Dómstólaleit

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

L ehf. höfðaði mál gegn B, SB, P ehf. og SG til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns sem L ehf. taldi sig hafa orðið fyrir vegna 46.000.000 króna millifærslu 20. janúar 2005 af bankareikningi L ehf. inn á bankareikning M ehf. Byggði L ehf. á því að B, SB, P ehf. og K, látinn eiginmaður SG, sem situr í óskiptu búi eftir K, hefðu valdið félaginu tjóni, ýmist með aðkomu sinni að millifærslunni sjálfri eða með nánar tilgreindum athöfnum eftir að hún var framkvæmd. Í dómi Landsréttar kom fram að stjórn L ehf. hefði samhljóða tekið ákvörðun um að kaupa 10% heildarhlutafjár í félaginu af öllum fjórum hluthöfum þess fyrir 1.620.000.000 króna. Samkvæmt gögnum málsins hefði L ehf. greitt hluthöfunum fyrir hlutaféð annars vegar með reiðufé, 1.420.000.000 króna, og hins vegar með nánar tilgreindum útistandandi kröfum félagsins, samtals að fjárhæð 200.000.000 króna. Meðal þeirra krafna var skuld M ehf. við L ehf. að fjárhæð 46.000.000 króna. Að þessu gættu var ekki talið að L ehf. hefði sýnt fram á að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna millifærslunnar 20. janúar 2005. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu B, SB, P ehf. og SG af kröfum L ehf.

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns sem L ehf. taldi sig hafa orðið fyrir í viðskiptum með hlutafé í G hf. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um að gögn málsins styddu ekki þá fullyrðingu að Þ og K hefðu með saknæmri og ólögmætri háttsemi í umþrættum lögskiptum valdið L tjóni svo bótaskyldu varðaði. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.817.523 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

B höfðaði mál gegn L og krafðist viðurkenningar á því að L væri skylt að endurreikna lán vegna tveggja nánar tilgreindra skuldabréfa sem gefin voru út árið 2002 og 2008, með hliðsjón af því að vextir og verðbætur afborgana sem hefðu verið eldri en fjögurra ára á nánar tilgreindum dögum í desember 2016 væru fyrndar. B hafði fengið samþykkt frumvarp að nauðasamningi til greiðsluaðlögunar í janúar 2010 sem eldra skuldabréfið féll undir. Þá komst á tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna í febrúar 2010 sem yngra skuldabréfið féll undir. Þegar umrædd úrræði komust á voru engar afborganir skuldabréfanna fallnar í gjalddaga. Fékk L greitt samkvæmt nauðasamningi til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins til 1. nóvember 2011 en engar greiðslur bárust vegna yngra skuldabréfsins frá því tímabundin greiðsluaðlögun komst á. B var veitt heimilt til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 en með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í nóvember 2016 var ákvörðun umboðsmanns skuldara um að fella niður greiðsluaðlögunarumleitanirnar staðfest. Þá reiknaði L upp lán B og hóf hann að greiða af lánunum að nýju í janúar 2017. Í dómi Landsréttar kom fram að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins og tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna vegna yngra skuldabréfsins hefðu verið í gildi þegar B var veitt heimild til að leita greiðsluaðlögunar. Því var skuld B ekki gjaldkræf þegar heimildin var veitt, þrátt fyrir að greiðslufall samkvæmt umræddum nauðasamningi vegna eldra skuldabréfsins hefði orðið eftir 1. nóvember 2011 og ekkert hefði fengist greitt upp í yngra skuldabréfið frá gildistöku samningsins. Þegar umboðsmaður skuldara veitti B heimild til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 hófst tímabundin frestun greiðslna þar sem L var samkvæmt a-lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga óheimilt að krefjast eða taka við greiðslu á kröfum sínum. Strax í kjölfar þess að greiðsluaðlögunarumleitanir B voru felldar niður var skuld hans reiknuð út og honum kynnt staða hennar ásamt vöxtum og verðbótum en B hóf greiðslu hennar í janúar 2017. Með þessum afborgunum og beinum viðurkenningum á skuldastöðu sinni rauf B fyrningu krafna um vexti og verðbætur. Var L því sýknaður af kröfum B.

A höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja. Annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af B og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum B á kaupleigusamningi. B hélt því fram að endurkrafa A væri fyrnd og jafnframt að samningur B um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur B. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að B hefði síðast greitt af veðskuldabréfinu 24. apríl 2013 og af kaupleigusamningnum 29. nóvember 2013. Við það tímamark hefði hafist 10 ára fyrningarfrestur krafnanna samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Hefðu þær því verið ófyrndar við höfðun málsins 15. júlí 2021. Þá var ekki fallist á það með B að eftirgjöf nefndra fjármálafyrirtækja á kröfum á hendur honum á grundvelli samnings um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur honum fyrir samsvarandi fjárhæð og hún hafði greitt á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna, enda nyti sú krafa verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Voru kröfur A því teknar til greina.

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort dánarbú SKLH ætti sem handhafi beins eignarréttar á jörðinni V rétt til eignarnámsbóta vegna eignarnáms K á jörðinni í fjögur skipti á árunum 1992, 1998, 2000 og 2007. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að kröfur vegna eignarnáms á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar en að K bæri að greiða erfingjum SKLH bætur vegna eignarnámsins 2007. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að kröfur vegna eignarnáms á jörðinni á árunum 1992, 1998 og 2000 væru fyrndar. Þá var rakið í dómi Landsréttar að með dómi Hæstaréttar 5. apríl 1968 í máli nr. 110/1967 hefði verið staðfest að einungis elsta syni ábúanda jarðarinnar V hverju sinni væri áskilinn réttur til umráða og búsetu á jörðinni samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár MEH 4. janúar 1938. Við afmörkun á efnisinntaki beins eignarréttar sem tilheyrði dánarbúi SKLH og óbeinna eignarréttinda sem tilheyrðu ábúanda jarðarinnar V hverju sinni yrði því fyrst og fremst að líta til erfðaskrár MEH og vilja arfleifanda eftir því sem unnt yrði að ráða hann af erfðaskránni. Af erfðaskránni yrði meðal annars ráðið að ábúandi hverju sinni ætti rétt til að hirða allan arð sem félli til af eigninni, hvort sem það væri vegna búskapar eða annarra tekna auk þess sem kveðið væri á um það að ábúandi skyldi eiga tilkall til bóta fyrir landspjöll á jörðinni. Yrði því að ætla að það hefði verið vilji arfleifanda að bætur vegna eignarnáms rynnu almennt til ábúanda jarðarinnar hverju sinni. Þá væri í erfðaskránni ekki að finna neina ráðagerð um að arður af jörðinni V, bætur vegna landspjalla eða söluandvirði hennar rynni til annarra en ábúanda hverju sinni eða til styrktarsjóðs MEH. Með erfðaskránni hefði MEH ráðstafað hinum ríka afnota- og umráðarétti jarðarinnar til langrar framtíðar og rétturinn til að framselja eignina þannig verið slitinn frá hinum beina eignarrétti og fylgdi ekki heldur hinum óbeinu eignarréttindum. Af því mætti skýrlega ráða að það hefði verið vilji arfleifanda að öllum helstu eignarheimildum jarðarinnar, svo sem umráðarétti, hagnýtingarétti, ráðstöfunarrétti, skuldsetningarrétti, arfleiðslurétti og verndarrétti, yrði með erfðaskránni ráðstafað til annarra aðila en eigenda hins beina eignarréttar. Var því lagt til grundvallar í málinu að eigendur beina eignarréttarins sem nú tilheyrði dánarbúi SKLH gætu ekki vænst tekna af jörðinni um mjög langa framtíð og væri tekjuöflunarvirði beina eignarréttarins því ekkert. Þá væri sú forsenda matsmanna samkvæmt matsgerð sem lá fyrir í málinu að eigendur beina eignarréttarins kynnu að eiga einhvern framsalsrétt sem fæli í sér sérstakt virði við eignarnám hvorki í samræmi við efni erfðaskrárinnar og vilja arfleifanda né þá meginreglu að eignarnámsbætur skuli gera eignarnámsþola eins settan og hann var fyrir eignarnámið. Samkvæmt því voru erfingjar SKLH ekki taldir hafa sannað að þeir hafi orðið fyrir tjóni vegna eignarnámsins 2007. Var K því sýknaður af öllum kröfum þeirra. 2

Í málinu krafðist Í hf. viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi H ohf. og S ehf. á þeim grundvelli að þeir síðarnefndu hefðu ekki gætt að því við framsal á byggingarreitum 1 og 2 á lóðinni að Austurbakka 2 í Reykjavík í apríl og ágúst 2013 að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt nánar tilgreindum rammasamningi 9. mars 2006. Hefði það leitt til þess að áðurgreindur réttur Í hf. var ekki virtur við byggingu bílakjallara á þeirri fasteign sem dómkröfur Í hf. lutu að. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 30. október 2019 í máli nr. 18/2019 fælust í rétti Í hf. til verktöku samkvæmt rammasamningnum kröfuréttindi í gagnkvæmu skuldarsambandi. Þá var talið að S ehf. hefði í því dómsmáli sem lauk með áðurgreindum dómi Hæstaréttar viðurkennt að hafa tekist á herðar þá skuldbindingu gagnvart Í hf. að virða rétt hans til verktökunnar og að sú viðurkenning byndi hann einnig í þessu máli, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa Í hf. hefði stofnast fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og samkvæmt 28. gr. þeirra laga giltu því um hana ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var fallist á með Í hf. að vanefnd H ohf. og S ehf. á þeim skyldum sínum að tryggja rétt Í hf. til verktöku við sölu á reitunum til þriðja aðila, sem ekki var bundinn af sömu skuldbindingu, hafi fyrst komið til við sölu S ehf. á byggingarreitunum í apríl og ágúst 2013. Málið hefði verið höfðað með áritun á stefnu 24. apríl 2020 og teldist krafa Í hf. því ekki fyrnd, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905. Við framangreinda sölu hefði ekki verið gætt að því að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt rammasamningnum 9. mars 2006 og að Í hf. samþykkti skuldaraskiptin. Hefði því ekki orðið af skuldskeytingu og leiddi það til þess að réttindi Í hf. samkvæmt samningnum hefðu farið forgörðum. Á tjóni sem af því hlaust bæru H ohf. og S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart Í hf. Var því fallist á ofangreinda kröfu Í hf. um viðurkenningu á bótaskyldu H ohf. og S ehf.

D og M kröfðust viðurkenningar á rétti þeirra til bóta úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra sem Ó hafði hjá V hf. vegna tjóns sem þau hefðu orðið fyrir vegna ófullnægjandi vinnubragða við frágang á þaki fasteignar þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins yrði ekki ráðið hvenær eigendur fasteignarinnar hafi mátt gera sér grein fyrir frágangi á þaki sem þeir rektu rakaskemmdirnar til en samkvæmt meginreglu skaðabótaréttar stofnaðist skaðabótakrafa þegar hin bótaskylda háttsemi ætti sér stað og miðaðist gjalddagi kröfunnar við sama tímamark. Leggja yrði til grundvallar að þeim frágangi við smíði hússins sem skaðabótakrafa D og M byggðist á hafi lokið á árinu 2007. Um fyrningu kröfunnar giltu því eldri lög nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Tíu ára fyrningarfrestur skaðabótakröfu D og M hafi því í síðasta lagi byrjað að líða árið 2007. Þá hefðu D og M á engan hátt sýnt fram á að atvik hefðu verið með þeim hætti að 7. gr. laga nr. 14/1905 ætti við um fyrningu kröfunnar. Krafa D og M hafi því verið fyrnd þegar þau höfðuðu málið 26. maí 2020. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu V hf. því staðfest.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var K sakfelldur fyrir tvö manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 16 ár. Árið 2017 var mál K endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindum brotum með dómi Hæstaréttar 2018. K höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist K skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum K sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Þar sem K hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laganna fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni K talin uppfyllt. Ekki var talið að háttsemi K við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði leitt til sakfellingar hans með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimild ákvæðisins til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Þá taldi Landsréttur að beita ætti almennum reglum skaðabótaréttar við úrlausn á bótakröfum K vegna ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem voru í gildi þegar sakfellingardómur Hæstaréttar yfir K var kveðinn upp og afplánun og reynslulausn hans lauk, byggði Landsréttur á því að kröfur K vegna þessa þátta hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð bóta var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði K orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann stóð á tvítugu þar til að hann hefði verið kominn á sjötugsaldur. K hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Á hinn bóginn var tekið tillit til þess að með sakfellingardómi Hæstaréttar hefði K einnig verið dæmdur fyrir brot sem hann hefði sætt fangelsisrefsingu fyrir þó að ekki hefði verið ákært fyrir manndráp í málinu. Þá var að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig til seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða K miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 350.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 204.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt K á grundvelli laga nr. 128/2019. Þar sem K lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna tekjumissis var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til kaupsamnings um fasteign milli H sem seljanda og S og A sem kaupenda frá 15. febrúar 2005. H hélt því fram að samningurinn hefði verið gerður til málamynda og krafðist þess að hann yrði dæmdur ógildur en til vara að viðurkennd yrði með dómi riftun H á kaupsamningnum. Í dómi Landsréttar var hafnað kröfu um að kaupsamningurinn yrði lýstur ógildur á þeim grunni að um málamyndagerning hefði verið að ræða sem og kröfu um viðurkenningu á riftun samningsins. Því varð að leysa úr kröfu S og A um útgáfu afsals fyrir eigninni á þeim grunni að kaupsamningurinn væri gildur að lögum. S og A héldu því fram að kaupverðið væri að fullu greitt. Taldi Landsréttur að kaupverðið samkvæmt kaupsamningi hefði verið greitt að öðru leyti en því sem næmi lokagreiðslunni. Krafa um eftirstöðvar kaupverðsins var aftur á móti talin löngu fyrnd þegar málareksturinn hófst. Var litið svo á með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 473/2007 að fyrning krafna um greiðslu kaupverðs jafngilti því að kaupandi hefði þar með efnt kaupsamninginn fyrir sitt leyti. Ekki var fallist á þau sjónarmið H að væri krafa um eftirstöðvar kaupverðs fyrnd væri krafa um útgáfu afsals einnig talin fyrnd. Var H því með vísan til 2. mgr. 11. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup gert að gefa út afsal fyrir fasteigninni til S og A.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var G sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í tíu ár. Árið 2017 var mál G endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. G höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðgerða, brota gegn réttindum hans sem sakbornings og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist G skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til menntunar og tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum G sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu G féllu ekki undir 246. gr. laganna yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Þar sem G hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni G vegna sakfellingar hans og frelsissviptingar talin uppfyllt. Var Í jafnframt talinn bera hlutlæga bótaábyrgð gagnvart G samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. sama ákvæðis að svo miklu leyti sem G hefði að öðru leyti orðið fyrir tjóni vegna þeirra rannsóknaraðgerða sem heyrðu undir ákvæðið. Ekki var talið að háttsemi G við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann krafðist bóta fyrir eða átt sök á því að hann var sakfelldur með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimildir 2. og 4. mgr. 246. gr. laganna til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda byggði Landsréttur á því að miskabótakröfur G sem byggðu á almennum reglum skaðabótaréttar hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð miskabóta á grundvelli 246. gr. laganna var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði G orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann var rúmlega þrítugur þar til hann hefði verið kominn á áttræðisaldur. G hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Þá var tekið tillit til þeirra rannsóknaraðgerða sem G hefði verið gert að sæta og Í bæri einnig hlutlæga bótaábyrgð á samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Var jafnframt að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða G miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 250.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 145.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt G á grundvelli laga nr. 128/2019. Þá var Í gert að greiða G skaðabætur vegna fjártjóns sem hann varð fyrir meðan á afplánun hans stóð sem þóttu hæfilega metnar 10.000.000 króna.

Þ ehf. gaf út tryggingarbréf til LÍ hf. á árinu 2007 fyrir öllum skuldum þess fyrrnefnda og var fasteign A sett að veði með samþykki A og maka hans. Bú Þ ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2010 og lauk skiptum án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. L hf., sem hafði tekið við réttindum LÍ hf., krafðist þess að A yrði með dómi gert að þola að fjárnám yrði gert vegna skuldar Þ ehf. við L hf. inn í veðrétt samkvæmt tryggingarbréfinu. Í dómi Landsréttar kom fram að fortakslaus skylda hvíldi á lánveitanda að tilkynna ábyrgðarmanni um öll þau atvik sem gætu haft áhrif á forsendur ábyrgðar, þar á meðal um gjaldþrot skuldara og stöðu þeirra lána sem um ræðir og fjárhæð vanskila. L hf. hefði í engu rækt þessa skyldu sína gagnvart A. Ekki stoðaði fyrir L hf. að bera því við að heimilisfang A á Nýja Sjálandi hafi ekki verið skráð til fulls í þjóðskrá þar sem L hf. hafi búið yfir upplýsingum um heimilisfang A þar í landi. Taldi Landsréttur um verulega vanrækslu í skilningi 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn að ræða og að ábyrgð A sem veðsala væri þar með niður fallin. Var A sýknaður af kröfum L hf.

Dánarbú B höfðaði mál gegn S ehf. til heimtu skuldar samkvæmt lánssamningi milli B sem lánveitanda og S ehf. sem lántaka. S ehf. hélt því fram að um málamyndagerning hefði verið að ræða, að andvirði lánsins hefði aldrei runnið til félagsins og ætti það því ekki aðild að málinu. Í dómi Landsréttar kom fram að gögn málsins bæru með sér að lánið hefði hvorki verið greitt til S ehf. né nýtt á nokkurn hátt í þágu félagsins sem væri forsenda þess að lögvarin krafa geti talist hafa stofnast á hendur því. Af þeim sökum var S ehf. sýknað af kröfum dánarbúsins með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

A varð fyrir líkamstjóni við vinnu hjá B ehf. er vinnupallur sem hann var að taka niður féll á hann. A fékk bætur úr frjálsri ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. á grundvelli matsgerðar 12. mars 2013 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski A væri 10 stig og varanleg örorka 15%, en gerði fyrirvara um rétt til frekari bóta. A óskaði eftir mati örorkunefndar 10. júlí 2017 á varanlegum afleiðingum slyssins og komst nefndin að þeirri niðurstöðu í álitsgerð 10. október sama ár að varanlegur miski A væri 13 stig en varanleg örorka 35%. A krafði V hf. um greiðslu frekari bóta 30. október 2017 en V hf. hafnaði því. Deildu aðilar annars vegar um hvort krafa A væri fyrnd og hins vegar hvort A hefði með fyrirvaranum eingöngu áskilið sér rétt til frekari bóta ef ófyrirséðar breytingar yrðu á heilsufari hans. Í dómi Landsréttar kom fram að miða yrði við að krafa A hefði í fyrsta lagi orðið gjaldkræf 14. júlí 2008 í skilningi þágildandi 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda og hefði krafan því ekki verið fyrnd er málið var höfðað 28. júní 2018. Hvergi hefði komið fram í fyrirvara A að hann væri takmarkaður við þær aðstæður að ófyrirséðar breytingar yrðu á heilsu hans. V hf. hefði hvorki bent á hnökra á áliti örorkunefndar né freistað þess að hnekkja niðurstöðu nefndarinnar með dómkvaðningu matsmanna. Niðurstaða nefndarinnar var af þessum sökum lögð til grundvallar niðurstöðu málsins um varanlegan miska og örorku A. Var krafa A tekin til greina.

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna ætlaðrar saknæmrar og ólögmætrar háttsemi Þ og K, látins eiginmanns S, sem L ehf. taldi hafa valdið sér tjóni með nánar tilgreindum hætti. Til varnar byggðu Þ og S meðal annars á reglum um fyrningu og tómlæti og ákvað héraðsdómari, að framkominni ósk Þ og S þess efnis, að skipta sakarefni málsins á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þannig að fyrst yrði tekin afstaða til málsástæðna Þ og S um fyrningu og tómlæti. Þ og S voru í kjölfarið sýknuð með dómi héraðsdóms. Fyrir Landsrétti var málið einvörðungu flutt um þá aðalkröfu L ehf. að dómur héraðsdóms yrði ómerktur þar sem brostið hefðu skilyrði til að skipta sakarefni málsins. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að aðstæður í málinu væru með þeim hætti að málatilbúnaður um grundvöll skaðabótaábyrgðar annars vegar og fyrningu hins vegar félli að verulegu leyti saman og ekki væri fært að slíta þessi atriði í sundur þannig að annað yrði dæmt meðan hitt biði. Þá væri illfært að taka afstöðu til málsástæðna um tómlæti án þess að fjalla um ætlað saknæmi. Þannig voru skilyrði til skiptingar sakarefnisins talin hafa brostið og því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

L hf. krafði S um greiðslu skuldar vegna yfirdráttar á tékkareikningi. S hélt því meðal annars fram að hann hefði hvorki stofnað umræddan tékkareikning né stofnað til yfirdráttar á honum, heldur hefði eiginkona hans gert það án nokkurrar heimildar. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki hefði verið fortakslaust skilyrði að gerður væri skriflegur samningur til stofnunar yfirdráttarláns eins og um ræddi í málinu. Þá var tekið fram að andvirði yfirdráttarlánsins hefði gengið til atvinnurekstrar og heimilishalds S, honum hefði verið kunnugt um að fyrir hendi væri lán hjá L hf. og tugir tilkynninga um stöðu reiknings hefðu verið sendar á lögheimili S án nokkurra athugasemda af hans hálfu. Var því talið að S stæði í skuld við L hf. sem yfirdrættinum næmi. Þá var því hafnað að krafa L hf. væri fallin niður fyrir fyrningu eða vegna tómlætis L hf., eða að L hf. hefði fyrirgert rétti sínum með því að leggja ekki fram gögn og upplýsingar um yfirdráttarskuld S í tengslum við lögreglurannsókn á tilteknum fölsunarbrotum. Var S því dæmdur til að greiða L hf. höfuðstól kröfunnar með dráttarvöxtum frá nánar tilgreindu tímamarki, en kröfu L hf. um yfirdráttarvexti var hafnað.

D og R voru eigendur jarðarinnar Brekku í Norðurþingi. Með dómi Hæstaréttar 10. september 2015 í máli nr. 637/2014 var leyst úr ágreiningi D og R annars vegar og Í hins vegar um merki milli jarðanna Brekku og Snartarstaða, sem var í eigu Í og liggur að Brekku að norðanverðu, en með þeim dómi var staðfest að spilda þar sem aðveitustöð í eigu L hf. og R ohf. stæði væri innan landamerkja Brekku. Höfðuðu D og R mál og kröfðust þess að Í, L hf. og R ohf. yrði óskipt gert að þola dóm um skyldu þeirra til að fjarlægja fyrrnefnda aðveitustöð og tengd spennuvirki sem reist höfðu verið innan jarðarinnar Brekku og að þeim yrði gert að koma landinu í fyrra horf að viðlögðum dagsektum. Jafnfram kröfðust D og R þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í, L hf. og R ohf. sökum afnota af landi undir nefnd mannvirki. Héraðsdómur sýknaði Í, L hf. og R ohf. af þeim kröfum sem tóku til mannvirkja á landspildunni og lagfæringa á landspjöllum, en krafa um viðurkenningu á bótaskyldu var tekin til greina. Í málinu byggðu L hf. og R ohf. á því að þegar aðveitustöðin hafi verið reist hefði verið staðið í þeirri trú að spildan væri í landi jarðarinnar Snartarstaða og reistu þeir sýknukröfu sína meðal annars á því að R ohf. og forveri hans hefðu öðlast eignarrétt á viðkomandi landspildu fyrir hefð. Í dómi Landsréttar kom fram að framkvæmdir við aðveitustöðina hófust eigi síðar en árið 1978 og að þær hafi markað upphaf eignarhalds forvera R ohf. á þeirri spildu sem tekin var undir hana. Af gögnum málsins mátti ráða að löngu fyrir höfðun máls um merki Brekku og Snartarstaða hefðu D og R komið þeim skilningi sínum á framfæri við Í og forvera R ohf. að aðveitustöðin hefði án heimildar eiganda Brekku verið reist á landi jarðarinnar. Var rakið að bréfaskrif þar að lútandi hefðu náð aftur til ársins 1997, en í október það ár hefði þáverandi lögmaður D ritað forvera R ohf. bréf. Í því bréfi hefði hins vegar eingöngu verið útlistuð fjárkrafa sem D taldi sig eiga og í engu leitast við að skýra þann skilning hans að aðveitustöðin hefði verið reist í landi Brekku. Umræddri fjárkröfu var hafnað og ekkert lá fyrir í málinu sem metið yrði á þann veg að forveri R ohf. hefði á þessum tíma viðurkennt að stöðin stæði á landi Brekku. Liðu svo rúm fjögur ár þar til málið var að nýju tekið upp gagnvart forvera R ohf., sem hafði þá haft óslitið eignarhald á umræddri landspildu í 20 ár. Var því ekki talið að það hefði á einhvern hátt verið ámælisvert að byggja eignarrétt að spildunni á þessum umráðum og stæðu skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 því ekki í vegi að eignarréttur að spildunni hefði stofnast fyrir hefð. Þar sem forveri R ohf. hefði, með óslitnu eignarhaldi á spildunni þann tíma sem áskilinn væri í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905, öðlast beinan eignarrétt yfir henni á grundvelli 1. mgr. 6. gr. laganna voru L hf. og R ohf. sýknaðir af dómkröfum D og R sem tóku til mannvirkja á spildunni og lagfæringa á landspjöllum þar. Hvað Í varðaði þá var talið að kröfum D og R um fjarlægingu mannvirkja og lagfæringu landspjalla yrði aðeins beint að L hf. og R ohf., sem fóru með eignarheimildir að viðkomandi mannvirkjum. Var Í því sýknað af þeim kröfum á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. D og R kröfðust einnig staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um viðurkenningu á rétti þeirra til skaðabóta úr hendi L hf., R ohf. og Í óskipt vegna afnota af landi D og R. Taldi Landsréttur að óháð niðurstöðu málsins að öðru leyti væri lagagrundvöllur þessarar kröfu í engu reifaður í málatilbúnaði D og R og væri hún byggð á lagarökum sem ekki gætu átt við um hana. Taldi Landsréttur að grundvöllur þessarar kröfu hefði verið lagður í slíku ósamræmi við fyrirmæli 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að vísa yrði henni án kröfu frá héraðsdómi.

Með ákvörðun Samkeppnisráðs árið 2005 voru samruna S og Í hf. sett nánar tiltekin skilyrði, þar sem meðal annars var mælt fyrir um í 5. tölulið skilyrðanna að S væri óheimilt að gera það að skilyrði fyrir kaupum á þjónustu félagsins að þjónusta Í hf. skyldi fylgja með í kaupunum og að S væri óheimilt að tvinna saman í sölu þjónustu sína og þjónustu Í hf. Með ákvörðun Samkeppniseftirlitsins, sem staðfest var með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála, var komist að þeirri niðurstöðu að S hefði brotið gegn fyrrnefndum 5. tölulið, sem og 7. tölulið, skilyrðanna. Með dómi Hæstaréttar 6. desember 2012 í máli nr. 218/2012 var staðfest sú niðurstaða áfrýjunarnefndarinnar að S hefði brotið gegn 5. tölulið skilyrðanna. TSC taldi að sú háttsemi S sem brotið hefði í bága við 5. tölulið skilyrðanna hefði valdið sér tjóni og höfðaði mál til heimtu skaðabóta. Í dómi Landsréttar var fallist á að skilyrði fyrir skaðabótaábyrgð S væru uppfyllt og að TSC gæti átt rétt á skaðabótum vegna þess tjóns sem hin saknæma og ólögmæta háttsemi S hefði valdið honum. Þá var hafnað málsástæðum S um að krafa TSC væri fyrnd. Taldi Landsréttur að skaðabótakrafa TSC hefði stofnast 11. mars 2005 þegar niðurstaða Samkeppnisráðs lá fyrir og því giltu um kröfuna reglur eldri fyrningarlaga nr. 14/1905, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Þar sem skaðabótakrafa TSC fyrndist á tíu árum samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905 var krafan ófyrnd er TSC höfðaði mál til heimtu hennar í október 2014. Í málinu hafði verið aflað bæði undir- og yfirmatsgerðar. Myndaði yfirmatsgerðin grunninn að niðurstöðu Landsréttar sem ákvað bætur til handa TSC að álitum.

L hf. höfðaði mál gegn D til innheimtu skuldar samkvæmt verðtryggðu veðskuldabréfi sem D varð skuldari að samkvæmt skuldskeytingu 14. maí 2007. Í dómi Landsréttar kom fram að 10 ára fyrningarfrestur gilti um kröfu L hf. samkvæmt 1. tölulið 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Var krafan því ekki fyrnd frá því tímamarki að veðskuldabréfið var gjaldfellt í september 2009 þar til stefna var birt í ágúst 2018. Sami fyrningarfrestur gilti um verðbætur sem teljast hluti af höfuðstól skuldar og greiðsla verðbóta því „afborgun af skuld“ í skilningi 2. töluliðar 3. gr. laga nr. 14/1905. Þá var ekki fallist á þær málsástæður D að kröfur L hf. væru fallnar niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en dráttarvexti.

A hf. krafði H um greiðslu samkvæmt láni sem hann hafði tekið hjá S og D hf. tók síðar yfir og framseldi til A hf. Landsréttur vísaði til þess að komist hefði á lánssamningur milli S sem lánveitanda og stefnda sem lántaka þar sem kveðið hafi verið á um gilda skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum og um hefðbundið peningalán hefði verið að ræða. Þá þóttu ekki rök fyrir sýknu H vegna aðildarskorts. Jafnframt var ekki fallist á að krafa A hf. væri fyrnd, enda hefði hún stofnast í tíð eldri fyrningarlaga nr. 14/1905 og um hana gilti 10 ára fyrningarfrestur, sbr. 2. tölulið 4. gr. laganna. Þá kom fram í dómi Landsréttar að við lántökuna hefði H undirritað yfirlýsingu þar sem fram hefði komið að hann gerði sér grein fyrir að lántaka í erlendri mynt væri áhættusamari en lántaka í íslenskum krónum eins og lánveitandi hefði kynnt honum sérstaklega. Auk þess hefði H starfað sem löggiltur endurskoðandi og stundað viðskipti með fjármálagerninga áður en þau viðskipti hans sem málið varðaði komu til. Á þeim grundvelli þóttu því rök ekki standa til þess að óskráðar réttarreglur um réttaráhrif brostinna forsendna eða reglur 31. og 36. gr. laga nr. 7/1936 gætu leitt til sýknu H. Var krafa A hf. því tekin til greina.

L hf. höfðaði mál og krafðist þess að K og F yrði með dómi gert að þola fjárnám vegna skuldar M ehf. við bankann sem var tryggð með veði í fasteign þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að réttur L hf. til að leita fullnustu í fasteign K og F hefði ekki fallið niður þótt krafan hefði ekki komist að við skipti á þrotabúi M ehf. vegna vanlýsingar né vegna þess að ekki reyndi frekar á ábyrgð M ehf. á skuldinni eftir lok skipta á þrotabúinu. Þá var ekki fallist á þær málsástæður K og F að krafa L hf. væri fyrnd eða fallin niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Fallist var á kröfu L hf. um heimild hans til að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í fasteign í eigu H ehf. samkvæmt tryggingabréfi fyrir nánar tilgreindri skuld þriðja aðila.

S hf. höfðaði mál gegn A hf. til heimtu skaðabóta vegna brota gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Samkvæmt úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 12. mars 2008 voru brotin framin í starfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands á árunum 1999 til 2002, en úrskurðinum var ekki skotið til dómstóla. Ákvæði 11. gr. laga nr. 44/2005 er efnislega samhljóða 11. gr. eldri samkeppnislaga. Forveri A hf. yfirtók flutningastarfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands 1. janúar 2003 og var stjórnvaldssekt vegna brota Hf. Eimskipafélags Íslands á samkeppnislögum lögð á það félag árið 2007, en frá árinu 2003 hefur félagið gengið í gegnum nafnabreytingar og samrunaferli. Samkvæmt yfirmatsgerð, sem S hf. byggði endanlegar dómkröfur sínar á, gætti áhrifa brotanna á tekjur S hf. í sex ár, frá 2001 til og með 2006. Í dómi Landsréttar var meðal annars hafnað þeim málatilbúnaði A hf. að félagið gæti ekki átt aðild að kröfu S hf. um bætur, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, því að krafa S hf. væri fallin niður fyrir tómlæti, fyrningu, vanlýsingu við nauðasamninga A hf. og að S hf. hefði ekki orðið fyrir tjóni. Í dómi réttarins var meðal annars vísað til þess að fyrirsvarsmenn forvera A hf. hefðu búið yfir vitneskju um þær aðgerðir Hf. Eimskipafélags Íslands sem miðuðu að því að skaða S hf. sem helsta samkeppnisaðila þeirra í sjóflutningum og félagið þannig viðhaldið ástandi sem rætur hefði átt að rekja til samkeppnislagabrotanna í starfsemi Hf. Eimskipafélags Íslands. Að því marki sem aðgerðir þessar hefðu leitt til tjóns fyrir S hf. yrði því slegið föstu að tjóni hefði verið valdið með saknæmri og ólögmætri háttsemi. Sú niðurstaða ætti með sama hætti við um þá sem síðar hefðu haft þá flutningastarfsemi með höndum sem um ræddi í málinu í samkeppni við S hf. Rétturinn hafnaði aðalkröfu S hf. að því er varðaði bætur fyrir tjón vegna áranna 2001 og 2002 en féllst á varakröfu S hf. sem laut að bótum vegna tjóns á tímabilinu frá 1. janúar 2003 til ársloka 2006. Á grundvelli yfirmatsgerðarinnar var A hf. því dæmt til að greiða S hf. 98.144.452 krónur.

Með ákvörðun 3. apríl 2012 í máli nr. 7/2012 komst Samkeppniseftirlitið að þeirri niðurstöðu að SM hefði brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 og 54. gr. EES-samningsins með verðþrýstingi á farsímamarkaði frá 1. maí 2001 til ársloka 2007. Í ákvörðuninni var borið saman smásöluverð SM í innankerfissímtölum og gjald sem hann innheimti af keppinautum sínum fyrir lúkningu símtala sem hófust í símkerfum keppinauta en enduðu í farsímakerfi hans. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 22. ágúst 2012 í máli nr. 1/2012 var ákvörðun Samkeppniseftirlitsins staðfest um framangreind atriði. SN höfðaði mál á hendur SM til greiðslu skaðabóta fyrir tjón sem hefði hlotist af þeim ólögmæta verðþrýstingi sem lýst var í framangreindum úrlausnum. SM höfðaði gagnsök á hendur SN og byggði á því að ef fallist yrði á málatilbúnað SN ætti SM kröfu á hendur honum á nákvæmlega sama grunni. SN taldi að tjón hans næmi muninum á þeim lúkningargjöldum sem hann greiddi SM og 75% af smásöluverði SM í innankerfissímtölum. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að SN hefði að takmörkuðu leyti rökstutt hvernig framangreind aðferð endurspeglaði rauntjón hans af háttsemi SM. Dómkvaddir matsmenn hefðu tekið fram að aðferðin ein og sér væri ekki heppileg til að meta sjálft tapið af samkeppnislagabrotum. Með aðferðinni væri einungis horft til verðmismunar miðað við tiltekna og fasta hlutfallslækkun á smásöluverði allt tímabilið án þess að horft væri til annarra atriða. Var talið að sú matsgerð dómkvaddra manna sem SN aflaði þar sem ofgreiðsla hans var reiknuð samkvæmt framangreindri aðferð og sem SN reisti aðalkröfu sína á, yrði ekki talin færa sönnur á tjón SN. Þá var ekkert haldbært talið liggja fyrir í málinu sem unnt væri að reisa ákvörðun um bætur að álitum á. Landsréttur tók fram að aðalkrafa SM í gagnsök væri reist á sömu aðferðafræði og krafa SN í aðalsök og byggði á svari dómkvaddra matsmanna við samskonar spurningu og SN lagði fyrir þá. Var talið að það svar sannaði ekki að SM hefði orðið fyrir tjóni vegna þeirrar háttsemi SN sem hann taldi hafa brotið gegn samkeppnislögum. Þá var ekki talið að möguleiki væri á því að ákvarða bætur að álitum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu aðila af kröfum hvors annars.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Þ um breytingar á leiðréttu frumvarpi sýslumanns um úthlutun á söluverði fasteignar sem hafði verið í eigu Þ. Byggði krafa Þ á veðskuldabréfi sem hvíldi á framangreindri fasteign. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt skýrum ákvæðum skuldabréfsins væri höfuðstóll skuldarinnar bundinn vísitölu neysluverðs, sem samræmdist ákvæðum laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og þágildandi reglum Seðlabanka Íslands nr. 492/2001 um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár. Samkvæmt fyrrnefndum reglum leggst kostnaður lántaka af verðbótum við höfuðstól lánsins á hverjum gjalddaga áður en vextir og afborgun eru reiknuð út og teldist greiðsla verðbóta því afborgun af skuld í skilningi 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905. Samkvæmt því fyrndust kröfur um verðbætur á 10 árum, sbr. 4. gr. sömu laga. Þar sem sóknaraðili hefði ekki fært rök fyrir því að sá 10 ára fyrningarfrestur væri liðinn er fyrningu var slitið var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Staðfest var ákvörðun sýslumanns um að frumvarp til úthlutunar söluverðs fasteignar sem seld var nauðungarsölu skyldi standa óbreytt. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ágreiningslaust væri að mótmæli sóknaraðila gegn frumvarpinu hefðu ekki borist sýslumanni innan frests samkvæmt 51. gr. laga nr. 90/1991. Kæmust kröfur sóknaraðila um breytingu á frumvarpinu því ekki að í málinu en ekki lægi fyrir samþykki sóknaraðila fyrir því.