Dómstólaleit

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu J um að fjármálafyrirtækinu Í hf. yrði gert að leggja fram nánar nánar tiltekin gögn í máli sem Í hf. höfðaði á hendur J.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar ákæruvaldinu var í sakamáli á hendur X o.fl. heimilað að leggja fram hluta skjalaskrár og leiða A fyrir dóm sem vitni. Skjölin sem um var að ræða voru tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins, svar bankans við beiðni ákæruvaldsins, afrit af tölvupóstsamskiptum X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu. Í málinu reyndi á hvort ákæruvaldinu væri óheimilt að leggja fram fyrrgreind skjöl á grundvelli 4. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. mgr. 119. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar var talið að líta yrði svo á að undir b. lið síðastgreindrar málsgreinar gætu fallið einka-, fjárhags- og viðskiptamálefni einstaklinga jafnt sem lögpersóna, að því tilskyldu að þeim sérfræðingum sem heyrðu undir ákvæðið hefði verið trúað fyrir slíkum upplýsingum í starfi þeirra. Af síðastefndu leiddi að ákvæðið ætti ekki við væri manni trúað fyrir upplýsingum utan starfs hans sem sérfræðings, til dæmis af vini eða vandamanni. Þá var í dómi réttarins meðal annars vísað til þess að við skýringu ákvæðisins, sem fæli í sér undantekningu frá vitnaskyldu, yrði að líta til þess að því sé ætlað að vernda trúnaðarsamband sérfræðings og skjólstæðings sem til hans leitar þannig að skjólstæðingurinn geti almennt treyst því að upplýsingar, sem hann láti sérfræðingnum í té um einkamálefni sín, verði ekki síðar notaðar gegn honum í sakamáli án hans vilja. Talið var að tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins og svar bankans við beiðni ákæruvaldsins fælu ekki í sér trúnaðarupplýsingar í merkingu b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008. Þá yrði ekki talið að X o.fl. hefðu leitað ráðgjafar hjá A sem lögmanni, heldur sem lögfræðingi með sérþekkingu á reglum um gjaldeyrisviðskipti. Litið var svo á að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu heyrðu undir undanþágu frá vitnaskyldu með vísan til eðlis og umfangs þeirrar ráðgjafar er A hefði veitt X o.fl., enda hefðu þeir eins og atvikum málsins var háttað mátt líta svo á með réttu að viðlíka trúnaðarskylda fylgdi samskiptum þeirra við A og um væri að ræða samskipti við lögmann, þannig að þeir gætu almennt treyst því að upplýsingarnar sem þeir trúðu A fyrir yrðu ekki síðar notaðar gegn þeim í sakamáli án vilja þeirra. Ekki yrði séð að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu gætu skipt sköpum um niðurstöðu málsins og því var ákæruvaldinu synjað um að leggja fram þau skjöl. Loks var talið að A yrði ekki leidd sem vitni án leyfis X o.fl. sökum fyrirmæla b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008.

X var sakfelldur í héraði fyrir brot gegn ákvæðum laga um ávana- og fíkniefni og brot gegn áfengis- og umferðarlögum. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að ekki hefði verið gætt ákvæða 4. mgr. 156. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála við birtingu ákæru. Þá hefði hvorki verið bókað í þingbók að X hefði verið gefinn kostur á að fá skipaðan verjanda við meðferð málsins í héraði né verið kynnt gögn þess. Þessi atriði vörðuðu grundvallarréttindi sakaðs manns og væru forsenda þess að hann fengi notið réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og b. og c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sbr. lög nr. 62/1994. Af þessum sökum ómerkti Hæstiréttur hinn áfrýjaða dóm og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar. Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 30. júní 2011 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni slitastjórnar L hf. um að endurskoðandinn V yrði kvaddur fyrir héraðsdóm til skýrslugjafar vegna slitameðferðar L hf. og honum gert skylt að afhenda tiltekin vinnugögn. Hæstiréttur taldi að V væri skylt að gefa skýrslu fyrir héraðsdómi vegna slitameðferðar L hf. samkvæmt 81. og 82. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Um kröfu L hf. um afhendingu gagna segir meðal annars í dómi Hæstaréttar að kröfunni væri beint að V einum, en ekki endurskoðunarfélaginu sem V starfaði hjá. Krafa L hf. væri víðtækari en svo að V gæti einn uppfyllt hana þótt á honum hvíldi skylda samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 21/1991. Með þessum fyrirvara var V gert að láta L hf. í té vinnugögn vegna starfa hans í þágu félagsins.

X var ákærður fyrir líkamsárás, sbr. 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ráðist á A með höggum og spörkum, slegið hann með hnúajárni nokkrum sinnum í andlit og í nokkur skipti sparkað í höfuð hans þar sem hann lá á gólfinu, með þeim afleiðingum að hann hlaut meðal annars nefbrot, tannbrot, mar, bólgur og skurði á höfði og beinbrot á fingri. X neitaði sök og A neitaði að bera vitni um málsatvik við meðferð málsins í héraði. Í héraði var X sakfelldur á grundvelli skýrslu A hjá lögreglu, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur vísaði til ófullnægjandi rannsóknar og meðferðar málsins í héraði og taldi að ákæruvaldið hefði ekki fært fram fullnægjandi sönnun fyrir dómi fyrir sekt ákærða og var hann því sýknaður.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Í hf. og N gegn Í var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust Í hf. og N skaðabóta úr hendi Í vegna missis hagnaðar er Í hafnaði tilboði þeirra í tiltekið verk. Í héraðsdómi var talið að Í hf. og N byggju báðir yfir upplýsingum sem máli skiptu og ætla mættu að væru til þess fallnar að styðja við kröfur þeirra og málatilbúnað. Hefði þeim verið í lófa lagið að afla þeirra gagna og leggja fram. Það hafi Í hf. og N á hinn bóginn ekki gert heldur byggt mál sitt á fyrirliggjandi gögnum sem dómurinn taldi ófullnægjandi til þess að efnisdómur yrði lagður á málið. Hæstiréttur taldi rök þau sem héraðsdómur lagði til grundvallar niðurstöðu sinni snerta efnisúrlausn málsins en ekki geta leitt til frávísunar þess frá dómi. Var hann kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu X um að ákæruvaldið yrði skyldað til að afhenda verjanda hans tiltekna skýrslu. Talið var að ákæruvaldið hafi haft skýrsluna í vörslu sinni í þrjá mánuði og ekkert aðhafst til að sýna fram á að efni skýrslunnar varði ekki það sakarefni sem beinist að X. Var því fallist á að ákæruvaldinu væri skylt að afhenda verjanda X skýrsluna og hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærumál. Gögn. Úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi. Ákæruvaldið kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þess um að skýrsla vegna rannsóknar á ökuhraða bifreiðar, þegar hún lenti í umferðaróhappi, yrði lögð fram í sakamáli. Talið var að ekki yrði séð að lög stæðu til þess að meina ákæruvaldinu að leggja fram skýrsluna sem gagn sem þýðingu kynni að hafa við efnisniðurstöðu málsins. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

V kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum hans um að S yrði gert að aflétta haldi á átján tilgreindum gögnum, sem tekin voru við húsleit hjá V, og að öllum afritum sem tekin voru af gögnunum yrði sannarlega eytt. Í dómi Hæstaréttar segir að kröfur V snúi í reynd að því einu að S verði gert að eyða afritum gagnanna. Samkvæmt 2. mgr. 102. gr., sbr. 3. mgr. 69. gr. laga nr. 88/2008 sé V heimilt að leita úrlausnar dómstóla um þá kröfu. Fram kemur að V hafi í málatilbúnaði sínum rökstutt í einstökum liðum að umrædd gögn varði ekki efnisatriði rannsóknar S. Hefði því S ekkert verið að vanbúnaði að taka rökstudda afstöðu til þess hvort aðrar rannsóknarnauðsynjar gæti staðið til þess að S fengi haldið afritum þessara gagna að einhverju leyti eða öllu. Var krafa V um eyðingu gagnanna því tekin til greina.

X, Y, Z og Þ ehf. voru ákærð fyrir skattalagabrot. Þau kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þeirra um að ákæruvaldinu yrði gert skylt að afhenda verjendum þeirra gögn málsins að nýju í samræmi við skilyrði laga um meðferð sakamála, þannig að þar verði engin óviðkomandi gögn að finna, að ákæranda verði gert skylt að tilgreina hvaða gögn málsins heyri undir hvern lið ákæru og hvaða gögn málsins heyri undir hvert ákærðu. Málinu var vísað frá Hæstarétti þar sem kæruheimild skorti.

X var laus úr gæsluvarðhaldi er kæra á gæsluvarðhaldsúrskurði héraðsdóms barst Hæstarétti. Var þeim þætti málsins er laut að gæsluvarðhaldinu því vísað frá Hæstarétti. Fallist var á að S væri heimilt að synja verjanda X um aðgang að framburðarskýrslu kæranda, en þó ekki lengur en til fimmtudagsins 28. ágúst 2008.

Kærumál. Rannsóknarathafnir. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. Gögn. A fann á bifreið sinni svokallaðan eftirfararbúnað, sem hann taldi í eigu L. Leitaði hann úrlausnar dómstóla um lögmæti rannsóknarathafna sem hann taldi beint gegn sér, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. Í dómi 8. febrúar 2008 var L gert að láta af umræddri rannsóknaraðgerð. Í því máli sem hér var til úrlausnar hafði héraðsdómari vísað frá dómi kröfu A um að verjanda hans yrði veittur aðgangur að rannsóknargögnum. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun aðalkröfu A staðfestur en lagt fyrir héraðsdómara að taka varakröfu hans til efnismeðferðar. Tekið var fram að skipun verjanda hefði fallið niður við uppkvaðningu fyrrnefnds dóms Hæstaréttar en ekki talið loku fyrir það skotið að hann kynni að eiga aðgang að gögnunum sem talsmaður A. Það heyrði hins vegar til efnisúrlausnar máls að skera úr um það hvort veita ætti slíkan aðgang.

Hafnað var kröfu L um að verjanda X yrði í fimm vikur synjað um aðgang að rannsóknargögnum opinbers máls, sem beindist gegn honum.

Kærumál. Gögn. Verjandi. Frávísun máls frá Hæstarétti. X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem kröfu hans um að R væri skylt að afhenda verjanda hans endurrit allra gagna, sem R hefði aflað eða honum hefðu borist vegna rannsóknar opinbers máls, sem beindist að X og hefðu verið í vörslum R í meira en þrjár vikur, var vísað frá dómi. Upplýst var að R hafði eftir að X kærði úrskurð héraðsdómara til Hæstaréttar afhent verjanda hans endurrit allra gagna sem vörðuðu það sakarefni sem þegar hefði verið beint að skjólstæðingi hans. Var málinu því vísað frá Hæstarétti, sbr. 4. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

L fór fram á að héraðsdómari framlengdi í þrjár vikur frest hans til að synja verjanda X um aðgang að rannsóknargögnum varðandi opinbert mál sem beindist að X, sbr. b. lið 1. mgr. 74. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Féllst héraðsdómur á kröfu L en tók ekki afstöðu til kröfu um skýrslutöku af X og var ekkert bókað um hvenær hún skyldi fara fram. Í Hæstarétti var tekið fram að L hefði ekki leitt X og aðra grunaða í málinu fyrir dómara til að gefa skýrslu. Nægði L ekki að vísa til þess að í ljósi stöðu málsins væri ekki enn tímabært að leiða X fyrir dóm til skýrslugjafar. Var kröfu L um framlengingu frestsins því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest, meðal annars með vísan til umfangs málsins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna úrskurðarins.

Gæslufanginn X krafðist þess að lögregla afhenti verjanda hans öll gögn, sem vörðuðu rannsókn máls er beindist gegn honum, þar með talin endurrit símhlerana. Héraðsdómari hafnaði kröfum X um afhendingu gagna yngri en þriggja vikna en taldi að lögreglu væri skylt að afhenda verjanda X endurrit símhlerana, eldri en þriggja vikna, sem vörðuðu X. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna.

Kærður var úrskurður héraðsdómara þar sem fallist var á kröfu lögreglustjóra um skýrslutöku yfir X fyrir dómi og framlengingu frests, til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls, í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest með vísan til forsendna úrskurðarins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara um að framlengja í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991, frest til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls sem beinist að honum. Í ákvæðinu eru fyrirmæli um töku skýrslu fyrir dómi af sakborningi eða vitni á meðan á rannsókn opinbers máls stendur. Samkvæmt því getur dómari framlengt frest til að synja verjanda um aðgang að rannsóknargögnum þegar lögregla hefur leitað eftir töku slíkrar skýrslu. Ekki var upplýst að leitað hefði verið eftir því að skýrsla samkvæmt heimild í umræddu ákvæði hefði verð tekin né að slík skýrslutaka væri áformuð og var því talið að ekki væri heimilt að synja verjanda X um aðgang að gögnum á grundvelli ákvæðisins.

Kærður var úrskurður héraðsdómara um að framlengja í þrjár vikur, á grundvelli b. liðar 1. mgr. 74. gr. a. laga nr. 19/1991, frest til að synja verjanda X um aðgang að gögnum varðandi rannsókn opinbers máls sem beinist að honum. Í ákvæðinu eru fyrirmæli um töku skýrslu fyrir dómi af sakborningi eða vitni á meðan á rannsókn opinbers máls stendur. Samkvæmt því getur dómari framlengt frest til að synja verjanda um aðgang að rannsóknargögnum þegar lögregla hefur leitað eftir töku slíkrar skýrslu. Ekki var upplýst að leitað hefði verið eftir því að skýrsla samkvæmt heimild í umræddu ákvæði hefði verð tekin né að slík skýrslutaka væri áformuð og var því talið að ekki væri heimilt að synja verjanda X um aðgang að gögnum á grundvelli ákvæðisins.