Dómstólaleit

Á var ákærður fyrir umferðarlagabrot með því að hafa sem ökumaður vöruflutningabifreiðar í þrígang brotið gegn reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Á bar fyrir sig að í öllum tilvikum hefði verið um að ræða akstur með fiskúrgang, sem honum hefði verið refsilaus á grundvelli þágildandi reglugerðar nr. 662/2006 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Á var sakfelldur og gert að greiða 280.000 krónur í sekt til ríkissjóðs.

X var ákærður fyrir umferðarlagabrot með því að hafa sem ökumaður vöruflutningabifreiðar margoft brotið gegn reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Fyrir Hæstarétti bar ákærði fyrir sig að í öllum tilvikum hafi verið um að ræða akstur, sem væri honum refsilaus vegna frávika samkvæmt 13. gr. þágildandi reglugerðar nr. 662/2006 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Í því ákvæði var kveðið á um heimild ökumanns til að víkja frá ákvæðum reglugerðarinnar að nánar tilteknum skilyrðum uppfylltum, að því tilskyldu að ökumaður skráði í ökurita með hvaða hætti og hvers vegna það væri gert. Upplýst var í málinu að ekki væri mögulegt að skrá í ökuritann neinar slíkar upplýsingar sem féllu undir 13. gr. og því ekki unnt að framkvæma fyrirmælin í greininni. Þegar ákærði var yfirheyrður hjá lögreglu vegna ætlaðra brota var liðið meira en ár frá háttseminni. Honum var samkvæmt ákvæðum 12. gr. reglugerðar nr. 661/2006 ekki skylt að halda til haga gögnum um aksturinn lengur en í eitt ár. Hvorki Vegagerðin né lögregla höfðu gefið honum tilefni til að halda slíkum gögnum til haga lengur, hvort sem þau hefðu verið til eða ekki. Hæstiréttur taldi að það væri ekki á ábyrgð ákærða að ekki lægju fyrir sannanir um rétt hans til þess að víkja frá þeim ákvæðum reglugerðarinnar sem hann væri talinn hafi brotið í ákæru. Var ákærði því sýknaður.

A var ákærður fyrir umferðarlagabrot með því að hafa sem ökumaður vörubifreiðar margoft brotið gegn reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. A var sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur í þiggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.

Í hf. taldi sig vera að selja nafngreindu fyrirtæki á Ítalíu gám af fiskflökum og gaf út reikning vegna viðskiptanna þar sem greiðsluskilmálar voru tilgreindir „cash against documents“ með afhendingarskilmálana „CIF Rotterdam“. Félagið afhenti farmflytjanda vöruna og keypti flutningstryggingu hjá T hf. í samræmi við afhendingarskilmálana. Sá sem Í hf. taldi vera kaupanda vörunnar reyndist ekki hafa pantað hana heldur aðili sem misnotað hafði nafn hans. Sá aðili komst einnig yfir frumrit vöruskjala og fékk vöruna afhenta sér gegn framvísun þeirra í vörugeymslu farmflytjandans í Rotterdam. Í hf. krafðist greiðslu bóta á grundvelli vátryggingarinnar vegna þess tjóns sem félagið hafði orðið fyrir af þessum sökum. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna, var litið svo á að farmurinn hefði enn þá verið í vörslum farmflytjanda þegar honum var stolið. Samkvæmt skilmálum vátryggingarinnar var ekki talið að hún hefði þá verið fallin niður. Því var fallist á að T hf. bæri að bæta tjón Í hf. í samræmi við skilmála vátryggingarinnar.

Ákæruvaldið krafðist frávísunar frá héraðsdómi á máli þar sem X var gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið vörubifreið á tilteknum tveimur tímabilum án þess að taka sér tilskilinn vikulegan hvíldartíma. Var þetta talið varða við tiltekin ákvæði umferðarlaga nr. 50/1987, reglugerðar nr. 136/1995 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna o.fl. í innanlandsflutningum og við flutning innan Evrópska efnahagssvæðisins með síðari breytingum og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 3820/85 um samhæfingu tiltekinnar löggjafar á sviði félagsmála er varðar flutninga á vegum. Taldi ákæruvaldið efnislýsingu þeirra brota sem X voru gefin að sök vera í 2. mgr. 1. töluliðar 6. gr. og 3. tölulið 8. gr. fyrrnefndrar reglugerðar ráðsins. Ástæður þær sem ákæruvaldið hafði fyrir kröfu sinni um frávísun málsins taldi það felast í 4. tölulið 1. gr. sömu reglugerðar þar sem hugtakið „vika“ var skilgreint en rannsókn málsins fyrir útgáfu ákæru hefði ekki miðast við þetta. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að ákæra hefði verið gefin út á grundvelli þeirrar rannsóknar sem fram hefði farið og byggði rannsóknin á þeirri skýringu á efnisákvæðum umræddrar reglugerðar sem handhafi ákæruvalds hafði þá. Hafði ekki verið mælt fyrir um frekari rannsókn málsins áður en ákvörðun um útgáfu ákæru var tekin. Varð við svo búið ekki fallist á að undirbúningi undir málshöfðun hefði verið áfátt í meginatriðum, sbr. 1. mgr. 156. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvalds.

X var sakaður um umferðarlagabrot í fjórum tilvikum. Með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar 28. október 2004 í máli nr. 251/2004, þar sem sakarefni var hliðstætt, var X sýknaður.

X var saksóttur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið vöruflutningabifreið yfir sjö daga tímabil án þess að taka sér„lögboðna vikuhvíld.“ Var þetta í ákæru talið varða við a. lið 1. gr. reglugerðar nr. 136/1995 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna o.fl. í innanlandsflutningum og við flutning innan Evrópska efnahagssvæðisins, sbr. ákvæði reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 3820/85 um samhæfingu tiltekinnar löggjafar á sviði félagsmála er varðar flutninga á vegum, sbr. 6. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Talið var að sjálfstæða verknaðalýsingu á broti varðandi hvíldartíma ökumanna væri hvorki að finna í 6. mgr. 44. gr. umferðarlaga né heldur í reglugerð nr. 136/1995 sem sett væri með stoð í lögunum. Væri því ekki um að ræða svo skýra refsiheimild að samrýmanleg væri 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.

K krafði D um greiðslu eftirstöðva kaupverðs og dráttarvaxta vegna tiltekinna viðskipta. Fyrir Hæstarétti var ekki ágreiningur um hverjar væru eftirstöðvar kaupverðs en aðila greindi á um dráttarvexti. Af hálfu D var sótt þing við þingfestingu málsins í héraði en þingsókn féll síðar niður án þess að varnir kæmu fram af hálfu félagsins. D gagnáfrýjaði málinu á grundvelli 4. mgr. 96. gr. eml. Gegn mótmælum K komust kröfur og málsástæður D ekki að fyrir Hæstarétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. eml. Frá upphafi viðskipta, sem stóðu í nærfellt tvö og hálft ár, voru vörusendingar frá K afhentar D án greiðslu kaupverðs en D greiddi síðan K eftirá. Með hliðsjón af gögnum málsins var ekki talið að gjalddagi einstakra reikninga hafi verið umsaminn eða fyrirfram ákveðinn. Fór því um upphafstíma dráttarvaxta samkvæmt 3. mgr. 9. gr. þágildandi vaxtalaga. K krafði farmflytjandann F jafnframt um greiðslu eftirstöðva og dráttarvaxta vegna viðskiptanna þar eð hann hefði afhent vörur til D í heimildarleysi án þess að krefjast greiðslu. Farmflytjandinn F krafðist sýknu af kröfu K m.a. á grundvelli þess að krafan væri fyrnd samkvæmt 29. gr. laga nr. 24/1982, en K taldi hinn skamma fyrningarfrest þess ákvæðis ekki taka til kröfunnar og væri hún því ófyrnd. Talið var að 29. gr. tæki til krafna er stöfuðu af óheimilli afhendingu farms án heimtu greiðslu fyrir hana samkvæmt fylgibréfi. Þá varð ekki annað ráðið af reglum félags vöruflytjenda, sem K taldi að gilda ættu í viðskiptum aðila, en að þær væru til fyllingar ákvæðum laga nr. 24/1982 varðandi ábyrgð flytjanda en kæmu ekki í stað þeirra. Samkvæmt því var F sýknaður af kröfum K.

Á ók vörum fyrir S frá Reykjavík til ýmissa smásala í öðrum landshlutum samkvæmt verksamningi. Þeirra á meðal var H, sem fékk vörurnar sendar ásamt gíróseðli, en samkvæmt skilmálum um svonefndar gírókröfur, sem ekki var deilt um að voru í gildi á þessum tíma, átti farmflytjandi ekki að afhenda smásölum vörur nema gegn staðgreiðslu að viðlagðri ábyrgð. H varð gjaldþrota og skuldajafnaði S kröfum, sem það taldi sig eiga á Á vegna þess að H hefði fengið vörur afhentar án greiðslu, á móti farmgjaldareikningum frá Á, en Á stefndi S til greiðslu reikninganna. Talið var, að S hefði sjálft ekki farið eftir skilmálum um gírókröfur í viðskiptum sínum við H, heldur haft verslunina í reikningsviðskiptum. Var skuldajafnaðarrétti S því hafnað og það dæmt til að greiða kröfu Á.