G taldi sig eiga nánar tilteknar kröfur á hendur Þ í tengslum við uppgjör á fasteign sem þau áttu að jöfnu. G gerði einkum kröfu um að Þ endurgreiddi honum helming útlagðs rekstrarkostnaðar vegna fasteignarinnar á árunum 2016 til 2022. Í héraði var Þ gert að greiða G samtals 437.804 krónur vegna fasteignagjalda, vatns- og frá- veitugjalda sem og rafmagnskostnaðar á tímabilinu 6. október 2018 til 18. mars 2022 en hluti kostnaðarins var talinn fyrndur. Héraðsdómur taldi aðra kostnaðarliði ekki sannaða. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að Þ hefði með tölvupósti 27. maí 2021 viðurkennt greiðsluskyldu sína að því er varðar rekstrarkostnað fasteignarinnar og að fyrningu hefði þar með verið slitið, sbr. 14. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Þá taldi Landsréttur jafnframt sannað, eftir framlagningu gagna af hálfu G, að hann hefði greitt brunatryggingu og hússjóðsgjöld vegna fasteignarinnar. Var Þ því gert að greiða G samtals 1.382.256 krónur fyrir tímabilið 27. maí 2017 til 18. mars 2022 og málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.
K og J höfðuðu upphaflega mál gegn Húsasmiðjunni ehf., HF ehf. og IC og kröfðust skaðabóta vegna galla á gluggum og hurðum sem keyptar voru haustið 2006 og komið fyrir í einbýlishúsi þeirra um áramótin 2006 og 2007. Með dómi héraðsdóms var Húsasmiðjan ehf. sýknuð vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en HF ehf. og IC var gert að greiða K og J óskipt 6.640.000 krónur í skaðabætur vegna galla á hinum selda búnaði. Óumdeilt var að hinn keypti búnaður hefði ekki haft þá eiginleika sem áskilinn var og teldist gallaður í skilningi 16. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Reisti HF ehf. kröfu sína um sýknu annars vegar á því að krafa K og J væri fyrnd og hins vegar á því að þau hefðu með tómlæti fyrirgert rétti sínum til bóta. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að HF ehf. hefði með framkomu sinni ítrekað gefið K og J til kynna að félagið viðurkenndi að þau ættu rétt á að fá tjón sitt bætt. Með viðurkenningu HF ehf. hefði fyrningu verið slitið og kom ekki til þess að nýir fyrningarfrestir liðu undir lok áður en málið var höfðað fyrir dómstólum. Krafa K og J á hendur IC var reist á því að félagið hefði sem framleiðandi hins gallaða búnaðar veitt tíu ára ábyrgð á búnaðinum. Í dómi Landsréttar kom fram að upphaf ábyrgðartímans miðaðist við 1. október 2006 en þá barst búnaðurinn seljanda í síðasta lagi. Í maí 2010 hefði kvörtun verið komið á framfæri við IC vegna þriggja eininga, en ekki yrði séð að fjögurra ára fyrningarfresti hefði verið slitið með viðurkenningu IC. Þá hefði kröfu sem var reist á því að allur búnaðurinn hefði verið gallaður ekki komið á framfæri við IC fyrr en eftir að ábyrgðartíminn var liðinn undir lok. Að þessu virtu var IC sýknað en niðurstaða héraðsdóms staðfest um að HF ehf. yrði gert að greiða K og J bætur vegna galla á hinum selda búnaði.
B höfðaði mál gegn L og krafðist viðurkenningar á því að L væri skylt að endurreikna lán vegna tveggja nánar tilgreindra skuldabréfa sem gefin voru út árið 2002 og 2008, með hliðsjón af því að vextir og verðbætur afborgana sem hefðu verið eldri en fjögurra ára á nánar tilgreindum dögum í desember 2016 væru fyrndar. B hafði fengið samþykkt frumvarp að nauðasamningi til greiðsluaðlögunar í janúar 2010 sem eldra skuldabréfið féll undir. Þá komst á tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna í febrúar 2010 sem yngra skuldabréfið féll undir. Þegar umrædd úrræði komust á voru engar afborganir skuldabréfanna fallnar í gjalddaga. Fékk L greitt samkvæmt nauðasamningi til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins til 1. nóvember 2011 en engar greiðslur bárust vegna yngra skuldabréfsins frá því tímabundin greiðsluaðlögun komst á. B var veitt heimilt til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 en með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í nóvember 2016 var ákvörðun umboðsmanns skuldara um að fella niður greiðsluaðlögunarumleitanirnar staðfest. Þá reiknaði L upp lán B og hóf hann að greiða af lánunum að nýju í janúar 2017. Í dómi Landsréttar kom fram að nauðasamningur til greiðsluaðlögunar vegna eldra skuldabréfsins og tímabundin greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna vegna yngra skuldabréfsins hefðu verið í gildi þegar B var veitt heimild til að leita greiðsluaðlögunar. Því var skuld B ekki gjaldkræf þegar heimildin var veitt, þrátt fyrir að greiðslufall samkvæmt umræddum nauðasamningi vegna eldra skuldabréfsins hefði orðið eftir 1. nóvember 2011 og ekkert hefði fengist greitt upp í yngra skuldabréfið frá gildistöku samningsins. Þegar umboðsmaður skuldara veitti B heimild til að leita greiðsluaðlögunar í mars 2012 hófst tímabundin frestun greiðslna þar sem L var samkvæmt a-lið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga óheimilt að krefjast eða taka við greiðslu á kröfum sínum. Strax í kjölfar þess að greiðsluaðlögunarumleitanir B voru felldar niður var skuld hans reiknuð út og honum kynnt staða hennar ásamt vöxtum og verðbótum en B hóf greiðslu hennar í janúar 2017. Með þessum afborgunum og beinum viðurkenningum á skuldastöðu sinni rauf B fyrningu krafna um vexti og verðbætur. Var L því sýknaður af kröfum B.
A höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja. Annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af B og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum B á kaupleigusamningi. B hélt því fram að endurkrafa A væri fyrnd og jafnframt að samningur B um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur B. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að B hefði síðast greitt af veðskuldabréfinu 24. apríl 2013 og af kaupleigusamningnum 29. nóvember 2013. Við það tímamark hefði hafist 10 ára fyrningarfrestur krafnanna samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Hefðu þær því verið ófyrndar við höfðun málsins 15. júlí 2021. Þá var ekki fallist á það með B að eftirgjöf nefndra fjármálafyrirtækja á kröfum á hendur honum á grundvelli samnings um greiðsluaðlögun leiddi til þess að A ætti ekki endurkröfu á hendur honum fyrir samsvarandi fjárhæð og hún hafði greitt á grundvelli ábyrgðarskuldbindinga sinna, enda nyti sú krafa verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Voru kröfur A því teknar til greina.
Stefnda var dæmd til greiðslu hluta fjárhæðar dómkrafna stefnanda vegna sameiginlegs rekstrarkostnaðar fasteignar sem þau áttu til helminga og stefnandi hafði greitt. Sýknað var af hluta kröfuliðarins um rekstrarkostnað fasteignarinnar sem stefnda taldist ekki hafa fallið frá mótbárum um að gögn skorti fyrir þeim hluta. Sýknað var af kröfu um greiðslu 10% söluandvirðis vegna meints láns föður stefnanda til kaupa fasteignarinnar og kröfum stefnanda um greiðsluþátttöku í útlögðum og áföllnum kostnaði af rekstri dómsmáls stefnanda gegn banka þeim sem veð átti skv. veðskuldabréfi í fasteigninni, var vísað frá dómi án kröfu.
Hafnað var kröfum stefnanda sem lutu að því að viðurkennt væri að vextir og verðbætur á skuldum hans væru fyrnd. Talið var að stefnandi hefði viðurkennt kröfuna og rofið fyrningu með því að greiða inn á þær.
Í málinu krafðist Í hf. viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi H ohf. og S ehf. á þeim grundvelli að þeir síðarnefndu hefðu ekki gætt að því við framsal á byggingarreitum 1 og 2 á lóðinni að Austurbakka 2 í Reykjavík í apríl og ágúst 2013 að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt nánar tilgreindum rammasamningi 9. mars 2006. Hefði það leitt til þess að áðurgreindur réttur Í hf. var ekki virtur við byggingu bílakjallara á þeirri fasteign sem dómkröfur Í hf. lutu að. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 30. október 2019 í máli nr. 18/2019 fælust í rétti Í hf. til verktöku samkvæmt rammasamningnum kröfuréttindi í gagnkvæmu skuldarsambandi. Þá var talið að S ehf. hefði í því dómsmáli sem lauk með áðurgreindum dómi Hæstaréttar viðurkennt að hafa tekist á herðar þá skuldbindingu gagnvart Í hf. að virða rétt hans til verktökunnar og að sú viðurkenning byndi hann einnig í þessu máli, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa Í hf. hefði stofnast fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og samkvæmt 28. gr. þeirra laga giltu því um hana ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var fallist á með Í hf. að vanefnd H ohf. og S ehf. á þeim skyldum sínum að tryggja rétt Í hf. til verktöku við sölu á reitunum til þriðja aðila, sem ekki var bundinn af sömu skuldbindingu, hafi fyrst komið til við sölu S ehf. á byggingarreitunum í apríl og ágúst 2013. Málið hefði verið höfðað með áritun á stefnu 24. apríl 2020 og teldist krafa Í hf. því ekki fyrnd, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905. Við framangreinda sölu hefði ekki verið gætt að því að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt rammasamningnum 9. mars 2006 og að Í hf. samþykkti skuldaraskiptin. Hefði því ekki orðið af skuldskeytingu og leiddi það til þess að réttindi Í hf. samkvæmt samningnum hefðu farið forgörðum. Á tjóni sem af því hlaust bæru H ohf. og S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart Í hf. Var því fallist á ofangreinda kröfu Í hf. um viðurkenningu á bótaskyldu H ohf. og S ehf.
Stefndi var dæmdur til að endurgreiða stefnanda fjárhæð sem hún innti af hendi til tveggja fjármálafyrirtækja annars vegar sem veðþoli samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af stefnda og hins vegar sem ábyrgðarmaður á fullum efndum stefnda á kaupleigusamningi.
Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var K sakfelldur fyrir tvö manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 16 ár. Árið 2017 var mál K endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindum brotum með dómi Hæstaréttar 2018. K höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist K skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum K sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Þar sem K hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laganna fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni K talin uppfyllt. Ekki var talið að háttsemi K við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði leitt til sakfellingar hans með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimild ákvæðisins til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Þá taldi Landsréttur að beita ætti almennum reglum skaðabótaréttar við úrlausn á bótakröfum K vegna ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem voru í gildi þegar sakfellingardómur Hæstaréttar yfir K var kveðinn upp og afplánun og reynslulausn hans lauk, byggði Landsréttur á því að kröfur K vegna þessa þátta hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð bóta var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði K orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann stóð á tvítugu þar til að hann hefði verið kominn á sjötugsaldur. K hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Á hinn bóginn var tekið tillit til þess að með sakfellingardómi Hæstaréttar hefði K einnig verið dæmdur fyrir brot sem hann hefði sætt fangelsisrefsingu fyrir þó að ekki hefði verið ákært fyrir manndráp í málinu. Þá var að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig til seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða K miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 350.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 204.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt K á grundvelli laga nr. 128/2019. Þar sem K lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna tekjumissis var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.
Stefnanda og S greindi á um hvort henni hefðu þegar verið greiddar hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu og hvernig skýra bæri ákvæðið. Fallist var á að hámarksfjárhæð bóta skyldi taka mið af því ári sem hið bótaskylda atvik varð og var S sýknað af kröfunni. Í var jafnframt sýknað af kröfu stefnanda þar sem ekki var talið sýnt fram á að hið bótaskylda atvik hefði valdið henni varanlegri örorku.
Stefndu voru sýknaðir af dómkröfum stefnanda. Í tilviki annars stefnda var um það að ræða að ekki þótti sýnt fram á að sá væri skuldari gagnvart stefnanda í umræddu kröfuréttarsambandi. En í tilviki hins stefnda í málinu þótti vera sýnt fram á slíkt samband en sá var sýknaður á grundvelli fyrningar.
Hafnað kröfu sóknaraðila um breytingar á frumvarpi sýslumanns til úthlutunar uppboðsverðs fasteignar.
Stefnandi höfðaði málið til heimtu skaðabóta vegna galla í skilningi laga nr. 40/2002. Byggði stefnandi á matsgerð dómkvadds matsmanns. Sýkna vegna fyrningar.
Stefndu sýknuð af kröfu stefnanda á grundvelli fyrningar.
Ekki var fallist á að fyrning hefði verið rofin vegna láns sem V taldi sig hafa veitt syni sínum, H, á árinu 2005. Var H því sýknaður af endurgreiðslukröfu V vegna kröfu á grundvelli hugsanlegs lánssamnings. Hins vegar var talið að H hefði ekki tekist sönnun þess að hann hefði í öllum tilvikum innt af hendi greiðslur samkvæmt skriflegum samningi við V á árinu 2010 um mánaðarlegar greiðslur til hans.
Stefndu sem voru ábyrgðarmenn á lánssamningi voru sýknaðir af kröfum stefnanda enda voru kröfurnar löngu fyrndar þegar málið var höfðað.
Krafa stefnda var ófyrnd þegar stefnandi innti af hendi greiðslur sínar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var aðfarargerð sýslumanns í tilteknum eignum M til tryggingar greiðslu skuldar hans við K. Bú M hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta og lauk skiptum í febrúar 2008 en K lýsti ekki kröfu í búið. Í desember 2015 krafðist K fjárnáms í eignum M á grundvelli stefnu sem árituð var um aðfararhæfi í nóvember 2008 og var við útreikning á heildarfjárhæð kröfu hennar tekið tillit til fjögra innborgana sem M hafði innt úr hendi frá desember 2011 til apríl 2012. M hafnaði því að fjárnámið yrði gert og hélt því fram að krafan hefði fyrnst tveimur árum eftir að skiptum lauk á búi hans, sbr. 2. mgr. 165. gr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eins og þeirri grein var breytt með 1. gr. laga nr. 142/2010 sbr. og 2. gr. þeirra laga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að reglur 165. gr. laga nr. 21/1991, eftir þær breytingar sem gerðar hefðu verið á greininni með lögum nr. 142/2010, kvæðu ekki á um hvernig með skyldi fara þegar skuldari viðurkenndi tilvist kröfu á hendur sér með fyrirvaralausum innborgunum á hana. Um það giltu ákvæði 6. gr. laga nr. 14/1905, sem fælu í sér að innborganir M rufu fyrningarfrest kröfunnar. Hefði þá hafist nýr fyrningarfrestur samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905. Krafa K hefði því verið ófyrnd þegar krafist hefði verið fjárnáms til tryggingar greiðslu hennar í desember 2015. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
A gaf út skuldabréf til L vegna námsláns árið 2005 og tókst B á hendur sjálfskuldarábyrgð á þeirri skuld. Bú A var tekið til gjaldþrotaskipta í september 2011 og lauk skiptum í júlí 2012 en L lýsti ekki kröfu í þrotabúið. L myndaði afborgun af skuldabréfinu með gjalddaga 1. mars 2014 sem A greiddi. A hafnaði frekari greiðsluskyldu þar sem hann taldi að skuld sín hefði fyrnst tveimur árum eftir að skiptum lauk á búi hans, samkvæmt 2., sbr. 3. mgr. 165 gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. L höfðaði í kjölfarið mál þetta til heimtu eftirstöðva skuldarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með breytingum sem lögleiddar hefðu verið með 1. gr. laga nr. 142/2010 og hefðu falið í sér styttingu fyrningarfrests krafna á hendur þrotamanni og þrengri rétt kröfuhafa til þess að rjúfa fyrningu hefði verið miðað að því að auðvelda þeim einstaklingum sem sætt hefðu gjaldþrotaskiptum að koma fjármálum sínum á réttan kjöl. Hinsvegar hefði engin breyting verið gerð á því með hvaða hætti skuldari gæti rofið fyrningu á hendur sér sbr. 6. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Með fyrirvaralausri afborgun A hefði hann rofið fyrningu kröfunnar og við hefði tekið nýr fyrningarfrestur í samræmi við 4. gr. laga nr. 14/1905. Hefði því krafa L verið ófyrnd þegar málið var höfðað og var A og B gert að greiða L umkrafða fjárhæð.
Talið var að kröfur Á og K, sem orðið höfðu til þegar þeir lögðu til fé til kaupa á húseign fyrir J, væru fallnar niður fyrir fyrningu
Námslán. Sýkna.
A lenti í umferðarslysi og tók við greiðslu vátryggingabóta úr hendi V hf. á árinu 2009 á grundvelli matsgerðar tveggja lækna sem aðilar höfðu óskað sameiginlega eftir. Taldi A síðar að afleiðingar slyssins hefðu farið versnandi og óskaði hann því einhliða mats lögfræðings og tveggja lækna á afleiðingunum. Í kjölfarið höfðaði A mál þetta til endurupptöku bótaákvörðunarinnar á grundvelli síðargreindu matsgerðarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þrátt fyrir að fyrrgreint mat hefði legið fyrir hefði A hvorki óskað eftir áliti örorkunefndar né aflað mats dómkvaddra manna eins og honum hefði staðið til boða að lögum. Þess í stað hefði hann aflað einhliða og án aðkomu V hf. mats þriggja manna. Vegna þessa aðdraganda yrði síðargreint sérfræðimat ekki lagt til grundvallar við ákvörðun um hvort skilyrði væru til að taka upp að nýju ákvörðun um bætur á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var því talið að málatilbúnaður A færi í bága við e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og málinu því vísað af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.
Kærumál. Afhending gagna. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms, þar sem vísað var frá dómi máli á hendur A, meðal annars með skírskotun til þess að krafa sóknaraðila hafi verið nægjanlega skýr og afmörkuð til þess að héraðsdómara hafi verið unnt að taka afstöðu til hennar.
skaðabótamál
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 15. júlí 2003 og greiddi V hf. henni bætur 15. mars 2007 á grundvelli matsgerðar sem þá lá fyrir. A höfðaði síðan mál gegn V hf. til heimtu frekari bóta þar sem í ljós hefði komið að varanleg örorka hennar og miski væri meiri en fyrrnefnd matsgerð hefði gert ráð fyrir. Byggði A þá kröfu sína á matsgerð dómkvaddra matsmanna 9. apríl 2010, þar sem fram kom að varanlegur miski A væri 7 stig í stað 5 stiga samkvæmt fyrri matsgerð og varanleg örorka 10% í stað 5%. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna yrði ráðið að með henni hefðu verið metin sömu einkenni og í fyrri matsgerðinni og að heilsu hennar hefði ekki hrakað svo máli skipti frá því að fyrri matsgerðin lá fyrir. A hefði verið ljóst að hún hafði hlotið varanleg mein af völdum slyssins eigi síðar en á árinu 2005 og hefði fjögurra ára fyrningarfrestur kröfu hennar því hafist í ársbyrjun 2006, sbr. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Hefði krafa hennar því verið fyrnd þegar málið var höfðað 28. desember 2012. Voru stefndu því sýknaðir.
Skaðabætur, Örorka
Skaðabótamál
Skaðabæturl. Fyrning.
Tryggingafélagið V var dæmt til að greiða stefnanda örorkubætur til viðbótar þeim bótum vegna varanlegrar örorku, sem félagið hafði áður greitt stefnanda, sem hluta lokauppgjörs. Þeirri bótagreiðslu hafði verið veitt móttaka með fyrirvara m.a. um örorkumat. Í málinu lágu fyrir álit Örorkunefndar og matsgerð dómkvaddra matsmanna og bar talsvert á milli við mat á örorkustigi. Matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna var lögð til grundvallar en hún þótti ítarlegar rökstudd en álit Örorkunefndar. Kröfu stefnanda um hækkun bóta vegna tímabundins atvinnutjóns, þjáninga og miska var hafnað þar sem fyrirvari við móttöku bóta fyrir þessa bótaliði þótti ekki nægilega skýr og það skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, fyrir endurupptöku ákvörðunar um bætur fyrir miska, að ætla mætti að miskastig væri verulega hærra en áður hafi verið talið, þótti ekki til staðar. Hluti vaxtakröfu stefnanda var talinn fyrndur.
Deilt um réttmæti tveggja reikninga sem stefnandi gerði stefnda. Stefnda sýknað af kröfum stefnanda þar sem stefnukrafan taldist vera fyrnd.
Stefndu sýknuð af skaðabótakröfu stefnanda vegna fyrninga.
Sýknað af kröfum sjómanns um vangreidd vinnulaun og endurgreiðslu útlagðs kostnaðar sem allar voru taldar fyrndar.
K varð fyrir meiðslum í umferðarslysi í júní 2003. Ágreiningslaust var að ökumaður bifreiðar, sem tryggð var ábyrgðartryggingu hjá T, bar alla sök á árekstrinum. K krafði T um bætur á grundvelli mats 14. apríl 2005, sem T og K höfðu sameiginlega óskað eftir, en gerði fyrirvara um að hún hygðist afla nýs mats. T bauð fram innborgun þar til málið yrði endanlega gert upp og greiddi tvisvar upp í væntanlegar bætur. K fór þess á leit 3. mars 2008 að dómkvaddir yrði tveir menn til að meta afleiðingar slyssins og í október sama ár greiddi T bætur í samræmi við þessa matsgerð að teknu tilliti til fyrri innborgana. Aðila greindi á um upphafstíma dráttarvaxta og hvort hluti vaxta væri fyrndur. Að öðru leyti voru aðilar sammála um að bætur væru að fullu upp gerðar. Talið var að sú ákvörðun T að greiða ekki bætur að fullu samkvæmt fyrra matinu vegna þess að þær gætu hugsanlega lækkað við boðaða síðari matsgerð hlyti að öðru jöfnu að vera á áhættu félagsins hvað upphafstíma dráttarvaxta varðaði. Til hins yrði þó að líta að K hefði dregið í tæp þrjú ár að biðja um dómkvaðningu til þess mats sem hún boðaði í maí 2005. Þótti ástæðulaus dráttur á að leita dómkvaðningar matsmanna slíkur að beita yrði heimild í 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og miða upphaf dráttarvaxta við þann tíma er mánuður var liðinn frá því K krafðist bóta samkvæmt síðara matinu. Þá var talið ljóst að það hefði verið sameiginlegur skilningur aðila að greiðslur T væru upp í kröfur vegna tilgreindra bótaþátta. K hefði því ekki verið heimilt að ráðstafa þeim upp í vexti. Jafnframt væri ljóst að þessar innágreiðslur hefðu ekki falið í sér viðurkenningu á þeirri kröfu sem síðar var höfð uppi á grundvelli mats hinna dómkvöddu manna og hefðu því ekki slitið fyrningu. Voru T og P því sýknaðir af kröfu K.
L starfaði sem flugumferðarstjóri frá árinu 1974. Í ráðningarsamningi hans frá 8. janúar 1996 var starfsheiti hans tilgreint varðstjóri. Samkvæmt eldri kjarasamningum fengu flugumferðarstjórar starfsheitið varðstjóri eftir 10 ára starf án þess að því fylgdu breytingar á störfum eða stjórnunarlegri ábyrgð og var starfsheitið því eingöngu starfsheiti til launa. Í kjarasamningi aðila sem tók gildi 1. desember 1995 var fellt út ákvæðið um að menn fengju starfsheitið varðstjóri vegna starfsaldurs. Nýr kjarasamningur tók gildi 1. desember 1997 en með honum voru gerðar grundvallarbreytingar á uppbyggingu og fyrirkomulagi kjaramála flugumferðarstjóra. Í nýjum samningi var flugumferðarstjórum raðað í launaflokka innan ramma A en varðstjórum/kennurum raðað í launaflokka innan ramma B. L var settur í launaflokk A19, enda gegndi hann eftir sem áður starfi almenns flugumferðarstjóra. L ritaði 15. júlí 2004 bréf til flugmálastjóra og fór fram á leiðréttingu á því misræmi launa sem honum hefðu verið greidd frá 1. desember 1997 og þeirra sem honum hefði borið þar sem starfsheiti hans var tilgreint „varðstjóri“ í ráðningarsamningi. Því var hafnað 26. ágúst 2004 og sendi L í kjölfarið „stjórnsýslukæru“ til samgönguráðherra. Með úrskurði samgönguráðuneytisins 29. nóvember 2004 var fallist á kröfu L. Fjármálaráðuneytið gerði verulegar athugasemdir við úrskurðinn, þar sem samgönguráðuneytið hefði skort lagagrundvöll til að úrskurða í málinu. L leitaði til umboðsmanns Alþingis 1. mars 2005 og kvartaði yfir því að Flugmálastjórn hefði ekki framfylgt úrskurði samgönguráðuneytisins. Umboðsmaður taldi að úrskurður samgönguráðuneytisins hefði verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga, sem L ætti að geta byggt rétt sinn á. Beindi hann þeim tilmælum til samgönguráðuneytisins og Flugmálastjórnar að launaútreikningar yrðu gerðir til að úrskurðurinn kæmi til framkvæmda án tafar. Ítrekaði umboðsmaður að hann hefði á þessu stigi ekki tekið afstöðu til aðkomu fjármálaráðuneytisins, valdmarka milli ráðuneyta og röksemda fjármálaráðuneytisins um valdþurrð samgönguráðuneytisins til þess að fjalla um launamál. Hæstiréttur taldi að svarbréf flugmálastjóra 26. ágúst 2004 hefði falið í sér túlkun á kjarasamningi og verið staðfesting á röðun í launaflokk. Sú niðurstaða hefði verið fengin á grundvelli vinnuréttar en ekki stjórnsýsluréttar og gæti því ekki talist stjórnsýsluákvörðun samkvæmt stjórnsýslulögum, sem kæra mætti til æðra stjórnvalds. Fallist var á með Í að með því að kveða upp úrskurð um kæru án kæruheimildar hefði úrskurður samgönguráðuneytisins orðið markleysa og L ekki getað reist á honum kröfu sína. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest og reyndi þá ekki á fyrningu eða tómlæti.
K hf. leigði verslunarhúsnæði af S ehf. frá árinu 1999 til ársloka 2006. Samkvæmt húsaleigusamningi aðila var leigan 2,5% af heildarveltu verslunar K hf. að frádregnum virðisaukaskatti og greiddi K hf. leigu mánaðarlega. Í samningnum var jafnframt kveðið á um að leigugjald skyldi aldrei vera lægra en 12.657.912 krónur á ári og skyldi fjárhæðin taka breytingum miðað við vísitölu neysluverðs frá vísitölu maímánaðar 1999. Í ákvæðinu fólst að gera skyldi upp leigu ársins eftirá og K hf. greiða viðbót ef samanlagðar fjárhæðir mánaðarlegrar leigu yfir árið næðu ekki lágmarksfjárhæðinni. K hf. sendi S ehf. mánaðarlega yfirlit yfir veltu mánaðarins á undan og á grundvelli þess útbjó S ehf. reikning sem hann sendi K hf. Í ársbyrjun 2007 uppgötvaði S ehf. að leigan á tímabilinu hafði ekki verið gerð upp í samræmi við ákvæði um lágmarksleigu í lok hvers árs og krafði hann K hf. um greiðslu mismunar á þegar greiddri veltutengdri leigu og samningsbundinni lágmarksgreiðslu fyrir árin 2001 til 2006. Talið var að það hefði staðið S ehf. nær að hafa frumkvæði að því, að hverju leiguári loknu, að leigan yrði gerð upp í samræmi við ákvæði leigusamningsins um lágmarksleigu. Því hefði S ehf., þegar mistökin uppgötvuðust, verið vegna tómlætis búinn að glata eftirkröfu sinni um viðbót við greidda húsaleigu fyrir leigutímann fram til ársloka 2005. Fyrir lá að S ehf. hafði gert kröfu um greiðslu viðbótar húsaleigu fyrir árið 2006 fljótlega eftir lok þess árs. Var K hf. því dæmdur til að greiða S ehf. 12.226.585 krónur vegna ársins 2006.
Stefnandi krafði stefnda um greiðslur sem hann taldi sig eiga inni hjá stefnda vegna vinnu við ráðgjafastörf. Voru kröfurnar fyrndar og var stefndi því þegar af þeirri ástæðu sýknaður af öllum kröfum stefnanda.
Flugumferðarstjóri krafði íslenska ríkið um leiðréttingu á launum samkvæmt úrskurði samgönguráðuneytisins. Ráðuneytið var ekki talið bært til að úrskurða í málinu og var ekki fallist á kröfur stefnanda.
G kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að nánar tiltekin skuld vegna þing- og sveitasjóðsgjalda teldist fyrnd. Í málinu var deilt um hvort innborgun G inn á opinber gjöld sín hafi falið í sér viðurkenningu hans á hinni umdeildu skuld og þar með rofið fyrningu hennar samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til þess að meðal gagna málsins væri kvittun sem óumdeilt væri að G hafi fengið í hendur þegar hann innti greiðsluna af hendi. Í kvittuninni hafi komið fram að greiddur hafi verið virðisaukaskattur en ekki minnst á önnur opinber gjöld. Ósannað væri að G hafi við greiðsluna fengið í hendur upplýsingar um að greiðslan hafi komið til ráðstöfunar inn á þá skuld sem deilt var um í málinu. Mátti G þvert á móti ráða af þeirri kvittun að greiðslunni hefði verið ráðstafað inn á virðisaukaskattskuld hans, enda var þar um að ræða skuld sem var eldri en sú skuld sem um var deilt í málinu. Var því ekki fallist á að fyrning hinnar umdeildu kröfu hafi rofnað við innborgunina og krafa T því fyrnd.
G slasaðist í umferðarslysi í september 1999 þegar bifreið í eigu M var ekið aftan á bifreið G. Bifreið M var tryggð hjá V sem hafði gengist við bótaábyrgð á líkamstjóni G. Aðila greindi á um hvort skaðabótaskylda hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. laga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. Deildu þeir um hvenær G hefði átt þess kost að leita fullnustu kröfu sinnar. G byggði aðallega á því að ekki hefði verið kominn sá tími er hún fékk vitneskju um kröfu sína og hefði átt þess kost að leita fullnustu hennar fyrr en á árinu 2005 þegar lokavottorð meðferðarlæknis hefði legið fyrir og hefði fyrningarfrestur því byrjað að líða frá lokum þess árs. Til vara byggði G á því að fyrningarfresturinn hefði rofnað þegar V hefði á árinu 2005 tekið þátt í að beiðast mats hjá tveimur læknum á afleiðingum slyssins án þess að gera þá fyrirvara um fyrningu á kröfu G. Talið var miðað við niðurstöðu yfirmatsins að G hefði átt að geta lokið gagnaöflun um kröfuna á árinu 2001 og var því lagt til grundvallar að hún hefði átt þess kost að leita fullnustu hennar á því ári. Samkvæmt 99. gr. 50/1987 hófst fyrningarfrestur í lok árs 2001 og var sá frestur því runninn út þegar G höfðaði málið. Ekki var fallist á með G að þátttaka V í að beiðast mats á afleiðingum slyssins hefði falið í sér viðurkenningu sem rofið hefði fyrningu kröfu samkvæmt 6. gr. laga nr. 14/1905. Voru M og V því sýknuð á kröfum G um skaðabætur.
Því var hafnað að skuld stefnda við stefnanda vegna kaupa á heitu vatni væri fyrnd.
Í málinu krafði L íslenska ríkið um leiðréttingu á launum samkvæmt úrskurði samgönguráðuneytisins. Þar sem héraðsdómi hafði láðst að taka afstöðu til meginmálsástæðu L í niðurstöðu dómsins, sbr. f. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, var ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegs flutnings og dómsálagningar að nýju.
Stefndu sýknuð af skaðabótakröfu stefnanda vegna fyrningar
Stefnandi krafðist þess að viðurkennd yrði skylda stefnda til að greiða dráttarvexti af ákveðinni launakröfu stefnanda. Stefndi féllst á hluta kröfunnar en krafðist sýknu að öðru leyti vegna fyrningar. Fallist var á sjónarmið stefnda.
N lagðist inn á L á árinu 1990 vegna nýrnasjúkdóms og fékk þar gefið blóð. Þann 20. júní 1993 kom í ljós að blóðið sem N fékk hafði verið sýkt af lifrabólgu C og að hún hafði sýkst. N var ekki gerð grein fyrir sýkingunni fyrr en á árinu 1999 og var það virt Í til sakar. Fyrir Hæstarétti snérist deila aðila eingöngu um kröfu N um miskabætur. Hélt hún því fram að það saknæma athafnaleysi starfsmanna L að tilkynna henni ekki um sjúkdóminn fyrr en raun varð hafi valdið henni mikilli líkamlegri og andlegri vanlíðan og þverrandi starfsorku. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að N hefði ekki sýnt fram á að umrætt athafnaleysi starfsmanna N hafi verið orsök vanlíðunar hennar og skerts starfsþreks. Var Í því sýknað af kröfu N um miskabætur.
Stefndu voru sýknuð af kröfu stefnanda um bætur vegna umferðarslyss þar sem bótakrafa stefnanda var fyrnd samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.
Krafa tollstjórans vegna álagningar 1994 var ekki talin fyrnd.
H krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og V vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi 1995. Árið 2005 var af hálfu H leitað álits tveggja dómkvaddra matsmanna á örorku og miska hennar, sem rekja mætti til slyssins. Þar kom fram að heilsufar H hafi orðið stöðugt 1. janúar 1999. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að eins og atvikum var háttað væru ekki efni til annars en að líta svo á að H hefði átt að vera kunnugt um kröfu sína á árinu 1999 og getað hafist handa við að leita fullnustu hennar þá. Yrði því að miða við að fyrningartími kröfu H eftir ákvæði 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hefði byrjað að líða 31. desember 1999. Var fyrningarfrestur því liðinn þegar málið var höfðað. Voru S og V sýknuð af kröfu B.
Stefndi sýknaður af kröfum stefnanda um vangoldna húsaleigu.
G höfðaði mál á hendur Í til viðurkenningar á að nánar tilgreind opinber gjöld væru fyrnd og að fella bæri gjöldin niður úr innheimtukerfi T. Taldist krafa G í endanlegri mynd nægilega skýr til að efnisdómur yrði á hana lagður og að G ætti lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Var frávísunarúrskurði héraðsdóms því hrundið og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
Stefnandi átti ekki rétt á að fá greidd laun eftir öðrum launaflokki en þeim sem honum var skipað í og var stefndi því sýknaður af kröfum hans.