Dómstólaleit

Í málinu krafðist B þess að krafa hans við slit K yrði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var krafa B byggð á fjórum lánssamningum sem K hafði upphaflega gert við D og nam höfuðstóll þeirra samtals 1.300.000.000 evrum. Í málinu hélt B því fram að áðurgreindir samningar sem krafa hans byggðist á væru í raun samningar um innstæður í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og hún var fyrir breytingu sem varð á henni með lögum nr. 79/2012, en skv. 6. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., hinna svokölluðu neyðarlaga, sbr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, skyldu innstæður njóta forgangs skv. 112. gr. laga nr. 21/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að lög nr. 98/1999 hefðu verið sett til að fullnægja þjóðréttarlegum skuldbindingum Íslands samkvæmt EES-samningnum og leiða hér á landi í lög efni tilskipana 94/19/EB og 97/9/EB. Samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993 skyldi skýra lög og reglur, að svo miklu leyti sem við ætti, til samræmis við EES-samninginn og þær reglur sem á honum byggja. Af því leiddi að skýring hugtaksins innstæða í tilskipun 94/19/EB gæti skipt máli þegar skorið væri úr um hvort fé samkvæmt lánssamningunum teldist innstæða í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Í dómi réttarins í máli nr. 169/2011 hefði reynt á skýringu hugtaksins „innstæða“ í 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Af þeim dómi, svo og ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins sem aflað var undir rekstri þess máls, og með vísan til 3. mgr. laga nr. 2/1993, mátti ráða að krafa B uppfyllti skilyrði til að teljast vera innstæða í rýmri merkingu ákvæðisins, eins og hugtakið var skýrt í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins í því máli. Á hinn bóginn var talið að löggjafanum hefði verið heimilt að undanþiggja tryggingarvernd, „skuldabréf, víxla og aðrar kröfur sem útgefnar voru af viðskiptabanka eða sparisjóði í formi verðbréfa“, líkt og 2. málsliður 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 kvað á um fyrir breytinguna. Var talið að lánssamningarnir, sem um ræddi í málinu, væru verðbréf í skilningi ákvæðisins og að kröfur á grundvelli þeirra væru samkvæmt því undanskildar tryggingarvernd samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999. Leiddi því af 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 með áorðnum breytingum að rétthæð kröfu B við slit K réðist ekki af 112. gr. laga nr. 21/1991, heldur 113. gr. þeirra. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

DF ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að D ehf. væri óheimilt að nota heitið „DOMUS“ í atvinnustarfsemi sinni og yrði gert að afmá skráningu á heitinu „Domusnova“ hjá hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum. Byggði DF ehf. á því að notkun D ehf. á orðinu „DOMUS“ fæli í sér brot á vörumerkjarétti hans. Báðir aðilar höfðu milligöngu um kaup og sölu á fasteignum. Í héraðsdómi var talið að vernd sú sem DF ehf. nyti samkvæmt lögum nr. 45/1997 um vörumerki væri bundin við orðmerki hans í heild en ekki tvo aðskilda hluti þess. Þá var ekki talið að uppfylltar væru kröfur 1. mgr. 4. gr. laganna sem lytu að sambærileika og ruglingshættu. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að DF ehf. hefði ekki leitt líkur að því að hætta væri á ruglingi milli firmaheitis D ehf. og skráðs orðmerkis DF ehf. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu D ehf.

H var ráðinn framkvæmdastjóri verðbréfafyrirtækisins H hf. í október 1998. Gerði G í eigin þágu og í nafni fyrirtækisins B tilboð í H hf. 12. mars 1999. Viku síðar gerðu H og G samning við lífeyrissjóðinn L um að L breytti kröfum sínum í H hf. í hlutafé, sem þeir skuldbundu sig til að kaupa eða tryggja sölu á. Þegar til kom samþykkti Fjármálaeftirlitið ekki að L eignaðist svo mikið hlutafé í H hf., sem samningur aðila gerði ráð fyrir. Var fyrrgreindum samningi þá breytt á þá leið, að G keypti framangreindar kröfur L með nánar tilgreindum skilmálum, en H skyldi vera ábyrgðarmaður á skuldabréfum sem G gaf út til fjármögnunar kaupanna. Samhliða þessu gerðu H og G samning þar sem G ábyrgðist H skaðleysi af kaupunum upp að ákveðnu marki. H var sagt upp störfum 30. júní 1999 og gerður við hann starfslokasamningur 22. september sama ár. Í framhaldi af því höfðaði H mál gegn G og L og krafðist þess aðallega að sjálfskuldarábyrgð hans á skuldabréfunum yrði dæmd ógild en til vara að G leysti hann undan ábyrgðinni eða tryggði skaðleysi hans með öðrum hætti. Ekki var fallist á málsástæður H fyrir því að ábyrgð hans væri ógild vegna brostinna forsendna. Þar sem gjalddagi skuldabréfanna var ekki fyrr en 22. mars 2005 hafði ekki enn reynt á skuldbindingu G um að tryggja skaðleysi H af viðskiptunum. Voru G og L því sýknaðir af öllum kröfum H.

G keypti hlutabréf að nafn- og kaupverði 3.000.000 krónur af B (áður H) í maí 1998 og krafðist síðar riftunar á kaupunum. Hann reisti kröfu sína meðal annars á því að söluverð hlutabréfanna til sín hefði verið langt yfir raunvirði. Tap hafði verið á rekstri B árin 1996 og 1997 og í kjölfarið var hlutafé félagsins lækkað um 60% í mars 1998. Í mars 1999, tæpu ári eftir kaup G, sætti hlutafé í B enn lækkun um 80%. Héraðsdómur féllst á riftunarkröfu G, en Hæstiréttur taldi ekki sannað að fjárhagsstaða B hefði, á þeim tíma sem kaupin fóru fram, verið verri en ráða mátti af gögnum, sem G voru aðgengileg. Var kröfu G um riftun því hafnað. Þá féllst Hæstiréttur ekki á það með G að B hefði vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum nr. 13/1996, um verðbréfaviðskipti, enda væri ekki unnt að líta svo á að um almennt útboð hlutafjár hefði verið að ræða þegar viðskipti G og B fóru fram.