Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

67 dómar fundust

Lög: Lög um gjaldeyrismál nr. 87/1992

Landsréttur birt 22. mars 2024

305/2022

Ákæruvaldið (Einar Tryggvason saksóknari) gegn Ágústi Arnari Ágústssyni (Unnsteinn Örn Elvarsson lögmaður, Einar Oddur Sigurðsson lögmaður, 1. prófmál), Einari Ágústssyni (Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður), Zuism og trúfélagi og EAF ehf. og Threescore LLC
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Á og E voru ákærðir annars vegar fyrir fjársvik tengd starfsemi trúfélagsins Z, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og hins vegar fyrir peningaþvætti þannig að varði við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 264. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar var talið sannað að ákærðu hefðu á árunum 2017 til 2019 blekkt stjórnvöld að því er varðar starfsemi trúfélagsins. Á og E hefðu haft fulla vitneskju um það að þeir meðlimir sem komu inn í trúfélagið í árslok 2015, það er þegar meðlimir félagsins fóru úr því að vera innan við fimm og upp í tæplega 3000, hefðu komið þangað á öðrum forsendum en lágu til grundvallar skráningu trúfélagsins og því ekki verið unnt að telja þá sem meðlimi í trúfélaginu í skilningi laga nr. 108/1999. Í stað þess að gera sýslumanni og Fjársýslunni grein fyrir stöðunni sem uppi var, í samræmi við þær ríku trúnaðarskyldur sem hvíldu á Á sem forstöðumanni trúfélags, styrktu ákærðu og hagnýttu sér þá röngu hugmynd stjórnvalda að trúfélagið uppfyllti skilyrði skráningar, sem leiddi til þess að félagið fékk greiddar í sóknargjöld 84.727.320 krónur, sem það átti samkvæmt lögum ekki tilkall til. Taldi Landsréttur ljóst að sú ákvörðun Fjársýslunnar að greiða út sóknargjöldin byggðist á þeirri villu stjórnvalda að trúfélagið uppfyllti skilyrði skráningar, sem það gerði í reynd ekki. Þá nýttu Á og E hluta þeirra fjármuna er trúfélagið fékk greidda til eigin nota, en stærstan hluta þeirra færðu þeir af reikningi trúfélagsins inn á reikning T LLC. Með því ollu Á og E íslenska ríkinu fjártjóni án þess að unnt væri að slá umfangi þess föstu í ljósi kyrrsettra fjármuna. Þá var því slegið föstu að ákærðu hefðu staðið saman að þessum brotum. Voru Á og E því sakfelldir fyrir fjársvik. Jafnframt voru Á og E sakfelldir fyrir peningaþvætti með eftirfarandi ráðstöfun hinna ólögmætu fjármuna. Við ákvörðun refsingar Á var litið til þess að Á hafði ekki áður sætt refsingu og þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 2 ár. Við ákvörðun refsingar E var litið til þess að brot hans væru að hluta hegningarauki. Var refsing E hæfilega ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var fallist á upptökukröfur á hendur ákærðu, Z, trúfélagi, E ehf. og T LLC.

Landsréttur birt 27. október 2023

461/2022

Ákæruvaldið (Jón H. B. Snorrason saksóknari) gegn Einari Ágústssyni (Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður) (Guðmundur Siemsen lögmaður einkaréttarkröfuhafa) (Gísli Guðni Hall lögmaður einkaréttarkröfuhafa)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Með úrskurði endurupptökudóms 10. júní 2022 var fallist á beiðni E um endurupptöku á máli nr. 64/2018 sem dæmt var í Landsrétti 23. nóvember 2018. Með dómi Landsréttar var E sakfelldur fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft af brotaþolum samtals að jafnvirði 74.336.000 króna með blekkingum á árunum 2010 til 2012. Þá var hann sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál með því að hafa í 18 tilvikum á árunum 2011 til 2013 staðið að ólögmætum fjármagnshreyfingum milli landa að jafnvirði samtals 220.004.105 króna. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brotavilji E hefði verið einbeittur, brot hans þaulskipulögð og úthugsuð. Þá hefðu brotin staðið yfir í langan tíma og varðað háar fjárhæðir. Þótti refsing E hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár auk þess sem honum var gert að greiða brotaþolum skaðabætur.

Landsréttur birt 11. mars 2022

666/2020

Seðlabanki Íslands (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður) gegn Þorsteini Má Baldvinssyni (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður)

S lagði árið 2016 stjórnvaldssekt á Þ samkvæmt 1. mgr. 15. gr. a laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál vegna brota gegn tilteknum reglum um gjaldeyrismál, sem settar höfðu verið með stoð í bráðabirgðaákvæði nr. I. við lög um gjaldeyrismál, sbr. lög nr. 134/2008. S afturkallaði ákvörðunina árið 2019. Til stuðnings þeirri ákvörðun vísaði S til svarbréfs ríkissaksóknara 19. febrúar 2019 við fyrirspurn S 15. sama mánaðar um frekari skýringu á afstöðu ríkissaksóknara til gildis refsiheimildar í lögum og reglum um gjaldeyrismál sem fram hefði komið í úrlausnum hans á árinu 2014. Þ höfðaði mál gegn S til heimtu skaða- og miskabóta og byggði á því að S hefði með rannsóknum og töku stjórnvaldsákvarðana í máli hans valdið honum fjárhagslegu tjóni og miska með saknæmum og ólögmætum hætti. Í dómi Landsréttar kom fram að afstaða ríkissaksóknara um gildi refsiheimildar í lögum og reglum um gjaldeyrismál, áður en þeim var breytt með lögum nr. 127/2011, hefði komið skýrt fram í úrlausnum hans á árinu 2014. Af því leiddi að á þeim tíma sem ætluð brot Þ voru framin hefði engin gild eða nothæf refsiheimild verið til staðar í lögum og reglum um gjaldeyrismál. Athugasemdir og efasemdir Umboðsmanns Alþingis í bréfi hans frá 2015 um sama efni og leiðbeiningar hans um þýðingu 69. gr. stjórnarskrárinnar og grundvallarreglur refsiréttarins sem af henni yrðu leiddar, hefðu einnig gefið S ríkt tilefni til að gæta varfærni við beitingu viðurlagaheimildar sinnar. Ef áfrýjandi taldi að sú afstaða ríkissaksóknara sem birtist í úrlausnum hans 20. maí 2014 væri ekki nægilega skýr hefði honum borið í samræmi við áðurgreind varfærnisjónarmið að leita eftir frekari skýringum hans, líkt og hann síðar gerði með fyrirspurn í febrúar 2019. Sýndu gögn málsins að svar ríkisaksóknara, þar sem hann áréttaði skýrt fyrri afstöðu sína, varð til þess að S afturkallaði ákvörðun sína um álagningu stjórnvaldssektar á Þ. Ákvarðanir um álagningu stjórnvaldssekta hefðu í för með sér íþyngjandi inngrip í persónuleg málefni þeirra sem í hlut ættu. Í því ljósi og með hliðsjón af meginreglunni um að réttmætan vafa um skýringu refsiákvæða beri að meta sakborningi í hag, yrði að gera þá kröfu að stjórnvald sem færi með ákvarðanir af þessu tagi gætti varfærni við meðferð valds síns. Ákvörðun S um álagningu stjórnvaldssektar á Þ hefði skort viðhlítandi lagastoð og því verið ólögmæt. Meðferð og afgreiðsla málsins af hálfu starfsmanna S hefði verið slíkum annmörkum háð að skilyrðinu um saknæmi væri einnig fullnægt. Þá væri útlagður kostnaður Þ við að gæta hagsmuna sinna í málinu afleiðing af hinni ólögmætu málsmeðferð S og að hann því skaðabótaskyldur gagnvart Þ vegna þess tjóns. Þá hefði ákvörðun S um álagningu stjórnvaldssektar falið í sér ólögmæta meingerð gegn Þ. S var því gert að greiða Þ nánar tilgreindar skaða- og miskabætur.

Landsréttur birt 11. mars 2022

658/2020

Samherji hf (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)

S hf. höfðaði mál gegn SÍ til heimtu skaða- og miskabóta þar sem S hefði, með framgöngu sinni við rannsókn og meðferð máls hans, sem lauk með álagningu stjórnvaldssektar vegna ætlaðra brota S hf. gegn lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum samkvæmt þeim, valdið S hf. fjárhagslegu tjóni og miska með saknæmum og ólögmætum hætti. Í dómi Landsréttar kom fram að S hf. gæti ekki krafið SÍ, sem væri sjálfstæð ríkisstofnun, um bætur á grundvelli sakarreglunnar vegna húsleitar- og haldlagningaraðgerða sem SÍ hefði staðið fyrir á hendur S hf. Bótakröfu vegna slíkra aðgerða yrði einungis beint að íslenska ríkinu á grundvelli hinnar hlutlægu bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var SÍ því sýknaður af þeim þætti bótakröfunnar sökum aðildarskorts. Þá var SÍ af sömu ástæðu jafnframt sýknaður af kröfu S hf. um greiðslu miskabóta á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna framgöngu SÍ við málsmeðferðina, enda tæki ákvæðið samkvæmt orðalagi sínu og grunnrökum ekki til lögaðila. Að því er varðaði bótakröfur S hf. vegna fjárhagslegs tjóns vísaði Landsréttur til þess að dómkröfur S hf. hefðu meðal annars ekki verið nægilega skýrt sundurliðaðar í stefnu til héraðsdóms. Auk þess voru gögn sem hann lagði fram við þingfestingu til stuðnings dómkröfum sínum ekki fullnægjandi. Með hliðsjón af málatilbúnaði S hf., sem hefði gert ráð fyrir að tjón hans mætti rekja til nokkurra atvika í tengslum við háttsemi SÍ á um fjögurra ára tímabili, væri sérstaklega brýnt að framsetning og sundurliðun dómkrafna væri skýr svo unnt væri að taka til varna, meðal annars með hliðsjón af fyrningarreglum og reglum skaðabótaréttarins um orsakatengsl. Viðleitni S hf. til að bæta úr málatilbúnaði sínum undir rekstri málsins í héraði og við meðferð málsins í Landsrétti hefði ekki varpað skýrara ljósi á málið. Þótti grundvöllur málsins lagður í slíku ósamræmi við fyrirmæli e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að ekki yrði hjá því komist að vísa þeim dómkröfum S hf., sem S hafði ekki þegar verið sýknaður af, sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 18. júní 2021

190/2020

1924 ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður)

1 ehf. krafði S um skaðabætur á þeim grundvelli að ólögmæt og saknæm háttsemi starfsmanna S hefði orðið til þess að 1 ehf. fékk ekki greiðslur sem hann átti rétt á frá K ehf. vegna nauðasamnings félagsins. Byggði 1 ehf. á því að hann hefði getað notið betri ávöxtunar af fjármunum sínum þann tíma sem þeir lágu á fjárvörslureikningi og S hafði til athugunar hvort útgreiðslur K ehf. til hans stæðust ákvæði laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Með vísan til dóms Hæstaréttar 27. september 2018 í máli nr. 639/2017 byggði Landsréttur á því að 1 ehf. hefði gerst sekur um brot gegn lögum nr. 87/1992 en rétturinn taldi aftur á móti ekki að greiðslur frá K ehf. til 1 ehf. hefðu farið í bága við ákvæði laganna. Þá var tekið fram að inntak tilgreindra bréfa sem S sendi K ehf. og eftirfarandi rannsókn á ætluðum brotum félagsins hefði verið þess eðlis að K ehf. hefði hlotið að halda að sér höndum með greiðslur til 1 ehf. þar til réttaróvissu yrði eytt en því var hafnað að ólögmæt og saknæm háttsemi hefði falist í þessum samskiptum og rannsókn S. Ekki var heldur fallist á það með 1 ehf. að S yrði gerður ábyrgur fyrir þeim töfum sem hlutust eftir niðurfellingu stjórnsýslumáls S gegn K ehf. af þeirri ákvörðun þess síðastnefnda að halda enn eftir greiðslum til 1 ehf. og leita sérstakrar leiðbeiningar S. Var S sýknaður af kröfum 1 ehf.

Landsréttur birt 18. júní 2021

189/2020

Rask ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður)

R ehf. krafði S um skaðabætur á þeim grundvelli að ólögmæt og saknæm háttsemi starfsmanna S hefði orðið til þess að R ehf. fékk ekki greiðslur sem hann átti rétt á frá K ehf. vegna nauðasamnings félagsins. Byggði R ehf. á því að hann hefði getað notið betri ávöxtunar af fjármunum sínum þann tíma sem þeir lágu á fjárvörslureikningi og S hafði til athugunar hvort útgreiðslur K ehf. til hans stæðust ákvæði laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Með vísan til dóms Hæstaréttar 27. september 2018 í máli nr. 638/2017 byggði Landsréttur á því að R ehf. hefði gerst sekur um brot gegn lögum nr. 87/1992 en rétturinn taldi aftur á móti ekki að greiðslur frá K ehf. til R ehf. hefðu farið í bága við ákvæði laganna. Þá var tekið fram að inntak tilgreindra bréfa sem S sendi K ehf. og eftirfarandi rannsókn á ætluðum brotum félagsins hefði verið þess eðlis að K ehf. hefði hlotið að halda að sér höndum með greiðslur til R ehf. þar til réttaróvissu yrði eytt en því var hafnað að ólögmæt og saknæm háttsemi hefði falist í þessum samskiptum og rannsókn S. Ekki var heldur fallist á það með R ehf. að S yrði gerður ábyrgur fyrir þeim töfum sem hlutust eftir niðurfellingu stjórnsýslumáls S gegn K ehf. af þeirri ákvörðun þess síðastnefnda að halda enn eftir greiðslum til R ehf. og leita sérstakrar leiðbeiningar S. Var S sýknaður af kröfum R ehf.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 30. október 2020

E-3903/2019

Samherji hf (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)

Kröfum stefnanda um greiðslu skaðabóta vegna húsleitar- og haldlagningaraðgerða á hendur seðlabankanum var hafnað þar sem stefnandi var talinn hafa átt að beina bótakröfum vegna slíkra aðgerða að íslenska ríkinu samkvæmt bótareglum laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála. Þá var ekki talið að stefnandi hefði sýnt fram á að sá kostnaður sem hann lýsti sem tjóni sínu yrði rakinn til háttsemi stefnda í málinu. Loks var hafnað málatilbúnaði stefnanda um að birting fréttatilkynningar um húsleit á vefsíðu seðlabankans hefði brotið gegn réttindum hans. Auk þess var stefnandi ekki talinn hafa sýnt fram á að starfsmenn stefnda hefðu lekið upplýsingum um fyrirhugaða húsleit til fjölmiðla áður en hún fór fram.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 30. október 2020

E-3902/2019

Þorsteinn Már Baldvinsson (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)

Seðlabanka Íslands var gert að greiða stefnanda skaða- og miskabætur fyrir að hafa gert stefnanda sekt vegna brota á gjaldeyrisreglum án þess að til staðar væri gild refsiheimild. Talið var að í ljósi ákvarðana ríkissaksóknara í málum sem seðlabankinn hafði skotið til ríkissaksóknara og þeirri afstöðu sem þar var lýst til gildra refsiheimilda hefðu starfsmenn stefnda mátt hafa vitneskju um annmarka á refsiheimildum fyrir brot á gjaldeyrisreglum. Var því talið að skilyrði skaðabótaskyldu væru uppfyllt og stefnanda dæmdar skaðabætur sem námu kostnaði af því að fá ákvörðun seðlabankans um álagningu sektar hnekkt.

Hæstiréttur birt 25. maí 2020

52/2019

A (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist skaðabóta vegna ýmissa aðgerða lögreglu og ákæruvalds sem höfðu átt sér stað á tímabilinu frá 29. janúar 2010 til 18. febrúar 2016 í tengslum við rannsókn á ætluðum brotum á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum samkvæmt þeim. Þá krafðist A miskabóta vegna ummæla saksóknara á opinberum vettvangi, bæði við upphaf rannsóknar og eftir að henni lauk. Einnig krafðist hann skaðabóta vegna atvinnutjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna rannsóknar og meðferðar málsins. Sakamál hafði verið höfðað gegn A og þremur öðrum mönnum vegna hinna ætluðu brota í mars 2013 en fallið var frá hluta sakargifta undir rekstri málsins þar sem lögáskilið samþykki ráðherra hefði ekki legið fyrir við setningu reglna nr. 1130/2008 um gjaldeyrismál og því talið að reglurnar gætu ekki talist viðhlítandi refsiheimild. Með dómi héraðsdóms í desember 2014 voru fjórmenningarnir svo sýknaðir af þeim sakargiftum sem eftir stóðu. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar en ákæruvaldið féll frá áfrýjuninni í febrúar 2016. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að unnt væri að dæma sökuðum manni miskabætur vegna yfirlýsinga ákæruvalds á þeim grunni að hann hefði við rannsókn og meðferð máls orðið fyrir ólögmætri meingerð sem beinst hefði gegn frelsi, friði, æru eða persónu hans sbr. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá var vísað til þess að greinarmunur væri gerður á ummælum þar sem fullyrt væri að sakborningur væri sekur um ákveðinn verknað og ummælum þar sem lýst væri grunsemdum um að hann hefði framið verknaðinn. Ummæli af fyrrnefnda taginu hefðu verið talin fara í bága við meginreglu 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu en þau síðari ekki. Taldi rétturinn að umrædd ummæli saksóknara hefðu hvorki falið í sér fullyrðingu um sekt A né að þau væru að öðru leyti því marki brennd að skylda Í til greiðslu miskabóta hefði stofnast vegna þeirra. Varðandi kröfu A um bætur vegna rannsóknaraðgerða kom fram að þótt skilyrði hefðu verið til að grípa til þeirra aðgerða og tryggingarráðstafana bæri Í eigi að síður hlutlæga ábyrgð á þeim samkvæmt 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var talið að innlánsvextir sem lagst hefðu á hið haldlagða og kyrrsetta fé hefði ekki veitt honum fulla bót og nægilega hefði verið leitt í ljós að hann hefði orðið fyrir frekara fjártjóni vegna þeirra aðgerða. Voru bætur ákveðnar að álitum eftir ólögfestum reglum skaðabótaréttar og að virtum ákvæðum 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. að fjárhæð 600.000 krónur. Þá var Í sýknað af kröfu A um bætur vegna atvinnutjóns þegar af þeirri ástæðu að ekki yrði annað ráðið en að lögregla og ákæruvald hefði ekki fengið upplýsingar um skort á samþykki ráðherra fyrir reglum nr. 1130/2008 fyrr en að liðnu því tímabili sem A miðaði kröfu sína við. Var Í því dæmt til að greiða A skaðabætur að fjárhæð 600.000 krónur

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 12. mars 2020

E-132/2019

1924 ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður)

Stefndi var sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda þar sem ósannað þótti að ætlað tjón stefnanda væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna stefnda.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 12. mars 2020

E-130/2019

Rask ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður)

Stefndi var sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda þar sem ósannað þótti að ætlað tjón stefnanda væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna stefnda.

Landsréttur birt 11. október 2019

808/2018

A (Jón Magnússon lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna miska sökum aðgerða lögreglu í ársbyrjun 2010 á grundvelli IX. til XIII. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Aðgerðirnar komu til vegna ætlaðra brota A og þriggja annarra manna, sem allir tengdust félaginu Þ AB, á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum á grundvelli þeirra. Þá boðaði embætti ríkislögreglustjóra til blaðamannafundar í samstarfi við Fjármálaeftirlitið og gjaldeyriseftirlit Seðlabankans þar sem greint var frá aðgerðunum. Sakamál var svo höfðað gegn A og hinum þremur mönnunum vegna hinna ætluðu brota á fyrri hluta ársins 2013, en fallið var frá hluta sakargifta undir rekstri þess máls og fjórmenningarnir sýknaðir af þeim sakargiftum sem eftir stóðu með dómi héraðsdóms í árslok 2014. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar Íslands í byrjun næsta árs en ákæruvaldið féll frá áfrýjun rúmu ári síðar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki yrði fallist á það með Í að tildrög framangreindrar rannsóknar hefðu verið með þeim hætti að A hefði með háttsemi sinni valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem gripið hefði verið til eða að framburður hans hjá lögreglu yrði einn og sér talinn leiða til þess að A teldist hafa valdið eða stuðlað að upphafsaðgerðum lögreglu í skilningi 2. mgr. 246. gr. laga um meðferð sakamála. Því var ekki fallist á að miskabætur á grundvelli 246. gr. laganna yrðu lækkaðar eða felldar niður. Þá var Í jafnframt dæmt til greiðslu miskabóta á grundvelli almennu sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, þar sem meðferð málsins hefði dregist svo úr hömlu að talið var fara gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 2. mgr. 53. gr. laga um meðferð sakamála og í ljósi málsatvika fælist í því brot gegn friði A og æru. Á hinn bóginn var A ekki talinn eiga rétt til miskabóta vegna ummæla sem féllu á framangreindum blaðamannafundi. Var Í dæmt til að greiða A miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur.

Landsréttur birt 11. október 2019

804/2018

Íslenska ríkið (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður) gegn A (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna miska og fjártjóns sökum aðgerða lögreglu í ársbyrjun 2010 á grundvelli IX. til XIII. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Aðgerðirnar komu til vegna ætlaðra brota A og þriggja annarra manna, sem allir tengdust félaginu Þ AB, á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum á grundvelli þeirra. Þá boðaði embætti ríkislögreglustjóra til blaðamannafundar í samstarfi við Fjármálaeftirlitið og gjaldeyriseftirlit Seðlabankans þar sem greint var frá aðgerðunum. Sakamál var svo höfðað gegn A og hinum þremur mönnunum vegna hinna ætluðu brota á fyrri hluta ársins 2013, en fallið var frá hluta sakargifta undir rekstri þess máls og fjórmenningarnir sýknaðir af þeim sakargiftum sem eftir stóðu með dómi héraðsdóms í árslok 2014. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar Íslands í byrjun næsta árs en ákæruvaldið féll frá áfrýjun rúmu ári síðar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki yrði fallist á það með Í að tildrög framangreindrar rannsóknar hefðu verið með þeim hætti að A hefði með háttsemi sinni valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem gripið hefði verið til eða að framburður hans hjá lögreglu yrði einn og sér talinn leiða til þess að A teldist hafa valdið eða stuðlað að upphafsaðgerðum lögreglu í skilningi 2. mgr. 246. gr. laga um meðferð sakamála. Því var ekki fallist á að miskabætur á grundvelli 246. gr. laganna yrðu lækkaðar eða felldar niður. Þá var Í jafnframt dæmt til greiðslu miskabóta á grundvelli almennu sakarreglunnar og reglunnar um vinnuveitandaábyrgð, þar sem meðferð málsins hefði dregist svo úr hömlu að talið var fara gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944, 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 2. mgr. 53. gr. laga um meðferð sakamála og í ljósi málsatvika fælist í því brot gegn friði A og æru. Á hinn bóginn var A ekki talinn eiga rétt til miskabóta vegna ummæla sem féllu, þar með talið á framangreindum blaðamannafundi, og ósannað þótti að A hefði orðið fyrir fjártjóni. Var Í dæmt til að greiða A miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur.

Landsréttur birt 12. apríl 2019

806/2018

Innnes ehf (Grétar Dór Sigurðsson lögmaður, Árni Helgason lögmaður, 1. prófmál) gegn Landsbankanum hf (Andri Árnason lögmaður)

I ehf. og L hf. greindi á um uppgjör þriggja lána sem I ehf. tók hjá forvera L hf. Greindi aðila á um hvort tvö þessara lána væru lögmæt erlend lán eða íslensk lán sem bundin hefðu verið ólögmætri gengistryggingu. Í dómi Landsréttar kom fram að texti lánssamninganna tæki ekki af skarið um hvort þau hefðu verið veitt í íslenskum krónum eða erlendri mynt. Í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar yrði að líta til þess, við mat á því hvort um ólögmæta gengistryggingu væri að ræða, hvernig skuldbinding aðila samkvæmt lánssamningunum hefði verið efnd og framkvæmd í raun. Rétturinn leit til þess að lánin hefðu verið greidd inn á gjaldeyrisreikninga I ehf. í þeim myntum og hlutföllum er lánssamningarnir kváðu á um. Þá hefðu efndir aðila á meginskyldum sínum samkvæmt samningunum farið fram í hinum erlendu myntum sem þar voru tilgreindar. Var því niðurstaða Landsréttar sú að um lögmæt lán í erlendum myntum hefði verið að ræða. Auk framangreinds hélt I ehf. því fram, varðandi þriðja lánið, að hann ætti kröfu á hendur L hf. um endurgreiðslu ofgreidds fjár, því að vextir hefðu verið vanreiknaðir við endurútreikning þess en það hafði verið bundið með ólögmætri gengistryggingu. Í dómi Landsréttar var I ehf. hvorki talinn hafa sýnt fram á að vextir hefðu verið vanreiknaðir samkvæmt lögum eða venju, né að í endurútreikningi L hf. hefði falist loforð um að greiða almenna vexti af inneign áfrýjanda umfram það sem þar hefði verið gert. Rétturinn hafnaði jafnframt málsástæðum I ehf. um að síðbúin andmæli og nánar tiltekin málflutningsyfirlýsing L hf. í eldra dómsmáli milli aðilanna væru bindandi um sakarefni þessa máls. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að I ehf. ætti ekki frekari kröfur á hendur L hf. vegna uppgjörs lánsins.

Landsréttur birt 9. janúar 2019

830/2018

LANDSRÉTTUR og Úrskurður miðvikudaginn 9. janúar 2019. og Mál nr. 830/2018: og Íslenska ríkið (Einar Karl Hallvarðsson lögmaður) og Seðlabanki Íslands (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður) gegn Coldrock Investments Ltd (Stefán Geir Þórisson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa C um að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um tiltekin atriði í máli sem C höfðaði á hendur Í og S vegna ágreinings um ráðstöfun andvirðis aflandskrónueignar C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að lögskýring samkvæmt ákvæði 3. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið tæki eðli máls samkvæmt til þess að orðum í íslenskum lögum yrði svo sem framast væri unnt gefin merking sem rúmaðist innan þeirra og næst kæmist því að svara til sameiginlegra reglna sem gildi á Evrópska efnahagssvæðinu en gæti á hinn bóginn ekki leitt til þess að litið yrði fram hjá orðum íslenskra laga. Ákvæði laga nr. 37/2016 væru afdráttarlaus um þær takmarkanir á frjálsum flutningum fjármagns sem í þeim fælust og yrði þeim ekki hliðrað til með skýringu samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993. Samkvæmt þessu yrði ekki talið að nauðsynlegt væri að afla álits EFTA-dómstólsins um spurningu C svo unnt væri að kveða upp dóm í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Hæstiréttur birt 20. desember 2018

30/2018

Gísli Reynisson (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn ríkissaksóknara (Einar Karl Hallvarðsson lögmaður)

G höfðaði mál og krafðist ógildingar á þeirri ákvörðun R að hætt skyldi lögreglurannsókn á ætluðum brotum æðstu embættismanna Seðlabanka Íslands gegn 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Héraðsdómur tók kröfu G til greina og áfrýjaði R þeirri niðurstöðu til Landsréttar. Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi á grundvelli 1. mgr. 24. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, með vísan til þess að ákvarðanir R um að hefja eða hætta lögreglurannsókn væru hluti af valdheimildum sem embættinu væru fengnar að lögum og þess eðlis að þær gætu ekki sætt endurskoðun dómstóla. G kærði þá niðurstöðu til Hæstaréttar sem vísaði meðal annars til þess að það væri á færi dómstóla að taka afstöðu til þess við úrlausn sakamáls hvort ákæranda hefði verið rétt að höfða það á grundvelli fyrirliggjandi lögreglurannsóknar. Á hinn bóginn gæti ekki, að virtum meginreglum um þrígreiningu ríkisvaldsins og verkaskiptingu ákæruvaldsins og dómstóla, komið í þeirra hlut að hrinda ákvörðun ákæranda um að mæla ekki fyrir um lögreglurannsókn eða láta ekki verða af saksókn af efnislegum ástæðum. Yrði því að binda heimildir til slíkrar endurskoðunar, sem styddust við 60. gr. stjórnarskrárinnar, við atriði sem vörðuðu formhlið máls og þá eingöngu til að kveða á um gildi ákvörðunar. Á þeim grunni hefði Landsrétti því verið rétt að taka afstöðu til þess hvort starfsmanni þeim sem tók ákvörðunina um að rannsókninni skyldi hætt hefði brostið til þess hæfi en vísa málinu að því frágengnu frá héraðsdómi. Með því að hvorki saksóknarinn sem tók ákvörðunina né forstöðumaður R töldust hafa verið vanhæf, var niðurstaða Landsréttar um frávísun málsins staðfest.

Landsréttur birt 23. nóvember 2018

64/2018

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari) gegn Einari Ágústssyni (Hjörleifur Kvaran lögmaður, Gunnar Egill Egilsson lögmaður, 2. prófmál) (Kristinn Hallgrímsson lögmaður brotaþola) (Gísli Guðni Hall lögmaður brotaþola)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

E var sakfelldur fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft af brotaþolum samtals jafnvirði 74.336.000 króna með blekkingum á árunum 2010 til 2012. Þá var hann sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 87/1992, um gjaldeyrismál, með því að hafa í 18 tilvikum á árunum 2011 til 2013 staðið að ólögmætum fjármagnshreyfingum milli landa að jafnvirði samtals 220.004.105 króna. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brotavilji E hefði verið einbeittur, brot hans hafi verið skipulögð og úthugsuð og hefðu staðið yfir í langan tíma en E ætti sér engar málsbætur. Var refsing E ákveðin fangelsi í þrjú ár og níu mánuði auk þess sem honum var gert að greiða brotaþolum skaðabætur.

Landsréttur birt 16. nóvember 2018

275/2018

Ríkissaksóknari (Einar Karl Hallvarðsson lögmaður) gegn Gísla Reynissyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

Í málinu krafðist G ógildingar á ákvörðun R um að hætt skyldi lögreglurannsókn á ætluðum brotum æðstu embættismanna Seðlabanka Íslands. Talið var að sú ákvörðun um meðferð valdheimilda R gæti eðli sínu samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla og því bæri samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að vísa málinu frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 8. nóvember 2018

463/2017

Seðlabanki Íslands (Steinar Þór Guðgeirsson lögmaður) gegn Samherja hf (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður)

SÍ hafði til rannsóknar ætluð brot S hf. á reglum um gjaldeyrismál. Þann 10. apríl 2013 beindi SÍ kæru til embættis sérstaks saksóknara vegna brotanna. Sérstakur saksóknari taldi að brotin gætu ekki orðið tilefni lögreglurannsóknar og saksóknar, þar sem reglur þær sem brotin beindust gegn hefðu ekki að geyma heimild til að refsa lögaðilum. Hann benti þó á að væru almenn skilyrði uppfyllt kynnu að vera forsendur til að beita stjórnsýsluviðurlögum. Þann 28. ágúst 2013 var málið því sent aftur til SÍ sem tók í kjölfarið ákvörðun um að kæra fjóra einstaklinga sem voru í fyrirsvari fyrir, eða störfuðu í stjórnunarstöðum hjá S hf. og tengdum félögum, fyrir brot á sömu reglum. Sérstakur saksóknari endursendi þá kæru einnig 4. september 2015, meðal annars með vísan til þess að reglur um gjaldeyrismál væru ekki fullnægjandi refsiheimild. Þann 1. september 2016 tók SÍ þá ákvörðun að leggja stjórnvaldssekt að fjárhæð 15 milljónir króna á S hf. Höfðaði S hf. mál til ógildingar á ákvörðuninni og byggði meðal annars á því að SÍ hefði verið búinn að fella niður málið á hendur sér áður en ákvörðunin hefði verið tekin. Í niðurstöðu sinni vísaði héraðsdómur til bréfasamskipta sem átt höfðu sér stað milli aðila áður en ákvörðunin var tekin, þar sem S hf. hafði meðal annars óskað upplýsinga um hvort rannsókn á þætti félagsins vegna ætlaðra brota væri endanlega lokið. Hafði SÍ svarað á þá leið að hvorki væru til meðferðar mál gegn S hf. né hefðu verið stofnuð fleiri mál á hendur félaginu varðandi ætluð brot þess á lögum og reglum um gjaldeyrismál. Taldi héraðsdómur að líta yrði svo á að samkvæmt þessu hefði legið fyrir afstaða SÍ um niðurfellingu málsins sem S hf. hefði mátt binda réttmætar væntingar við og yrði þannig jafnað til bindandi stjórnvaldsákvörðunar um þetta atriði. Þá hefði ekkert komið fram í málinu um að ákvörðun SÍ um að hefja meðferð máls S hf. að nýju hefði byggst á nýjum gögnum eða vísbendingum um að slík gögn kynnu síðar að koma fram. Hefði því ekki verið sýnt fram á af hálfu SÍ á hvaða grundvelli hefði verið heimilt að taka mál S hf. upp að nýju. Féllst héraðsdómur þá þegar af þeirri ástæðu á kröfu S hf. um ógildingu ákvörðunarinnar og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 2. október 2018

E-508/2017

Gísli Reynisson (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

Stefnanda dæmdar miskabætur vegna kyrrsetningar og haldlagningar eiga í tengslum við rannsókn sakamáls sem lyktaði með því að hluti ákæru var felldur niður og stefnandi sýknaður af öðrum hluta ákærunnar. Þá var einnig fallist á kröfu stefnda um miskabætur vegna ummæla saksóknara á opinberum vettvangi í upphafi rannsóknar málsins. Hafnað var kröfu um miskabætur vegna annarra aðgerða lögreglu sem og kröfu um bætur fyrir tjártjón.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 2. október 2018

E-3439/2017

Innnes ehf (Árni Helgason lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Andri Árnason lögmaður)

Ekki var fallist á dómkröfu stefnanda um endurgreiðslu stefnda á ætlaðri inneign stefnanda vegna þriggja lánssamninga. Var ekki fallist á að tvö lánanna fælu í sér lán í íslenskum krónum með ólögmæta gengistengingu, auk þess sem ekki var fallist á það að stefnandi hefði sýnt fram á að hann ætti frekari inneign hjá stefnda vegna þriðja lánsins. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.

Hæstiréttur birt 27. september 2018

639/2017

Seðlabanki Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður) og íslenska ríkið (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður) gegn P153 ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

Í málinu deildu aðilar um gildi og efni ákvörðunar S um að leggja á P ehf. stjórnvaldssekt að tiltekinni fjárhæð vegna nánar tilgreindra brota á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Þá var deilt um skyldu Í til endurgreiðslu sektarinnar með dráttarvöxtum ef fallist yrði á aðalkröfu P ehf. um ógildingu ákvörðunarinnar eða varakröfu um lækkun sektarinnar. Óumdeilt var að erlent móðurfélag P ehf., N, hafði keypt réttindi samkvæmt nauðasamningi K ehf. og framselt réttindin með lánssamningi til P ehf. en félögin heyrðu til sömu samstæðu í skilningi 1. mgr. 13. gr. g. laga nr. 87/1992. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að lánssamningur P ehf. við N hefði falið það í sér að hluta- og kröfuréttindi voru flutt frá N til P ehf. Talið var að samningurinn hefði falið í sér fjármagnshreyfingar milli landa sem hefðu farið í bága við 13. gr. b. og 13. gr. g. laga nr. 87/1992. Í ljósi þeirra undaþága sem giltu um fjármagnshreyfingar innan samstæðu milli landa samkvæmt lögum nr. 87/1992 var talið að S hefði ekki fært fyrir því rök að brot P ehf. hefðu verið til þess fallin að valda alvarlegum og verulegum óstöðugleika í gengis- og peningamálum, svo sem byggt var á í ákvörðun S. Væri þá einnig horft til þess að S hefði látið það viðgangast átölulaust að greiðslur af hálfu K ehf. væru inntar af hendi til annars fyrirtækis í sambærilegri stöðu. Þá voru brot P ehf. ekki talin ítrekuð í skilningi 2. mgr. 15. gr. laganna. Enn fremur var talið að við mat á fjárhæð sektar bæri að líta bæði til þess vafa sem var uppi um skýringu laga nr. 87/1992 svo og viðbragða S við tilkynningum K ehf. og fyrirætlun um að inna af hendi greiðslur til annars tiltekins fyrirtækis. Þótt ekki færi á milli mála að P ehf. hefði leitast við að nýta sér undanþágur í lögum um gjaldeyrismál í því skyni að fá greiddar út kröfur samkvæmt nauðasamningi K ehf., í stað þess að þeim væri ráðstafað á reikning í vörslu S, var talið að ekki hefðu verið færð fyrir því viðhlítandi rök að brot P ehf. hefðu verið sérlega alvarleg með tilliti til markmiða laga um gjaldeyrismál og því ekki efni til að gera P ehf. sérstaka sekt vegna brota sinna. Var sekt P ehf. því felld niður og Í gert að endurgreiða sektarfjárhæðina ásamt dráttarvöxtum.

Hæstiréttur birt 27. september 2018

638/2017

Seðlabanki Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður) og íslenska ríkið (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður) gegn Raski ehf (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

Í málinu deildu aðilar um gildi og efni ákvörðunar S um að leggja á R ehf. stjórnvaldssekt að tiltekinni fjárhæð vegna nánar tilgreindra brota á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Þá var deilt um skyldu Í til að endurgreiða sektarfjárhæðina með dráttarvöxtum ef fallist yrði á aðalkröfu R ehf. um ógildingu ákvörðunarinnar eða varakröfu um lækkun sektarinnar. Óumdeilt var að erlent móðurfélag R ehf., B, hafði keypt réttindi samkvæmt nauðasamningi K ehf. og framselt réttindin með lánssamningum til R ehf. en félögin heyrðu til sömu samstæðu í skilningi 1. mgr. 13. gr. g. laga nr. 87/1992. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom meðal annars fram að lánssamningar R ehf. við B hefðu falið það í sér að hluta- og kröfuréttindi hefðu verið flutt frá B til R ehf. Talið var að samningarnir hefðu falið í sér fjármagnshreyfingar milli landa sem hefðu farið í bága við 13. gr. b. og 13. gr. g. laga nr. 87/1992. Í ljósi þeirra undaþága sem giltu um fjármagnshreyfingar innan samstæðu milli landa samkvæmt lögum nr. 87/1992 var talið að S hefði ekki fært fyrir því rök að brot R ehf. hefðu verið til þess fallin að valda alvarlegum og verulegum óstöðugleika í gengis- og peningamálum, svo sem byggt var á í ákvörðun S. Væri þá einnig horft til þess að S hefði látið það viðgangast átölulaust að greiðslur af hálfu K ehf. væru inntar af hendi til R ehf. Þá voru brot R ehf. ekki talin ítrekuð í skilningi 2. mgr. 15. gr. laganna. Enn fremur var talið að við mat á fjárhæð sektar bæri að líta bæði til þess vafa sem var uppi um skýringu laga nr. 87/1992 svo og viðbragða S við tilkynningum K ehf. og fyrirætlun um að inna af hendi greiðslur til R ehf. Þótt ekki færi á milli mála að R ehf. hefði leitast við að nýta sér undanþágur í lögum um gjaldeyrismál í því skyni að fá greiddar út kröfur samkvæmt nauðasamningi K ehf., í stað þess að þeim væri ráðstafað á reikning í vörslu S, var talið að ekki hefðu verið færð fyrir því viðhlítandi rök að brot R ehf. hefðu verið sérlega alvarleg með tilliti til markmiða laga um gjaldeyrismál og því ekki efni til að gera R ehf. sérstaka sekt vegna brota sinna. Var sekt R ehf. því felld niður og Í gert að endurgreiða sektarfjárhæðina ásamt dráttarvöxtum.

Hæstiréttur birt 21. ágúst 2017

474/2017

Samherji hf (Garðar Guðmundur Gíslason hrl) gegn Seðlabanka Íslands (Steinar Þór Guðgeirsson hrl)
Lykilorð: Kærumál. Gagnaöflun. Vitni.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu S hf. um leiða tiltekið vitni til skýrslugjafar og afla þannig sönnunargagna fyrir dómi án þess að mál hefði verið höfðað. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að S hf. hefði ekki fært viðhlítandi rök fyrir því að skilyrðum væri fullnægt til að beita undantekningarheimild 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til sönnunarfærslu fyrir dómi án þess að mál hefði verið höfðað, sbr. síðari málslið 2. mgr. 78. gr. laganna.

Hæstiréttur birt 15. júní 2017

672/2016

Dalsnes ehf (Páll Rúnar M. Kristjánsson hrl) gegn Landsbankanum hf (Andri Árnason hrl)

Aðilar deildu um hvort lán sem H ehf. tók hjá forvera L hf. hefði verið lán í erlendum myntum eða í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. H ehf. sameinaðist síðar S ehf. og gerði D ehf. upp allar skuldbindingar þess félags. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Hæstarétti kom fram að lánið hefði verið tilgreint sem fjölmyntalán að jafnvirði tilgreindrar fjárhæðar í íslenskum krónum og að útborgun lánsins hefði verið í erlendum gjaldmiðlum. Þá var tiltekið að ákvæði samningsins um vexti og dráttarvexti samræmdust því að um hefði verið að ræða lán í erlendum myntum sem og ákvæði samningsins um heimild lántaka til myntbreytinga. Var því talið að lánið hefði verið gilt lán í erlendum gjaldmiðlum og L hf. sýknað af kröfu D ehf.

Héraðsdómur Reykjaness birt 2. júní 2017

S-526/2015

Ákæruvaldið (Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknari) gegn Einari Ágústssyni (Gunnar Egill Egilsson hdl) og þrotabúi SKAJAQUODA ehf. (Ágúst Ólafsson hdl)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Ákærði sakfelldur fyrir fjársvik og meiri háttar brot gegn lögum um gjaldeyrismál. Refsing ákærða ákveðin fangelsi í 3 ár og 9 mánuði. Ákærða gert að greiða kröfuhöfum skaðabætur og málskostnað. Þá var fallist á upptökukröfu ákæruvalds og kröfur kröfuhafa um að hinum uppteknu fjármunum yrði ráðstafað til greiðslu dæmdum skaðabótum.

Hæstiréttur birt 12. maí 2017

212/2017

P153 ehf (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir hrl)

P ehf. höfðaði mál á hendur SÍ og gerði þá kröfu að ógilt yrði ákvörðun SÍ um að tiltekinn lánssamningur á milli P ehf. og N AS teldist til aflandskrónueigna í skilningi laga nr. 37/2016 um meðferð krónueigna sem háðar eru sérstökum takmörkunum. Fólst m.a. í samningnum að N AS framseldi P ehf. kröfu sína á hendur K ehf. samkvæmt nauðasamningi síðastgreinds félags. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á grundvelli 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem fyrir lægi að gjalddagi umrædds lánssamnings væri ekki fyrr en í janúar 2025, en óvíst væri hvort, og þá að hvaða marki, gjaldeyristakmarkanir myndu gilda um umrædd réttindi þá. Hugsanlegir hagsmunir P ehf. af úrlausn um afstöðu SÍ væru því svo fjarlægir og háðir svo mikilli óvissu að kröfugerð hans í málinu yrði í reynd jafnað til beiðni um lögfræðilegt álit. Í dómi Hæstaréttar var bent á að P ehf. hefði einnig höfðað mál á hendur SÍ til ógildingar á stjórnvaldsákvörðun SÍ um stjórnvaldssekt sem reist hefði verið á því að umrætt framsal N AS á kröfum sínum í K ehf. til P ehf. hafi farið í bága við ákvæði laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Fæli sú málshöfðun í sér að freistað væri að hnekkja þeim lagagrundvelli sem ákvörðunin væri reist á. Hins vegar hefði P ehf. ekki gert viðhlítandi grein fyrir því að hann hefði, þrátt fyrir fyrri málshöfðun sem ekki væri til lykta leidd, einnig lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt þeim lagaskilningi SÍ sem lægi til grundvallar þeirri afstöðu hans að telja bæri lánssamninginn til aflandskrónueigna. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins samkvæmt því staðfestur.

Hæstiréttur birt 12. maí 2017

211/2017

Rask ehf (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir hrl)

R ehf. höfðaði mál á hendur SÍ og gerði þá kröfu að ógilt yrði ákvörðun SÍ um að tilteknir lánssamningar á milli R ehf. og B Corp. teldust til aflandskrónueigna í skilningi laga nr. 37/2016 um meðferð krónueigna sem háðar eru sérstökum takmörkunum. Fólst m.a. í samningunum að B Corp. framseldi R ehf. kröfur sína á hendur K ehf. samkvæmt nauðasamningi síðastgreinds félags. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á grundvelli 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem fyrir lægi að gjalddagi umræddra lánssamninga væri ekki fyrr en í júní 2024, en óvíst væri hvort, og þá að hvaða marki, gjaldeyristakmarkanir myndu gilda um umrædd réttindi þá. Hugsanlegir hagsmunir R ehf. af úrlausn um afstöðu SÍ væru því svo fjarlægir og háðir svo mikilli óvissu að kröfugerð hans í málinu yrði í reynd jafnað til beiðni um lögfræðilegt álit. Í dómi Hæstaréttar var bent á að R ehf. hefði einnig höfðað mál á hendur SÍ til ógildingar á stjórnvaldsákvörðun SÍ um stjórnvaldssekt sem reist hefði verið á því að umrætt framsal B Corp. á kröfum sínum í K ehf. til R ehf. hafi farið í bága við ákvæði laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Fæli sú málshöfðun í sér að freistað væri að hnekkja þeim lagagrundvelli sem ákvörðunin væri reist á. Hins vegar hefði R ehf. ekki gert viðhlítandi grein fyrir því að hann hefði, þrátt fyrir fyrri málshöfðun sem ekki væri til lykta leidd, einnig lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt þeim lagaskilningi SÍ sem lægi til grundvallar þeirri afstöðu hans að telja bæri lánssamningana til aflandskrónueigna. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins samkvæmt því staðfestur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 24. apríl 2017

E-2872/2016

Lykilorð: Önnur mál.

Ekki var talið að K ehf. hefði verið skylt að inna greiðslu samkvæmt nauðasamningi af hendi til P ehf. [R ehf.] við þær aðstæður að Seðlabanki Íslands hafði látið uppi þá afstöðu að greiðslan kynni að fara í bága við gildandi reglur um gjaldeyrismál og hafið rannsókn á þeim grundvelli.

Hæstiréttur birt 23. mars 2017

432/2016

Ursus ehf (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Eignasafni Seðlabanka Íslands ehf og Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir hrl, Einar Páll Tamimi hdl, 3. prófmál, Steinar Þór Guðgeirsson hrl, Ólafur Hvanndal Ólafsson hdl, 1. prófmál)

Ágreiningur aðila laut að því hvort U ehf. ætti rétt til skaðabóta vegna missis hagnaðar af því að ekki kom til kaupa hans á hlutum í S hf. í samræmi við samkomulagi við E ehf. árið 2010. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var talið að U ehf. hefði ekki tekist að færa sönnur á því að þeir sem komið hefðu að samkomulaginu fyrir hönd E ehf. hefðu haft umboð til þess að rita undir endanlegan kaupsamning um sölu hlutanna. Þá var litið svo á að U ehf. hefði af fúsum og frjálsum vilja tekið ákvörðun um að segja sig frá söluferlinu áður en bindandi kaupsamningur var gerður. Var því ekki fallist á með U ehf. að S og E ehf. hefðu sammælst um að standa ekki við samkomulagið. Voru S og E ehf. sýknuð af kröfum U ehf.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 3. mars 2017

E-767/2017

verið kröfu þeirra um að fram færi lögreglurannsókn á því hvort æðstu, embættismenn Seðlabanka Íslands hefðu gerst brotlegir við 148. gr. almennra, hegningarlaga nr. 19/1940 um rangar sakargiftir. Var krafan um lögreglurannsókn og á því byggð að Seðlabanki Íslands hefði haustið 2009 sakað umrædda menn um brot gegn reglum nr. 1130/2008 um gjaldeyrismál þótt æðstu embættismönnum bankans, hefði verið ljóst frá öndverðu að reglurnar hefðu ekki hlotið lögáskilið, samþykki ráðherra og væru því ógild refsiheimild. Seðlabanki Íslands hefði enn, fremur látið það viðgangast að fram færi tímafrek lögreglurannsókn, þar sem og beitt hefði verið ýmsum þvingunaraðgerðum gegn stefnda, og að gefin væri út

Felld var úr gildi ákvörðun ríkissaksóknara um að staðfesta þá ákvörðun lögreglustjóra að hafna kröfu X um lögreglurannsókn á ætluðum brotum æðstu embættismanna Seðlabanka Íslands gegn 148. gr. almennra hegningarlaga (rangar sakargiftir).

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 29. september 2016

E-2995/2016

Ákvörðun Seðlabanka Íslands um að leggja stjórnvaldssekt á S hf. var felld úr gildi með vísan til þess að S hf. hafði verið tilkynnt um að máli félagsins hjá bankanum væri lokið og hefði bankinn ekki með neinum hætti sýnt fram á við meðferð málsins á hvaða grundvelli heimilt hefði verið að taka mál stefnanda upp að nýju með vísan til ákvæða 24. gr. stjórnsýslulaga eða almennra reglna stjórnsýsluréttar, eins og þær horfðu við rannsókn mála og töku ákvarðana um refsikennd viðurlög á grundvelli þeirra heimilda sem stjórnvöldum eru veittar með lögum.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. september 2016

E-2877/2016

aðalmeðferð 14. júní sl. Stefnandi er P153 ehf., Öldugötu 4, Reykjavík. Stefndu eru Seðlabanki Íslands, Kalkofnsvegi 1, Reykjavík og fjármála- og efnahagsráðherra fyrir hönd íslenska ríkisins, Arnarhváli, Reykjavík gegn stefnda, Seðlabanka Íslands, gerir stefnandi aðallega þá kröfu að ógilt verði sú ákvörðun hans 19. ágúst, 2016 að leggja á stefnanda stjórnvaldssekt að fjárhæð 24.200.000 krónur, en til, vara, að ákvörðuninni verði breytt á þann veg að fjárhæð sektarinnar verði, lækkuð stórkostlega. Gegn stefnda íslenska ríkinu gerir stefnandi þá kröfu að, honum verði gert að greiða stefnanda 25.270.178 krónur auk dráttarvaxta og samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23

Stjórnvaldssekt sem Seðlabanki Íslands lagði á einkahlutafélagið P vegna brota á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál, með síðari breytingum, var felld niður.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. september 2016

E-2876/2016

aðalmeðferð 14. júní sl. Stefnandi er Rask ehf., Lágmúla 7, Reykjavík. Stefndu eru Seðlabanki Íslands, Kalkofnsvegi 1, Reykjavík og fjármála- og efnahagsráðherra fyrir hönd íslenska ríkisins, Arnarhváli, Reykjavík gegn stefnda, Seðlabanka Íslands, gerir stefnandi aðallega þá kröfu að ógilt verði sú ákvörðun hans 19. ágúst, 2016 að leggja á stefnanda 75 milljóna króna stjórnvaldssekt, en til vara, að, ákvörðuninni verði breytt á þann veg að fjárhæð sektarinnar verði lækkuð, stórkostlega. Gegn stefnda íslenska ríkinu gerir stefnandi þá kröfu að honum og verði gert að greiða stefnanda 78.160.034 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1

Stjórnvaldssekt sem Seðlabanki Íslands lagði á einkahlutafélagið R vegna brota á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál, með síðari breytingum, var felld niður.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. september 2016

E-2874/2016

Lykilorð: Önnur mál.

Ekki var talið að K ehf. hefði verið skylt að inna greiðslu samkvæmt nauðasamningi af hendi til P ehf. [R ehf.] við þær aðstæður að Seðlabanki Íslands hafði látið uppi þá afstöðu að greiðslan kynni að fara í bága við gildandi reglur um gjaldeyrismál og hafið rannsókn á þeim grundvelli.

Hæstiréttur birt 25. ágúst 2014

469/2014

Sérstakur (Ólafur Þór Hauksson saksóknari) gegn X, Y, Ý, Z, Þ, Æ, Ö, A, Á, B, C, D, Ð, E, É, F, G, H, I, Í, J, K, L, M, N, O, Ó, P, Q, R, S, T, U, Ú, V, Xx, Yy, Ýý, Zz, Þþ, Ææ og Öö (Garðar Guðmundur Gíslason hdl)
Lykilorð: Kærumál. Haldlagning.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X o.fl. um að aflétt yrði haldi S á gögnum í eigu X o.fl., þau afhent félögunum og afritum gagnanna eytt.

Hæstiréttur birt 15. júlí 2014

429/2014

Ákæruvaldið (Finnur Þór Vilhjálmsson aðstoðarsaksóknari) gegn X (Grímur Sigurðsson hrl), Y (Reimar Snæfells Pétursson hrl), Z (Karl Axelsson hrl) og Þ (Arnar Þór Stefánsson hrl)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X o.fl. um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tiltekin atriði í tengslum við rekstur máls ákæruvalds á hendur þeim vegna ætlaðra brota gegn ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál.

Hæstiréttur birt 4. apríl 2014

206/2014

Ákæruvaldið (Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari) gegn X (Grímur Sigurðsson hrl), Y (Reimar Snæfells Pétursson hrl), Z (Karl Axelsson hrl) og Þ (Arnar Þór Stefánsson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákæru á hendur X, Y, Z og Þ var vísað frá dómi. Með dómi Hæstaréttar var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Talið var að ákæran uppfyllti skilyrði c. liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verknaðarlýsing hennar væri fullnægjandi enda yrði ekki gerð sú krafa að lýst væri sérstaklega samkynja eða eðlislíkum brotum í framhaldandi röð þegar um væri að ræða framhaldsbrot. Yrði heldur ekki að lýsa sérstaklega þætti hvers varnaraðila þegar byggt væri á því að þeir hefðu haft með sér samverknað.

Hæstiréttur birt 31. mars 2014

207/2014

Elías Víðisson (Sigurvin Ólafsson hdl) gegn Íslandsbanka hf (Stefán A. Svensson hrl)

E höfðaði mál gegn Í hf. og krafðist meðal annars viðurkenningar á því að nánar tiltekið veðskuldabréf sem hann hafði gefið út hafi verið bundið ólögmætri gengistryggingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að heimild til að krefjast í einkamáli viðurkenningardóms væri samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 háð því skilyrði að stefnandi hefði lögvarða hagsmuni af því að skorið yrði úr um tilvist eða efni viðkomandi réttinda eða réttarsambands. Til þess að þessu skilyrði væri fullnægt fyrir höfðun máls til öflunar viðurkenningardóms væri óhjákvæmilegt að stefnandi bæri skýrlega fyrir sig í stefnu málsástæður um að lögvarðir hagsmunir væru af nánar tilgreindum ástæðum fyrir hendi. Sóknaraðili hefði ekki gert viðhlítandi grein fyrir þessu í stefnu og yrði ekki bætt úr þeim annmarka undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti. Yrði því staðfest niðurstaða héraðsdóms um frávísun málsins.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. febrúar 2014

E-2361/2013

Elías Víðisson (Sigurvin Ólafsson hdl) gegn Íslandsbanka hf (Magnús Fannar Sigurhansson hdl)

Viðurkenningarkröfu stefnanda um ólögmæta gengistryggingu húsnæðisláns var vísað frá dómi með vísan til þess að stefnandi var ekki talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að fá kröfuna dæmda. Stefndi var sýknaður af öðrum kröfum stefnanda.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 20. nóvember 2013

K-4/2013

Applicon ehf (Hjördís Halldórsdóttir hrl) gegn embætti sérstaks saksóknara (Finnur Þór Vilhjálmsson hdl)

Sóknaraðili bar undir héraðsdóm synjun sýslumanns á því að leggja lögbann við því að varnaraðili notaði tilgreind viðskiptamannakerfi sóknaraðila og að varnaraðila yrði gert að eyða þeim afritum kerfanna sem hann hefði undir höndum, þ. á m. frumkóða þeirra. Sóknaraðili krafðist þess að ákvörðunin yrði felld úr gildi og að lagt yrði fyrir sýslumann að leggja á lögbann samkvæmt framansögðu. Málið var flutt í einu lagi um kröfu varnaraðila um frávísun og um efniskröfur aðila. Frávísun málsins var hafnað. Dómurinn taldi að notkun varnaraðila á umræddum hugbúnaði væri hluti af lögreglurannsókn og bryti ekki gegn höfundarétti sóknaraðila og að ekki hefði verið gengi lengra með notkun hugbúnaðarins en nauðsyn krefði. Þá var talið ósannað að starfsmenn Seðlabanka Íslands hefðu ,,hakkað" sig inn í hugbúnaðinn. Var kröfum sóknaraðila því hafnað og ákvörðun sýslumanns staðfest.

Hæstiréttur birt 8. október 2013

408/2013

Ákæruvaldið (Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari) gegn X (Grímur Sigurðsson hrl), Y (Reimar Snæfells Pétursson hrl), Z (Karl Axelsson hrl) og Þ (Arnar Þór Stefánsson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar ákæruvaldinu var í sakamáli á hendur X o.fl. heimilað að leggja fram hluta skjalaskrár og leiða A fyrir dóm sem vitni. Skjölin sem um var að ræða voru tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins, svar bankans við beiðni ákæruvaldsins, afrit af tölvupóstsamskiptum X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu. Í málinu reyndi á hvort ákæruvaldinu væri óheimilt að leggja fram fyrrgreind skjöl á grundvelli 4. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. mgr. 119. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar var talið að líta yrði svo á að undir b. lið síðastgreindrar málsgreinar gætu fallið einka-, fjárhags- og viðskiptamálefni einstaklinga jafnt sem lögpersóna, að því tilskyldu að þeim sérfræðingum sem heyrðu undir ákvæðið hefði verið trúað fyrir slíkum upplýsingum í starfi þeirra. Af síðastefndu leiddi að ákvæðið ætti ekki við væri manni trúað fyrir upplýsingum utan starfs hans sem sérfræðings, til dæmis af vini eða vandamanni. Þá var í dómi réttarins meðal annars vísað til þess að við skýringu ákvæðisins, sem fæli í sér undantekningu frá vitnaskyldu, yrði að líta til þess að því sé ætlað að vernda trúnaðarsamband sérfræðings og skjólstæðings sem til hans leitar þannig að skjólstæðingurinn geti almennt treyst því að upplýsingar, sem hann láti sérfræðingnum í té um einkamálefni sín, verði ekki síðar notaðar gegn honum í sakamáli án hans vilja. Talið var að tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins og svar bankans við beiðni ákæruvaldsins fælu ekki í sér trúnaðarupplýsingar í merkingu b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008. Þá yrði ekki talið að X o.fl. hefðu leitað ráðgjafar hjá A sem lögmanni, heldur sem lögfræðingi með sérþekkingu á reglum um gjaldeyrisviðskipti. Litið var svo á að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu heyrðu undir undanþágu frá vitnaskyldu með vísan til eðlis og umfangs þeirrar ráðgjafar er A hefði veitt X o.fl., enda hefðu þeir eins og atvikum málsins var háttað mátt líta svo á með réttu að viðlíka trúnaðarskylda fylgdi samskiptum þeirra við A og um væri að ræða samskipti við lögmann, þannig að þeir gætu almennt treyst því að upplýsingarnar sem þeir trúðu A fyrir yrðu ekki síðar notaðar gegn þeim í sakamáli án vilja þeirra. Ekki yrði séð að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu gætu skipt sköpum um niðurstöðu málsins og því var ákæruvaldinu synjað um að leggja fram þau skjöl. Loks var talið að A yrði ekki leidd sem vitni án leyfis X o.fl. sökum fyrirmæla b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008.

Hleð fleiri dómum…