Dómstólaleit

Máli K á hendur M lauk með dómsátt milli þeirra um annað en málskostnað. Talið var rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti félli niður en að gjafsóknarkostnaður K yrði greiddur úr ríkissjóði

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun sýslumanns um að stöðva framgang aðfarargerðar á hendur H ehf. Í málinu krafðist R aðfarar fyrir dagsektum á grundvelli dómsáttar um framkvæmdir H ehf. á fasteign Samkvæmt sáttinni skyldi framkvæmdum vera lokið fyrir tiltekinn tíma að viðlögðum dagsektum til þess dags er nafngreindur maður tæki út framkvæmdirnar. H ehf. taldi sig hafa innt verkið af hendi en úttektaraðilinn mun á hinn bóginn aldrei hafa samþykkt að koma að málum. Í úrskurði héraðsdóms, sem Hæstiréttur staðfesti með vísan til forsendna hans, var talið að skilyrt sátt með þessum hætti yrði ekki álitin viðhlítandi grundvöllur aðfarar.

Mál K gegn M var fellt niður að ósk málsaðila, sem jafnframt voru sammála um að leggja það í dóm um málskostnað. Talið var rétt að málskostnaður fyrir Hæstarétti félli niður og að gjafsóknarkostnaður M fyrir réttinum greiddist úr ríkissjóði.

M og K deildu um forsjá tveggja sona sinna. K krafðist þess að dómsátt milli hennar og M um að þau færu sameiginlega með forsjá barnanna yrði felld úr gildi og henni yrði dæmd forsjá þeirra. Hæstiréttur vísaði til þess að það væri meginregla barnalaga nr. 76/2003 að sameiginleg forsjá fráskilinna foreldra yfir barni væri háð því grundvallarskilyrði að samkomulag væri þeirra á milli um þá skipan og nægði ágreiningur um hana af hendi annars foreldris til þess að hún liði undir lok. Í því efni gæti engu breytt að foreldrar hefðu ákveðið með samningi, þótt dómsátt væri, að sameiginleg forsjá stæði í tiltekinn tíma. Með málshöfðun hefði K lýst yfir ágreiningi við M um skipan forsjár sona þeirra, en þar sem gildistíma sáttarinnar væri að auki lokið væru ekki efni til að kveða sérstaklega á það í dóminum að hún væri felld úr gildi. Í málinu lágu ekki fyrir önnur gögn um hæfni aðilanna til að fara með forsjá barnanna en matsgerð dómkvadds manns, sem aflað hafði verið undir rekstri fyrra dómsmáls þeirra. Var af niðurstöðum hennar talið ljóst að K hefði talist M fremri að hæfni til að fara með forsjá sona þeirra, en M hafði ekki gert kröfu í málinu um að honum yrði falin forsjáin. Var því orðið við kröfu K um að henni yrði falin forsjá sona aðilanna.

O höfðaði mál fyrir héraðsdómi og krafðist þess að K yrði dæmdur til að greiða sér tilgreinda skuld auk vaxta. Aðilarnir gerðu dómsátt í máli sínu fyrir héraðsdómi. Dómsáttin tók ekki til málskostnaðar. Var sá þáttur málsins lagður í úrskurð héraðsdóms sem felldi málskostnað niður. O kærði úrskurðinn og krafðist þess að K yrði gert að greiða sér málskostnað í héraði og kærumálskostnað. Með hliðsjón af aðstæðum í málinu, og með vísan til 1. mgr. 130 gr. laga nr. 91/1991, var K gert að greiða hluta málskostnaðar í héraði og kærumálskostnað.

A og H kröfðust þess að J yrði gert að greiða þeim lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi aðila um fasteignina V, 826.565 krónur ásamt dráttarvöxtum. Með gagnstefnu krafðist J þess að A og H yrði gert að greiða sér skaðabætur eða afslátt af verði fasteignarinnar að fjárhæð 2.000.000 krónur ásamt dráttarvöxtum. Við aðalmeðferð málsins gerðu aðilar dómsátt um að J skyldi greiða A og H 600.000 krónur gegn útgáfu afsals. Væri um að ræða fullnaðargreiðslu samkvæmt kröfugerð beggja aðila. Úr ágreiningi aðila um málskostnað var leyst í hinum kærða úrskurði þar sem hann var felldur niður. A og H kröfðust þess fyrir Hæstarétti að þeim yrði úrskurðaður málskostnaður úr hendi J. Í dómi Hæstaréttar sagði að í dómsátt aðila fælist að A og H hefðu fengið kröfu sinni framgengt að verulegu leyti. Bæri því að dæma J til að greiða A og H málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sem að virtu umfangi málsins þótti hæfilega ákveðinn 450.000 krónur.

R höfðaði mál gegn A í janúar 2005 og krafðist þess að hún yrði svipt forsjá tveggja barna sinna. Því máli lauk með dómsátt þess efnis að L veitti samþykki sitt fyrir því að barnaverndarnefnd R tæki við forsjá barna hennar með því skilyrði að þeim yrði ekki komið fyrir hjá uppeldisföður sínum. Með máli þessu krafðist R þess að dómsáttin yrði ógilt að hluta með því að fellt yrði niður ákvæði hennar um þetta skilyrði að því er varðar son A, en að öðru leyti yrði sáttin látin standa óröskuð. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að til að dómsátt yrði ógilt af ástæðum, sem vörðuðu efni hennar, þyrfti í það minnsta að koma til atvik sem leitt gætu til ógildingar samnings aðila um sömu hagsmuni. R hafði ekki skýrlega vísað til slíkra atvika í málatilbúnaði sínum, en líta varð svo á að hann væri reistur á þeirri grunnreglu að samningur um forsjá barns bindi ekki aðila hans ef í ljós væri leitt að önnur skipan en hann kvæði á um væri barninu fyrir bestu. Ekki var fallist á með R að sýnt hefði verið fram á að högum sonar A væri betur komið með því að hann færi í fóstur til uppeldisföður síns í stað þeirrar skipunar, sem nú var við lýði. Þegar af þeirri ástæðu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu R og var þá ekki þörf á að taka afstöðu til þess hvort R hefði af efnisástæðum verið fært að gera aðeins kröfu um ógildingu umrædds ákvæðis dómsáttarinnar í stað þess að leita ógildingar hennar í heild.

Aðilar deildu um málskostnað í máli sem að öðru leyti lauk með dómsátt milli þeirra. Í ljósi úrslita málsins þótti rétt að H, Í, N og G bæru sinn hluta af kostnaði við gerð teikningar, sem virtist hafa orðið grundvöllur að samkomulagi aðila, svo og hluta af öðrum kostnaði, sem nöfnurnar R höfðu ekki komist hjá að leggja í til að verja hagsmuni sína og ná ásættanlegri málamiðlun.

H krafðist þess að gert yrði fjárnám hjá R ehf. á grundvelli dómsáttar, en sýslumaður hafði stöðvað framkvæmd gerðarinnar. Vísað var til þess að H hefði viðurkennt að ákvæði samkomulags, sem gert var samhliða sáttinni, um að Þ greiddi kröfuna með þjónustu á sviði fasteignaviðskipta, gengi framar afdráttarlausri skuldbindingu R ehf. til peningagreiðslu samkvæmt aðfararhæfri dómsátt. Ekki var talið að Þ hefði ótvírætt synjað um að veita þjónustu samkvæmt samkomulaginu og var skilyrði þess um gjaldfellingu dómsáttarinnar því ekki uppfyllt. Ákvörðun sýslumannsins var því staðfest.

B krafðist ógildingar á skilyrði í dómsátt, en með gerð hennar höfðu B og A komið sér saman um að A skyldi afsala sér forsjá yfir tveimur börnum sínum gegn því að þeim yrði ekki ráðstafað til fyrrum sambúðarmanns hennar. Í héraði var fallist á kröfu A um frávísun málsins með vísan til þeirrar málsástæðu að hún hefði aldrei fallist á að afsala sér forsjánni ef skilyrðið hefði ekki verið hluti sáttarinnar. Í dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að þessi málsástæða, sem talið var að varðaði efni málsins, gæti leitt til frávísunar þess, þar sem A hefði formlega heimild til að höfða málið með þeirri dómkröfu sem hann gerði. Var úrskurðurinn því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Deilt var um gildi fjárnáms sem gert var á grundvelli dómsáttar í máli sem E höfðaði gegn H til uppgjörs á viðskiptum þeirra. Var talið að orðalag sáttarinnar fæli ótvírætt í sér að endurskoðendur aðilanna skyldu í sameiningu útbúa nánar tilgreinda staðfestingu. Var sáttin því skilyrt með þeim hætti að mælt var fyrir um atvik, sem síðar kæmu fram. Þetta skilyrði var ekki uppfyllt. Gat einhliða yfirlýsing endurskoðanda E ekki komið í stað sameiginlegrar yfirlýsingar beggja endurskoðendanna. Varð samkvæmt þessu að fella hið umþrætta fjárnám úr gildi.

Áfrýjendur höfðuðu mál þetta gegn V í nóvember 2000. Sama dag höfðuðu þau jafnframt tvö önnur mál á hendur öðrum um samkynja sakarefni. Dómur gekk í héraði í öllum málunum 26. september 2001 og varð niðurstaða þeirra áfrýjendum í óhag. Skutu þau málunum til Hæstaréttar. Í dómum réttarins 13. júní 2002 í hinum tveimur málunum fengu áfrýjendur kröfum sínum framgengt að öðru leyti en því að málskostnaður var látinn falla niður í héraði og fyrir Hæstarétti. Sátt var gerð í málinu gegn V 27. september sama árs, þar sem V féllst á kröfu áfrýjenda um greiðslu stefnufjárhæðar fyrir héraðsdómi og dráttarvaxta, en um málskostnað tókst ekki sátt. Með því að efni þóttu til að fella niður málskostnað í þeim tveimur málum sem dæmd voru í Hæstarétti 13. júní 2002 var ekki ástæða til annars en að eins yrði farið að í þessu máli og var málskostnaður felldur niður í héraði og fyrir Hæstarétti.

T fékk gert fjárnám hjá S ehf. á grundvelli dómsáttar aðila, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Í dómsáttinni lofaði S ehf. að greiða T þar til greinda fjárhæð ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði „með fyrirvara um réttmæti kröfunnar“. Talið var að skilja yrði tilvitnuð orð á þann veg að sáttin fæli í sér loforð S ehf. um greiðslu, en að félagið áskildi sér rétt til að mótmæla kröfunni síðar. Af hálfu S ehf. voru engin gögn lögð fram til stuðnings því að félagið hefði þegar greitt hluta kröfunnar. Var kröfum félagsins um að fjárnámsgerðin yrði felld úr gildi eða hún látin ná til lægri fjárhæðar því hafnað.