sömu ákvæði, sbr. og 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að skýra yrði ákvæði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 þannig að verknaðarlýsing ákæru yrði að vera það greinargóð og skýr að ákærði gæti ráðið af henni hvaða refsiverðu háttsemi honum væri gefin að sök og hvaða lagaákvæði hann væri talinn hafa brotið svo að honum yrði fært að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi viðhlítandi vörnum gegn þeim. Með úrskurði Landsréttar 10. mars 2023 hefði rétturinn áður vísað frá dómi ákæruköflum I og II í ákæru héraðssaksóknara frá 9. desember 2022 þar sem ákæran var ekki talin uppfylla skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála, sbr. 180. gr. sömu laga. Ólíkt því sem kom fram í fyrri ákæru héraðssaksóknara væri nú í b-lið I. kafla ákæru lýst í tölusettum liðum orðfæri og yfirlýsingum í nánar tilgreindum samskiptum X og Y sem væri talið sýna fram á að X hefði tekið ákvörðun um að fremja hryðjuverk. Jafnframt væri því nú lýst að X hefði sýnt ásetning sinn til hryðjuverka ótvírætt í verki með undirbúningsathöfnum svo sem rakið væri í tölusettum liðum í a og c til f-lið I. kafla ákæru. Loks væri í ákæru lýst þeirri ætlan ákæruvaldsins að með þeim yfirlýsingum og athöfnum sem raktar væru í a til f-lið I. kafla hefði X sýnt í verki áform sín um að fremja hryðjuverk hér á landi, með skotvopnum og/eða sprengingum, dulbúinn sem lögreglumaður. Jafnframt var talið að í II. kafla ákæru væri að finna nákvæmari lýsingu en í fyrri ákæru á því hvernig ákæruvaldið teldi Y hafa liðsinnt X í orði og verki. Samkvæmt framansögðu var það ekki talið fara á milli mála fyrir hvaða háttsemi X og Y væru ákærðir og var ekki talið að þeim væri á grundvelli ákæru torvelt að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum. Var ákæran því talin fullnægja skilyrðum c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála.