Dómstólaleit

Í málinu er deilt um skilmála skuldabréfs sem S gaf út 29. mars 2007 til forvera Í hf., en samkvæmt skuldabréfinu voru vextir breytilegir og upphafsvextir 5%. Byggði S á því að skilmáli í skuldabréfinu sem heimilaði Í hf. að breyta vöxtunum, hafi farið gegn 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 623/2016 Skilmálinn hafi því verið ólögmætur og af þeim sökum verið ósanngjarn í skilningi 36. gr., sbr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936. Taldi S af þeim sökum að Í hf. hefði verið óheimilt að krefja S um vexti umfram lægstu almennu vexti af nýjum verðtryggðum lánum sem SÍ ákveður samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 18. gr. sömu laga, og byggði hann endurgreiðslukröfu sína á því. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt umræddu skuldabréfi gat aðeins þrisvar sinnum á lánstímanum komið til þess að vöxtum yrði breytt og væri af þeim sökum ekki hægt að fallast á að S gæti hafa haft væntingar til þess að vextir af skuldabréfinu fylgdu markaðsvöxtum. Þá hefði Í hf. í kjölfar framangreinds dóms Hæstaréttar boðið lántakendum lána með breytilega vexti að uppfæra skilmálann eða endurfjármagna lánið með nýju láni frá Í hf. án lántöku- eða uppgreiðslugjalds, en að öðrum kosti yrðu vextir af láninu fastir vegna banns Neytendastofu við notkun skilmálans. S hefði ekki tekið þessu boði og ekki lagt fram gögn því til stuðnings að þetta boð hefði verið bundið skilyrðum sem hann hefði ekki getað uppfyllt. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu Í hf. þar sem hvorki lög nr. 121/1994 né 36. gr., sbr. 36. gr. c. laga nr. 7/1936 girtu fyrir að Í hf. bæri fyrir sig ákvæði skuldabréfsins um þá vexti sem upphaflega var samið um.

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna fjártjóns sem L ehf. taldi sig hafa orðið fyrir í viðskiptum með hlutafé í G hf. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um að gögn málsins styddu ekki þá fullyrðingu að Þ og K hefðu með saknæmri og ólögmætri háttsemi í umþrættum lögskiptum valdið L tjóni svo bótaskyldu varðaði. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

L stefndi H til innheimtu á tveimur óuppgerðum lánum, númer 8876 og 8878, frá árinu 2007, en um var að ræða fjölmyntalán sem reyndust vera með ólögmætri gengistryggingu. Í kjölfarið höfðaði H mál á hendur L og krafðist annars vegar viðurkenningar á því að tveir samningar númer SFL 018341 og SFL 018421 hefðu falið í sér lán með ólögmætri gengistryggingu en ekki erlend lán. Hins vegar hafði H uppi fjárkröfu á hendur L á þeim grunni að hann ætti inneign hjá L vegna þess að verðmat vinnuvéla sem L leysti til sín við uppgjör á 13 lánssamningum hefði verið of lágt. Voru málin sameinuð í héraðsdómi. Í niðurstöðu Landsréttar um kröfu L í aðalsök kom fram að ekki yrði annað ráðið en að endurútreikningar L á lánum númer 8876 og 8878 hefðu verið í samræmi við ákvæði 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Var því fallist á fjárkröfu L í aðalsök. Um fyrri dómkröfu H í gagnsök var rakið að samningarnir tveir væru meðal þeirra 13 sem fjárkrafa H samkvæmt síðari dómkröfu hans byggði á. Væri fyrri dómkrafan því í reynd málsástæða fyrir þeirri síðari og hefði H því ekki lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar. Var kröfunni því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi. Síðari dómkröfu sína í gagnsök byggði H meðal annars á því að ekki hefðu verið skilyrði til riftunar umræddra lánssamninga, að verðmat sem forveri L hefði aflað í tengslum við riftunina hefði verið of lágt og að við uppgjör samninganna hefði verið byggt á lægri fjárhæð en sem næmi verðmæti vélanna samkvæmt umræddu verðmati. Hefði enn fremur við endurútreikning 11 samninganna árið 2014 verið miðað við enn lægri fjárhæð. Greindi aðila á um hvort verðmæti vinnuvéla sem kom til frádráttar skuld H við endurútreikning árið 2014 hefði verið rétt metið, en L taldi fjárkröfu H í gagnsök vera endurútreikningnum óviðkomandi og að krafan hefði verið fyrnd samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu þegar mál H var höfðað. Í niðurstöðu Landsréttar var ekki fallist á með H að óheimilt hefði verið að rifta umræddum lánssamningum, þvert á móti þótti sýnt fram á að skilyrði hefðu verið til riftunar þeirra, einkum í ljósi vanskila og síðar greiðslufalls H frá og með haustinu 2008. Þá var talið að verðmatið, sem forveri L aflaði um vinnuvélarnar við uppgjör vegna riftunar umræddra 13 samninga, hefði gefið góða mynd af verðmæti vélanna; eðlilegt hefði verið að taka mið af markaðsaðstæðum á þeim tíma sem vélarnar voru innleystar, en í matsspurningunum hafði á hinn bóginn sérstaklega verið tekið fram að við verðmat skyldi litið framhjá þeim sérstöku aðstæðum sem voru á markaði með vinnuvélar og tæki á árunum 2009 og 2010. Loks var rakið að við endurútreikning lánssamninganna hefði L verðmetið tækin og þar með afborganir H með öðrum hætti en við eldra uppgjör og hafði sú breyting bein áhrif á fjárhæð kröfunnar. Var því litið svo á að fjárkrafa H hefði verið uppgjörskrafa í skilningi 18. gr. og bráðabirgðaákvæðis XIV með lögum nr. 38/2001 og teldist hún ófyrnd samkvæmt því. Ekki var heldur unnt að telja hana niður fallna fyrir tómlæti. Á hinn bóginn var fjárkrafa H fyrnd vegna samninganna SFL 018341 og SFL 018421, þar sem lagt var til grundvallar að þeir hefðu ekki falið í sér ólögmæta gengistryggingu og voru þeir ekki endurreiknaðir árið 2014. Var það loks mat réttarins að við útreikning eftirstöðva lánssamninganna 11 skyldi miða við framreiknaða stöðu þeirra samkvæmt endurútreikningi stefnda árið 2014, en ekki stöðu á riftunardegi eins og H byggði á. Þótt óútskýrður munur hefði verið á verðmæti vélanna frá riftunardegi og við endurútreikning hefði H ekki sýnt fram á að hann ætti kröfu á hendur L. Var hann þvert á móti enn í skuld við L á því tímamarki þótt verðmat L hefði verið lagt til grundvallar við uppgjörið. Var L því sýknað af kröfum H í gagnsök.

K og J höfðuðu upphaflega mál gegn Húsasmiðjunni ehf., HF ehf. og IC og kröfðust skaðabóta vegna galla á gluggum og hurðum sem keyptar voru haustið 2006 og komið fyrir í einbýlishúsi þeirra um áramótin 2006 og 2007. Með dómi héraðsdóms var Húsasmiðjan ehf. sýknuð vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en HF ehf. og IC var gert að greiða K og J óskipt 6.640.000 krónur í skaðabætur vegna galla á hinum selda búnaði. Óumdeilt var að hinn keypti búnaður hefði ekki haft þá eiginleika sem áskilinn var og teldist gallaður í skilningi 16. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Reisti HF ehf. kröfu sína um sýknu annars vegar á því að krafa K og J væri fyrnd og hins vegar á því að þau hefðu með tómlæti fyrirgert rétti sínum til bóta. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að HF ehf. hefði með framkomu sinni ítrekað gefið K og J til kynna að félagið viðurkenndi að þau ættu rétt á að fá tjón sitt bætt. Með viðurkenningu HF ehf. hefði fyrningu verið slitið og kom ekki til þess að nýir fyrningarfrestir liðu undir lok áður en málið var höfðað fyrir dómstólum. Krafa K og J á hendur IC var reist á því að félagið hefði sem framleiðandi hins gallaða búnaðar veitt tíu ára ábyrgð á búnaðinum. Í dómi Landsréttar kom fram að upphaf ábyrgðartímans miðaðist við 1. október 2006 en þá barst búnaðurinn seljanda í síðasta lagi. Í maí 2010 hefði kvörtun verið komið á framfæri við IC vegna þriggja eininga, en ekki yrði séð að fjögurra ára fyrningarfresti hefði verið slitið með viðurkenningu IC. Þá hefði kröfu sem var reist á því að allur búnaðurinn hefði verið gallaður ekki komið á framfæri við IC fyrr en eftir að ábyrgðartíminn var liðinn undir lok. Að þessu virtu var IC sýknað en niðurstaða héraðsdóms staðfest um að HF ehf. yrði gert að greiða K og J bætur vegna galla á hinum selda búnaði.

A höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja. Annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af B og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum B á kaupleigusamningi. B hélt því fram að endurkrafa A væri fyrnd og jafnframt að samningur B um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur B. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að B hefði síðast greitt af veðskuldabréfinu 24. apríl 2013 og af kaupleigusamningnum 29. nóvember 2013. Við það tímamark hefði hafist 10 ára fyrningarfrestur krafnanna samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Hefðu þær því verið ófyrndar við höfðun málsins 15. júlí 2021. Þá var ekki fallist á það með B að eftirgjöf nefndra fjármálafyrirtækja á kröfum á hendur honum á grundvelli samnings um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur honum fyrir samsvarandi fjárhæð og hún hafði greitt á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna, enda nyti sú krafa verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Voru kröfur A því teknar til greina.

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

L hf. krafðist þess að S ehf. yrði með dómi gert að þola fjárnám inn í veðrétt samkvæmt fjórum tryggingarbréfum sem öll voru áhvílandi á fasteign S ehf. vegna skulda K ehf. við L hf. Fyrir Landsrétti reisti S ehf. kröfu sína um sýknu á því að ekki hefði komið fullt verð fyrir fasteignir í eigu þrotabús K ehf. við skipti á þrotabúinu, auk þess sem ekki hafi verið tekið tillit til allra eigna þrotabúsins. Með vísan til grunnraka að baki 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu hefði borið að líta til þess að markaðsverð eignanna og sala þeirra allra hefði nægt til fullnustu allra krafna L hf. Í dómi Landsréttar er rakið að S ehf. hefði ekki tekist sönnun þess að ekki hefði verið tekið tillit til allra eigna K ehf. eða lagt fram viðhlítandi sönnunargögn um eðlilegt markaðsverð fyrrgreindra fasteigna og hefði þannig ekki tekist sönnun um að þær hefðu verið seldar undir eðlilegu markaðsvirði. Með hliðsjón af því var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að L hf. væri heimilt að gera fjárnám inn í veðrétt fyrrgreindra tryggingarbréfa.

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til kaupsamnings um fasteign milli H sem seljanda og S og A sem kaupenda frá 15. febrúar 2005. H hélt því fram að samningurinn hefði verið gerður til málamynda og krafðist þess að hann yrði dæmdur ógildur en til vara að viðurkennd yrði með dómi riftun H á kaupsamningnum. Í dómi Landsréttar var hafnað kröfu um að kaupsamningurinn yrði lýstur ógildur á þeim grunni að um málamyndagerning hefði verið að ræða sem og kröfu um viðurkenningu á riftun samningsins. Því varð að leysa úr kröfu S og A um útgáfu afsals fyrir eigninni á þeim grunni að kaupsamningurinn væri gildur að lögum. S og A héldu því fram að kaupverðið væri að fullu greitt. Taldi Landsréttur að kaupverðið samkvæmt kaupsamningi hefði verið greitt að öðru leyti en því sem næmi lokagreiðslunni. Krafa um eftirstöðvar kaupverðsins var aftur á móti talin löngu fyrnd þegar málareksturinn hófst. Var litið svo á með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 473/2007 að fyrning krafna um greiðslu kaupverðs jafngilti því að kaupandi hefði þar með efnt kaupsamninginn fyrir sitt leyti. Ekki var fallist á þau sjónarmið H að væri krafa um eftirstöðvar kaupverðs fyrnd væri krafa um útgáfu afsals einnig talin fyrnd. Var H því með vísan til 2. mgr. 11. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup gert að gefa út afsal fyrir fasteigninni til S og A.

L hf. höfðaði mál á hendur S til greiðslu eftirstöðva lánssamnings sem S gerði við SK árið 2006. S byggði á því að ógilda bæri samninginn eða víkja honum til hliðar í heild eða að hluta með vísan til ógildingarreglna samningalaga. Kvað hann forsendur lántökunnar hafa verið fjármögnun á þátttöku hans í fyrirhugaðri stofnfjáraukningu í SK. Við samningsgerðina hefði legið fyrir að stofnfjárbréfin, sem hann hygðist kaupa, yrðu veðsett til tryggingar á efndum lánssamningsins og hefði hann samþykkt lánveitinguna á þeirri forsendu að áhætta hennar takmarkaðist við verðmæti bréfanna. Samkvæmt upplýsingum frá SK hefðu viðskiptin átt að vera áhættulaus en stofnfjárbréfin hefðu síðar orðið verðlaus. Hvorki í lánssamningi aðila né í skilmálabreytingu við hann var vikið að tilgangi lántökunnar, ráðstöfun lánsfjárins eða kaupum S á stofnfjárbréfum í SK. Þá lá ekki fyrir að lánsféð hefði í raun verið nýtt til að kaupa stofnfjárbréf í SK. Að því gættu og þar sem S hafði hvorki fært fram viðhlítandi rök né lagt fram gögn til stuðnings öðrum málsástæðum sínum var honum gert að greiða eftirstöðvar lánssamningsins auk dráttarvaxta. Á hinn bóginn var L hf. gert að bæta S það tjón sem hann varð fyrir vegna fjárnáms, sem L hf. krafðist að færi fram hjá S til tryggingar greiðslu umþrættrar skuldar en skilyrði skorti til, og kom fjárhæð bótanna til skuldajöfnuðar á móti kröfu L hf.

Ágreiningur aðila laut að því hvort lán Í hf. til E samkvæmt tveimur skuldabréfum, eins og þeim var breytt með skilmálabreytingum, væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn sambærilegra álitaefna hefði Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þeirrar skuldbindingar sem lántaki hefði gengist undir. Jafnframt að þegar skilmálum láns hefði verið breytt hefðu skjöl um þær skilmálabreytingar verið skýrðar textaskýringu með sama hætti og upprunalegt skuldaskjal. Í dómi Landsréttar var rakið að í skilmálabreytingum skuldabréfanna væri skýrlega tekið fram að upphæð hvors láns skyldi verða í erlendri mynt eftir breytinguna og að lánið skyldi eftirleiðis bera LIBOR-vexti. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að með skilmálabreytingunum hefði skuldabréfunum, sem áður voru í íslenskum krónum, verið breytt í lögmæt lán í erlendum myntum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í hf. af kröfum E.

Í málinu krafðist S þess að viðurkennt yrði með dómi að staða skuldar hennar við L hf. samkvæmt tryggingarbréfi hefði numið 21.515.928 krónum á tilteknum degi, en þann dag hafði starfsmaður L hf. veitt þær upplýsingar í tengslum við sölu fasteignar sem tryggingarbréfið hvíldi á, að sú væri staðan á tryggingarbréfinu. Síðar hafi komið í ljós að uppgefin staða hefði verið miðuð við stöðu án dráttarvaxta og kostnaðar. Þá byggði S á því að L hf. hefði brotið gegn 36. og 36. gr. c í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga við uppgjör tryggingarbréfsins við sölu fasteignarinnar. Í dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með hliðsjón af því að fyrir hafi legið skýrt umboð hjá fasteignasala til að annast uppgjör áhvílandi tryggingarbréfs fyrir hönd S, ágreiningur um fjárhæð tryggingarbréfsins hafi legið fyrir þegar kaupsamningur um eignina var gerður, og S hafi greitt á grundvelli tryggingarbréfsins án fyrirvara, yrði ekki fallist á að tryggingarbréfið hefði numið fyrrgreindri fjárhæð á umræddum tíma. Þá var ekki talið að uppgjör tryggingarbréfsins hefði brotið gegn lögum nr. 7/1936 enda væru ákvæði lánssamningsins að baki skýr og hefðu S og L hf. átt í samskiptum vegna hans allt frá árinu 2007. Var L hf. því sýknaður af kröfum S.

L hf. höfðaði mál til heimtu skuldar samkvæmt samningi um fjölmyntalán í dönskum krónum milli forvera L hf. og J frá árinu 2007 og síðar gerðum viðaukum við samninginn. Í dómi Landsréttar kom fram að L hf. hefði endurreiknað eftirstöðvar lánsins í kjölfar niðurstöðu Hæstaréttar Íslands 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011 í samræmi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Vísaði rétturinn til þess að um kröfu L hf. gilti sérregla ákvæðis XIV til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001 um að fyrningarfrestur uppgjörskrafna vegna ólögmætrar verðtryggingar lánssamninga í formi gengistryggingar reiknaðist frá 16. júní 2010 og væri átta ár frá þeim tíma. Málið hefði verið höfðað 1. nóvember 2018 og hefði krafa L hf. á hendur J samkvæmt lánssamningnum því verið fyrnd við málshöfðunina. Var J því sýknaður af kröfum L hf.

L hf. höfðaði mál gegn D til innheimtu skuldar samkvæmt verðtryggðu veðskuldabréfi sem D varð skuldari að samkvæmt skuldskeytingu 14. maí 2007. Í dómi Landsréttar kom fram að 10 ára fyrningarfrestur gilti um kröfu L hf. samkvæmt 1. tölulið 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Var krafan því ekki fyrnd frá því tímamarki að veðskuldabréfið var gjaldfellt í september 2009 þar til stefna var birt í ágúst 2018. Sami fyrningarfrestur gilti um verðbætur sem teljast hluti af höfuðstól skuldar og greiðsla verðbóta því „afborgun af skuld“ í skilningi 2. töluliðar 3. gr. laga nr. 14/1905. Þá var ekki fallist á þær málsástæður D að kröfur L hf. væru fallnar niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en dráttarvexti.

A hf. krafði H um greiðslu samkvæmt láni sem hann hafði tekið hjá S og D hf. tók síðar yfir og framseldi til A hf. Landsréttur vísaði til þess að komist hefði á lánssamningur milli S sem lánveitanda og stefnda sem lántaka þar sem kveðið hafi verið á um gilda skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum og um hefðbundið peningalán hefði verið að ræða. Þá þóttu ekki rök fyrir sýknu H vegna aðildarskorts. Jafnframt var ekki fallist á að krafa A hf. væri fyrnd, enda hefði hún stofnast í tíð eldri fyrningarlaga nr. 14/1905 og um hana gilti 10 ára fyrningarfrestur, sbr. 2. tölulið 4. gr. laganna. Þá kom fram í dómi Landsréttar að við lántökuna hefði H undirritað yfirlýsingu þar sem fram hefði komið að hann gerði sér grein fyrir að lántaka í erlendri mynt væri áhættusamari en lántaka í íslenskum krónum eins og lánveitandi hefði kynnt honum sérstaklega. Auk þess hefði H starfað sem löggiltur endurskoðandi og stundað viðskipti með fjármálagerninga áður en þau viðskipti hans sem málið varðaði komu til. Á þeim grundvelli þóttu því rök ekki standa til þess að óskráðar réttarreglur um réttaráhrif brostinna forsendna eða reglur 31. og 36. gr. laga nr. 7/1936 gætu leitt til sýknu H. Var krafa A hf. því tekin til greina.

L hf. höfðaði mál og krafðist þess að K og F yrði með dómi gert að þola fjárnám vegna skuldar M ehf. við bankann sem var tryggð með veði í fasteign þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að réttur L hf. til að leita fullnustu í fasteign K og F hefði ekki fallið niður þótt krafan hefði ekki komist að við skipti á þrotabúi M ehf. vegna vanlýsingar né vegna þess að ekki reyndi frekar á ábyrgð M ehf. á skuldinni eftir lok skipta á þrotabúinu. Þá var ekki fallist á þær málsástæður K og F að krafa L hf. væri fyrnd eða fallin niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Fallist var á kröfu L hf. um heimild hans til að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í fasteign í eigu H ehf. samkvæmt tryggingabréfi fyrir nánar tilgreindri skuld þriðja aðila.

A höfðaði mál aðallega á hendur SÍ en til vara á hendur Í. Gerði A þær kröfur á hendur SÍ að ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 yrði felld úr gildi sem og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011 og að SÍ yrði dæmt til þess að greiða A nánar tilgreinda fjárhæð. Þá gerði A þær kröfur á hendur Í, sem varastefnda, að ef SÍ yrði sýknað af síðari dómkröfu A yrði Í dæmt til að greiða A sömu fjárhæð og krafist var úr hendi aðalstefnda SÍ. Kröfur A á hendur SÍ voru meðal annars byggðar á því að A hefði orðið fyrir líkamstjóni vegna bilunar eða galla í bjargráði og að hann ætti rétt á bótum frá SÍ á grundvelli ákvæða laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Kröfu sína á hendur Í byggði A einkum á því að hann ætti rétt til skaðabóta á grundvelli ákvæða laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð þar sem A hefði orðið fyrir tjóni af völdum gallaðs bjargráðs sem Landspítalinn hefði flutt inn og dreift. Við rekstur málsins fyrir héraðsdómi var ákveðið að skipta sakarefni þess á þann hátt að fyrst yrði leyst úr kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011. Við upphaf aðalmeðferðar um fyrri dómkröfu A var bókað í þingbók að héraðsdómari hefði kvatt tvo lækna sem sérfróða meðdómsmenn til setu í dóminum. Jafnframt var bókað að lögmaður Í viki úr sal þar sem hlutur Í í málinu hvíldi á meðan leyst væri úr fyrri dómkröfu A. Þá komu vitni fyrir dóminn og gáfu skýrslu. Dómur var kveðinn upp í málinu 28. febrúar 2017 þar sem dómkrafa A var tekin til greina. Í kjölfarið tók SÍ ákvörðun um að greiða Á hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 og í þinghaldi 16. október 2017 var því lýst yfir af hálfu SÍ að fallist væri á kröfugerð A, þar á meðal um dráttarvexti. Í þinghaldinu var bókað að lögmaður Í teldi að fara þyrfti fram sönnunarfærsla að nýju sambærileg þeirri sem þegar hefði farið fram. Sjónarmið Í voru áréttuð bókun í þinghaldi 23. mars 2018, þar á meðal um nauðsyn þess að dómurinn yrði eins skipaður við meðferð málsins sem fram undan væri. Í bókun dómsformannsins var tekið fram að Í hefði fallist á sakarskiptingu og átt þess kost að láta fyrri hluta málsins til sín taka, auk þess sem dómi í fyrri hluta málsins hefði ekki verið áfrýjað og niðurstaða hans væri því bindandi. Þá væri ekki þörf á sérþekkingu í þeim hluta málsins sem eftir stæði þar sem ágreiningur þar lyti að greiðsluskyldu Í. Bókað var af hálfu Í í þinghaldi 5. júlí 2018 það sjónarmið að vísa ætti málinu frá þar sem ekki reyndi á aðild varastefnda nema aðalstefndi hefði verið sýknaður. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og samspili krafna á hendur aðal- og varastefnda var háttað í þessu máli hefði ekki verið skylt að vísa kröfum á hendur Í frá dómi eftir að því hafði verið lýst yfir í þinghaldi að málinu væri lokið að því er varðaði SÍ. Þá sagði að þótt sakarefni málsins hefði verið skipt á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri áfram um eitt og sama dómsmálið að ræða. Af ákvæðum 4. gr. og 2. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 leiddi að hinir sérfróðu meðdómsmenn, sem tekið höfðu sæti með dómsformanni í málinu, hefðu eftir uppkvaðningu dóms um fyrri hluta málsins áfram átt að taka þátt í aðalmeðferð og samningu dóms um þær kröfur sem dómurinn átti þá eftir að taka afstöðu til. Því til viðbótar var tekið fram að sakarefni á hendur Í voru að hluta til önnur en á hendur SÍ og enn væri í málinu deilt um atriði sem sérkunnáttu þyrfti til að leysa úr. Í stað þess að dómurinn yrði áfram fjölskipaður kaus dómsformaður að annast málsmeðferðina einn og kveða einn upp dóm í málinu, að hluta til á grundvelli forsendna fyrri dóms í málinu, þó að Í hefði ekki átt aðild að þeirri málsmeðferð. Með vísan til þessa taldi Landsréttur svo alvarlega annmarka vera á meðferð málsins í héraði að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm af sjálfsdáðum og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.

I höfðaði mál á hendur L og krafðist þess að verða sýknuð af kröfu L um endurgreiðslu þriggja lána, samtals að fjárhæð 1.444.918 krónur, sem I var sjálfskuldarábyrgðaraðili að og tekin voru á árunum 1990-1992 í gildistíð laga nr. 72/1982 um námslán og námsstyrki. Fyrir lá að endurgreiðsla lánanna átti að hefjast þremur árum eftir námslok lántakanda, sem skráð voru 3. ágúst 1994. Árið 1992 tóku gildi lög nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna og kvað 18. gr. laganna á um að skuldari samkvæmt lögunum, sem væri jafnframt að endurgreiða námslán samkvæmt lögum nr. 71/1982 eða eldri lögum, skyldi fyrst endurgreiða að fullu lán sem tekin væru samkvæmt nýju lögunum. Byggði I á því að þágildandi ákvæði 18. gr. laga nr. 21/1992 væri óskuldbindandi fyrir ábyrgðarmenn án samþykkis þeirra, enda bryti ákvæðið gegn þeirri grundvallarreglu fjármunaréttarins að greiðslum frá skuldara skyldi fyrst ráðstafa til elstu skuldar, auk þess sem um væri að ræða afturvirka íhlutun löggjafans sem hefði íþyngjandi áhrif á stjórnarskrárvarin eignarréttindi I. Í dómi Landsréttar kom fram að með vísan til dóma Hæstaréttar í málum nr. 385/2017, 492/2017 og 622/2011 yrði talið að þótt þágildandi 18. gr. laga nr. 21/1992 raskaði friðhelgi eignaréttar ábyrgðarmanns yrði beiting hennar ekki í andstöðu við 72. gr. stjórnarskrárinnar svo lengi sem meðalhófs væri gætt. Þá var talið að ákvæði 18. gr. laganna hefði ekki sett I í slíka óvissu eða raskað kröfuréttarsambandi hennar við L með svo íþyngjandi hætti að í bága fari við 72. gr. stjórnarskrár. Með hliðsjón af framangreindu var dómurinn staðfestur.

L hf. krafðist greiðslu skuldar samkvæmt tveimur lánssamningum forvera síns við E sem óumdeilt var að hefðu með ólögmætum hætti verið bundnir við gengi erlendra gjaldmiðla. Í dómi Landsréttar kom fram að E hefði ekki stutt neinum gögnum að ráðstöfun fjármunanna hefði verið án vilja hans og vitundar og var þeirri málsástæðu hans því hafnað. Þá taldi rétturinn að XIV. ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 38/2001 ætti við um kröfu L hf. Þar sem fyrningu hefði verið slitið í síðasta lagi við þingfestingu málsins teldist krafan ekki fyrnd. Þá var því hafnað að L hf. hefði fyrir tómlætis sakir fyrirgert rétti sínum samkvæmt lánssamningunum en aðilar höfðu verið í samskiptum um endurútreikning og uppgjör krafna L hf. auk þess sem þær voru háðar nokkurri réttaróvissu um alllangan tíma frá hruni íslensku bankanna. Loks taldi rétturinn ekki ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu L hf. að bera lánssamningana fyrir sig og var því hafnað kröfu E um að víkja samningunum til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að E bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Þ um breytingar á leiðréttu frumvarpi sýslumanns um úthlutun á söluverði fasteignar sem hafði verið í eigu Þ. Byggði krafa Þ á veðskuldabréfi sem hvíldi á framangreindri fasteign. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt skýrum ákvæðum skuldabréfsins væri höfuðstóll skuldarinnar bundinn vísitölu neysluverðs, sem samræmdist ákvæðum laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og þágildandi reglum Seðlabanka Íslands nr. 492/2001 um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár. Samkvæmt fyrrnefndum reglum leggst kostnaður lántaka af verðbótum við höfuðstól lánsins á hverjum gjalddaga áður en vextir og afborgun eru reiknuð út og teldist greiðsla verðbóta því afborgun af skuld í skilningi 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905. Samkvæmt því fyrndust kröfur um verðbætur á 10 árum, sbr. 4. gr. sömu laga. Þar sem sóknaraðili hefði ekki fært rök fyrir því að sá 10 ára fyrningarfrestur væri liðinn er fyrningu var slitið var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Aðilar deildu um gildi sjálfskuldarábyrgða sem K undirgekkst með áritun á tvö skuldabréf vegna skulda J við L. Eftir að bú J var tekið til gjaldþrotaskipta hóf L að innheimta kröfuna hjá K sem greiddi hana með fyrirvara um endurkröfu kæmust málskotsnefnd L eða dómstólar að því að krafa L væri óréttmæt. Eftir að J lést lýsti K jafnframt kröfu í dánarbú J og var krafan samþykkt skömmu seinna. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti upplýstist að fyrir lægi að krafa K í dánarbú J fengist að fullu greidd af eignum þess. Niðurstaða Landsréttar var því sú að K hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómstóla um kröfur sínar og var málinu því vísað frá Landsrétti.

G krafði L hf. um endurgreiðslu á vöxtum sem hún taldi sig hafa ofgreitt í tengslum við uppgjör tveggja veðskuldabréfa. Höfðu lánin, sem tryggð voru með veði í fasteign í eigu G, upphaflega verið í íslenskum krónum en á árunum 2004 til 2005 verið breytt þannig að eftirstöðvarnar skyldu miðaðar við gengi erlends gjaldmiðils. Í kjölfar dóma Hæstaréttar á árunum 2011 til 2013, annars vegar um ólögmæti gengistryggingar og hins vegar um áhrif fullnaðarkvittana, voru lánin endurútreiknuð og var sú leið sem hagstæðust var fyrir G látin standa. Árið 2016 náðu G og L hf. samkomulagi um uppgjör á framangreindum lánum með framsali á greiðslum vegna sölu á fyrrnefndri fasteign. Taldi dómurinn að með því hefði komist á bindandi samkomulag um lokauppgjör þeirra krafna á hendur lántaka sem að baki því bjuggu. Var L hf. því sýknaður af kröfum G.