Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

80 dómar fundust

Lagagrein: 11. gr. laga nr. 14/1905 — Lög um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda

Landsréttur birt 6. febrúar 2025

549/2023

Magnús Pétur Hjaltested (Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson lögmaður) gegn Kópavogsbæ (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Með eignarnámssátt 30. janúar 2007 gerðu Þ og K með sér sátt vegna eignarnáms K á eignarréttindum Þ á 864 hektara landsvæði úr jörðinni Vatnsenda í Kópavogi. Ágreiningur reis með aðilum um efndir K á sáttargerðinni og höfðaði Þ mál á hendur K. Undir rekstri málsins í héraði lést Þ og tók sonur hans, M, við aðild málsins. Með dómi héraðsdóms var K gert að greiða M 1.400.000.000 króna í bætur vegna vanefnda K á ákvæði 2.2 í sáttargerðinni en K var sýknaður að svo stöddu af bótakröfu M vegna vanefnda á ákvæði 2.2.2 í henni. Héraðsdómur viðurkenndi einnig skyldu K til að greiða M skaðabætur vegna tapaðra árlegra leigutekna af 300 lóðum undir sérbýli samkvæmt ákvæði 2.2 í sáttargerðinni. Loks var með héraðsdómi fallist á fimm tilgreindar viðurkenningarkröfur M um skipulagningu lóða, einkaréttar til haustbeitar fyrir sauðfé og greiðslu kostnaðar við stofnun lóðanna og þinglýsingu leigusamninga vegna þeirra. K hafði lýst því yfir fyrir héraðsdómi að hann féllist á þær kröfur og fyrir Landsrétti var því einungis til úrlausnar ágreiningur um fyrstu tvær kröfur M. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að M hefði ekki sýnt fram á að K hefði frá því að sáttargerðin var gerð í janúar 2007 dregið að efna skyldur samkvæmt henni af öðrum ástæðum en leiddi af vatnsverndarkvöðum og óvissu um það hver væri réttmætur viðtakandi eignarnámsbótanna. Lagði Landsréttur til grundvallar að réttmætur vafi hefði verið uppi um það hver væri réttur viðtakandi greiðslna samkvæmt sáttargerðinni allt til þess tíma er Hæstiréttur kvað upp dóm 23. maí 2023 í máli nr. 45/2022. Þegar óvissunni var aflétt hefði K lýst því yfir að hann væri reiðubúinn til þess að efna skyldur sínar samkvæmt ákvæði greinar 2.2 auk þess sem hann viðurkenndi skyldur sínar til að efna ákvæði 2.2.4, 2.2.5, 2.2.6, 2.2.8 og 3.1 í sáttargerðinni. Var K því ekki talin hafa vanefnt skyldur sínar samkvæmt sáttargerðinni á þann hátt að M gæti gert kröfur á hendur honum um greiðslu bóta sem næmu markaðsvirði lands á tilgreindum svæðum og árlegum leigugreiðslum á lóðum þar. Var K því sýknaður af kröfu M um greiðslu skaðabóta vegna vanefnda á skyldu til að skipuleggja að minnsta kosti 300 lóðir á tilgreindum svæðum í samræmi við ákvæði 2.2 í sáttargerðinni og kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu K vegna tapaðra árlegra leigutekna af framangreindum lóðum. Þar sem K hafði ekki mótmælt kröfum M um staðfestingu á viðurkenningu hins áfrýjaða dóms á skyldu K til að skipuleggja byggingareit fyrir fjögur einbýlishús, skemmu og hesthús í heimalandi Vatnsendabýlis, tvær lóðir að Vatnsendabletti 134 og fjórar lóðir að Vatnsendabletti 241a, á einkaafnotarétti M til haustbeitar á nánar tilgreindu svæði og skyldu K til að greiða allan kostnað við stofnun lóða í heimalandi Vatnsendabýlis, á Vatnsendabletti 134 og á Vatnsendabletti 241a og þinglýsingu leigusamninga vegna sömu lóða, var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um þær kröfur.

Héraðsdómur Reykjaness birt 7. júlí 2023

E-518/2018

Magnús Pétur Hjaltested (Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson lögmaður) gegn Kópavogsbæ (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Í dómi Hæstaréttar 23. maí 2023 í máli 45/2022 var komist að þeirri niðurstöðu að fjárgildi beins eignarréttar að jörðinni Vatnsenda væri ekkert en að óbeinu eignarréttindin sem ábúandi færi með á hverjum tíma samkvæmt ákvæðum erfðaskrárinnar frá 1938, fælu í sér að hann fari einn með umráða-, hagnýtingar- og ráðstöfunarrétt yfir Vatnsenda samkvæmt erfðaskránni, með þeim takmörkunum sem hún setur. Ábúanda beri einnig allar bætur fyrir landspjöll sem kunni að verða á jörðinni samkvæmt erfðaskránni sem einnig hafi mælt fyrir um rétt hans til að leita til handhafa opinbers valds til verndar eigninni, hvort heldur vegna eiginlegra landspjalla eða eignarnáms. Var sá dómur talinn vera bindandi í þessu tiltekna máli, sbr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Var því lagt til grundvallar í málinu að núverandi stefnandi og ábúandi á jörðinni Vatnsenda, sem tók við aðild málsins að mestu leyti ásamt dánarbúi upphaflegs stefnanda, sem lést í desember 2018, ætti rétt á bótum samkvæmt sáttargerðinni. Á grundvelli heimildar umhverfisráðherra 10. janúar 2007 tók stefndi 23. sama mánaðar eignarnámi 864 ha af landi jarðarinnar Vatnsenda. Þann 30. janúar 2007 undirrituð málsaðilar sáttargerð vegna eignarnámsins. Þar var samið um að stefndi greiddi vegna eignarnámsins peningagreiðslu að fjárhæð rúmlega 2,2 milljarðar króna auk þess að taka að sér að skipuleggja að lágmarki 300 lóðir undir sérbýli á landsvæði við Elliðavatn sem ekki var tekið eignarnámi og var því í umráðum stefnanda. Hið eignarnumda landsvæði var ekki verðmetið en í úrskurði matsnefndar eignarnámsbóta um málskostnað vegna sáttarinnar kom fram að verðmæti sáttargerðarinnar væri á bilinu 6,5 – 8 milljarðar króna. Hið eignarnumda landsvæði og landsvæðið sem til stóð að skipuleggja var innan vatnsverndarmarka á þessum tíma og því óheimilt að byggja þar. Stefndi gaf fyrirvaralaust loforð um að afhenda stefnanda svæðinu fullbúnu eigi síðar en í júní 2008. Vatnsverndarmörk fengust ekki færð fyrr en árið 2015 og þá aðeins á 2/3 hins umsamda landsvæðis en 1/3 var áfram innan vatnsverndar og því óheimilt að reisa þar mannvirki. Stefndi byggði á því að stefnandi hefði tekið á sig ábyrgð á því að fá vatnsverndarmörkum breytt og að ómöguleiki sem stefnandi bæri ábyrgð á hefði valdið því að ekki var unnt að efna sáttina með vísan til greinar 2.2.1. Þá hefði málshöfðun stefnanda sem fer með mjög víðtæk óbein eignarréttindi í krafti erfðaskrár frá 1938 og hluta erfingja í dánarbúi Sigurðar Kristjáns Lárussonar Hjaltested, sem fer með beinan eignarrétt að jörðinni Vatnsenda, einnig komið í veg fyrir efndir á grundvelli ómöguleika því báðir aðilar hafi talið sig eiga tilkall til eignarnámsbótanna samkvæmt sáttargerðinni 30. janúar 2007. Var talið að grein 2.2.1 hafi aðeins getað falið í sér að stefnandi bæri kostnað og ábyrgð vegna einkaréttarlegra kvaða sem tengdust framkvæmd skipulagsins svo sem t.d. lóðarleigusamningum. Stefndi var talinn hafa borið ábyrgð á því að fá vatnsverndarmörkum breytt og ábyrgst það með fyrirvaralausu loforði um afhendingu í síðasta lagi í júní 2008. Stefndi hafi því borið ábyrgð á því að ekki var unnt að efna sáttina en eftirfarandi dómsmál hefðu engu breytt um það. Var talið unnt að leggja matsgerð þar sem markaðsvirði fullbúinna byggingarlóða eftir skipulag var metið, til grundvallar fjárhæð bóta vegna 1/3 hluta landsvæðisins sem ekki má byggja á sökum vatnsverndar. Hins vegar bæri stefnanda aðeins bætur sem næmu kostnaði vegna skyldu stefnda til að skipuleggja byggingarlóðir vegna 2/3 hluta landsvæðisins utan vatnsverndarmarka, en í matsgerð væri ekki fjallað um það og ekki væri lagaheimild til að meta bætur að því leyti að álitum. Var stefndi því sýknaður að svo stöddu að því leyti. Einnig var fallist á viðurkenningarkröfu stefnanda um skaðabótaskyldu stefnda vegna missis leigutekna af 300 byggingarlóðum. Fallist var á að stefnda bæri að greiða vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 9. janúar 2013 þar sem hann hafi rofið fyrningu með birtingu stefnu í meðalgöngusök þann 9. janúar 2017. Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms um frávísun meðalgöngusakar þann 7. desember 2017 og höfðaði stefnandi mál þetta með birtingu stefnu þann 28. maí 2018, sem að mati dómsins varðaði sama sakarefni og í meðalgöngusök. Dómsmáli því sem erfingjar í dánarbúi Sigurðar Kristjáns Lárussonar Hjaltested höfðuðu á árinu 2014 á hendur stefnda þar sem gerð var krafa um að eignarnámsbætur samkvæmt sáttargerð frá 30. janúar 2007 tilheyrðu dánarbúinu, lauk ekki fyrr en með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar 23. maí 2023. Var því talið að 1. málsliður 7. gr. laga nr. 38/2001 ætti við í málinu og því dæmdir dráttarvextir frá dómsuppsögudegi.

Landsréttur birt 16. júní 2023

117/2022

Hýsir ehf (Jakob A. Traustason fyrirsvarsmaður) gegn íslenska ríkinu (Björn Jóhannesson lögmaður)

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 4. febrúar 2022

E-3786/2018

A (B fyrirsvarsmaður) gegn íslenska ríkinu

Stefnandi, félag sem hugðist flytja inn lyf, höfðaði í fjórða sinn mál á hendur íslenska ríkinu til viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi stefnda vegna tjóns sem stefnandi taldi Ríkiskaup og kærunefnd útboðsmála hafa valdið sér með aðgerðum og aðgerðaleysi við útboð á lyfjum sem fóru fram á árunum 2002 og 2003. Viðurkenndur var réttur stefnanda til bóta sem samsvöruðu kostnaði hans af því að taka þátt í útboðunum. Stefndi var sýknaður af viðurkenningarkröfu um aðrar skaðabætur og kröfu um endurgreiðslu kostnaðar sem stefnandi hafði verið dæmdur til þess að greiða stefnda í fyrri málum. Kröfu stefnanda um viðurkenningu vaxta var vísað frá dómi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. september 2021

E-5792/2019

A (Kolbrún Garðarsdóttir lögmaður) gegn Sjúkratryggingum Íslands (Erla Svanhvít Árnadóttir lögmaður) og íslenska ríkinu (María Thejll lögmaður)

Stefnanda og S greindi á um hvort henni hefðu þegar verið greiddar hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu og hvernig skýra bæri ákvæðið. Fallist var á að hámarksfjárhæð bóta skyldi taka mið af því ári sem hið bótaskylda atvik varð og var S sýknað af kröfunni. Í var jafnframt sýknað af kröfu stefnanda þar sem ekki var talið sýnt fram á að hið bótaskylda atvik hefði valdið henni varanlegri örorku.

Landsréttur birt 11. júní 2021

174/2020

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

Ágreiningur aðila laut að því hvort lán Í hf. til E samkvæmt tveimur skuldabréfum, eins og þeim var breytt með skilmálabreytingum, væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn sambærilegra álitaefna hefði Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þeirrar skuldbindingar sem lántaki hefði gengist undir. Jafnframt að þegar skilmálum láns hefði verið breytt hefðu skjöl um þær skilmálabreytingar verið skýrðar textaskýringu með sama hætti og upprunalegt skuldaskjal. Í dómi Landsréttar var rakið að í skilmálabreytingum skuldabréfanna væri skýrlega tekið fram að upphæð hvors láns skyldi verða í erlendri mynt eftir breytinguna og að lánið skyldi eftirleiðis bera LIBOR-vexti. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að með skilmálabreytingunum hefði skuldabréfunum, sem áður voru í íslenskum krónum, verið breytt í lögmæt lán í erlendum myntum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í hf. af kröfum E.

Landsréttur birt 11. desember 2020

889/2019

Lyfjablóm ehf (Jón Þór Ólason lögmaður) gegn Þórði Má Jóhannessyni (Arnar Þór Stefánsson lögmaður) og Sólveigu Guðrúnu Pétursdóttur (Ragnar Halldór Hall lögmaður)

L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna ætlaðrar saknæmrar og ólögmætrar háttsemi Þ og K, látins eiginmanns S, sem L ehf. taldi hafa valdið sér tjóni með nánar tilgreindum hætti. Til varnar byggðu Þ og S meðal annars á reglum um fyrningu og tómlæti og ákvað héraðsdómari, að framkominni ósk Þ og S þess efnis, að skipta sakarefni málsins á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þannig að fyrst yrði tekin afstaða til málsástæðna Þ og S um fyrningu og tómlæti. Þ og S voru í kjölfarið sýknuð með dómi héraðsdóms. Fyrir Landsrétti var málið einvörðungu flutt um þá aðalkröfu L ehf. að dómur héraðsdóms yrði ómerktur þar sem brostið hefðu skilyrði til að skipta sakarefni málsins. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að aðstæður í málinu væru með þeim hætti að málatilbúnaður um grundvöll skaðabótaábyrgðar annars vegar og fyrningu hins vegar félli að verulegu leyti saman og ekki væri fært að slíta þessi atriði í sundur þannig að annað yrði dæmt meðan hitt biði. Þá væri illfært að taka afstöðu til málsástæðna um tómlæti án þess að fjalla um ætlað saknæmi. Þannig voru skilyrði til skiptingar sakarefnisins talin hafa brostið og því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. október 2020

E-3200/2019

Hringiðan ehf./Vortex Inc (Eiríkur Gunnsteinsson lögmaður) gegn Símanum hf (Hallmundur Albertsson lögmaður)

Stefndi var talinn hafa sýnt af sér háttsemi á samkeppnismarkaði sem var til þess fallin að valda stefnanda tjóni. Jafnframt var talið að brot stefnda tengdust neikvæðum breytingum á rekstrarumhverfi stefnanda. Stefnandi var talinn hafa sýnt fram á tjón og var stefndi dæmdur til greiðslu skaðabóta á þeim grunni.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. október 2020

E-3199/2019

Snerpa ehf (Eiríkur Gunnsteinsson lögmaður) gegn Símanum hf (Hallmundur Albertsson lögmaður)

Stefndi var talinn hafa sýnt af sér háttsemi á samkeppnismarkaði sem var til þess fallin að valda stefnanda tjóni. Jafnframt var talið að brot stefnda tengdust neikvæðum breytingum á rekstrarumhverfi stefnanda. Stefnandi var talinn hafa sýnt fram á tjón og var stefndi dæmdur til greiðslu skaðabóta á þeim grunni.

Landsréttur birt 29. apríl 2020

212/2020

B og C hf (Eva Bryndís Helgadóttir lögmaður) gegn A (Hróbjartur Jónatansson lögmaður)
Lykilorð: Kærumál. Yfirmatsgerð.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin hafði verið til greina krafa A um heimild til að leggja fyrir yfirmatsmenn tilteknar spurningar til skýringarauka við svör í yfirmatsgerð. Í úrskurði Landsréttar kom fram að héraðsdómari hefði látið í ljós að hann teldi tiltekin atriði í yfirmatsgerð ekki nægilega rökstudd og að A væri því heimilt að óska eftir nánari skýringum yfirmatsmanna. Voru ekki talin efni til að hnekkja því mati héraðsdómara. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

323/2019

Kristbjörg Ólafsdóttir og Finnur Gísli Garðarsson (Sigmundur Hannesson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál og krafðist þess að K og F yrði með dómi gert að þola fjárnám vegna skuldar M ehf. við bankann sem var tryggð með veði í fasteign þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að réttur L hf. til að leita fullnustu í fasteign K og F hefði ekki fallið niður þótt krafan hefði ekki komist að við skipti á þrotabúi M ehf. vegna vanlýsingar né vegna þess að ekki reyndi frekar á ábyrgð M ehf. á skuldinni eftir lok skipta á þrotabúinu. Þá var ekki fallist á þær málsástæður K og F að krafa L hf. væri fyrnd eða fallin niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Héraðsdómur Reykjaness birt 25. febrúar 2020

E-152/2019

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

Kröfu stefnanda um viðurkenningu þess efnis að um ólögmæta gengistryggingur lána í skilningi 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 hafi verið að ræða, var hafnað.

Landsréttur birt 31. janúar 2020

250/2019

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Hveratorgi ehf (Björgvin Þorsteinsson lögmaður, Gestur Gunnarsson lögmaður, 4. prófmál)

Fallist var á kröfu L hf. um heimild hans til að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í fasteign í eigu H ehf. samkvæmt tryggingabréfi fyrir nánar tilgreindri skuld þriðja aðila.

Landsréttur birt 20. september 2019

450/2019

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

E höfðaði mál gegn Í hf. og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að tvö lán sem E fékk hjá Í hf. á árinu 2005 væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og því óskuldbindandi fyrir hann. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi með þeim rökum að undirliggjandi fjárkrafa E væri fallin niður fyrir fyrningu og því hefði hann skort lögvarða hagsmuni af því að fá viðurkenningardóm fyrir kröfu sinni í málinu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að eins og málið lægi fyrir yrði að telja að ekki væri tímabært að taka afstöðu til þess hvort hinar meintu fjárkröfur, er E gæti átt á hendur Í hf. að gengnum viðurkenningardómi, væru fallnar niður fyrir fyrningu og þar með stæðu ákvæði 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að málið sætti efnislegri meðferð fyrir héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Hæstiréttur birt 1. nóvember 2018

385/2017

Lánasjóður íslenskra námsmanna (Kristján Þorbergsson lögmaður) gegn Mörtu Gunnlaugu Ragnarsdóttur (Ragnar Halldór Hall lögmaður)

L höfðaði mál gegn M til heimtu skuldar samkvæmt níu skuldabréfum sem H gaf út á árunum 1986 til 1989 og M hafði gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Námslok H voru árið 1989 og við þau voru lánin sameinuð í eitt lán. Árið 1994 hóf H nám að nýju og gaf hún þá út skuldabréf til L sem M gekkst einnig í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Höfðu lög nr. 21/1992 um Lánasjóð íslenskra námsmanna þá leyst af hólmi eldri lög nr. 72/1982 um námslán og námsstyrki. Í lögum nr. 21/1992 var mælt svo fyrir um að stæði lántaki í skuld við L vegna námslána sem tekin hefðu verið eftir reglum þeirra laga og einnig í skuld vegna námslána sem tekin höfðu verið eftir reglum eldri laga nr. 72/1982 skyldi skuldin sem lyti ákvæðum laga nr. 21/1992 fyrst endurgreidd að fullu og greiðsla af eldri skuldinni frestast þar til það hefði verið gert. L kvaðst hafa hætt tilraunum til innheimtu á skuld samkvæmt skuldabréfinu frá 1994 og í framhaldi af því hefði skuld samkvæmt eldra skuldabréfinu verið tekin aftur til innheimtu á árinu 2012. Ekkert fékkst hins vegar greitt af skuldinni og höfðað L því á árinu 2013 mál til heimtu hennar á hendur H og M en því var vísað frá héraðsdómi. Höfðaði L síðan mál þetta á hendur M á árinu 2016. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrirmæli 18. gr. laga nr. 21/1992 tækju eingöngu mið af tilvikum þar sem skuld við L vegna námsláns eftir ákvæðum laga nr. 21/1992 fengist greidd að fullu en hvergi væri nokkuð sagt um afdrif eldri skuldar ef viðleitni til innheimtu þeirri yngri bæri ekki árangur og enn síður hvað þyrfti nánar að koma til svo að unnt væri að slá föstu að yngri skuldin fengist ekki greidd. Ófært væri að L gæti gagnvart ábyrgðarmanni á skuld sem stofnað var til í tíð laga nr. 72/1982 haft í þeirri aðstöðu sjálfdæmi um hvenær sá tími gæti talist vera kominn að hefja mætti innheimtu á henni vegna árangurslausrar innheimtu á yngri skuld. Yrði því að leggja til grundvallar að L hefði borið að gera það þegar eftirstöðvar kröfu hans á hendur H samkvæmt skuldabréfinu frá 1994 voru allar gjaldfallnar vegna vanskila á greiðslu afborgunar á gjalddaga á árinu 2002. Þegar L höfðaði fyrrgreint mál á hendur M árið 2013 hefði löngu verið liðinn fjögra ára fyrningartími kröfu hans á hendur henni samkvæmt 3. tölulið 3. gr. þágildandi laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var M því sýknuð af kröfu L.

Hæstiréttur birt 17. maí 2018

187/2017

Hýsir ehf (Jakob A. Traustason fyrirsvarsmaður) gegn íslenska ríkinu (Björn Jóhannesson lögmaður)

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna tiltekinna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika tvívegis verið vísað frá dómi með dómum Hæstaréttar í málum nr. 435/2013 og 86/2015. Í niðurstöðu sinni vísaði Hæstiréttur til þess að dómkröfur H ehf. væru bæði óskýrar og framsetning þeirra ómarkviss og í andstöðu við meginreglu einkamálaréttarfars um ákveðna og ljósa kröfugerð. Þá hefði H ehf. með umfjöllun sinni og eigin útreikningum ekki leitt nægar líkur að því að það hefði orðið fyrir tjóni vegna umræddra útboða og þeirra ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála sem félagið vísaði til. Taldi Hæstiréttur jafnframt að þeir sömu annmarkar væru á málatilbúnaði H ehf. og áður að félagið hefði ekki gert nægilega skýra grein fyrir því á hvaða lagagrundvelli það reisti kröfur sínar. Væri málatilbúnaður H ehf. því í heild sinni svo óskýr og ruglingslegur að í bága færi við d.-f. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 27. mars 2018

305/2017

Helga Björg Ragnarsdóttir og Steinar Þorsteinsson (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður) gegn Lánasjóði íslenskra námsmanna (Kristján Þorbergsson lögmaður)

L höfðaði mál gegn H og S til heimtu skuldar samkvæmt skuldabréfi sem Þ gaf út árið 2005 og H og S höfðu gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Bú Þ var tekið til gjaldþrotaskipta í mars 2014 og lauk skiptum í júní 2014 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. Deilur aðila lutu meðal annars að því hvort krafa L gagnvart H og S væri fyrnd. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að krafan væri ófyrnd og að H og S bæri sameiginlega að greiða L umkrafða fjárhæð. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar gjaldþrotaskiptum á búi Þ lauk í júní 2014 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur hefði samkvæmt 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 hafist nýr tveggja ára fyrningarfrestur á kröfu L á hendur Þ samkvæmt skuldabréfinu. Fyrir lægi að innan þess frests hefði L ekki fengið slitið fyrningu kröfunnar eftir þeim úrræðum, sem mælt væri fyrir um í 3. mgr. sömu lagagreinar, og væri hún því nú fallin niður gagnvart Þ. Á hinn bóginn hefði L höfðað málið gegn H og S innan þessa fyrningarfrests og hefði því brottfall kröfunnar á hendur Þ engin áhrif á stöðu þeirra. Þá kom fram að eingöngu sá hluti kröfu L á hendur H og S, sem hefði átt að koma til greiðslu á nánar tilgreindum gjalddögum eftir hljóðan skuldabréfsins, teldist fallinn niður fyrir fyrningu. Eins og L hefði lagt þetta mál fyrir yrði ekki ráðið hvaða fjárhæðir hefðu átt að koma til greiðslu á þeim gjalddögum og þar með að hvaða marki krafa hans á H og S ættu að sæta lækkun vegna fyrningar hennar að þessum hluta. Var því óhjákvæmilegt að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 1. mars 2018

107/2017

A (Grímur Sigurðsson lögmaður) gegn B og Sjóvá-Almennum tryggingum hf (Kristín Edwald lögmaður)

A höfðaði mál gegn B og S hf. til heimtu frekari bóta vegna afleiðinga líkamstjóns sem hún hlaut í umferðarslysi árið 2003. S hf. greiddi bætur til A á árinu 2006 á grundvelli álits tveggja lækna og tók hún við þeim bótum með fyrirvara um endurmat kæmi til þess að afleiðingar slyssins reyndust verri en gert hefði verið ráð fyrir í matinu. S hf. féllst á beiðni A árið 2013 um að bera ekki við tíu ára fyrningu samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 vegna hugsanlegrar endurupptöku ákvörðunar um bætur til A með þeim fyrirvara að bætur kynnu þegar á þeim tíma að vera fyrndar eftir ákvæðinu um fjögurra ára fyrningu. Í dómi Hæstaréttar var talið að upphafsdagur fjögurra ára fyrningarfrestsins hefði verið í árslok 2010 en A hefði leitað til sérfræðings vegna versnandi einkenna um mitt það ár og hefði krafa A því ekki verið fyrnd þegar S hf. samþykkti að bera ekki fyrir sig fyrningu. Var talið sannað með matsgerðum að ástand A hefði versnað frá árinu 2006 og var krafa A því tekin til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 22. febrúar 2017

E-2061/2016

Lánasjóður íslenskra námsmanna (Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson hrl) gegn Guðnýju Elínu Ólafsdóttur og Hönnu Ruth Ólafsdóttur (Pétur Már Jónsson hdl)

Stefndu, sem m.a. höfðu borið við fyrningu, voru sem ábyrgðarmenn dæmdar til að greiða lánasjóðsnum skuld vegna námslána aðalskuldara.

Hæstiréttur birt 15. desember 2016

306/2016

Jón Þór Sigurðsson og Margrét Jóhannsdóttir (Erlendur Þór Gunnarsson hrl) gegn Íslandsbanka hf (Stefán A. Svensson hrl)

T ehf., síðar M ehf., og J gáfu út tryggingarbréf með allsherjarveði til G hf. til tryggingar greiðslu á skuldum T ehf. við G hf. Með tryggingarbréfinu var G hf. sett að veði fasteignin D sem var þinglýst eign J og M. M ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta og lauk skiptum í búinu án þess að G hf. fengi fullnægt kröfu sinni á hendur félaginu. Í hf., sem tók við réttindum og skyldum G hf., höfðaði mál á hendur J og M til viðurkenningar á veðrétti sínum fyrir eftirstöðvum skuldarinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þótt tilvist félagsins M ehf. hefði lokið þegar skiptum lauk hefði það ekki leitt til þess að krafan hefði sjálfkrafa og samtímis liðið undir lok enda gæti ákvæði 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti eftir eðli sínu eingöngu tekið til einstaklinga. Þá kom fram að um fyrningu kröfunnar giltu ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, þar sem krafan hefði stofnast fyrir gildistöku síðarnefndu laganna. Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905 hefði fyrningarfrestur kröfunnar byrjað að líða þegar Í hf. neytti heimildar sinnar og gjaldfeldi skuldabréfið. Var krafan því ófyrnd er Í hf. höfðaði málið og viðurkenningarkrafan því tekin til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 18. nóvember 2016

E-2142/2015

A (Styrmir Gunnarsson hdl) gegn B og Sjóvá-Almennum tryggingum hf (Kristín Edwald hrl)

Krafa stefnanda um frekari bætur vegna líkamstjóns í umferðarslysi talin fyrnd. Talið var að meira en 4 ár hafi liðið frá því stefnanda hafi mátt vera kunnugt um þau atvik sem krafa hans byggði á þar til fyringu var slitið með málshöfðun. Hins vegar var hafnað málsástæðum stefnda um að fyrirvari sem stefnandi gerði við upphaflegt uppgjör bóta væri ógildur.

Hæstiréttur birt 10. nóvember 2016

53/2016

A (Steingrímur Þormóðsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl)

Ágreiningur aðila laut að því hvort krafa A á hendur Í, til greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í fæðingu í janúar 1996, hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað í desember 2014. Fyrir lá að ári eftir fæðingu A tilkynnti móðir hennar atburðinn til Tryggingastofnunar ríkisins og rúmum fimmtán árum síðar, í febrúar 2012, tóku Sjúkratryggingar Íslands ákvörðun um bætur til handa A úr sjúklingatryggingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar eftir fæðingu A hefðu lögráðamenn hennar átt tveggja kosta völ vildu þeir fyrir hennar hönd leita réttar af því tilefni. Annars vegar að höfða mál til heimtu skaðabóta samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og hins vegar að beina bótakröfu A í farveg samkvæmt þágildandi lögum nr. 117/1993 um almannatryggingar, svo sem gert hafði verið, en nú giltu í þeim efnum ákvæði laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Með vísan til 2. töluliðar 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda var talið að krafa A, sem hún kynni að eiga á hendur Í samkvæmt reglum skaðabótaréttar, fyrndist á 10 árum og teldist fyrningarfrestur hennar frá fæðingardegi A, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna. Á hinn bóginn var litið svo á að með setningu laga nr. 117/1993 og síðar laga nr. 111/2000 hefði verið stefnt að því að veita sjúklingum sem yrðu fyrir áföllum í tengslum við læknismeðferð víðtækari bótarétt en þeir ættu samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og gera þeim jafnframt auðveldara að ná fram rétti sínum. Með hliðsjón af því og þar sem úrlausn um rétt A til sjúklingatryggingar hefði á stjórnsýslustigi borið undir Tryggingastofnun ríkisins og síðar Sjúkratryggingar Íslands var með lögjöfnun frá 1. og 11. gr. laga nr. 14/1905 fallist á með A að fyrning fjárkröfu hennar gagnvart Í hefði verið rofin með tilkynningu móður hennar til Tryggingastofnunar ríkisins í janúar 1997. Af þeirri niðurstöðu leiddi að nýr fyrningarfrestur kröfunnar hefði ekki getað byrjað að líða fyrr en ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands lá fyrir í febrúar 2012. Samkvæmt framansögðu var talið að krafa A á hendur Í hefði ekki verið fallin niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað desember 2014.

Hæstiréttur birt 19. mars 2015

586/2014

Gissur Tryggvason (Kristján Stefánsson hrl) gegn Olíuverzlun Íslands hf (Eyvindur Sólnes hrl)

G gaf út skuldabréf að fjárhæð 20.000.000 krónur til handhafa í júlí 2003. Var skuldabréfið ekki greitt á gjalddaga í júlí 2006, en G greiddi tvisvar inn á skuldina og ráðstafaði O hf. innborgununum til greiðslu vaxta samkvæmt samningnum. O hf. höfðaði mál til heimtu skuldarinnar 15. október 2012 en málið var fellt niður 18. febrúar 2013. Í kjölfarið sendi O hf. aðfararbeiðni til sýslumanns, sem ákvað að gerðin færi ekki fram þar sem ekki væri fyrir hendi gild aðfararheimild. Höfðaði O hf. á ný mál 28. september 2013 til heimtu skuldarinnar. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var skuldabréfið talið vera í réttu formi og krafa samkvæmt því ekki fyrnd. Jafnframt var fallist á með O hf. að tvær innborganir G hefðu farið til greiðslu vaxta en ekki til lækkunar á höfuðstól, en það hefði O hf. verið heimilt. Þá fengu málsástæður G er lutu að lögskiptum milli aðila ekki komist að í málinu, sbr. 1. og 3. mgr. 118. gr. laga nr. 91/1991. Var G gert að greiða O hf. hina umkröfðu fjárhæð ásamt dráttarvöxtum frá 28. september 2009, en krafa O hf. um dráttarvexti fyrir það tímamark var á hinn bóginn talin fyrnd.

Hæstiréttur birt 5. mars 2015

626/2014

Stefanía Snorradóttir (Ólafur Örn Svansson hrl) gegn Lýsingu hf (Helgi Sigurðsson hrl)

Árið 2006 gerði S lánssamning við L hf. og var helmingur lánsfjárhæðinnar tengdur gengi erlendra gjaldmiðla. L hf. endurútreiknaði í nóvember 2010 gengistryggða hluta lánsins miðað við stöðu þess í maí það ár, sem var síðasti gjalddagi sem S greiddi af láninu fyrir endurútreikning þess. Ágreiningur aðila laut annars vegar að því hvort S gæti borið fyrir sig fullnaðarkvittanir vegna þegar greiddra vaxta frá stofndegi lánssamningsins til maí 2010 vegna þess hluta lánsins sem bundinn var ólögmætri gengistryggingu og hins vegar hvort krafa S um endurgreiðslu oftekinnar verðtryggingar og vaxta, vegna þess hluta lánsins sem var í íslenskum krónum, væri fallin niður fyrir fyrningu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með hliðsjón af því hvernig greiðslu afborgana og samningsvaxta var háttuð milli aðila yrði að miða við það að komin hefði verið á nægileg festa við framkvæmd samningsins og að vanskil S gætu ekki staðið í vegi endurkröfu hennar. Þá var talið að L hf. hefði með endurútreikningi sínum í reynd reiknað sér viðbótarvexti frá stofndegi lánssamningsins til maí 2010 og að sú fjárhæð væri um það bil 30% af upphaflegri fjárhæð gengistryggða hluta lánssamningsins og 161% ef miðað væri við hlutfall af greiddum vöxtum. Lægi samkvæmt þessu í augum uppi að viðbótargreiðslan væri umtalsverð og fæli í sér röskun á fjárhagslegum hagsmunum S. Yrði því að leggja til grundvallar að greiðslutilkynningar L hf. og fyrirvaralaus móttaka hans á greiðslum frá S í samræmi við tilkynningarnar hefði jafngilt fullnaðarkvittunum. Það stæði L hf. nær en S að bera þann vaxtamun sem deilt væri um í málinu og gæti L hf. því ekki krafið hana um viðbótargreiðslur vegna þegar greiddra vaxta aftur í tímann. Með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar í sambærilegum málum var fallist á með S að afborganir hennar af höfuðstól skuldarinnar sem hún innti af hendi frá stofndegi samningsins til maí 2010 kæmu að fullu til frádráttar höfuðstólnum sem bæri hvorki gengistryggingu né verðbætur af öðrum toga á því tímabili. Ætti S því rétt til endurgreiðslu þeirra fjárhæða sem hún ofgreiddi. Loks var talið að S gæti ekki borið fyrir sig ákvæði 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og væri því krafa hennar um endurgreiðslu oftekinnar verðtryggingar og vaxta, vegna þess hluta lánsins sem var í íslenskum krónum, fallin niður fyrir fyrningu. Var L hf. gert að greiða S 152.388 krónur.

Hæstiréttur birt 7. nóvember 2013

334/2013

Úlfhéðinn Sigurmundsson og Þóra Þórarinsdóttir (Óskar Sigurðsson hrl) gegn Sigurði Rúnari Andréssyni og Jóhönnu Haraldsdóttur (Helgi Birgisson hrl)

Ú og Þ kröfðust skaðabóta eða afsláttar af kaupverði jarðar, sem þau höfðu keypt af S og J, vegna þess tjóns sem þau töldu sig hafa orðið fyrir þegar í ljós kom að réttindi til vatns og vatnsafls í Þjórsá hefðu ekki fylgt með í kaupunum. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt þeim reglum sem giltu þegar kaupsamningur komst á gat kaupandi fasteignar með tómlæti sínu glatað rétti til að bera fyrir sig vanefnd gagnvart seljanda. Frá því að Ú og Þ fengu vitneskju um að vatnsréttindin hefðu verið skilin frá jörðinni liðu um þrjú ár þar til þau hreyfðu athugasemdum við S og J. Með þessu hefðu þau sýnt af sér slíkt tómlæti um gæslu réttar síns að þau hefðu glatað þeim rétti sem þau kynnu að hafa átt. Voru S og J því sýknuð af kröfum Ú og Þ.

Hæstiréttur birt 12. september 2013

138/2013

Jón Ólafsson (Sigríður Rut Júlíusdóttir hrl) gegn Landsbankanum hf (Grímur Sigurðsson hrl)

L hf. höfðaði mál gegn J og krafðist þess að hann greiddi skuld vegna láns sem hann var ábyrgðarmaður að. Stefna var talin réttilega birt fyrir J á Englandi samkvæmt þarlendum birtingarreglum, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. J Ltd. var aðalskuldari lánsins og hafði lagt tiltekin hlutabréf að handveði til tryggingar greiðslu þess. Hæstiréttur féllst ekki á að krafa L hf. væri niður fallin vegna þess að upphaflegur kröfuhafi lánsins, sparisjóðurinn S, hefði ekki gengið að hlutabréfunum þótt andvirði þeirra hefði lengi vel dugað til greiðslu lánsins. Var meðal annars vísað til eldri hæstaréttardóms þar sem leyst var úr ágreiningi J Ltd. og L hf. um sama lán. Þá stóðu ekki rök til þess að L hf. glataði rétti sínum á hendur J þótt L hf. hefði ekki kallað eftir frekari veðum eða innheimt kröfuna hjá J Ltd. eftir að hún féll í gjalddaga. Að lokum hefði J ekki sýnt fram á að það hefði verið forsenda ábyrgðarloforðs hans að handveðsett hlutabréf stæðu ávallt undir endurgreiðslu lánsins á gjalddaga. Var því fallist á kröfu L hf.

Hæstiréttur birt 31. janúar 2013

346/2012

Heiðarverk ehf (Magnús Björn Brynjólfsson hrl) gegn Snæbirni Tryggva Guðnasyni (Jóhannes Albert Sævarsson hrl)
Málaflokkur: Leiguréttur

Málsaðilar deildu um uppgjör húsaleigusamninga, en með þeim hafði H ehf. leigt út tvo eignarhluta í atvinnuhúsnæði og var annar þeirra skriflegur en hinn munnlegur. Að virtum gögnum málsins var talið sannað að S hafi tekið þessa eignarhluta á leigu. Þá var S talinn hafa viðurkennt skyldu sína til að greiða húsaleigu fyrir tímabil eftir að leigutímanum átti að ljúka samkvæmt hinum skriflega leigusamningi og að sýnt væri að hann hefði ekki getað hafa rýmt húsnæðið á því tímamarki sem hann hélt fram í málinu. Þá var S ekki talinn hafa fært sönnur á að hann hefði rýmt húsnæðið fyrir þann tíma sem H ehf. hélt fram og var krafa félagsins því tekin til greina að fullu. Við úrlausn málsins var ekki litið til fyrirmæla í lögum nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., þrátt fyrir að bú S hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta áður en leigutími samkvæmt samningunum var úti, enda hafði H ehf. ekki neytt úrræða laganna gagnvart þrotabúinu heldur haldið samningunum upp á S á eigin áhættu, sem félagið síðan og gerði með málshöfðun þessari eftir að skiptum á þrotabúinu var lokið með því að lýstar kröfur höfðu verið afturkallaðar.

Hæstiréttur birt 26. apríl 2012

523/2011

Hvalfjarðarsveit (Páll Arnór Pálsson hrl) gegn Solveigu, K. Jónsdóttur, Salvöru, Jónsdóttur, Áslaugu, Jónsdóttur og Védísi Jónsdóttur (Ívar Pálsson hrl)
Lykilorð: Skipulag. Fasteign. Skaðabætur.

H var gert að greiða eigendum jarðarinnar M bætur á grundvelli 1. mgr. 33. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, vegna rýrnunar á verðmæti jarðarinnar sem talin var vera sennileg afleiðing af gildistöku deiliskipulags fyrir lóð úr aðliggjandi jörð sem skipulögð var undir svínabú. Var talið að lyktarmengun frá svínabúinu gagnvart jörðinni M væri veruleg og mun meiri en almennt mætti gera ráð fyrir til sveita þar sem stundaður væri landbúnaður.

Hæstiréttur birt 30. janúar 2012

27/2012

Úlfhéðinn Sigurmundsson og Þóra Þórarinsdóttir (Óskar Sigurðsson hrl) gegn Sigurði Rúnari Andréssyni og Jóhönnu Haraldsdóttur (Helgi Birgisson hrl)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Ú og Þ á hendur S og J var vísað frá dómi, á þeim grundvelli að við þingfestingu málsins í héraði hefði stefna og málatilbúnaður Ú og Þ ekki fullnægt áskilnaði 1. mgr. 80. gr. og 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Hæstiréttur birt 3. nóvember 2011

705/2010

Íslenska ríkið (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl) gegn Matfugli ehf (Indriði Þorkelsson hrl)
Málaflokkur: Skattaréttur

M höfðaði mál gegn Í og krafðist endurgreiðslu á hluta þess gjalds sem M hafði greitt vegna heilbrigðiseftirlits kjötskoðunarlækna með slátrun M á alifuglakjöti á árunum 2005 til 2008. Gjaldheimtan var reist á grundvelli 2. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1997 um eldi og heilbrigði sláturdýra, slátrun, vinnslu, heilbrigðisskoðun og gæðamat á sláturafurðum eins og ákvæðinu hafði verið breytt með lögum nr. 82/2002. Þar kom fram að eftirlitsgjaldið miðist við raunkostnað og skyldi vera 6,50 krónur fyrir hvert kíló alifuglakjöts. Fyrir lá að kostnaður vegna heilbrigðiseftirlits með alifuglakjöti hefði á þessu tímabili verið verulega lægri en innheimt gjald vegna eftirlits með slátrun þess. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ljóst væri af áliti landbúnaðarnefndar Alþingis að við ákvörðun á fjárhæð gjaldsins í lögunum hefði verið tekið mið af raunkostnaði við eftirlitið eins og hann var á þeim tíma þegar lögunum var breytt. Þetta fengi því þó ekki breytt að gjaldið hefði verið fastákveðið af löggjafanum og því hefði ekki verið á færi annarra en hans að gera á því breytingar, enda þótt þær kostnaðarforsendur sem fyrir Alþingi lágu við samþykkt frumvarpsins hefðu síðar breyst. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 82/2002 kæmi síðan beinlínis fram að tilgangur þess hefði öðrum þræði verið að koma í veg fyrir að fjárhæð gjaldsins væri háð ákvörðunum stjórnvalda á hverjum tíma. Ákvæði 2. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1997, eins og ákvæðið hljóðaði á þessum tíma, hefði tilgreint hverjir skyldu vera gjaldskyldir, við hvað gjaldið skyldi miðast og hver skyldi vera fjárhæð þess. Þótti það því fullgild heimild til skattlagningar samkvæmt 40. gr. og 77. gr. stjórnarskrárinnar og hefði stjórnvöldum ekki verið falin ákvörðun um nein meginatriði skattheimtunnar. Var Í því sýknað af kröfu M.

Hæstiréttur birt 12. maí 2011

527/2010

Íslenska ríkið (Einar Karl Hallvarðsson hrl) gegn Iceland, Excursions og Allrahanda ehf (Björn Ólafur Hallgrímsson hrl)

I krafðist bóta vegna tjóns sem hann taldi að orðið hefði vegna ólögmætrar málsmeðferðar samgönguráðuneytisins við úthlutun á sérleyfisleið á Vestfjörðum á árinu 1997. Talið var að I hefði fært fullnægjandi sönnur fyrir því að tjón hefði leitt af hinni ólögmætu ákvörðun samgönguráðuneytisins vegna markaðsstarfs sem unnið var af hálfu félagsins á umræddum árum en nýttist ekki eftir 1997. Það var talið réttilega metið í matsgerð sem lá fyrir í málinu og var sá kröfuliður því tekinn til greina.

Hæstiréttur birt 24. mars 2011

529/2010

Samskip hf (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Tala ehf (Ásgeir Þór Árnason hrl)

T ehf. og S hf. gerðu með sér samning í ársbyrjun 2001 sem fól í sér að R ehf. leigði S hf. rými í skipum sínum á siglingaleiðinni milli Íslands og Bandaríkjanna frá áramótum 2000/2001 fyrir 1200 tuttugu feta gáma að lágmarki árlega, gegn greiðslu nánar tilgreindrar lágmarksfjárhæðar árlega. Síðla árs 2002 sagði S hf. upp samningnum við T ehf. og viðskipum málsaðila lauk í apríl 2003. T ehf. krafði S hf. um greiðslu vegna þess sem félagið taldi vanta upp á vegna umsaminnar árlegrar lágmarksgreiðslu á samningstímanum. Héraðsdómur tók kröfu T ehf. um efndabætur til greina, sem svaraði til missis þess hagnaðar sem félagið hefði haft af samningnum við S hf. ef S hf. hefði á gildistímanum flutt umsaminn gámafjölda, að frádregnum þeim kostnaði sem T ehf. sparaði sér með því að veita ekki umsamda þjónustu. Hæstiréttur staðfesti dóm héraðsdóms með vísan til forsendna um annað en málsástæðu S hf. um meint tómlæti T ehf. við gæslu kröfu sinnar vegna vanefnda á samningi aðila árið 2001 og var krafa félagsins lækkuð sem nam ætluðu tjóni það ár.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. febrúar 2011

E-2655/2010

Hafdís Erla Guðmundsdóttir (Óðinn Elísson hrl) gegn Valgeiri Alexander Eyjólfssyni (Helgi Birgisson hrl) og Evu Dögg Ólafsdóttur og Vátryggingafélagi Íslands hf. (Svanhvít Axelsdóttir hdl)

Kröfum á hendur Vátryggingafélagi Íslands vísað frá dómi án kröfu. Stefnda Eva Dögg sýknuð vegna fyrningar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. janúar 2010

E-284/2010

Matfugl ehf gegn íslenzka, ríkinu, kveðinn og upp svohljóðandi

Stefnda gert að greiða stefnanda oftekin gjöld vegna kostnaðar við heilbrigðiseftirlit kjötskoðunarlækna með sláturafurðum.

Hæstiréttur birt 15. júní 2010

307/2010

Kristjana Sigríður Árnadóttir (Stefán Geir Þórisson hrl) gegn Arnheiði I. Svavarsdóttur og Sjóvá-Almennum tryggingum hf (enginn)

K krafðist skaðabóta úr hendi A og S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir árið 1998. Í dómi héraðsdóms kom fram að K hefði ekki gert í stefnu þá grein fyrir kröfu og sönnunargögnum um hana sem áskilið væri í 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá hefði K þingfest málið 26. júní 2008 á grundvelli stefnunnar án þess að fullnægt væri ákvæði 1. mgr. 95. gr. laganna. Hefði K leitast við að bæta úr þessu með endurskoðun dómkvaddra matsmanna á matsgerð, sem hún lagði ekki fram fyrr en 1. október 2009. Lög nr. 91/1991 gerðu ekki ráð fyrir að stefnandi fengi fresti eftir þingfestingu máls í því skyni að bæta úr annmörkum á málatilbúnaði í stefnu og skipti í því efni ekki máli þó að hinn stefndi andmælti ekki slíkum frestum. Var málinu því vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. júní 2010

E-1911/2007

Iceland Excursions Allrahanda ehf (Björn Ólafur Hallgrímsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Stefnandi krafðist bóta vegna tjóns sem hann hafði orðið fyrir þegar brotnar voru reglur um úthlutn sérleyfis á Vestfjörðum af hálfu samgönguráðuneytisins. Varakrafan um bætur vegna kostnaðar sem hafði fallið til vegna markaðssetningar en nýttist ekki var tekin til greina en sýknað af aðalkröfu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 14. apríl 2003

E-1872/2007

Atlantsskip hf gegn Samskipum, hf, kveðinn og upp svohljóðandi
Lykilorð: Skaðabætur.

Stefndi dæmdur til að greiða stefnanda bætur vegna vanefnda á rýmisleigusamningi milli aðila.

Hæstiréttur birt 24. september 2009

24/2009

L starfaði sem flugumferðarstjóri frá árinu 1974. Í ráðningarsamningi hans frá 8. janúar 1996 var starfsheiti hans tilgreint varðstjóri. Samkvæmt eldri kjarasamningum fengu flugumferðarstjórar starfsheitið varðstjóri eftir 10 ára starf án þess að því fylgdu breytingar á störfum eða stjórnunarlegri ábyrgð og var starfsheitið því eingöngu starfsheiti til launa. Í kjarasamningi aðila sem tók gildi 1. desember 1995 var fellt út ákvæðið um að menn fengju starfsheitið varðstjóri vegna starfsaldurs. Nýr kjarasamningur tók gildi 1. desember 1997 en með honum voru gerðar grundvallarbreytingar á uppbyggingu og fyrirkomulagi kjaramála flugumferðarstjóra. Í nýjum samningi var flugumferðarstjórum raðað í launaflokka innan ramma A en varðstjórum/kennurum raðað í launaflokka innan ramma B. L var settur í launaflokk A19, enda gegndi hann eftir sem áður starfi almenns flugumferðarstjóra. L ritaði 15. júlí 2004 bréf til flugmálastjóra og fór fram á leiðréttingu á því misræmi launa sem honum hefðu verið greidd frá 1. desember 1997 og þeirra sem honum hefði borið þar sem starfsheiti hans var tilgreint „varðstjóri“ í ráðningarsamningi. Því var hafnað 26. ágúst 2004 og sendi L í kjölfarið „stjórnsýslukæru“ til samgönguráðherra. Með úrskurði samgönguráðuneytisins 29. nóvember 2004 var fallist á kröfu L. Fjármálaráðuneytið gerði verulegar athugasemdir við úrskurðinn, þar sem samgönguráðuneytið hefði skort lagagrundvöll til að úrskurða í málinu. L leitaði til umboðsmanns Alþingis 1. mars 2005 og kvartaði yfir því að Flugmálastjórn hefði ekki framfylgt úrskurði samgönguráðuneytisins. Umboðsmaður taldi að úrskurður samgönguráðuneytisins hefði verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga, sem L ætti að geta byggt rétt sinn á. Beindi hann þeim tilmælum til samgönguráðuneytisins og Flugmálastjórnar að launaútreikningar yrðu gerðir til að úrskurðurinn kæmi til framkvæmda án tafar. Ítrekaði umboðsmaður að hann hefði á þessu stigi ekki tekið afstöðu til aðkomu fjármálaráðuneytisins, valdmarka milli ráðuneyta og röksemda fjármálaráðuneytisins um valdþurrð samgönguráðuneytisins til þess að fjalla um launamál. Hæstiréttur taldi að svarbréf flugmálastjóra 26. ágúst 2004 hefði falið í sér túlkun á kjarasamningi og verið staðfesting á röðun í launaflokk. Sú niðurstaða hefði verið fengin á grundvelli vinnuréttar en ekki stjórnsýsluréttar og gæti því ekki talist stjórnsýsluákvörðun samkvæmt stjórnsýslulögum, sem kæra mætti til æðra stjórnvalds. Fallist var á með Í að með því að kveða upp úrskurð um kæru án kæruheimildar hefði úrskurður samgönguráðuneytisins orðið markleysa og L ekki getað reist á honum kröfu sína. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest og reyndi þá ekki á fyrningu eða tómlæti.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 16. júní 2009

E-3667/2007

Már Jónsson (Jóhann Haukur Hafstein hdl) gegn Hilmari Baldurssyni og Vátryggingafélagi Íslands hf (Hákon Árnason hrl)
Lykilorð: Lögmenn. Skaðabætur.

Lögmaður sýknaður af skaðabótakröfu manns sem taldi lögmanninn ekki hafa haldið kröfu til haga, sem hann taldi sig eiga á hendur tryggingafélagi vegna þess að versnun hefði orðið á heilsufari hans frá því að bætur höfðu verið uppgerðar vegna vinnuslyss sem stefnandi hafði orðið fyrir. Ekki talið að skilyrði endurupptöku hefði verið fyrir hendi samkvæmt skaðabótalögum og því ekkert tjón sannað sem stefnandi hefði orðið fyrir.

Hleð fleiri dómum…