Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

56 dómar fundust

Lykilorð: Evrópska efnahagssvæðið

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 4. mars 2026

E-382/2025

A (Sveinn Guðmundsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ingvi Snær Einarsson lögmaður)
Málaflokkur: Útlendingamál

Mál þetta snerist um þær dómkröfur stefnanda að felldar yrðu úr gildi tvær ákvarðanir kærunefndar útlendingamála samkvæmt úrskurði frá 20. nóvember 2024 þar sem stefnanda sem er sænskur ríkisborari var vísað brott frá Íslandi og gert að sæta endurkomubanni í 10 ár. Ekki var fallist á að með ákvörðun um brottvísunina hefði verið brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga, hvorki að því er varðar form- né efnisreglur. Jafnframt var vísað til þess að ákvæði um brottvísun EES- eða EFTA-borgara væri heimil samkvæmt lögum um útlend­inga nr. 80/2016 og byggði á málefnalegum sjónarmiðum sem stjórnvöldum væri falið að meta út frá allsherjarreglu og almannaöryggi. Slíkt fyrirkomulag væri hvorki brot á 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrár7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Varakröfu stefnanda um að endurkomubanni yrði markaður skemmri tími var vísað frá dómi án kröfu.

Héraðsdómur Reykjaness birt 12. nóvember 2024

E-2539/2021

Elva Dögg Sverrisdóttir og Ólafur Viggó Sigurðsson (Ingvi Hrafn Óskarsson lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

E og Ó höfðuðu mál gegn Í og kröfðust viðurkenningar á því að skilmáli í skuldabréfi aðila væri ógildur og að Í hefði verið óheimilt að hækka vaxtafót skuldar stefnenda samkvæmt skuldabréfinu. Kröfur sínar reistu E og Ó á því að hinn umþrætti skilmáli bryti gegn 34. gr. laga nr. 118/2016 um fasteignalán til neytenda og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eins og skýra yrði ákvæði þeirra laga með hliðsjón af viðeigandi tilskipunum EES-réttar og ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins sem aflað var undir rekstri málsins. Samkvæmt skilmálunum hefði Í enda verið heimilt að breyta vöxtum skuldabréfsins einhliða á grundvelli almennra og óljósra þátta sem væru ógagnsæir og ófyrirsjáanlegir fyrir E og Ó. Í dómi héraðsdóms var til þess vísað að 1. mgr. 34. gr. laga nr. 118/2016 væri ólíkt tilskipun 2014/17/ESB um lánssamninga um sambærilegt efni að því leyti að í íslenska ákvæðinu væri heimilt að byggja ákvarðanir um vaxtabreytingar á óljósum atriðum á borð við þau sem gat að líta í skuldabréfi aðilanna. Orðum íslensku laganna, sem skýrlega heimiluðu slík ákvæði, yrði, hvað sem liði skýringu á grundvelli EES-réttar, ekki gefin önnur merking en leiddi af ákvæðum laganna sjálfra. Var því hafnað að skuldabréf aðilanna færi í bága við ákvæði laga nr. 116/2018. Hvað varðaði ákvæði laga nr. 7/1936 var það mat réttarins að E og Ó hefði ekki tekist að sýna fram á að hallað hefði á þau með slíkum hætti við samningagerðina, eða slíkt ójafnvægi skapast, að ógilda bæri samninginn með hliðsjón af 36. gr. laganna, sbr. 36. gr. a.-c. Þau hefðu enda fengið fullnægjandi upplýsingar um eðli lánsins, valið úr ólíkum lánsformum og gengið til samninga meðvituð um áhættuna sem í samningnum fólst. Var Í því sýknaður af kröfum E og Ó.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 12. desember 2023

E-3438/2021

Reykjavíkurborg (Theodór Kjartansson lögmaður) gegn Reykjafelli ehf. (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður), Vegagerðinni (Reynir Karlsson lögmaður) og Smith og Norland hf. (Jóna Björk Helgadóttir lögmaður)

Úrskurðar kærunefndar útboðsmála felldur úr gildi. Stjórnvaldssekt sem kærunefndin lagði á kaupanda ekki talin hafa lagastoð.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 10. mars 2023

E-582/2021

A (Hulda Rós Rúriksdóttir lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Guðrún Sesselja Arnardóttir lögmaður)

Stefnandi sem hafði verið í framhaldsnámi í Danmörku og fullu starfi þar, var barnshafandi þegar hún fluttist til Íslands og hóf störf þar. Við ákvörðun greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði var einungis miðað við heildarlaun sem hún fékk greidd á innlendum vinnumarkaði, og krafðist stefnandi ógildingar á ákvörðuninni og úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála. Leitað var ráðgefandi álits EFTA dómstólsins sem taldi að miða ætti fjárhæð bóta sem hefði aflað tekna í öðru EES-ríki á því tímabili sem miðað sé við samkvæmt landslögum, við tekjur launþega með sambærilega starfsreynslu og hæfi og sem gegni sviðuðu starfi í því EES-ríki þar sem sótt er um bætur. Þrátt fyrir ákvæði 3. gr. laga nr. 2/1993 um að skýra skuli lög og reglur, að svo miklu leyti sem við á, til samræmis við EES-samninginn var ekki talið að ákvæði gæti leitt til þess að litið yrði framhjá skýrum orðum íslenskra laga. Var kröfu stefnanda því hafnað.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. febrúar 2019

E-514/2018

Theodór Magnússon og Helga Margrét Guðmundsdóttir (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

Stefndi, íslenska ríkið, sýknað af kröfu stefnenda um skaðabætur vegna ætlaðs tjóns vegna annmarka á innleiðingu tilskipunar 88/102/EBE um neytendalán. Stefnendur töldu að lánveitandi hefði, við útgáfu verðtryggðs skuldabréfs, vanrækt að veita þeim fullnægjandi upplýsingar um áhrif vísitölubreytinga á lántökukostnað. Hæstiréttur hafði í máli stefnenda gegn lánveitanda ekki fallist á að upplýsingagjöf lánveitanda hafi verið andstæð þágildandi lögum um neytendalán. Í máli þessu kröfðu stefnendur íslenska ríkið um skaðabætur vegna ófullnægjandi innleiðingar réttarreglna EES-réttar í innlendan rétt eða, til vara, vegna rangrar túlkunar Hæstaréttar á ákvæðum laga. Dómurinn féllst ekki á að skilyrði bótaskyldu væru fyrir hendi.

Hæstiréttur birt 2. febrúar 2017

273/2015

Sorpa bs (Hörður Felix Harðarson hrl) gegn Samkeppniseftirlitinu (Gizur Bergsteinsson hrl)

Í ákvörðun S í desember 2012 var komist að þeirri niðurstöðu að S bs. hefði verið í ráðandi stöðu á nánar tilteknum mörkuðum og að félagið hefði misnotað þá stöðu og brotið með því gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Var S bs. af þeim sökum gerð sekt að fjárhæð 45.000.000 krónur. S bs. kærði þessa ákvörðun til áfrýjunarnefndar samkeppnismála, sem staðfesti hana með úrskurði í mars 2013. S bs. höfðaði í kjölfarið mál á hendur S og krafðist þess að úrskurði áfrýjunarnefndarinnar og ákvörðun S yrði hrundið. S bs. reisti kröfu sína meðal annars á því að samkvæmt b. lið 1. mgr. 16. gr. samkeppnislaga tækju ákvæði þeirra ekki til starfsemi sinnar, þar sem hann sem samlag eigenda sinna sinnti lögbundnum skyldum og beitti opinberum valdheimildum þeirra til að halda úti grunnþjónustu við móttöku og meðferð úrgangs. Þá taldi S bs. samkeppnislög ekki geta náð til sín sökum þess að félagið gæti ekki talist fyrirtæki í atvinnurekstri í skilningi 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 4. gr. laganna, en af því leiddi að háttsemi hans gæti ekki verið misnotkun á markaðsráðandi stöðu eftir 11. gr. sömu laga. Að auki tæki hann ekki endurgjald fyrir þjónustu sína í merkingu 1. töluliðar 1. mgr. 4. gr. samkeppnislaga, heldur þjónustugjald sveitarfélags svo sem ljóst væri af 11. gr. laga nr. 55/2003 um meðhöndlun úrgangs. Loks taldi S bs. að hann gæti hvorki fullnægt skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 55/2003 né yrði markmiðum þeirra náð þyrfti hann í starfsemi sinni að lúta samkeppnisreglum. Með hliðsjón af ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins, sem aflað var undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti, sbr. dóm dómstólsins 22. september 2016 í máli nr. E-29/15, og að virtum lögskýringargögnum og ákvæðum samkeppnislaga, laga nr. 55/2003 og EES-samningsins, var öllum málsástæðum S bs. hafnað. Þá var litið svo á að S og áfrýjunarnefnd samkeppnismála hefðu skilgreint umrædda markaði með réttum hætti og að málið hefði verið fullrannsakað af hálfu S. Samkvæmt framansögðu var S sýknað af kröfu S bs.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 18. nóvember 2016

E-1471/2014

Ferskar kjötvörur ehf (Arnar Þór Stefánsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Gizur Bergsteinsson hrl)

Stefnandi höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu til viðurkenningar á því að Ísland hefði ekki fullnægt skuldbindingum sínum samkvæmt EES-samningnum sem hefði leitt til þess að stefnanda var ranglega synjað um innflutning á ferskum ófrystum kjötvörum. Var fallist á að um samningsbrot hefði verið að ræða sem bakað hefði íslenska ríkinu skaðabótaskyldu gagnvart stefnanda. Í því efni var meðal annars stuðst við ráðgefandi álit EFTA dómstólsins.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. júlí 2016

E-2514/2012

Kaupþing hf (Jóhannes Karl Sveinsson hrl) gegn Raiffeisen Zentralbank Österreich og Raiffaisen Bank International AG (Kári Hólmar Ragnarsson hdl)

Fallist var á kröfu stefnanda um riftun á greiðslu á skuld fyrir gjalddaga hennar og fallist var á kröfu um endurgreiðslu úr hendi stefndu sameiginlega.

Hæstiréttur birt 26. nóvember 2015

243/2015

Theodór Magnússon (Tómas Jónsson hrl) og Helga Margrét Guðmundsdóttir (Þórður Heimir Sveinsson hdl) gegn Íbúðalánasjóði (Jóhannes Karl Sveinsson hrl)

T og H höfðuðu mál gegn Í og kröfðust viðurkenningar á því að staða láns samkvæmt skuldabréfi sem þau gáfu út í tilefni lánveitingarinnar hefði á tilteknum gjalddaga numið nánar tilgreindri fjárhæð. Var krafan á því reist að Í hefði verið óheimilt að innheimta verðbætur af láninu en af því leiddi að umframgreiðslur vegna verðbóta á afborganir og vexti yrðu reiknaðar strax við greiðslu hvers gjalddaga til frádráttar höfuðstól lánsins sem ætti að lækka sem því næmi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að tilhögun verðtryggingarinnar sem samið hefði verið um við útgáfu skuldabréfsins hefði verið lögmæt í ljósi ákvæða laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá hefði Í við lánveitinguna til T og H borið að fara að fyrirmælum þágildandi laga nr. 121/1994 um neytendalán að því marki sem ekki hefði verið vikið frá þeim með sérlögum er hefðu gilt um starfsemi Í. Loks var talið að hvorki reglur Í um greiðslumat né fyrirmæli laga og stjórnvaldsákvarðana sem um starfsemi Í hefðu gilt hefðu vikið til hliðar skyldum hans sem lánveitanda samkvæmt lögum nr. 121/1994. Að fengnum framangreindum niðurstöðum kom næst til úrlausnar sú málsástæða T og H að Í hefði við lánveitinguna vanrækt að upplýsa þau um atriði sem honum hefði borið að tilgreina og varðaði kostnað T og H af láninu samkvæmt 5. og 6. gr. laga nr. 121/1994. Var í því sambandi gengið út frá því að til álita gæti komið að víkja til hliðar ákvæðum skuldabréfsins á grundvelli 36. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, hefði Í látið hjá líða að veita T og H upplýsingar um efni og áhrif skilmála skuldabréfsins í þeim mæli að ósanngjarnt væri af Í eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera þá fyrir sig. Að virtum dómi Hæstaréttar í máli nr. 160/2015 og ákvæðum tilskipunar nr. 87/102/EBE um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum aðildarríkjanna varðandi neytendalán, svo sem henni hafði verið breytt með tilskipun nr. 90/88/EBE, var talið að samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 121/1994 hefði hvílt sú skylda á Í við gerð lánssamningsins að veita T og H upplýsingar um fjögur atriði. Í fyrsta lagi um höfuðstól lánsins sem væri fjárhæð þess án nokkurs kostnaðar, í öðru lagi um heildarlántökukostnað, í þriðja lagi um árlega hlutfallstölu kostnaðar sem skyldi lýst sem árlegri prósentu heildarlántökukostnaðarins af höfuðstól skuldarinnar og í fjórða lagi um heildarupphæð sem greiða ætti og væri samtala höfuðstóls, vaxta og lántökukostnaðar. Með hliðsjón af orðalagi skuldabréfsins og þeirri fjármálaráðgjöf sem leggja yrði til grundvallar að Í hefði veitt við undirritun lánsins taldi Hæstiréttur að Í hefði fullnægt þeirri upplýsingaskyldu sem á honum hefði hvílt samkvæmt þágildandi lögum nr. 121/1994. Þá var með hliðsjón af fyrrgreindum dómi Hæstaréttar ekki talið að Í hefði verið skylt samkvæmt síðastnefndum lögum að láta T og H í té við lánveitinguna sérstaka greiðsluáætlun sem gerði ráð fyrir tiltekinni hækkun vísitölu neysluverðs og að við gerð lánssamningsins hefði verið þörf að gera ráð fyrir að verðbætur teldust til heildarlántökukostnaðar. Við úrlausn málsins var enn fremur litið til þess að tilskipun 87/102/EBE hefði ekki haft lagagildi hér á landi og gæti lögskýring með hliðsjón af 3. gr. laga nr. 2/1993 ekki leitt til annarrar niðurstöðu um túlkun ákvæða laga nr. 121/1994, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar í máli nr. 79/2010. Samkvæmt framansögðu var Í sýknað af kröfu T og H.

Hæstiréttur birt 13. maí 2015

160/2015

Gunnar V. Engilbertsson (Hjörleifur Kvaran hrl, Einar Páll Tamimi hdl) gegn Íslandsbanka hf (Jóhannes Karl Sveinsson hrl)

G bar undir dómstóla lögmæti fjárnáms sem gert var í eignarhluta hans í fasteign fyrir kröfu Í hf. á grundvelli skuldabréfs. Deila aðila laut að lögmæti og skuldbindingargildi verðtryggingarákvæðis í skuldabréfinu, en fjárhæð þess var bundin vísitölu neysluverðs samkvæmt heimild í lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Höfðu mótmæli G við fjárnámsgerðina verið reist á því að verðtryggingarákvæði skuldbréfsins væri ólögmætt og í andstöðu við 36. gr. og 36. gr. a. til c. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. tilskipun ráðsins nr. 93/13/EBE um óréttmæta skilmála í neytendasamningum. Undir meðferð málsins í héraði lét EFTA-dómstóllinn í té ráðgefandi álit í málinu um skýringu á tilskipunum 93/13/EBE og 87/102/EBE um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum aðildarríkjanna varðandi neytendalán. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með hliðsjón af 2. mgr. 1. gr. fyrrnefndu tilskipunarinnar og að virtum VI. kafla laga nr. 38/2001, lögum nr. 12/1995 um vísitölu neysluverðs og reglum Seðlabanka Íslands um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár, yrði að staðfesta þá niðurstöðu hins kærða úrskurðar að 36. gr. og 36. gr. a. til c. laga nr. 7/1936 gætu aðeins tekið til skilmála um þá þrjá þætti í lánssamningi sem aðilum hans væri að lögum frjálst að semja um að því er varðaði verðtryggingu með vísitölu neysluverðs, nánar tiltekið hvort fjárhæð lánsins skyldi yfirleitt vera háð verðtryggingu að hluta eða öllu leyti, hvort þar yrði miðað við vísitölu neysluverðs eða hlutabréfavísitölur samkvæmt 2. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2001 og hver grunnvísitalan skyldi vera. Taldi Hæstiréttur að engin efni væru til að líta svo á að skilmálar um þessi þrjú atriði í skuldabréfinu hefðu strítt gegn góðum viðskiptaháttum og raskað til muna jafnvægi milli réttinda og skyldna G í óhag, þannig að þeir yrðu taldir ósanngjarnir í skilningi 3. mgr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936, skýrðrar til samræmis við 1. og 2. mgr. 3. gr. tilskipunar 93/13/EBE, sbr. 3. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið. Hins vegar kæmi til álita hvort lánveitandinn hefði látið hjá líða að veita G upplýsingar um efni og áhrif skilmála um verðtrygginguna í þeim mæli að það yrði talið ósanngjarnt af Í hf. eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera þá fyrir sig samkvæmt 36. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936. Með hliðsjón af þeirri greiðsluáætlun sem G undirritaði samhliða skuldabréfinu og yfirliti sem fylgdi henni, taldi Hæstiréttur að upplýsingaskyldu hefði verið fullnægt sem á honum hvíldi samkvæmt þágildandi lögum nr. 121/1994 um neytendalán. Við úrlausn málsins var enn fremur litið til þess að tilskipun 87/102/EBE hefði ekki haft lagagildi hér á landi og gæti lögskýring með hliðsjón af 3. gr. laga nr. 2/1993 ekki leitt til annarrar niðurstöðu um túlkun ákvæða laga nr. 121/1994, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 9. desember 2010 í máli nr. 79/2010. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 11. júní 2013

E-2600/2010

Grund, dvalar- og hjúkrunarheimili (Guðbjörg Benjamínsdóttir hdl) gegn Lyfjastofnun (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Stefnandi krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður heilbrigðisráðherra þar sem staðfest var ákvörðun stefnda um að leyfa ekki innflutning stefnanda á tilgreindum lyfjum. Á kröfuna var ekki fallist. Viðurkenningarkröfum sem stefnandi hafði einnig uppi í málinu var vísað frá dómi

Hæstiréttur birt 22. mars 2013

722/2012

BNAP S.A.R.L (Helgi Jóhannesson hrl, Guðmundur Ingvi Sigurðsson hdl) gegn Kaupþingi hf (Andri Árnason hrl, Þröstur Ríkharðsson hdl)

Í málinu krafðist B þess að krafa hans við slit K yrði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var krafa B byggð á fjórum lánssamningum sem K hafði upphaflega gert við D og nam höfuðstóll þeirra samtals 1.300.000.000 evrum. Í málinu hélt B því fram að áðurgreindir samningar sem krafa hans byggðist á væru í raun samningar um innstæður í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og hún var fyrir breytingu sem varð á henni með lögum nr. 79/2012, en skv. 6. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., hinna svokölluðu neyðarlaga, sbr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, skyldu innstæður njóta forgangs skv. 112. gr. laga nr. 21/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að lög nr. 98/1999 hefðu verið sett til að fullnægja þjóðréttarlegum skuldbindingum Íslands samkvæmt EES-samningnum og leiða hér á landi í lög efni tilskipana 94/19/EB og 97/9/EB. Samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993 skyldi skýra lög og reglur, að svo miklu leyti sem við ætti, til samræmis við EES-samninginn og þær reglur sem á honum byggja. Af því leiddi að skýring hugtaksins innstæða í tilskipun 94/19/EB gæti skipt máli þegar skorið væri úr um hvort fé samkvæmt lánssamningunum teldist innstæða í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Í dómi réttarins í máli nr. 169/2011 hefði reynt á skýringu hugtaksins „innstæða“ í 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Af þeim dómi, svo og ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins sem aflað var undir rekstri þess máls, og með vísan til 3. mgr. laga nr. 2/1993, mátti ráða að krafa B uppfyllti skilyrði til að teljast vera innstæða í rýmri merkingu ákvæðisins, eins og hugtakið var skýrt í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins í því máli. Á hinn bóginn var talið að löggjafanum hefði verið heimilt að undanþiggja tryggingarvernd, „skuldabréf, víxla og aðrar kröfur sem útgefnar voru af viðskiptabanka eða sparisjóði í formi verðbréfa“, líkt og 2. málsliður 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 kvað á um fyrir breytinguna. Var talið að lánssamningarnir, sem um ræddi í málinu, væru verðbréf í skilningi ákvæðisins og að kröfur á grundvelli þeirra væru samkvæmt því undanskildar tryggingarvernd samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Leiddi því af 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 með áorðnum breytingum að rétthæð kröfu B við slit K réðist ekki af 112. gr. laga nr. 21/1991, heldur 113. gr. þeirra. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Hæstiréttur birt 17. janúar 2013

169/2011

Aresbank S.A (Baldvin Björn Haraldsson hrl) gegn Landsbankanum hf (Erlendur Þór Gunnarsson hrl), Fjármálaeftirlitinu (Grímur Sigurðarson hdl) og íslenska ríkinu (Jóhannes Karl Sveinsson hrl)

Spænski bankinn A höfðaði mál gegn L hf. til innheimtu fjárkröfu, en beindi til vara skaðabótakröfu gegn F og Í. Ágreiningur málsaðila var í aðalatriðum þríþættur og laut í fyrsta lagi að því hvort það fé sem A átti hjá L hf. í byrjun október 2008, sem átti rætur að rekja til svonefnds millibankaláns, hefði verið innstæða í merkingu 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og í öðru lagi hvort sú innstæða hefði með ákvörðunum F 9. október 2008 og 11. nóvember sama ár, á grundvelli heimilda í lögum nr. 125/2008, flust til L hf. og honum væri því skylt að standa A skil á endurgreiðslu fjárins, en krafa A á hendur L var reist á því. Færi svo að L hf. yrði sýknaður af kröfu A var í þriðja lagi ágreiningur um hvort A ætti rétt til skaðabóta úr hendi F og Í á þeim grundvelli að þeir hefðu með ólögmætum og saknæmum hætti valdið því að A hefði orðið fyrir bótaskyldu tjóni þar sem hann hefði orðið af greiðslum innstæðna sinna frá L hf. Með dómi héraðsdóms voru L hf., F og Í sýknaðir af kröfum A, sem áfrýjaði við svo búið málinu til Hæstaréttar. Rétturinn kvað að eigin frumkvæði upp úrskurð um að leitað skyldi ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins á nánar tilgreindum atriðum, einkum um skýringu á hugtakinu innstæða í 1. mgr. 1. gr. tilskipunar 94/19/EB um innlánatryggingakerfi, þar sem skýring þess hugtaks gæti haft þýðingu við úrlausn um hvort það fé sem A átti hjá L hf. í október 2008 teldist innstæða í merkingu 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999, sbr. 3. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið. Að virtu ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins og atvikum málsins taldi Hæstiréttur að það fé, sem A átti hjá L hf. í október 2008, teldist innstæða í svonefndri rýmri merkingu innstæðuhugtaks tilskipunar 94/19/EB. Við úrlausn þess hvort í fyrrgreindum ákvörðunum F hefði falist að allt fé sem gæti talist innstæða í merkingu laga nr. 98/1999 skyldi flytjast frá L hf. til N hf. eða hvort í ákvörðununum hefðu falist takmarkanir þar á, vísaði Hæstiréttur til þess að virða bæri ákvarðanirnar í ljósi þeirra aðstæðna sem uppi voru við setningu laga nr. 125/2008, sbr. og dóm réttarins 28. október 2011 í máli nr. 340/2011. Eins og atvikum málsins var háttað lagði Hæstiréttur til grundvallar að það fé, sem A átti hjá L hf. í október 2008 og var til komið vegna millibankaláns, hefði ekki flust yfir til N hf. Þá var A ekki talinn hafa sýnt fram á að F hefði hvorki við töku ákvarðana sinna farið út fyrir valdheimildir sem stjórnvaldinu voru fengnar í hendur, né leitt rök að því að ákvarðanirnar hefðu verið teknar með ólögmætum og saknæmum hætti. Voru L hf., F og Í því sýknaðir af kröfum A.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. nóvember 2012

E-6728/2010

Atli Gunnarsson (Jóhannes Stefán Ólafsson hdl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl)
Málaflokkur: Skattaréttur

Stefnandi bjó í Danmörku í nokkur ár en fékk bætur frá Íslandi sem voru skattlagðar hér á landi án þess að stefnandi gæti nýtt skattkort eiginkonu sinnar. Ákvörðun ríkisskattstjóra um það var felld úr gildi og íslenska ríkinu gert að endurgreiða stefnanda skatt sem ofgreiddur var.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. maí 2012

E-10868/2009

Þór Kolbeinsson (Einar Gautur Steingrímsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Stefnandi krafði íslenska ríkið um skaðabætur með þeim rökum að hann hefði ekki fengið tjón sitt bætt í tilefni af vinnuslysi vegna ófullnægjandi innleiðingar á tveimur tilskipunum Evrópusambandsins í íslenskan rétt. Til vara var á því byggt að Hæstarétti hefði orðið á mistök við túlkun laga þegar dæmt var um skaðabótakröfu stefnanda á hendur vinnuveitanda sínum árið 2005. Íslenska ríkið var sýknað þar sem ekki var fallist á að stefnandi ætti skaðabótarétt á þessum grundvelli.

Hæstiréttur birt 27. apríl 2012

199/2012

Iccrea, Banca og S.p.A (Heiðar Ásberg Atlason hrl) gegn CIG og Co (Ragnar Aðalsteinsson hrl)

Spænski bankinn I kærði úrskurð héraðsdóms þar sem meðferð máls C og fleiri gegn honum var frestað með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, auk þess sem hafnað var kröfu I um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms, enda þótti nægjanlega fram komið að sú líking væri með sakarefni málsins og sakarefni annars máls þar sem leitað hafði verið ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, að síðarnefnda málið kynni að geta haft þýðingu fyrir málið sem hér væri til umfjöllunar.

Hæstiréttur birt 27. apríl 2012

190/2012

The, Vä, rde, Fund IX-A, LP, Vä, rde, Investment, Partners, LP, Vä, rde, Investment, Partners og LP (Ragnar Aðalsteinsson hrl) gegn N.V, Electriciteits, Produktiemaatschappij, Zuid og Nederland (Andri Árnason hrl)

Kærumál. Fjármálafyrirtæki. Slitameðferð. EFTA-dómstóllinn. Ráðgefandi álit. Evrópska efnahagssvæðið. Frávísun máls frá Hæstarétti að hluta. Kæruheimild. C og fleiri kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu þeirra um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu á 1. mgr. 1. gr. tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi, sem og varakröfu þeirra um að meðferð málsins yrði frestað. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um synjun á kröfu C og fleiri um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, enda þóttu þeir ekki hafa sýnt fram á að svör EFTA-dómstólsins við spurningum þeirra hefðu þýðingu við úrlausn um kröfur þeirra í málinu. Þá vísaði Hæstiréttur kröfu um frestun málsins frá réttinum þar sem heimild skorti til að kæra þann þátt úrskurðarins.

Hæstiréttur birt 27. apríl 2012

189/2012

The, Vä, rde, Fund IX-A, LP, Vä, rde, Investment, Partners, LP, Vä, rde, Investment, Partners og LP (Ragnar Aðalsteinsson hrl) gegn Star Energy (Ólafur Eiríksson hrl)

Kærumál. Fjármálafyrirtæki. Slitameðferð. EFTA-dómstóllinn. Ráðgefandi álit. Evrópska efnahagssvæðið. Frávísun máls frá Hæstarétti að hluta. Kæruheimild. C og fleiri kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu þeirra um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu á 1. mgr. 1. gr. tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi, sem og varakröfu þeirra um að meðferð málsins yrði frestað. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um synjun á kröfu C og fleiri um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, enda þóttu þeir ekki hafa sýnt fram á að svör EFTA-dómstólsins við spurningum þeirra hefðu þýðingu við úrlausn um kröfur þeirra í málinu. Þá vísaði Hæstiréttur kröfu um frestun málsins frá réttinum þar sem heimild skorti til að kæra þann þátt úrskurðarins.

Hæstiréttur birt 16. febrúar 2012

77/2012

Bifreiðar & landbúnaðarvélar ehf (Baldvin Hafsteinsson hrl) gegn Böðvari Ægissyni (Lára Valgerður Júlíusdóttir hrl)

B ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál BÆ hendur B ehf. Byggði héraðsdómur niðurstöðu sína á því að ekki yrði séð á hvern hátt túlkun einstakra ákvæða EES-samningsins eða nánar tilgreindrar tilskipunar Evrópusambandsins hefði þýðingu fyrir niðurstöðu málsins. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna hans.

Hæstiréttur birt 24. janúar 2012

37/2012

Áfengis- tóbaksverslun ríkisins (Skúli Bjarnason hrl) gegn HOB -vínum ehf (Stefán Geir Þórisson hrl)

Á kærði úrskurð héraðsdóms þar sem ákveðið var að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál H ehf. á hendur Á. Hæstiréttur féllst á að nægilega væri fram komið í málinu að 11. og 13. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið gætu haft þýðingu þegar leyst yrði úr kröfum H ehf. á hendur V. Voru því fimm nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir EFTA-dómstólinn.

Hæstiréttur birt 16. desember 2011

637/2011

Kaupþing hf (Þröstur Ríkharðsson hdl) gegn Irish, Bank, Resolution, Corporation og Ltd (Skúli Th. Fjeldsted hrl)

K hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari féllst á kröfu írska bankans I um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál I á hendur K hf. Í dómi Hæstaréttar sagði að með vísan til a. liðar 2. gr., 119. gr. og 129. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið og að því gættu að misræmi virtist vera milli hins íslenska texta 1. mgr. 14. gr. tilskipunar 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana annars vegar og texta tilskipunarinnar á sumum þeirra tungumála sem vísað væri til í 129. gr. EES-samningsins hins vegar, væri fallist á það með héraðsdómi að réttmætur vafi léki á um efni fyrrgreinds ákvæðis tilskipunarinnar. Þar af leiðandi yrði tekin til greina krafa I um að leitað yrði eftir ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins. Voru því tvær nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir dómstólinn.

Hæstiréttur birt 8. desember 2011

612/2011

Íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir hdl) gegn Vín Tríói ehf (enginn)

Í kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari ákvað að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál V ehf. á hendur Í. Hæstiréttur féllst á að nægilega væri fram komið í málinu að 11. gr. og 1. mgr. 16. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið gætu haft þýðingu þegar leyst yrði úr kröfum V ehf. á hendur Í. Voru því þrjár nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir EFTA-dómstólinn.

Hæstiréttur birt 3. nóvember 2011

11/2011

Hreint ehf (Einar Þór Sverrisson hrl) gegn Ingibjörgu Sunnu Friðriksdóttur (Guðmundur Birgir Ólafsson hrl)

I krafði H ehf. um bakvaktaálag vegna símavaktar, sem henni var gert að sinna í tengslum við vinnu sína fyrir H ehf., auk þess sem hún gerði kröfu um greiðslu bifreiðastyrks á meðan á uppsagnarfresti stóð. Símavaktinni var komið á nokkru eftir að I hóf störf og deildu aðilar um það hvort símavaktin væri hluti af starfsskyldum hennar samkvæmt ráðningarsamningi og starfslýsingu eða hvort um bakvaktir í skilningi kjarasamninga hefði verið að ræða. Var það niðurstaða Hæstaréttar að H ehf. hefði ekki fært sönnur á þá staðhæfingu sína að vinnuskyldan hefði rúmast innan starfsskyldna I samkvæmt ráðningarsamningi. Við breytingu á starfstilhögun I hefði félagið hvorki haft frumkvæði að því að breyta ráðningarsamningi hennar í þá veru að þar kæmi fram að hin breytta tilhögun félli undir starfsskyldur hennar, án þess að greiðsla kæmi fyrir, né greint henni frá því með skriflegum hætti, svo sem áskilið var í kjarasamningi. Var krafa I um greiðslu bakvaktaálags því tekin til greina, en hún lækkuð verulega. Þá féllst Hæstiréttur á það með héraðsdómi að H ehf. skyldi greiða I umsamin bifreiðahlunnindi á uppsagnarfresti.

Hæstiréttur birt 3. nóvember 2011

10/2011

Hreint ehf (Einar Þór Sverrisson hrl) gegn Auði Björk Bragadóttur (Guðmundur Birgir Ólafsson hrl)

A krafði H ehf. um bakvaktaálag vegna símavaktar, sem henni var gert að sinna í tengslum við vinnu sína fyrir félagið, auk þess sem hún gerði kröfu um greiðslu bifreiðastyrks á meðan á uppsagnarfresti stóð. Símavaktinni var komið á tæpu ári eftir að A hóf störf og deildu aðilar um það hvort símavaktin væri hluti af starfsskyldum hennar samkvæmt ráðningarsamningi og starfslýsingu eða hvort um bakvaktir í skilningi kjarasamninga hefði verið að ræða. Var það niðurstaða Hæstaréttar að H ehf. hefði ekki fært sönnur á þá staðhæfingu sína að vinnuskyldan hefði rúmast innan starfsskyldna A samkvæmt ráðningarsamningi. Við breytingu á starfstilhögun A hefði félagið hvorki haft frumkvæði að því að breyta ráðningarsamningi hennar í þá veru að þar kæmi fram að hin breytta tilhögun félli undir starfsskyldur hennar, án þess að greiðsla kæmi fyrir, né greint henni frá því með skriflegum hætti, svo sem áskilið var í kjarasamningi. Var krafa A um greiðslu bakvaktaálags því tekin til greina, en hún lækkuð verulega. Þá féllst Hæstiréttur á það með héraðsdómi að H ehf. skyldi greiða A umsamin bifreiðahlunnindi á uppsagnarfresti.

Hæstiréttur birt 9. desember 2010

79/2010

Biðskýlið Njarðvík ehf (Hákon Árnason hrl) og CU 2 ehf (Skúli Bjarnason hrl) gegn Írenu Rut Sigríðardóttur (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson hrl)

Í varð fyrir líkamstjóni í ágúst 2003 við það að skrúfa í sundur sælgætisúða sem var í lítilli plastflösku og taka sopa af sælgætisvökva með þeim afleiðingum að henni svelgdist á og hluti af vökvanum barst í lungu hennar. Móðir Í hafði keypt sælgætisúðann í söluturni B en varan var flutt inn af C. Í málinu krafðist Í skaðabóta sameiginlega úr hendi B og C og reisti hún kröfu sína aðallega á ákvæðum laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð. Í málinu var lagt til grundvallar að sýrustig vökvans hafi leitt af sér fyrirsjáanlega hættu á að þeim, sem fengi hann í fljótandi formi í munninn, myndi svelgjast á með þeim afleiðingum að vökvinn bærist um öndunarfærin niður í lungu. Umbúðir utan um sælgætisúðann voru með þeim hætti að auðvelt var fyrir fimm ára gamalt barn að opna þær og súpa á vökvanum. Á umbúðunum voru aðvaranir á ensku þar sem einskis var getið um að varast ætti að taka flöskuna í sundur á meðan vökvi væri í henni eða að hættulegt gæti verið að súpa af vökvanum. Með hliðsjón af þessu ásamt því að um sælgæti væri að ræða sem ætlað var börnum var talið að sælgætisúðinn hafi verið haldinn ágalla í skilningi 5. gr. laga nr. 25/1991. Samkvæmt 6. gr. laganna bæri C ábyrgð sem framleiðandi í skilningi 2. mgr. 4. gr., en B samkvæmt 10. gr. laganna, þar sem kveðið væri á um að dreifingaraðili bæri ábyrgð á skaðsemistjóni beint gagnvart tjónþola. Ekki var fallist á með B og C að í þessum ákvæðum fælist þversögn, enda gerðu þau nauðsynlegan greinarmun á framleiðanda og dreifingaraðila í skilningi laganna, sem skipti sköpum um það á hvern tjón felli að endingu ef fleiri en tveir bæru ábyrgð á því, sbr. 11. gr. laganna. Þá væri einnig ljóst af orðum 10. og 11. gr. laganna að dreifingaraðila væri ætlað að bera fulla ábyrgð á tjóni með framleiðanda gagnvart tjónþola og að dreifingaraðili losnaði ekki undan henni sökum þess að tjónþoli ætti þess kost að leita skaðabóta úr hendi framleiðanda. Hvað varðaði þá málsástæðu B að 10. gr. laga nr. 25/1991 væri andstæð tilskipun nr. 85/374/EBE um samræmingu á lögum og stjórnvaldsfyrirmælum í aðildarríkjum vegna skaðsemisábyrgðar á gölluðum vörum kemur fram í dómi Hæstaréttar að gæta yrði að því að tilskipunin hefði ekki lagagildi hér á landi. Orð 10. gr. laga nr. 25/1991 um beina ábyrgð dreifingaraðila á skaðsemistjóni gagnvart tjónþola hefðu ótvíræða merkingu og gæfu ekkert svigrúm til að hliðra þeirra ábyrgð með skýringu samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993. Samkvæmt þessu var fallist á B og C bæru óskipta ábyrgð á tjóni Í.

Hæstiréttur birt 2. desember 2010

714/2009

Fálkinn hf (Othar Örn Petersen hrl, Hjördís Halldórsdóttir hdl) gegn Orkuveitu Reykjavíkur (Eiríkur Elís Þorláksson hrl, Arnar Þór Stefánsson hdl)

O óskaði eftir tilboðum í miðlægar skólphreinsistöðvar sem félagið hugðist reisa ásamt tilheyrandi dælubrunnum. Í útboðslýsingunni kom meðal annars fram að um opið EES útboð væri að ræða og um það giltu lög nr. 65/1993 um framkvæmd útboða. Alls bárust fjögur tilboð í verkið, þar af þrjú frá F og eitt frá V. Tvö tilboðanna frá F voru frávikstilboð og annað þeirra var hið lægsta þeirra tilboða sem bárust. Næstlægsta tilboðið átti V. Öll tilboðin voru yfir kostnaðaráætlun O og ákvað félagið að hafna þeim öllum, en gekk síðar til samninga við V. F krafði O um greiðslu skaðabóta og í málinu var einkum deilt um þá málsástæðu F að samkvæmt 30. gr. laga nr. 84/2007 um opinber innkaup hafi O verið skylt að bjóða kaupin út að nýju í stað þess að semja við V. O taldi að sér hafi verið óskylt að efna til útboðsins og verið heimilt að semja við V eftir að hafa hafnað öllum tilboðum, enda hafi lög nr. 84/2007 ekki tekið til útboðsins, að undanskildum reglum í XIV. og XV. kafla þeirra um kærunefnd útboðsmála og fleira. Í dómi Hæstaréttar er vísað í athugasemdir með frumvarpi sem varð að lögum nr. 84/2007 þar sem meðal annars hafi sérstaklega verið fjallað um tilefni þess að frumvarp til nýrra laga um opinber innkaup hafi verið flutt. Þar kæmi meðal annars fram að breytingarnar sem frumvarpið fæli í sér kæmu fyrst og fremst til af breytingum á reglum EES-samningsins, annars vegar um svonefnda útboðstilskipun nr. 2004/18/EB og hins vegar um svonefnda veitutilskipun nr. 2004/17/EB. Í síðari tilskipuninni væri fjallað um samræmingu reglna um innkaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutninga og póstþjónustu. Samkvæmt 12. gr. útboðstilskipunarinnar væru þessir aðilar, sem heyra undir veitutilskipunina, undanþegnir útboðsskyldu og í málinu væri hafið yfir vafa að O og sú starfsemi sem um væri deilt félli undir hina síðarnefndu tilskipun. Samkvæmt þessu væri í 7. gr. laga nr. 84/2007 í þremur málsgreinum fjallað um samninga þessara aðila og þar tilgreint hvaða reglur giltu fyrir þá. Vísað var í athugasemdir með frumvarpinu og samkvæmt yfirlýstum tilgangi þar væri ljóst að samningum eins og um ræddi í málinu væri ætlað að falla utan meginreglu um útboðsskyldu opinberra aðila samkvæmt 30. gr. laga nr. 84/2007. Samanburður á orðalagi í 1. og 3. mgr. ákvæðisins og yfirlýstum tilgangi með innleiðingu tilskipunar nr. 2004/17/EB gæfi á hinn bóginn til kynna að draga mætti í efa að lögin væru að þessu leyti í samræmi við tilganginn, og orðalaginu stefnt í gagnstæða átt við yfirlýstan tilgang þeirra. Það var því talið að við þessar aðstæður yrði ekki hjá því komist að líta svo á að 1. mgr. og 3. mgr. 7. gr. laga nr. 84/2007 gætu ekki komið til frekari athugunar við úrlausn málsins. Niðurstaðan réðist því af 2. mgr. sömu greinar og samkvæmt henni ætti einungis XIV. og XV. kafli laganna við um þá starfsemi O sem greindi í útboðinu. Málsástæðu F sem laut að því að O hafi verið skylt að bjóða verkið út samkvæmt ákvæði 30. gr. laga nr. 84/2007 var því hafnað. Kröfur F um skaðabætur var jafnframt hafnað með vísan til 13. og 12. gr. laga nr. 65/1993. Var O því sýknað af kröfum F í málinu.

Hæstiréttur birt 26. nóvember 2009

95/2009

Guðmundur Vikar Þorkelsson (Stefán Geir Þórisson hrl, Heiðar Ásberg Atlason hdl) gegn Gildi - lífeyrissjóði (Hörður F. Harðarson hrl, Þórarinn V. Þórarinsson hdl)

G, sem starfað hafði við sjómennsku um árabil, flutti til Danmerkur árið 1995. Hélt hann sjómennskunni þar áfram og greiddi í danskan lífeyrissjóð, en áður höfðu verið greidd fyrir hann iðgjöld til nokkurra lífeyrissjóða, þ. á m. Lífeyrissjóðs sjómanna, nú Gildi - lífeyrissjóður. Árið 1996 slasaðist hann við vinnu um borð í dönsku fiskiskipi. Allt frá 1. janúar 1997 naut G örorkulífeyris úr þremur íslenskum lífeyrissjóðum án framreiknings réttinda. G höfðaði tvö mál á hendur lífeyrissjóðunum, sem vísað var frá héraðsdómi. G höfðaði loks mál þetta í febrúar 2006 og krafðist þess að Gildi - lífeyrissjóður greiddi sér samanlagðan mismun á örorkulífeyri, sem honum hefði borið með framreikningi réttinda sinna hjá sjóðnum og tveimur öðrum lífeyrissjóðum og þeim lífeyri sem hann fékk í reynd greiddan frá þeim. G reisti kröfur sínar einkum á því að reglur Lífeyrissjóðs sjómanna um framreikning réttindastiga við ákvörðun örorkulífeyris hefðu stungist á við ákvæði EES-samningsins og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 1408/71 um beitingu almannatryggingareglna gagnvart launþegum, sjálfstætt starfandi einstaklingum og aðstandendum þeirra sem flytjast á milli aðildarríkja, en þær reglur tækju til íslenskra lífeyrissjóða með því að þeir féllu undir almannatryggingar í skilningi þessara ákvæða. G hefði eftir flutning til Danmerkur greitt iðgjöld í lífeyrissjóð þar í landi í stað íslenskra lífeyrissjóða. Talið var að ekkert lægi fyrir í málinu um hvort fyrrgreindur danskur lífeyrissjóður væri þess eðlis að hugtakið almannatryggingar í skilningi 29. gr. EES-samningsins og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 1408/71 næði til réttinda, sem þar hefðu myndast og gæti að því leyti talist svara til íslenskra lífeyrissjóða eins og staða þeirra var skilgreind í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins, sem aflað hafði verið undir rekstri málsins. Þótt málið væri vanreifað að þessu leyti yrði því ekki vísað frá héraðsdómi. Talið var að iðgjöld G til Lífeyrissjóðs sjómanna fullnægðu ekki skilyrðum sem gerð voru til framreiknings réttindastiga við ákvörðun örorkulífeyris samkvæmt reglugerð sjóðsins, sem gilti þegar G varð fyrir vinnuslysinu árið 1996. Myndi þar engu breyta þótt greiðsla fjárhæðar í þágu hans til danska lífeyrissjóðsins á árunum 1995 og 1996 teldist hafa sömu áhrif til ávinnslu réttinda og ef hún hefði verið innt af hendi sem iðgjöld til Lífeyrissjóðs sjómanna. Þá var mælt svo fyrir í samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða að ef skilyrðum fyrir framreikningi væri fullnægt sjálfstætt gagnvart einum lífeyrissjóði skyldi sá sjóður einn veita réttindi á grundvelli hans. Ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að G hefði við brottflutninginn 1995 fullnægt skilyrðum til framreiknings hjá Lífeyrissjóði Austurlands en af þessum sökum hefði ekki stofnast réttur til slíks gagnvart Lífeyrissjóði sjómanna. Þegar af þessum sökum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest og Gildi lífeyrissjóður sýknaður af kröfum G.

Hæstiréttur birt 23. október 2008

491/2007

Ákæruvaldið gegn Karli Garðarssyni (Björgvin Þorsteinsson hrl)

Áfengislagabrot. Auglýsing. Ábyrgð á prentuðu máli. Tjáningarfrelsi. Jafnræði. Evrópska efnahagssvæðið. Sératkvæði. K var sakfelldur fyrir að hafa sem ritstjóri B á árinu 2005 birt í blaðinu fjórar auglýsingar á áfengi og með því brotið gegn 20. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998, sbr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt. Ekki var talið að 20. gr. áfengislaga bryti í bága við 73. gr. stjórnarskrárinnar um tjáningarfrelsi eða skuldbindingar íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum, en slíkum vörnum hafði áður verið hafnað í dómum Hæstaréttar. Þá byggði K á því að undantekning frá banni við áfengisauglýsingum í 20. gr. áfengislaganna, er lýtur að auglýsingum í erlendum prentritum sem flutt eru til landsins, bryti í bága við 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í niðurstöðu meirihluta Hæstaréttar kom fram að með dómi réttarins í máli nr. 220/2005 hefði verið talið að hliðstætt ákvæði tóbaksvarnarlaga nr. 6/2002 bryti ekki gegn jafnræðisreglu. Að því virtu sem og röksemdum ákæruvaldsins var ekki fallist á að ákvæði 20. gr. áfengislaga bryti gegn áðurnefndu ákvæði stjórnarskrárinnar. Þá var ekki fallist á það með K að rannsókn lögreglu hefði verið ábótavant. Þar sem höfundur auglýsinganna hafði ekki nafngreint sig bar K ábyrgð á birtingu auglýsinganna samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga um prentrétt. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu K og hann dæmdur til greiðslu 1.000.000 króna sektar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. október 2008

E-8081/2007

Dunedin Holdings Sarl (Vala Valtýsdóttir hdl) gegn íslenska ríkinu (Sigurður Gísli Gíslason hdl)

Stefnandi krafðist þess aðallega að ákvörðun skattstjóra um álagninu skatts á arð sem stefnandi fékk greiddan yrði felld úr gildi. Til vara krafðist stefnandi skaðabóta úr höndum stefnda vegna tjóns sem stefnandi taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að vanrækt hefði verið að samræma íslensk lög EES-samningnum. Ekki var fallist á að skattlagningin hafi verið ólögmæt eða að til bótaábyrgðar hefði stofnast vegna vanefnda á EES-samningnum. Þar með var ekki fallist á kröfu stefnanda um að fella ákvörðun um skattlagninguna úr gildi eða dæma stefnda til að greiða skaðabætur.

Hæstiréttur birt 18. september 2008

550/2006

HOB-vín ehf (Stefán Geir Þórisson hrl) gegn Faxaflóahöfnum sf (Anton Björn Markússon hrl, Magnús Baldursson hdl)

Ákæruvaldið (Kolbrún Sævarsdóttir, saksóknari) gegn Arnari Þorsteinssyni (Hilmar Ingimundarson hrl. Ólafur Thóroddsen hdl.) (Ása Ólafsdóttir hrl., réttargæslumaður)

Hæstiréttur birt 7. febrúar 2008

187/2007

Hrafnhildur Njálsdóttir (Stefán Geir Þórisson hrl, Ólafur Örn Svansson hdl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl, Sigurður Gísli Gíslason hdl)
Málaflokkur: Skattaréttur

H krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður yfirskattanefndar varðandi tekjufærslu söluhagnaðar hennar á skattframtali 2003 vegna tekjuársins 2002. Jafnframt krafðist hún þess að viðurkennt yrði með dómi að henni hefði verið heimilt að nota frestaðan söluhagnað á skattframtali 2002 vegna tekjuársins 2001 til endurfjárfestingar í fyrirtæki í Danmörku á árinu 2002. Samkvæmt 1. mgr. 13. gr. laga nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignarskatt eru meginskilyrði fyrir því að komast hjá skattlagningu söluhagnaðar að eignir sem fyrnanlegar eru samkvæmt 32. gr. laganna yrðu fyrndar sem söluhagnaðinum nam. Í málinu voru engin gögn um þann rekstur, sem H sagðist hafa hafið í Danmörku og af þeim skattgögnum frá Danmörku sem lögð voru fram í málinu varð ekki ráðið að hún hefði haft skattskyldar rekstrartekjur þar í landi. Af yfirlýsingu H í stefnu til héraðsdóms var þó ljóst að skilyrði 1. mgr. 13. gr. laga nr. 75/1978 var ekki fullnægt. Var Í því sýknað af kröfu H og reyndi ekki á reglur samnings um Evrópska efnahagssvæðið.

Hæstiréttur birt 14. júní 2007

599/2006

Ákæruvaldið (Bogi Nilsson ríkissaksóknari) gegn Ásgeiri Johansen (Þórunn Guðmundsdóttir hrl)

Áfengislagabrot. Auglýsing. Ábyrgð á prentuðu máli. Tjáningarfrelsi. Stjórnarskrá. Evrópska efnahagssvæðið. Á var ákærður fyrir áfengislagabrot með því að hafa sem framkvæmdastjóri R ehf. látið birta fimm auglýsingar á áfengum bjór í tilteknu dagblaði og tímariti. Fyrir Hæstarétti tók ákæruvaldið undir þá niðurstöðu héraðsdóms að umræddar auglýsingar brytu í bága við bann 20. gr. áfengislaga nr. 75/1998, en krafðist ekki lengur sakfellingar Á vegna 1. til 3. og 5. ákæruliðar þar sem engin auðkenni vísuðu til hans eða R. ehf. og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar í máli nr. 165/2006. Talið var að birting auglýsinganna væri andstæð 20. gr. áfengislaga, en þar sem Á var hvorki nafngreindur né vísað til R ehf. í merkingu 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1956 um prentrétt við birtingu auglýsinga samkvæmt fjórum ákæruliðum var ekki talið að Á bæri refsiábyrgð á efni þeirra. Hins vegar var talið að auglýsing samkvæmt 4. ákærulið, sem var auðkennd með heimasíðu á vegum R ehf., væri nægilega tengd því fyrirtæki svo Á yrði talinn bera ábyrgð á henni í skilningi 15. gr. laga nr. 57/1956. Ekki var fallist á að greint ákvæði áfengislaga bryti gegn 73. gr. stjórnarskrárinnar eða skuldbindingum íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum. Á var dæmdur til greiðslu 500.000 króna sektar.

Hæstiréttur birt 15. febrúar 2007

120/2006

Karl K. Karlsson hf (Stefán Geir Þórisson hrl, Ólafur Örn Svansson hdl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

K krafðist skaðabóta úr hendi Í vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að ÁTVR hélt einkarétti til innflutnings og heildsöludreifingar á áfengi eftir gildistöku EES-samningsins 1. janúar 1994. Byggði hann á því að vegna 11. og 16. gr. samningsins hefði Í borið að hlutast til um að umræddur einkaréttur yrði afnuminn áður en samningurinn tók gildi, en það hafi hins vegar ekki verið gert fyrr en með lögum sem tóku gildi 1. desember 1995 eða 23 mánuðum seinna. Í byggði á því að K hefði ekki sýnt fram á tjón sitt af því að hafa ekki fengið að stunda innflutning og heildsöludreifingu á áðurnefndu tímabili eða sýnt fram á orsakasamband milli slíks hugsanlegs tjóns og saknæmrar háttsemi Í. Við úrlausn um kröfu K var ekki talið hjá því komist að líta til þess hvernig hann hefði í raun nýtt sér heimild til að flytja inn og dreifa áfengi í heildsölu fyrstu 23 mánuðina eftir að honum varð það heimilt frá 1. desember 1995. Fyrir lá að K hafði aðeins í litlum mæli hafið innflutning áfengis á árinu 1996 að undanskilinni einni tegund, en að það hefði breyst nokkuð á árinu 1997. Ekki var talið að neitt benti til þess að K hefði þegar á árunum 1994 og 1995 hafið innflutning fyrir ÁTVR á öllum áfengistegundum, sem hann hafði áður umboð fyrir eða fékk á þeim tíma, en að leggja yrði til grundvallar að það hefði gerst með líkum hraða og raunin varð frá 1. desember 1995. Í málinu gerði K aðalkröfu og varakröfu sem byggðar voru á útreikningum hans á tjóni sínu, en þeir voru af nánar tilgreindum ástæðum taldir haldslausir. Önnur og þriðja varakrafa K voru studdar við matsgerðir dómkvaddra manna, en ekki var talið að með þeim hefði verið gert nægilega líklegt að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna þess að fyrrgreindum einkarétti ÁTVR var ekki aflétt fyrr en 1. desember 1995. Samkvæmt framangreindu var ekki talið sannað að K hefði beðið tjón af fyrrgreindum orsökum og var því ekki talin þörf á að taka afstöðu til málsástæðna Í sem lutu að því að ekki fengi staðist úrlausn héraðsdóms um álitaefni sem tengdust EES-samningnum eða túlkun hans á lögum nr. 2/1993. Var Í því sýknað af kröfum K.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 5. janúar 2007

E-3650/2006

Hrafnhildur Njálsdóttir (Anna Linda Bjarnadóttir hdl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl)

Stefnandi krafðist ógildingar á úrskurði yfirskattanefndar varðandi tekjufærslu söluhagnaðar á skattframtali vegna sölu á fyrirtæki stefnanda á Íslandi á árinu 2001. Stefnandi hafði fjárfest í eignum í Danmörku á árinu 2002 og taldi heimilt að fyrna þær á móti tekjufærslu söluhagnaðarins en því var hafnað með úrskurði yfirskattanefndar sem krafist var ógildingar á. Einnig krafðist stefnandi viðurkenningar á því að henni hafi væri heimilt að nota frestaðan söluhagnað á skattframtali 2002 til endurfjárfestingar í fyrnanlegum eignum í Danmörku. Á þessar kröfur stefnanda var ekki fallist og stefndi því sýknaður af þeim.

Hæstiréttur birt 6. apríl 2006

220/2005

JT International S.A JT International Finland OY og Sölvi Óskarsson (Hróbjartur Jónatansson hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

JT S.A., JTF OY og S kröfðust viðurkenningar á því að S væri heimilt að hafa tóbaksvörur frá JT S.A. sýnilegar viðskiptavinum verslunar sinnar þrátt fyrir bann 6. mgr. 7. gr. laga nr. 6/2002 um tóbaksvarnir. Þá var ennfremur krafist viðurkenningar á að JT S.A. væri heimilt að birta í fjölmiðlum texta, sem fjallaði um breytingar á heitum tóbaksvara fyrirtækisins í tilefni af nýjum reglum um það atriði, og að JT og JTF væri heimilt að miðla tilteknum upplýsingum um vörurnar til S, þrátt fyrir bann 3. mgr. 7. gr. sömu laga. Á það var fallist að miðlun upplýsinga um umræddar vörur til S, sem hafði leyfi til sölu á tóbaksvörum, stangaðist ekki á við ákvæði laganna, sem miðuðu fyrst og fremst að því að girða fyrir hverskonar auglýsingar á tóbaksvörum til almennings. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að ákvæði laganna, sem bönnuðu birtingu umrædds texta, stönguðust ekki á við 72., 73. og 75. gr. stjórnarskrárinnar eða ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu. Ennfremur var staðfest að bannið væri bindandi án tillits til þess hvort rétt hefði verið, í samræmi við tilskipun 98/34//EB, að tilkynna Eftirlitsstofnun EFTA um þær breytingar, sem urðu á þágildandi tóbaksvarnarlögum með lögum nr. 95/2001, og án tillits til þess hvort umrædd ákvæði kynnu að vera í andstöðu við 11. og 36. gr. EES-samningsins, sbr. lög nr. 2/1993. Hæstiréttur komst hins vegar að þeirri niðurstöðu að með algjöru banni 6. mgr. 7. gr. laganna við að sýna tóbak á sölustöðum hefði löggjafinn farið út fyrir þau mörk, sem 73. og 75. gr. stjórnarskrár settu, enda hefði ekki verið sýnt fram á nauðsyn þess að láta bannið ná til verslana þar sem helst þeir, sem vildu kynna sér tóbak og kaupa það, ættu erindi. Verslun S taldist sérverslun fyrir tóbaksvörur og því var fallist á kröfu um að heimilt væri að hafa tóbaksvörur frá JT S.A. sýnilegar viðskiptavinum í versluninni.

Hæstiréttur birt 7. júní 2005

212/2005

Íslenska ríkið (Óskar Thorarensen hrl) gegn HOB víni ehf (Stefán Geir Þórisson hrl)

Fallist var á þá kröfu stefnda í einkamáli að óskað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins á því, hvort það stæðist tiltekin ákvæði EES-samningsins, að ÁTVR krefðist þess af birgjum sínum, að þeir afhentu fyrirtækinu áfengi til smásölu á sérstakri gerð vörubretta og jafnframt að verð vörubrettis væri innifalið í vöruverði.

Hæstiréttur birt 28. október 2004

251/2004

Ákæruvaldið (Bogi Nilsson ríkissaksóknari) gegn X (Viðar Lúðvíksson hrl)
Málaflokkur: Umferðarlagabrot

X var saksóttur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið vöruflutningabifreið yfir sjö daga tímabil án þess að taka sér„lögboðna vikuhvíld.“ Var þetta í ákæru talið varða við a. lið 1. gr. reglugerðar nr. 136/1995 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna o.fl. í innanlandsflutningum og við flutning innan Evrópska efnahagssvæðisins, sbr. ákvæði reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 3820/85 um samhæfingu tiltekinnar löggjafar á sviði félagsmála er varðar flutninga á vegum, sbr. 6. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Talið var að sjálfstæða verknaðalýsingu á broti varðandi hvíldartíma ökumanna væri hvorki að finna í 6. mgr. 44. gr. umferðarlaga né heldur í reglugerð nr. 136/1995 sem sett væri með stoð í lögunum. Væri því ekki um að ræða svo skýra refsiheimild að samrýmanleg væri 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.

Hæstiréttur birt 8. maí 2003

435/2002

Austurleið-SBS hf (Hrafnhildur Stefánsdóttir hrl) gegn Ragnheiði Eggertsdóttur (Ástráður Haraldsson hrl)

Deilt var um hvort yfirtaka A hf. á farmiðasölu og pakkaafgreiðslu, sem K ehf. hafði annast fyrir það samkvæmt sérstökum samningi þar um, hefði falið í sér aðilaskipti í skilningi þágildandi laga nr. 77/1993 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum og hvort því hafi á þeim grundvelli borið að greiða R, fyrrum starfsmanni K ehf., þriggja mánaða laun á uppsagnarfresti. Tekið var fram að þjónusta sú sem A hf. tók að sér hefði verið afmarkaður þáttur í rekstri K ehf. Hún hefði ekki verið innt af hendi af starfsmönnum, sem sinntu henni eingöngu, heldur hefði hún verið samofin veitingarekstri þess. Gat þessi þjónusta því ekki talist hafa verið efnahagsleg eining, sem haldið hefði sérkennum sínum þegar A hf. tók sjálft við henni vegna vanskila viðsemjanda síns og sinnti henni á sama stað, en hún var óhjákvæmilegur þáttur í starfsemi þess sjálfs. Með vísan til orðalags laga nr. 77/1993 og athugasemda í greinargerð með frumvarpi til þeirra yrði því að telja að uppsögn A hf. á samningum við K ehf. og yfirtaka hans á þjónustunni hefði ekki falið í sér aðilaskipti í skilningi laganna. A hf. tók því ekki við ráðningarsamningi R við K ehf. og hélt hún ekki rétti til þriggja mánaða uppsagnarfrests hjá honum. Var A hf. því sýknað af kröfu R.

Hleð fleiri dómum…