Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

8 dómar fundust

Lykilorð: Grunnskóli

Hæstiréttur birt 10. apríl 2024

42/2023

A (Gísli Guðni Hall lögmaður) gegn B (Hannes J. Hafstein lögmaður)

A höfðaði mál gegn B til heimtu skaðabóta fyrir að víkja henni fyrirvaralaust úr starfi grunnskólakennara vegna kinnhests sem hún veitti 13 ára nemanda. Byggði B á því að háttsemi A hefði falið í sér gróft brot í starfi og viðvera hennar á vinnustað myndi valda áframhaldandi skaða fyrir starfsemi skólans. Því hefðu verið uppfyllt skilyrði til að víkja henni fyrirvaralaust úr starfi með vísan til málsgreinar 7 í grein 14.8 í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands vegna Félags grunnskólakennara. Hæstiréttur tók fram að þótt ekki væri réttlætanlegt að kennari veitti nemanda kinnhest yrði við mat á því hvort brot A teldist gróft að skoða háttsemi hennar heildstætt á grundvelli allra atvika. Hefði háttsemin verið óundirbúið viðbragð A við kinnhesti sem nemandinn veitti henni eftir að hafa neitað að fylgja fyrirmælum. Í því hefði ekki falist líkamleg refsing eða líkamlegt inngrip í refsingarskyni sem starfsfólki er óheimilt að beita samkvæmt 1. mgr. 13. gr. reglugerðar nr. 1040/2011 um ábyrgð og skyldur aðila skólasamfélagsins í grunnskólum. Enn fremur bæri að líta til þess að A hefði strax tilkynnt um atvikið til skólastjórnenda og þannig leitast við að koma málinu í réttan farveg innan skólans. Skólastjóri hefði þó ekki gripið til sérstakra aðgerða sem hefði verið rétt við þessar aðstæður. Í ljósi þessara atvika var ekki fallist á að A hefði orðið uppvís að grófu broti í starfi. Þá hefði fullyrðing B um að áframhaldandi störf A við skólann myndu valda skaða fyrir starfsemi hans með vísan til öryggis nemenda ekki verið studd neinum frekari rökum eða gögnum. Samkvæmt þessu hefðu skilyrði umrædds kjarasamningsákvæðis til að víkja A fyrirvaralaust úr starfi án undanfarandi áminningar ekki verið uppfyllt og ákvörðun B því ólögmæt. Var B gert að greiða A bætur vegna fjártjóns og miska.

Landsréttur birt 15. desember 2023

642/2022

Helga Sigurðardóttir (Gísli Guðni Hall lögmaður) gegn Akureyrarkaupstað (Sigmundur Guðmundsson lögmaður)

H hafði í rúm 30 ár starfað sem kennari við grunnskóla á vegum A. Haustið 2017 ákvað H í samráði við A að lækka starfshlutfall sitt við skólann úr fullu starfi í 49% starf og hefja samhliða því töku lífeyris, en samkvæmt verklagsreglum A var grunnskólum á vegum sveitarfélagsins heimilt að ráða kennara í tímabundið hlutastarf á bilinu 33-49% samhliða töku lífeyris úr B-deild LSR. Gat slík tímabundin ráðning að hámarki staðið í tvö ár. Jafnframt var heimilt samkvæmt verklagsreglunum að ráða lífeyrisþega í stundakennslu væri starfshlutfall minna en 33%. Gerði H í kjölfarið nýjan tímabundinn ráðningarsamning í samræmi við framangreint með gildistíma frá 1. desember 2017 til 31. júlí 2018 og var samningurinn síðar framlengdur til 31. desember 2019. Hinn 12. desember 2019 gerðu aðilar nýjan ráðningarsamning þar sem H var ráðin stundakennari í tímavinnu við skólann. H taldi að A hefði borið að fastráða hana í 49% starf og að framangreindar verklagsreglur, um að binda heimild til ráðningar við tvö ár og að takmarka ráðningu að þeim tíma liðnum við annað og lægra starfshlutfall, fælu í sér ólögmæta mismunun og stæðust ekki lög og meginreglur vinnuréttar. Höfðaði H því mál á hendur A og krafðist greiðslu mismunar á þeim launum sem hún taldi sig eiga rétt á og þeirra launa sem henni voru greidd sem stundakennara. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að ekki hefði hvílt bein lagaskylda á A að verða við beiðni H um ráðningu í hlutastarf samhliða töku lífeyris. Ákvað A á hinn bóginn að koma til móts við kennara í þeirri stöðu með fyrrgreindum verklagsreglum, sem gerðu ráð fyrir því að metið yrði hverju sinni út frá hagsmunum hlutaðeigandi skóla hvort unnt væri að verða við beiðni kennara um tímabundið hlutastarf. Væri ákvörðun um að fallast á slíka beiðni ívilnandi í garð þess sem setti hana fram. Þá var rakið að H hefði verið meðvituð um þær forsendur sem lágu til grundvallar ráðningu hennar í hlutastarf. Gat hún þannig ekki vænst þess að hún héldi því starfi lengur en í 24 mánuði. Enn fremur yrði ekki framhjá því litið að það var undir H komið að segja upp fastráðningu og gera samning um tímabundna ráðningu. Þótti H ekki hafa sýnt fram á að hún hefði sætt mismunun, hvort sem er í samanburði við aðra sem heyrðu undir verklagsreglur A eða með tilliti til annars hóps sem gerði það ekki. Þá þóttu verklagsreglur A styðjast við málefnaleg sjónarmið. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu A.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 10. nóvember 2023

E-129/2023

A (Erling Daði Emilsson lögmaður) gegn Vátryggingafélagi Íslands hf og X (Guðmundur Ómar Hafsteinsson lögmaður)

Stefnandi krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu grunnskóla og tryggingafélags vegna líkamstjóns er hún varð fyrir í starfi sínu sem kennari þegar nemandi veitti henni áverka. Byggði stefnandi á því að tjón hennar mætti rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna skólans, þ.e. ónógrar aðgæslu starfsmanna skólans með umræddum nemanda og að hún sem starfsmaður skólans hefði ekki hlotið fullnægjandi þjálfun í viðbrögðum við ofbeldishegðun nemenda. Því var hafnað að tjónið mætti rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna skólans og ekki var heldur fallist á að fella mætti bótaábyrgð á skólann á grundvelli hlutlægrar ábyrgðarreglu eða sakarlíkindareglu.

Hæstiréttur birt 18. september 2014

64/2014

Grindavíkurbær (Jóhannes Karl Sveinsson hrl) gegn Páli Erlingssyni (Gísli Guðni Hall hrl)

Grunnskólakennarinn PE höfðaði mál á hendur G, til heimtu miskabóta vegna ætlaðs eineltis sem hann hefði orðið fyrir í starfi af hendi skólastjórans PJ. G stefndi PJ til réttargæslu í málinu. Eftir að PE kvartaði til G vegna fyrrgreindrar háttsemi var aflað skýrslu þriggja sálfræðinga þar sem komist var að niðurstöðu um að háttsemi PJ í garð PE fæli í sér einelti. Ekki var talið að fullnægt væri skilyrðum um einelti samkvæmt skilgreiningu reglugerðar nr. 1000/2004 um aðgerðir gegn einelti á vinnustað, sem sett var meðal annars með stoð í e. lið 38. gr. laga nr. 46/1980 um um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Í dómi Hæstaréttar var á hinn bóginn rakið að til þess væri að líta að G hefði fyrir héraðsdómi fallist á staðhæfingu PE um að hann hefði verið lagður í einelti af PJ og orðið fyrir miska af þeim sökum. Talið var að þótt háttsemi PJ í garð PE hefði að mestu leyti verið hluti stjórnunarathafna skólastjóra og liður í hagræðingu í rekstri grunnskólans sem fyrirskipuð hefði verið af sveitarstjórn G, væri önnur háttsemi af hálfu PJ svo tengd starfi hans að vinnuveitandinn G bæri ábyrgð á henni. PE var hins vegar sjálfur talinn bera ábyrgð á helmingi miska síns, með því að hann hefði ekki sinnt um skyldu sína samkvæmt 1. mgr. 12. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla.

Hæstiréttur birt 13. desember 2007

169/2007

Halla Ómarsdóttir (Dögg Pálsdóttir hrl) gegn Seltjarnarneskaupstað (Valgarður Sigurðsson hrl)

H, sem fædd var 1985 og var fötluð af völdum tilgreinds sjúkdóms og var þroskaheft, flogaveik og með einkenni einhverfu, hóf árið 1991 nám í skólanum M í sveitarfélaginu S. Stundaði hún nám í þeim skóla og síðar skólanum V í sama sveitarfélagi fram til ársins 2000. Í máli þessu krafði H sveitarfélagið S um miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Lýsti hún ýmsum atvikum í samskiptum við skólayfirvöld S frá 1995 til 2000 og taldi að í allri þargreindri framgöngu þeirra hefði falist alvarlegt viðvarandi einelti og ólögmæt meingerð í sinn garð. Einkum vísaði hún í þeim efnum til tímabundinnar brottvísunar úr skólanum V snemma árs 2000, synjunar skólans um að veita henni skólavist í ágúst sama ár og tilkynningar skólaskrifstofu S í október það ár um að skólinn gæti ekki veitt henni viðtöku. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að gögn málsins sýndu að um langt skeið hefði ríkt grundvallarágreiningur milli stjórnenda grunnskóla S og sérfræðinga á þeirra vegum annars vegar og foreldra H hins vegar um tilhögun kennslu hennar. Skólayfirvöld töldu ekki unnt að veita H kennslu við hæfi í heimaskóla sökum mikillar fötlunar hennar og að hag hennar væri betur borgið í sérskóla. Foreldrar H töldu hins vegar að hvað sem þessu mati liði ætti hún ótvíræðan rétt á að stunda nám í almennum grunnskóla og gætu þau ein sem forráðamenn hennar tekið ákvörðun um hvort sótt yrði um vist í sérskóla. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þrátt fyrir meginregluna í 3. mgr. 37. gr. laga nr. 66/1995 um grunnskóla um að nám fatlaðra nemanda fari fram í heimaskóla væri ljóst af athugasemdum með frumvarpi til grunnskólalaga að fötlun nemanda kynni að vera slík að hann gæti ekki stundað nám í almennum grunnskóla. Mat á því hvort barn fengi notið kennslu við sitt hæfi í heimaskóla ætti samkvæmt fyrrgreindu ákvæði bæði undir foreldra þess og kennara og aðra sérfræðinga. Það fælist í forsjárskyldum foreldra sbr. nú 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 að afla barni sínu lögmæltrar fræðslu og ráða persónulegum högum þess og því væri það á þeirra valdi og ábyrgð að sækja um skólavist fyrir barn í sérskóla á sama hátt og það væri almennt á valdi þeirra og ábyrgð að innrita barn í skóla, sbr. 6. gr. laga nr. 66/1995. Þessum skyldum bæri foreldrum að gegna svo sem best henti hag barnsins. Þau væru þannig bundin við ákvarðanir í þessum efnum að taka tillit til mats sérfræðinga á vegum skólayfirvalda um hvað barni væri fyrir bestu. Áttu foreldrar H því ekki fortakslausan rétt á að hún nyti aðgangs að almennum grunnskóla í heimabyggð. Þegar gerðir S væru metnar í ljósi þessa var ekki talið að H hefði tekist að sýna fram á að fullnægt væri skilyrði 26. gr. skaðabótalaga varðandi þær ákvarðanir skólayfirvalda S sem H taldi að í hefði falist ólögmæt meingerð gegn frelsi hennar friði, æru eða persónu. Var sveitarfélagið S því sýknað af kröfum H.

Hæstiréttur birt 22. september 2005

51/2005

Ólöf Adda Sveinsdóttir (Ástráður Haraldsson hrl, Eva Bryndís Helgadóttir hdl) gegn Áshreppi og Byggðasamlagi Húnavallaskóla (Viðar Lúðvíksson hrl, Jón Ármann Guðjónsson hdl, Þorsteinn Einarsson hrl)

Ó krafði hreppinn Á og byggðasamlagið B um greiðslu ýmiss konar kostnaðar sem hlaust af því að hún þurfti að halda annað heimili vegna skólagöngu dóttur sinnar í sérskóla í Reykjavík. Ekki var á það fallist að 1. gr. og 37. gr. laga nr. 66/1995 um grunnskóla eða reglugerð nr. 389/1996 leiddi til skyldu Á eða B til að greiða umræddan kostnað, þar sem hann taldist vera framfærslukostnaður en ekki kostnaður af skólagöngu. Á og B voru því sýknaðir af kröfu Ó.

Hæstiréttur birt 31. janúar 2002

314/2001

Jóhann S. Stefánsson (Guðni Ásþór Haraldsson hrl) gegn Siglufjarðarkaupstað (Kristján Þorbergsson hrl)

J var einn þriggja umsækjenda um stöðu aðstoðarskólastjóra grunnskóla S. J var ekki ráðinn í stöðuna og taldi að ekki hefði verið farið að stjórnsýslulögum við ráðninguna og umsókn hans hefði ekki fengið þá faglegu umfjöllun sem hann hafi átt rétt á samkvæmt ákvæðum laga nr. 48/1986 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara o.fl. Krafðist hann skaðabóta vegna þessa. Samkvæmt grunnskólalögum skyldi sveitarstjórn ráða aðstoðarskólastjóra að fenginni tillögu skólastjóra. Skyldi við ráðninguna gæta ákvæða fyrrnefndra laga nr. 48/1986. Hafði skólastjóri lagt tillögu um ráðninguna, fyrir skóla- og menningarnefnd, og rakið ítarlegar ástæður fyrir því vali. Samþykkti nefndin tillögu skólastjórans og bæjarráð og bæjarstjórn einnig, og var því gengið frá ráðningu þess umsækjanda sem skólastjóri mælti með. Talið var að samkvæmt grunnskólalögum mætti aðeins ráða þann sem fullnægði skilyrðum laga nr. 48/1986. Þá var talið ljóst að mikilvægt væri að skólastjóri og aðstoðarskólastjóri gætu unnið saman og þótti því eðlilegt að skólastjóri hefði lagt til að sá umsækjandi yrði ráðinn, sem væri að öðrum skilyrðum uppfylltum líklegastur til að ná bestum árangri í stjórnun skólans í samvinnu við hann sjálfan. Þótti ekki hafa verið sýnt fram á að ómálefnaleg sjónarmið hefðu legið að baki tillögu skólastjóra eða haft áhrif á afgreiðslu skóla- og menningarnefndar og að lokum bæjarráðs og bæjarstjórnar. Var þó fallist á að umfjöllun nefndarinnar hefði átt að vera vandaðri. Var S sýknaður af bótakröfum J.

Hæstiréttur birt 2. mars 2000

360/1999

Hrefna Markan Harðardóttir (Einar Gautur Steingrímsson hdl) gegn íslenska ríkinu (Sigrún Guðmundsdóttir hrl) og Biskupstungnahreppi (Sigurður Jónsson hrl)

Sex kennarar, þar á meðal H, sóttu um kennarastöðu við skólann R í hreppnum B fyrir skólaárið 1994-1995. Voru fjórir af sex umsækjendum ráðnir, en H var ekki ein af þeim. Mæltu skólastjóri og skólanefnd ekki með umsókn hennar og féllst fræðslustjóri á álit þeirra. Á sama tíma sótti skólastjóri um heimild undanþágunefndar grunnskóla til að ráða M sem leiðbeinanda að skólanum. Í bréfi skólastjóra R til H, frá september 1994, var henni tjáð að ekki hefði verið mælt með umsókn hennar. Einnig kom þar fram að forsendur fyrir ráðningu kennara hefðu breyst frá því sem áætlað hefði verið og hefðu fastráðnir kennarar aukið við sig kennslu. Í trúnaðarbréfi frá sama tíma til undanþágunefndar grunnskóla greindu skólastjóri og formaður skólanefndar R hins vegar frá því að H væri ekki talin heppilegur starfskraftur fyrir skólann og ekki líkleg til að uppfylla kröfur sem gerðar væru til umræddrar kennarastöðu. Áður en undanþágunefndin hafði tekið umsóknina varðandi M til formlegrar afgreiðslu var hún afturkölluð. Var M síðar ráðinn af B, sem stuðningsfulltrúi við R, og tók hann um veturinn einnig við nokkurri forfallakennslu. Höfðaði M mál á hendur ríkinu og hreppnum B til heimtu bóta. Kvaðst H ekki hafa verið kunnugt um efni bréfsins til undanþágunefndarinnar fyrr en á árinu 1996. Í málinu reyndi ekki á hvernig ráðning M í starf leiðbeinanda hefði horft við gagnvart H, þar sem umsókn til undanþágunefndar grunnskóla um heimild til ráðningar M var afturkölluð. Með hliðsjón af því hvernig ráðningarmál við R skipuðust var talið að óvönduð stjórnsýsla við meðferð málsins hjá skólanum gæti ekki ein og sér bakað ríkinu fébótaskyldu. Við úrlausn málsins var jafnframt litið til þess að M var ráðinn í annað starf en H sótti um. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna ríkið og B af kröfum H.