Dómstólaleit

S krafðist staðfestingar á lögbanni sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu lagði við því að H ehf./V Inc. veitti viðskiptamönnum sínum í té aðgang að nánar tilgreindum vefsíðum sökum þess að þar væri unnt að nýta án endurgjalds efni, sem háð væri höfundarétti þeim sem S, sem samtök rétthafa eftir ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, kæmu fram fyrir. Þá krafðist S þess að viðurkennt yrði að H ehf./V Inc. væri óheimilt að veita viðskiptamönnum sínum aðgang að umræddum vefsíðum. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að S hefði sýnt nægilega fram á að rétthafar ættu höfundarétt að efni sem miðlað væri í heimildarleysi á framangreindum vefsíðum fyrir milligöngu fjarskiptafyrirtækja líkt og H ehf./V Inc. Jafnframt var fallist á að H ehf./V Inc.bæri að hindra slíka háttsemi og því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms um að taka til greina viðurkenningarkröfu S. Þá var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest niðurstaða hans um að uppfyllt hefðu verið öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 til að leggja lögbann við háttsemi H ehf./V Inc.

S krafðist staðfestingar á lögbanni sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu lagði við því að S ehf. veitti viðskiptamönnum sínum í té aðgang að nánar tilgreindum vefsíðum sökum þess að þar væri unnt að nýta án endurgjalds efni, sem háð væri höfundarétti þeim sem S, sem samtök rétthafa eftir ákvæðum höfundalaga nr. 73/1972, kæmu fram fyrir. Þá krafðist S þess að viðurkennt yrði að S ehf. væri óheimilt að veita viðskiptamönnum sínum aðgang að umræddum vefsíðum. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að S hefði sýnt nægilega fram á að rétthafar ættu höfundarétt að efni sem miðlað væri í heimildarleysi á framangreindum vefsíðum fyrir milligöngu fjarskiptafyrirtækja líkt og S ehf. Jafnframt var fallist á að S ehf. bæri að hindra slíka háttsemi og því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms um að taka til greina viðurkenningarkröfu S. Þá var með vísan forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest niðurstaða hans um að uppfyllt hefðu verið öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 til að leggja lögbann við háttsemi S ehf.

G ehf., sem var rétthafi lóðar að Græðisbraut 1 í Vestmannaeyjum krafðist þess að staðfest yrði lögbann sem sýslumaðurinn í Vestmannaeyjum lagði við frekari framkvæmdum E ehf. við að girða af lóð að Heiðarvegi 10 í sama bæ, en lóðirnar lágu hvor að annarri á nánar tilgreindu svæði. Þá krafðist G ehf. jafnframt viðurkenningar á því að E ehf. væri óheimilt án leyfis að reisa girðingu við lóðarmörk þeirrar lóðar sem hindraði nýtingu umferðar- og bílastæðaréttinda G ehf. á lóðinni. Byggði G ehf. kröfu sína á því að hann hefði með óþinglýstum kaupsamningi við B ehf. 13. desember 2011, sem var grundvallaður á samkomulagi frá í ágúst sama ár, keypt tiltekin bílastæða- og umferðarréttindi á leigulóð B ehf. við Heiðarveg 10. Bar E ehf. því m.a. við í málinu að þinglýst réttindi sín á grundvelli afsals um kaup á Heiðarvegi 10 hefðu hrundið réttindum G ehf. samkvæmt kaupsamningnum á grundvelli 2. mgr. 29. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, enda hefði félagið verið grandlaust um tilvist réttinda G ehf. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að G ehf. hefði sýnt fram á að félagið hefði öðlast hlutbundin réttindi yfir lóðinni að Heiðarvegi 10 með framvísun samkomulagsins og kaupsamningsins frá 2011. Að því er varðaði álitaefnið hvort réttur E ehf. samkvæmt þinglýstu afsali fengi hrundið eldra rétti G ehf. samkvæmt kaupsamningi sem ekki hefði verið þinglýst vísaði Hæstiréttur til þess að fyrirsvarsmaður E ehf. hefði við kaupin kynnt sér aðstæður á vettvangi ásamt því að kynna sér efni lóðarleigusamnings um lóðina. Þótt hvorki í lóðarleigusamningnum né meðfylgjandi uppdrætti hefði verið getið um réttindi G ehf. hefði hinu selda verið lýst í afsalinu sem nánar tilgreindri fasteign ásamt tilheyrandi hlutdeild í sameign og lóðarréttindum. Þá hefðu ummerki á vettvangi með augljósum hætti gefið til kynna að réttur til bílastæða austan nýbyggingar að Græðisbraut 1 tilheyrði þriðja aðila og að sá nyti aðgengis að þeim um lóðina að Heiðarvegi 10, enda ekki um aðrar leiðir að ræða. Hefði þetta gefið fyrirsvarsmanni E ehf. sérstakt tilefni til að kynna sér nánar og ganga úr skugga um hvort til staðar væru óþinglýst bílastæða- og umferðarréttindi yfir lóðinni. Það hefði hann ekki gert og því gæti hann ekki talist grandlaus í skilningi 19. gr. þinglýsingalaga. Af því leiddi að þinglýstur réttur E ehf. fékk ekki hrundið eldri óþinglýstum rétti G ehf. Var talið að G ehf. hefði gert sennilegt í skilningi 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. að fyrirhugaðar framkvæmdir E ehf. myndu brjóta gegn lögvörðum hagsmunum sínum og þau fara forgörðum þyrfti félagið að bíða dóms um þau. Var lögbannið því staðfest. Að því virtu var jafnframt viðurkennt að E ehf. væri án samþykkis G ehf. óheimilt að reisa girðingu á mörkum lóðarinnar að Heiðarvegi 10, sem hindraði nýtingu G ehf. á réttindum félagsins yfir lóðinni samkvæmt kaupsamningi 13. desember 2011.

Í júní 2015 var fyrirsvarsmaður B slf. ráðinn framkvæmdastjóri A ehf. Áður en hann lét af störfum hjá A ehf. í ágúst sama ár greiddi hann fyrir hönd félagsins reikning B slf. vegna launa hans fyrir september, október og nóvember 2015. A ehf. taldi að enginn samningur hefði komist á sem réttlætt hefði þessa greiðslu og krafðist í málinu endurgreiðslu hennar. Með hliðsjón af samþykktum A ehf. og atvikum að öðru leyti var talið að fyrirsvarsmaður B slf. hefði mátt ganga út frá því að stjórnarformaður A ehf. hefði tryggt sér umboð stjórnar félagsins til þess að skuldbinda það með þeim hætti sem gert var með ráðningarsamningnum, enda hefði samningurinn verið efndur samkvæmt efni sínu og ekki var séð að stjórn A ehf. hefði gert athugasemdir við þessa ráðstöfun. Var B slf. sýknað af kröfum A ehf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar greindum ágreiningi málsaðila sem reis við opinber skipti á dánarbúi S. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki hafi verið kveðið á um það í erfðaskrá M að eignaréttur að fasteigninni Vatnsenda skyldi vera séreign S þótt sá réttur hafi verið bundinn margvíslegum kvöðum. Að því virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var staðfest sú niðurstaða hans að beinn eignarréttur að fasteigninni hefði verið hjúskapareign S og við fráfall hans hefði M, eftirlifandi eiginkona hans, eignast helming af eigninni að viðbættum 1/3 hluta af hinum helmingnum á grundvelli 1. mgr. 2. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Þá kom fram í dómi Hæstaréttar að þegar skiptum á dánarbúi M var lokið hefði þessum eignarhluta ekki verið skipt milli erfingja hennar og því einungis unnt í þessu máli að kveða á um það að hann skyldi koma í hlut dánarbúsins.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn B var vísað frá dómi. Talið var að fjárkröfur A væru vanreifaðri en svo að B gæti tekið til eðlilegra varna. Þá var ekki talið að breytingar sem A freistaði síðar að gera á kröfum sínum breyttu niðurstöðu um frávísun málsins, enda þyrfti stefna að vera skýr um þær kröfur sem gerðar væru.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun sýslumanns um að synja kröfu G ehf. um að lögbann yrði lagt við nánar tilgreindum athöfnum O sf. sem vörðuðu fráveitulagnir síðargreinda félagsins. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna í Hæstarétti, kom fram að hinar umdeildu lagnir hefðu verið í notkun í áratugi. Í 1. gr. laga nr. 31/1990 væri meðal annars kveðið á um að leggja mætti lögbann við athöfn til bráðabirgða. Af athugasemdum með ákvæðinu í greinargerð, sem fylgdi áðurgreindum lögunum, mætti ráða að lögbanni væri ekki ætlað að aflétta ástandi sem varað hefði í áratugi, heldur þvert á móti að tryggja óbreytt ástand. Að þessu virtu og þar sem G ehf. hafði ekki gert líklegt að réttindi félagsins myndu fara forgörðum eða verða fyrir teljandi spjöllum þótt beðið yrði dóms um þau, sbr. 1. mgr. 24. gr. laganna, var ákvörðun sýslumanns um að hafna kröfu um lögbann staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli iG ehf. á hendur IWH ehf. var vísað frá dómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt málshöfðunarfrestur 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. væri skammur og að ekkert væri því til fyrirstöðu að iG ehf. aflaði frekari sönnunargagna undir rekstri málsins, væri til þess að líta að við þingfestingu málsins hefðu engin gögn verið lögð fram af hálfu iG ehf. sem styddu kröfur hans, heldur væru kröfuliðir í stefnu eingöngu byggðir á eigin mati félagsins. Málatilbúnaður félagsins væri því svo verulega vanreifaður að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá héraðsdómi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta farbanni á grundvelli b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.

Aðilar deildu um efndir á samningi um skilnað og skilnaðarkjör sem þau höfðu gert á árinu 2010. Í stefnu málsins setti M fram kröfur í sjö liðum og var sjöundi töluliðurinn vegna millifærslna K sem hann taldi að henni hefði verið óheimilt að framkvæma. Í héraðsdómi var gerð grein fyrir umræddum kröfulið en í niðurstaðakafla dómsins var engin afstaða tekin til kröfunnar. Var því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem deilt var um að hvaða leyti nánar tilgreindar fasteignir ættu að koma til skipta milli M og K við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Í kaupmála M og K var m.a. mælt fyrir um að íbúð E væri séreign M. Það sama ætti að gilda um arð af séreign og einnig það sem kæmi í stað séreignar. Í hinum kærða úrskurði, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að fasteignin A hefði komið í stað íbúðarinnar að E og ætti hún því að falla utan skipta. Við kaup fasteignar B hefði lántaka aðila hins vegar aukist mikið og var svo áfram hvað varðaði aðrar fasteignir sem keyptar hefðu verið á árunum 2007-2011, þ.e. fasteignirnar C og D og sumarbústaðinn Þ. Taldi dómurinn að við kaup fasteignarinnar að B hefði orðið slík samblöndun séreignar og hjúskapareignar að ekki væri unnt að sérgreina þann hluta eigna sem talist gæti séreign M og að séreignafyrirkomulagi eigna hefði því lokið á þeim tíma þannig að réttur M til séreignar hefði fallið niður. Var talið að þau lán sem tekin höfðu verið til kaupa á áðurnefndum fasteignum hefðu verið greidd með eignum búsins og hefði þá verið svo komið að aðilar hefðu staðið sameiginlega að verðmætasköpun eigna þess. Var það því niðurstaða dómsins að fasteignirnar B, C og D og sumarbústaðurinn Þ væru hjúskapareignir og kæmu til skipta í samræmi við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga nr. 31/1993.

Á grundvelli leigusamnings I ehf. og SF árið 2012 var I ehf. heimilað að hafa aðstöðu í landi jarðarinnar F til siglinga með ferðamenn á Jökulárlóni. E, sem hafði rekið sambærilega þjónustu á sömu jörð frá árinu 2000, krafðist þess með beiðni til sýslumanns að lögbann yrði lagt við starfsemi I ehf. þar sem hún væri í andstöðu við vilja og hagsmuni hans. Meðal annars taldi E að samningur I ehf. við SF væri ólögmætur sökum þess að hann hefði ekki verið samþykktur af öllum eigendum jarðarinnar, en fyrir lá að E og R ehf., sem var í eigu E, ættu tæplega 24% eignarhlut í jörðinni F. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var staðfest ákvörðun sýslumanns um að synja lögbannskröfunni þar sem ekki væru uppfyllt öll skilyrði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu og lögbann o.fl. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að E og R ehf. hefðu þegar árið 2012 mótmælt samningi I ehf. og SF en þrátt fyrir það tilefni ekki gert nokkurn reka að því að fá þessum samningi hnekkt. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

X var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa vantalið alls 20.487.295 krónur í fjármagnstekjur á skattframtölum sínum fyrir gjaldárin 2007, 2008 og 2009. Með dómi Hæstaréttar var hafnað kröfu X um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi vegna stjórnsýslulegra annmarka á ákvörðun skattrannsóknarstjóra. Meðal annars var vísað til þess að ákvörðun ákæranda um ákæru væri hluti af valdheimildum hans sem honum væru fengnar að lögum. Reyndist mat hans rangt og í ljós kæmi að á skorti að rennt væri nægjanlegum stoðum undir sakargiftir bæri ákæruvaldið halla af því með því að ákærði yrði sýknaður af þeim. Þá var ekki fallist á að vísa bæri málinu frá héraðsdómi með vísan til 2. mgr. 186. gr. laga nr. 88/2008, 70. gr. stjórnarskrárinnar, 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu eða 4. gr. 7. samningsviðauka sama sáttmála. Var það virt X til stórfellds hirðuleysis í skilningi 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt að haga framtalsskilum sínum eins og hann gerði. Með vísan til 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var X fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. sömu lagagreinar og var honum gert að sæta fangelsi í átta mánuði en refsingin skilorðsbundin til tveggja ára. Þá var X gert að greiða 35.850.000 krónur í sekt til ríkissjóðs.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K um að kaupmáli hennar og M yrði metinn ógildur. Deildu aðilar um hvort kaupmálinn uppfyllti skilyrði 1. mgr. 80. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skilja yrði umrætt ákvæði svo að ekki væri þörf á að tiltaka sérstaklega í áritun votta að skjal væri kaupmáli. Þá væri fram komið að nafnritun aðila hefði átt sér stað í viðurvist þeirra tveggja votta sem einnig rituðu nafn sitt á skjalið og að K hefði gert sér grein fyrir efni þess. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Að kröfu H ehf. setti sýslumaðurinn í H lögbann við notkun F ehf. og H57-F ehf. á auðkenni sem innihélt vörumerki og firmaheiti H ehf., „Hotel Keflavik“ og „Hótel Keflavík“. Í málinu krafðist H ehf. staðfestingar á lögbanninu og laut ágreiningur aðila að því hvort sú ákvörðun F ehf. og H57-F ehf. að nefna hótel sitt „Icelandair Hotel Keflavik“ eða „Icelandair Hótel Keflavík“ fæli annars vegar í sér brot á vörumerkjarétti H ehf. og hins vegar brot gegn góðum viðskiptaháttum. Í Hæstarétti var ekki talið að H ehf. hefði tekist að sanna svo fullnægjandi væri að umrætt heiti hefði náð slíkri almennri markaðsfestu að skilyrði væru til að skrá það sem vörumerki. F og H57-F ehf. voru því ekki taldir hafa brotið gegn vörumerkjarétti H ehf. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að F og H57-F ehf. hefðu brotið gegn H ehf. með ólögmætum hætti sbr. 2. málslið 15. gr. a. laga nr. 57/2005 en ákvæðinu væri ætlað að veita fyrirtækjum sem nota auðkenni í starfsemi sinni sérstaka vernd gegn því að aðrir noti auðkenni, sem þeir eiga út af fyrir sig tilkall til, á þann hátt að villst verði á þessum tveimur auðkennum. Markmið ákvæðisins væri ekki aðeins að veita fyrirtækjum vernd í innbyrðis samkeppni þeirra, heldur ekki síður að koma í veg fyrir að villt verði um fyrir neytendum sem aftur gæti dregið úr virkri samkeppni í viðskiptum, sbr. 1. gr. samkeppnislaga nr. 44/5005. Taldi Hæstiréttur að af þeim sökum væri fullnægt skilyrðum fyrir áðurnefndu lögbanni, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1991 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. og var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Fjármálafyrirtækið K hf., sem tekið hafði verið til slitameðferðar, höfðaði mál gegn M og krafðist riftunar þeirrar ákvörðunar fyrrum stjórnar K hf. að fella niður ábyrgð M á lánum sem hann hafði tekið hjá K hf. til kaupa á hlutabréfum í fyrirtækinu er hann starfaði þar. M krafðist ómerkingar hins áfrýjaða dóms þar sem héraðsdómari hafði ekki hafnaði frávísunarkröfu hans með úrskurði heldur ákvörðun. Hæstiréttur taldi þennan formgalla ekki valda ómerkingu hins áfrýjaða dóms. Héraðsdómari hefði fært rök fyrir niðurstöðu sinni og dregið hana saman í ályktarorð eins og um úrskurð væri að ræða. Með vísan til ákvæða í lánssamningnum sjálfum féllst Hæstiréttur ekki á þau rök M fyrir frávísunarkröfu sinni að málið væri höfðað á röngu varnarþingi. Þá var hvorki fallist á með M að K hf. væri ekki eigandi kröfunnar né að M hefði verið lofað skaðleysi af hlutabréfakaupunum. Talið var að gjafatilgangur hefði búið að baki ákvörðun fyrrum stjórnar K hf. og að fyrirtækinu hefði því verið heimilt að rifta ráðstöfuninni á grundvelli 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Var því fallist á endurgreiðslukröfu K hf.