Guðrún Rósalind Jóhannsdóttir, Hjördís Margrét Bjarnason, Jóhann Jóhannsson, Sigrún Jónatansdóttir og Sóley Enid Jóhannsdóttir (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
gegn
Málamiðlun ehf. (
Unnar Steinn Bjarndal lögmaður),
Nesvöllum íbúðum ehf. (
Eva Halldórsdóttir lögmaður),
P190 ehf.,
Reykjanesbæ og Ásdísi Kristinsdóttur og Baldri Baldurssyni og Finnboga G. Kjartanssyni og Gígju Friðgeirsdóttur og Guðgeiri Smára Árnasyni og Guðjóni Skúlasyni og Guðlaugu Málfríði Pálsdóttur og Guðmundi Óskarssyni og Guðrúnu Greipsdóttur og Gylfa Pálssyni og Herði Óskarssyni og Hrafnhildi Jónsdóttur og Ingva Jóni Kjartanssyni og Jóhönnu Guðrúnu Finnsdóttur og Júlíusi Baldurssyni og Kjartani Má Kjartanssyni og Magnúsi J. Kjartanssyni og Margréti Óskarsdóttur og Maríu Baldursdóttur og Maríu Ingibjörgu Valdimarsdóttur og Ómari Baldurssyni og Sif Jónsdóttur og Sigrúnu Kjartansdóttur og Sigrúnu Ólafsdóttur og Sigurveigu Unu Jónsdóttur og Skúla Skúlasyni og Stefáni Guðmundssyni og Unni Óskarsdóttur og Unni Pálsdóttur og Viktori Borgari Kjartanssyni og Þórði Óskarssyni og Þóri Valgeiri Baldurssyni og Þresti Árnasyni og dánarbúi Agnesar Sæmundsdóttur og dánarbúi Jóns Ísleifssonar og dánarbúi Kristjönu Sigríðar Pálsdóttur og dánarbúi Oddrúnar Halldórsdóttur og dánarbúi Pálínu Ágústsdóttur og dánarbúi Reynis Gunnþórssonar og dánarbúi Sigríðar Höllu Einarsdóttur og dánarbúi Sigurgeirs Þorvaldssonar og dánarbúi Soffíu Petreu Gunnlaugsdóttur og
Andrési I. Guðmundssyni og Auði Svanborgu Óskarsdóttur og Benedikt Á. Guðmundssyni og Dagbjarti Helga Guðmundssyni og Núma Jónssyni og Skúla Hafþóri Hermannssyni (enginn)
Áfrýjendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að 54.667.745 hlutum í stefnda NÍ ehf. á grundvelli kauptilboðs stefnda P190 ehf. í hlutafé NÍ ehf. Áfrýjendur kváðust leiða rétt sinn frá dánarbúi J, en óumdeilt var að áfrýjendur stóðu til arfs eftir J heitinn. Í dómi Landsréttar var litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. nyti dánarbú hæfis til að eiga og öðlast réttindi og til að bera og baka sér skyldur þar til skiptum á því lyki endanlega. Einkaskiptum á dánarbúi lyki þegar sýslumaður hefði staðfest einkaskiptagerð sem erfingjar skiluðu, og yrðu skiptin ekki tekin upp að nýju nema síðar kæmu fram eignir sem hefðu átt að koma til skipta. Skyldu erfingjar í slíku tilviki tilkynna sýslumanni ef slíkt tilefni væri til að taka skipti upp, en leyfi til einkaskipta skyldi þá gefið út á ný. Lok 2 einkaskipta yrðu til þess að dánarbúið væri úr sögunni sem lögpersóna og nyti þannig ekki lengur tilvistar að lögum. Í málinu lá fyrir að einkaskiptum á dánarbúi J hefði lokið í apríl 2014 og með því var það ekki lengur til sem lögpersóna, ekki fyrr en skiptin voru endurupptekin í júní 2022 og sú lögpersóna endurvakin. Um leið raknaði þá við sjálfskuldarábyrgð áfrýjenda á skuldbindingum dánarbúsins, allt þar til skiptum var lokið á nýjan leik. Í millitíðinni hefðu allar aðgerðir fyrir hönd dánarbúsins verið markleysa að lögum, og því enginn bær til að lýsa yfir forkaupsrétti að þeim hlut er J heitinn var skráður fyrir í hlutaskrá stefnda NÍ ehf. Þegar einkaskiptin hefðu verið endurupptekin í júní 2022 hafði forkaupsréttur hluthafa verið felldur niður og sala á hlutum skráðum á J farið fram. Voru stefndu því sýknuð af kröfum áfrýjenda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Guðrún Rósalind Jóhannsdóttir, Jóhann Jóhannsson, Hjördís Margrét Bjarnason, Sigrún Jónatansdóttir og Sóley Enid Jóhannsdóttir (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
gegn
Málamiðlun ehf. (
Ásta Björk Eiríksdóttir lögmaður),
Nesvöllum íbúðum ehf. (
Eva Halldórsdóttir lögmaður),
P190 ehf. (
Reimar Snæfells Pétursson lögmaður),
Reykjanesbæ og Ásdísi Kristinsdóttur og Baldri Baldurssyni og Finnboga G. Kjartanssyni og Gígju Friðgeirsdóttur og Guðgeiri Smára Árnasyni og Guðjóni Skúlasyni og Guðlaugu Málfríði Pálsdóttur og Guðmundi Óskarssyni og Guðrúnu Greipsdóttur og Gylfa Pálssyni og Herði Óskarssyni og Hrafnhildi Jónsdóttur og Ingva Jóni Kjartanssyni og Jóhönnu Guðrúnu Finnsdóttur og Júlíusi Baldurssyni og Kjartani Má Kjartanssyni og Magnúsi J. Kjartanssyni og Margréti Óskarsdóttur og Maríu Baldursdóttur og Maríu Ingibjörgu Valdimarsdóttur og Ómari Baldurssyni og Reyni Gunnþórssyni og Sif Jónsdóttur og Sigrúnu Kjartansdóttur og Sigrúnu Ólafsdóttur og Sigurveigu Unu Jónsdóttur og Skúla Skúlasyni og Stefáni Guðmundssyni og Unni Óskarsdóttur og Unni Pálsdóttur og Viktori Borgari Kjartanssyni og Þórði Óskarssyni og Þóri Valgeiri Baldurssyni og Þresti Árnasyni og db. Sigurgeirs Þorvaldssonar og db. Jóns Ísleifssonar og db. Oddrúnar Halldórsdóttur og db. Agnesar Sæmundsdóttur og db. Kristjönu Sigríðar Pálsdóttur og db. Sigríðar Höllu Einarsdóttur og db. Soffíu Petreu Gunnlaugsdóttur og db. Pálínu Ágústsdóttur (
Unnar Steinn Bjarndal lögmaður) og
Andrési I. Guðmundssyni og Auði Svanborgu Óskarsdóttur og Benedikt Á. Guðmundssyni og Dagbjarti Helga Guðmundssyni og Núma Jónssyni og Skúla Hafþóri Hermannssyni (enginn)
Efnislegur ágreiningur málsaðila laut í meginatriðum að því hvort forkaupsréttur hluthafa að hlutafé í stefnda Nesvöllum íbúðum ehf. samkvæmt viðeigandi ákvæði samþykkta félagsins eins og það stóð þá hefði orðið virkur við samþykki tilskilins fjölda hlutahafa á samkomulagi um helstu skilmála kaupsamnings vegna kaupa stefnda P190 ehf. á hlutafé stefnda Nesvalla íbúða ehf. Að virtu efni umrædds samkomulags var það niðurstaða dómsins að samþykki tilskilins fjölda hluthafa á því sem slíku hefði ekki leitt til þess að kominn hafi verið á bindandi kaupsamningur sem virkjaði forkaupsrétt samkvæmt viðkomandi grein í samþykktum félagsins. Voru stefndu því sýknuð af kröfu stefnenda um að viðurkennt yrði að þau ættu umræddan forkaupsrétt.
Sýknað á grundvelli aðildarskorts.
G og D, sem reka hjúkrunar- og dvalarheimili, kröfðust þess að Í yrði gert að greiða þeim nánar tilgreinda fjárhæð í endurgjald fyrir fasteignir sem þeir lögðu til undir starfsemina á árunum 2013 til og með 2016. Kröfurnar reistu G og D einkum á því að þeir veittu öldruðum þjónustu sem Í væri skylt að leggja þeim til samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar og því bæri Í að greiða allan kostnað af starfseminni. Þá gætti Í ekki jafnræðis við greiðslu húsnæðiskostnaðar til hjúkrunarheimila þar sem sumum rekstraraðilum væru látin í té endurgjaldslaust húsnæði undir starfsemina eða fengju greidda húsaleigu auk þess sem brotið væri gegn eignarrétti þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að réttur til þeirrar aðstoðar sem getið væri í 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar væri bundinn við menn en tæki ekki til lögaðila. Þá var ekki talið að um skerðingu á eignarrétti G og D hefði verið að ræða þannig að í bága færi við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá kom fram að bygging á húsnæði þeirra sem samið hefðu við Í um rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila hefði verið fjármögnuð með mismunandi hætti á ólíkum tímum eftir lagafyrirmælum sem hefðu gilt á hverjum tíma. Yrði að ætla löggjafanum heimild og svigrúm til að kveða í lögum á um nýjar leiðir við aðkomu Í að uppbyggingu hjúkrunar- og dvalarheimila aldraðra, án þess að það teldist ólögmæt mismunun gagnvart rétti rekstraraðila sem fyrir væru og hefðu hafið rekstur að undangenginni annars konar fjármögnun bygginga. Hefðu G og D ekki sýnt fram á að sá greinarmunur sem gerður væri á greiðslum Í til rekstraraðila hvíldi á ólögmætum sjónarmiðum með þeim hætti að brotið hefði verið gegn rétti þeirra samkvæmt 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum G og D.
HL og HH, sem reka hjúkrunar- og dvalarheimili, kröfðust þess að Í yrði gert að greiða þeim nánar tilgreinda fjárhæð í endurgjald fyrir fasteignir sem þeir lögðu til undir starfsemina á árunum 2013 til og með 2016. Kröfurnar reistu HL og HH einkum á því að þeir veittu öldruðum þjónustu sem Í væri skylt að leggja þeim til samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar og því bæri Í að greiða allan kostnað af starfseminni. Þá gætti Í ekki jafnræðis við greiðslu húsnæðiskostnaðar til hjúkrunarheimila þar sem sumum rekstraraðilum væru látin í té endurgjaldslaust húsnæði undir starfsemina eða fengju greidda húsaleigu auk þess sem brotið væri gegn eignarrétti þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að réttur til þeirrar aðstoðar sem getið væri í 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar væri bundinn við menn en tæki ekki til lögaðila. Þá var ekki talið að um skerðingu á eignarrétti HL og HH hefði verið að ræða þannig að í bága færi við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá kom fram að bygging á húsnæði þeirra sem samið hefðu við Í um rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila hefði verið fjármögnuð með mismunandi hætti á ólíkum tímum eftir lagafyrirmælum sem hefðu gilt á hverjum tíma. Yrði að ætla löggjafanum heimild og svigrúm til að kveða í lögum á um nýjar leiðir við aðkomu Í að uppbyggingu hjúkrunar- og dvalarheimila aldraðra, án þess að það teldist ólögmæt mismunun gagnvart rétti rekstraraðila sem fyrir væru og hefðu hafið rekstur að undangenginni annars konar fjármögnun bygginga. Hefðu HL og HH ekki sýnt fram á að sá greinarmunur sem gerður væri á greiðslum Í til rekstraraðila hvíldi á ólögmætum sjónarmiðum með þeim hætti að brotið hefði verið gegn rétti þeirra samkvæmt 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum HL og HH.
Fallist var á bótakyldu stefnda íslenska ríkisins sem dreifingaraðila samkvæmt lögum um skaðsemisábyrgð vegna tjóns sem talið var sannað að stefnandi hefði orðið fyrir vegna galla í bjargráðsleiðslu.
Stefndu voru sýknaðir af kröfu Íslandsbanka sem kvað sjálfskuldarábyrgð þeirra hafa raknað við vegna greiðslu bankans á kröfunni til skiptastjóra.
G og D höfðuðu mál gegn Í til heimtu skaðabóta þar sem Í hefði ekki greitt þeim endurgjald fyrir stofnkostnað, afskriftir eða meiri háttar viðhald fasteigna sem þeir hefðu notað í starfsemi sinni við rekstur hjúkrunar- og dvalarrýma á árunum 2013 til 2016. Byggðu G og D á því að þeir ættu rétt á greiðslum úr hendi Í sem hefðu svarað til eðlilegs leigugjalds á tímabilinu fyrir fasteignir sem G og D hefðu notað við rekstur á hjúkrunar- og dvalarrýmum. Í dómi Landsréttar kom fram að G og D hefðu ekki sýnt fram á að þeir ættu, á grundvelli laga eða samninga, lögvarða kröfu á hendur Í um greiðslu á leigu fyrir notkun á umræddum fasteignum í starfsemi sinni. Af gögnum málsins mátti ráða að aðgangur aðila að fjármunum til uppbyggingar á þessu sviði hefði verið mismunandi í gegnum tíðina og að reglur um fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu breyst. Að teknu tilliti til stöðu aðila og reglna um fjármögnun stofnkostnaðar, viðhalds og endurbóta á fasteignum til þessarar starfsemi var ekki talið að ákvarðanir Í um uppbyggingu og fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu í gegnum tíðina verið ómálefnalegar gagnvart G og D og að þar hafi ekki verið gætt meðalhófs, sem leitt hefði til mismununar í andstöðu við 65. gr. stjórnarskrárinnar um jafnræði. Var Í því sýknað af kröfum G og D.
HR og HH höfðuðu mál gegn Í til heimtu skaðabóta þar sem Í hefði ekki greitt þeim endurgjald fyrir stofnkostnað, afskriftir eða meiri háttar viðhald fasteigna sem þeir hefðu notað í starfsemi sinni við rekstur hjúkrunar- og dvalarrýma á árunum 2013 til 2016. Byggðu HR og HH á því að þeir ættu rétt á greiðslum úr hendi Í sem hefðu svarað til eðlilegs leigugjalds á tímabilinu fyrir fasteignir sem HR og HH hefðu notað við rekstur á hjúkrunar- og dvalarrýmum. Í dómi Landsréttar kom fram að HR og HH hefðu ekki sýnt fram á að þeir ættu, á grundvelli laga eða samninga, lögvarða kröfu á hendur Í um greiðslu á leigu fyrir notkun á umræddum fasteignum í starfsemi sinni. Af gögnum málsins mátti ráða að aðgangur aðila að fjármunum til uppbyggingar á þessu sviði hefði verið mismunandi í gegnum tíðina og að reglur um fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu breyst. Að teknu tilliti til stöðu aðila og reglna um fjármögnun stofnkostnaðar, viðhalds og endurbóta á fasteignum til þessarar starfsemi var ekki talið að ákvarðanir Í um uppbyggingu og fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu í gegnum tíðina verið ómálefnalegar gagnvart HR og HH og að þar hafi ekki verið gætt meðalhófs, sem leitt hefði til mismununar í andstöðu við 65. gr. stjórnarskrárinnar um jafnræði. Var Í því sýknað af kröfum HR og HH.
A höfðaði mál aðallega á hendur SÍ en til vara á hendur Í. Gerði A þær kröfur á hendur SÍ að ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 yrði felld úr gildi sem og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011 og að SÍ yrði dæmt til þess að greiða A nánar tilgreinda fjárhæð. Þá gerði A þær kröfur á hendur Í, sem varastefnda, að ef SÍ yrði sýknað af síðari dómkröfu A yrði Í dæmt til að greiða A sömu fjárhæð og krafist var úr hendi aðalstefnda SÍ. Kröfur A á hendur SÍ voru meðal annars byggðar á því að A hefði orðið fyrir líkamstjóni vegna bilunar eða galla í bjargráði og að hann ætti rétt á bótum frá SÍ á grundvelli ákvæða laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Kröfu sína á hendur Í byggði A einkum á því að hann ætti rétt til skaðabóta á grundvelli ákvæða laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð þar sem A hefði orðið fyrir tjóni af völdum gallaðs bjargráðs sem Landspítalinn hefði flutt inn og dreift. Við rekstur málsins fyrir héraðsdómi var ákveðið að skipta sakarefni þess á þann hátt að fyrst yrði leyst úr kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011. Við upphaf aðalmeðferðar um fyrri dómkröfu A var bókað í þingbók að héraðsdómari hefði kvatt tvo lækna sem sérfróða meðdómsmenn til setu í dóminum. Jafnframt var bókað að lögmaður Í viki úr sal þar sem hlutur Í í málinu hvíldi á meðan leyst væri úr fyrri dómkröfu A. Þá komu vitni fyrir dóminn og gáfu skýrslu. Dómur var kveðinn upp í málinu 28. febrúar 2017 þar sem dómkrafa A var tekin til greina. Í kjölfarið tók SÍ ákvörðun um að greiða Á hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 og í þinghaldi 16. október 2017 var því lýst yfir af hálfu SÍ að fallist væri á kröfugerð A, þar á meðal um dráttarvexti. Í þinghaldinu var bókað að lögmaður Í teldi að fara þyrfti fram sönnunarfærsla að nýju sambærileg þeirri sem þegar hefði farið fram. Sjónarmið Í voru áréttuð bókun í þinghaldi 23. mars 2018, þar á meðal um nauðsyn þess að dómurinn yrði eins skipaður við meðferð málsins sem fram undan væri. Í bókun dómsformannsins var tekið fram að Í hefði fallist á sakarskiptingu og átt þess kost að láta fyrri hluta málsins til sín taka, auk þess sem dómi í fyrri hluta málsins hefði ekki verið áfrýjað og niðurstaða hans væri því bindandi. Þá væri ekki þörf á sérþekkingu í þeim hluta málsins sem eftir stæði þar sem ágreiningur þar lyti að greiðsluskyldu Í. Bókað var af hálfu Í í þinghaldi 5. júlí 2018 það sjónarmið að vísa ætti málinu frá þar sem ekki reyndi á aðild varastefnda nema aðalstefndi hefði verið sýknaður. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og samspili krafna á hendur aðal- og varastefnda var háttað í þessu máli hefði ekki verið skylt að vísa kröfum á hendur Í frá dómi eftir að því hafði verið lýst yfir í þinghaldi að málinu væri lokið að því er varðaði SÍ. Þá sagði að þótt sakarefni málsins hefði verið skipt á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri áfram um eitt og sama dómsmálið að ræða. Af ákvæðum 4. gr. og 2. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 leiddi að hinir sérfróðu meðdómsmenn, sem tekið höfðu sæti með dómsformanni í málinu, hefðu eftir uppkvaðningu dóms um fyrri hluta málsins áfram átt að taka þátt í aðalmeðferð og samningu dóms um þær kröfur sem dómurinn átti þá eftir að taka afstöðu til. Því til viðbótar var tekið fram að sakarefni á hendur Í voru að hluta til önnur en á hendur SÍ og enn væri í málinu deilt um atriði sem sérkunnáttu þyrfti til að leysa úr. Í stað þess að dómurinn yrði áfram fjölskipaður kaus dómsformaður að annast málsmeðferðina einn og kveða einn upp dóm í málinu, að hluta til á grundvelli forsendna fyrri dóms í málinu, þó að Í hefði ekki átt aðild að þeirri málsmeðferð. Með vísan til þessa taldi Landsréttur svo alvarlega annmarka vera á meðferð málsins í héraði að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm af sjálfsdáðum og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnenda um greiðslu skaðabóta eða endurgjalds vegna afnota rekstraraðila hjúkrunarheimila á húsnæði sem þeir lögðu til undir reksturinn.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnenda um greiðslu skaðabóta eða endurgjalds vegna afnota rekstraraðila hjúkrunarheimila á húsnæði sem þeir lögðu til undir reksturinn.
E og dánarbú HS kröfðust þess að felldir yrðu úr gildi tveir samningar milli E annars vegar og H og B hins vegar um leigu hinna síðarnefndu á hluta úr jörðinni Kálfaströnd 1 í Skútustaðahreppi. Meðal þess sem kom fram í samningunum var að H og B yrðu ábúendur á jörðinni og þótti ljóst af málatilbúnaði þeirra að þau miðuðu við að þau hefðu réttarstöðu ábúenda í skilningi ábúðarlaga nr. 80/2004. Héraðsdómur taldi að það væri ósanngjarnt í skilningi 36. gr. laga nr. 7/1936 að bera framangreind ákvæði samninganna fyrir sig gagnvart E og var krafa um niðurfellingu þeirra tekin til greina. Vísaði héraðsdómur meðal annars til þess að ákvæði samninganna um að H og B yrðu ábúendur á Kálfaströnd væru þeim mjög hagfelld en skertu verulega möguleika E til að ráðstafa eign sinni sem og þess að ákveðinn aðstöðumunur hefði verið á milli aðila. Þá var jafnframt fallist á að breyta skyldi ákvæði síðari leigusamningsins, sem kom í stað ákvæðis fyrra samningsins, um leigugjald þannig að leiga skyldi miðuð við niðurstöðu matsmanns sem lá fyrir í málinu. Að öðru leyti sýknaði héraðsdómur H og B af kröfu E og dánarbús HS. H og B áfrýjuðu niðurstöðu héraðsdóms hvað framangreind atriði varðaði til Hæstaréttar sem staðfesti dóminn með vísan til forsendna hans.
Stefndu var gert að greiða vangoldna húsaleigu að teknu tilliti til afsláttar vegna atvika sem voru á ábyrgð leigusala.
S hf. krafðist riftunar á greiðslu nánar tilgreindrar skuldar og endurgreiðslu tiltekinnar fjárhæðar úr hendi E ehf. Í tengslum við fjárhagslega endurskipulagningu S hf. hafði meirihluti eigna félagsins verið færður til eignarhaldsfélagsins H hf., samhliða því sem skuldir S hf. við E ehf. höfðu verið færðar til sama félags. Byggði S hf. á því að þær ráðstafanir hefðu í reynd falið í sér greiðslu skuldar sem væri riftanleg samkvæmt ákvæðum 134. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991. Héraðsdómur féllst ekki á málatilbúnað S hf. og sýknaði E ehf. af kröfum félagsins. Í dómi Hæstaréttar var því slegið föstu að umræddar ráðstafanir hefðu falið í sér greiðslu skuldar S hf. við E hf. sem greidd hefði verið með óvenjulegum greiðslueyri, auk þess sem hún hefði verið greidd fyrr en eðlilegt var. Taldi rétturinn sömuleiðis, með vísan til þeirra kvaða sem höfðu verið lagðar á S hf. við endurskipulagninguna, að S hf. og E ehf. hefðu verið nákomin í skilningi 6. töluliðar 3. gr. laga nr. 21/1991 og að E ehf. hefði ekki sýnt fram á að S hf. hefði verið gjaldfært þegar greitt var. Væri samkvæmt því fullnægt skilyrðum 2. mgr. 134. gr. laganna til þess að riftunarkrafa S hf. gæti náð fram að ganga. Hins vegar benti rétturinn á að málatilbúnaður S hf. hefði verið reistur á því í öndverðu að þær eignir sem framseldar höfðu verið til H hf., hefðu þá að mestu verið veðsettar til tryggingar skuldum S hf. við E ehf. Með því að um var að ræða framsal eigna til E ehf., sem hann hefði þegar notið veðréttar í, hefði E ehf. hvorki haft hag af ráðstöfuninni né hefði S hf. orðið fyrir tjóni, sbr. 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991. Var hinn áfrýjaði dómur um sýknu E ehf. því staðfestur.
Leigusamningi og lóðarleigusamningi milli aðila breytt að hluta.
Stefndi, Eignasafn Íslands ehf., sýknaður af kröfu fjármálafyrirtækis um riftun ráðstöfunar á grundvelli XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
Sýknað af kröfu um riftun vegna aðildarskorts.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Skuldamál.
Skuldamál.
Stefnda sýknuð af fjárkröfu vegna skuldskeytingar
Stefndu sýknuð af kröfum stefnanda vegna meints fjártjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna persónulegra mistaka stefndu S við eignastýringu. Fjártjónið taldi stefnandi felast í lakari ávöxtun á eignasafni stefnanda en hefði getað orðið. Stefndi Í var sýknaður á grundvelli aðildarskorts en stefnda S þar sem ósannað var að hún hefði fengið tiltekin fyrirmæli sem henni hafi borið að framfylgja.
M höfðaði mál gegn E, B, dánarbúi BP, F ehf, Á og O og krafðist aðallega þess að E yrði gert að fjarlægja sumarhús sem hann hafði reist á sameiginlegu landi A að viðlögðum dagsektum og að öðrum stefndu yrði gert að þola dóm um þá kröfu. Með vísan til forsendna héraðsdóms var talið að A væri jörð í óskiptri sameign M, Á, O, F ehf. og dánarbús BP. Árið 2003 hafði E tekið á leigu landspildu úr jörðinni með samningi við tvo af eigendum jarðarinnar. Þar sem þeir voru ekki bærir til þess að leigja E spilduna upp á sitt einsdæmi var talið að E hefði skort lögmæta heimild yfir henni þegar B gaf út byggingarleyfi fyrir hinu umdeilda sumarhúsi. Fyrir lá að deiliskipulag hafði ekki verið gert fyrir land A og hafði hvorki verið fullnægt skilyrðum 3. mgr. 23. gr., sbr. 7. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, né ákvæðis 3 til bráðabirgða við þau til að bygging sumarhúss E væri heimil við þær aðstæður. Skorti E því bæði eignarráð yfir landspildunni og lögmætt byggingarleyfi fyrir sumarhúsi sínu. Var hafið yfir vafa að E hefði verið kunnugt um báða þessa annmarka og vitað af andstöðu M við að hann reisti sumarbústað á spildunni. Ekki var fallist á með E að vegna 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hefðu sameigendur M að jörðinni A þurft að standa allir að málinu til sóknar. Eftir að héraðsdómur gekk í málinu luku matsmenn skiptum á landi A en fyrir lá að M hafði krafist yfirmats vegna landskiptanna. Ekki talið að M skorti lögvarða hagsmuni af málarekstrinum þótt spildan undir sumarhúsi E væri samkvæmt landskiptunum ekki innan lands M enda ætti hann hagsmuna að gæta vegna meginreglna eignarréttar og ákvæða þágildandi skipulags- og byggingarlaga um grenndarrétt. Einnig var talið óhjákvæmilegt að E bæri áhættuna af því að verðmæti, sem mynduðust með framkvæmdum hans, gætu farið forgörðum. Var krafa M um að E yrði gert að fjarlægja sumarbústað sinn af landspildunni því tekin til greina. Ekki hefðu verið fyrir hendi réttmætar heimildir til að reisa sumarhúsið og skipti í því tilliti engu hver væri nú orðinn eigandi landsins.
Í málinu kröfðust T og H þess aðallega að sveitarfélaginu V yrði gert að leysa til sín fasteign þeirra að R á grundvelli 33. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og til vara að viðurkennt yrði að „föst búseta til íbúðar“ væri heimil að R. Byggðu þau meðal annars á því að eftir kaup þeirra á eigninni hefði aðalskipulagi í V, sem tók meðal annars til landnotkunar í R, verið breytt á þann hátt að hús þeirra teldist orðið frístundarhús. Samkvæmt 1. og 2. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1990 um lögheimili, eins og þeim var breytt með lögum nr. 149/2006, leiddi framangreint til þess að lögheimili fengist ekki skráð að R. Talið var að þar sem umrædd eign T og H hefði aldrei verið samþykkt sem íbúðarhúsnæði hefði nýtt aðalskipulag V engu breytt um leyfða notkun hússins og þau því ekki orðið fyrir tjóni við gildistöku breytinga á skipulaginu. Var kröfu þeirra um innlausn samkvæmt 33. gr. laga nr. 73/1997 því hafnað. Hvað varðaði kröfur T og H um viðurkenningu á því að föst búseta til íbúðar væri heimil á eign þeirra kemur fram í dómi Hæstaréttar að ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að T og H hefðu við höfðun málsins átt fasta búsetu í húsinu í skilningi 1. og 2. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1990 og að lögheimili þeirra hafi verið þar skráð því til samræmis. Þótt þau flyttu af eigninni stæðu lög ekki gegn því að þau tækju þar aftur upp fasta búsetu. Á hinn bóginn gæti ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 21/1990, sbr. 2. gr. laga nr. 149/2006, komið í veg fyrir að T og H fengju á þeim grundvelli skráð þar lögheimili. Dómkrafa þeirra að þessu leyti sneri ekki að lögheimili þeirra eftir orðanna hljóðan. Ekkert lægi fyrir um að V hefði lagst gegn búsetu þeirra eða annarra í húsinu eða vefengt á annan hátt að þeim væri heimilt að eiga þar bústað, enda ætti ákvörðun um slíkt ekki undir V að lögum. Að þessu virtu yrði ekki séð hvaða lögvarða hagsmuni T og H gætu haft af því að felldur yrði efnisdómur á þessa dómkröfu og var henni því að af sjálfsdáðum vísað frá héraðsdómi.
Stefndu dæmdir til greiðslu skuldar vegna skuldar á tékkareikningi eins stefndu, sem hinir höfðu gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir. Ekki var fallist á með stefndu að sýkna bæri þá af kröfum stefnanda vegna aðildarskorts. Þá var heldur ekki fallist á málsástæður stefndu fyrir sýknu, sem lutu að því að greiðslumat á aðalskuldara hefði ekki farið fram og að ábyrðgarmenn hefðu ekki verið upplýstir um skuldastöðu hans að öðru leyti af hálfu stefnanda. Þá var heldur ekki fallist á það með stefndu, að brotið hefði verið gegn ákvæðum 36. gr. samningalaga.
Hafnað var kröfu um niðurrif sumarhúss sem reist var á óskiptu landi jarðar án samþykkis allra landeigenda. Tekin var til greina krafa um viðurkenningu á ólögmæti byggingaleyfis.
Í málinu kröfðust stefnendur þess að ákvörðun stefnda, sveitarfélagsins V, um að hafna kröfu þeirra um að stefndi leysti til sín fasteign þeirra í H yrði felld úr gildi og að stefnda yrði gert skylt að innleysa eignina í samræmi við 33. gr. skipulags- og byggingarlaga. Til vara kröfðust stefnendur þess að viðurkennt yrði að föst búseta til íbúðar væri heimil í fasteigninni. Stefndi var sýknaður af öllum kröfum stefnenda í málinu.
Stefndi sýknaður af kröfum stefnanda vegna aðildarskorts.
K ehf. gerði skriflegt tilboð, fyrir hönd umbjóðanda, til Þ ehf. um sölu tiltekinna veiðiheimilda. Þ ehf. samþykkti tilboðið samdægurs. Greiddi það fyrir hluta veiðiheimildanna, en S ehf., eigandi þeirra, stefndi því til greiðslu á því sem eftir stóð. Ekki var talið unnt að líta svo á að tilboðið hafi borið svo ótvírætt með sér að K ehf. kæmi þar fram í skjóli umboðs að Þ ehf. gæti talist hafa með samþykki þess orðið bundinn af samningi við annan en K ehf., sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ekki var deilt um það í málinu að K ehf. hafði milligöngu fyrir S ehf. Var K ehf. því í stöðu umsýslumanns í þessum viðskiptum. Eftir óskráðum reglum fjármunaréttar um umsýsluviðskipti bakaði Þ ehf. sér skuldbindingu við umsýslumanninn með samþykki tilboðsins, en ekki gagnvart S ehf. sem umsýsluveitanda. Var talið að S ehf. gæti ekki á þessum grunni einum sótt greiðslu úr hendi Þ ehf. og var Þ ehf. því sýknað, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála.
X (Dögg Pálsdóttir hrl.) gegn Y (Gestur Jónsson hrl. Indriði Þorkelsson hdl.)
Útgerðarmaður dæmdur til greiðslu eftirstöðva kaupverðs á aflaheimildum. Ekki var fallist á að hluta samnings yrði vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. samningalaga. Þá var ekki fallist á að sýkna bæri vegna aðildarskorts stefnanda.
Sýknaður af kröfu greiðslu verklauna og efniskostnaðar vegna aðildarskorts stefnda.
Stefnandi krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar skv. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 55/1996 um tæknifrjóvgun vegna ákvörðunar læknis um að synja henni um tæknifrjóvgun. Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda.
Hafnað kröfu stefnanda um riftum á afsalsgerningi.
S tók að sér með verksamningi 19. mars 2004 vinnu við byggingu fjölbýlishúss fyrir B. Á vormánuðum 2004 seldu eigendur B allt hlutafé sitt í félaginu til R. Um svipað leyti tilkynnti R, S um að verkið skyldi stöðvað. S krafði B og R um greiðslu á 2.500.000 krónum. Óljóst var hvort að S reisti kröfu sína á greiðslu fyrir verkið eins og það stóð á þeim tíma sem hann hvarf frá því, auk skaðabótakröfu vegna riftunar, eða einvörðungu því að B og R hafi með sérstökum samningi og einhliða loforði skuldbundið sig til greiðslu á ósundurliðaðri fjárhæð 2.500.000 krónur. Segir í niðurstöðu Hæstaréttar að málatilbúnaður S sé knappur og misvísandi og stefna í héraði sé í andstöðu við e lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vegna þessa annmarka S á reifun málsins og röksemdum, var ófært að taka efnislega afstöðu til krafna hans og varð því ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.
Árið 1991 greiddi T samtals 910.992 krónur vegna sjúkrakostnaðar sonar og eiginkonu E erlendis. Gekkst E við því hjá lögreglu ári síðar að hafa falsað gögn eða aflað sér falsaðra gagna, sem sett voru fram til stuðnings greiðslubeiðnunum. Ákæra var gefin út á hendur honum vegna málsins 1999 og neitaði hann þá sök. Dómur gekk í málinu 2004 og var sök hans talin sönnuð varðandi tvo af þremur liðum ákærunnar er lutu að umræddum greiðslum. Vegna fyrningar var E þó sýknaður af kröfum ákæruvalds og bótakröfu T vísað frá dómi. Í kjölfarið kyrrsetti sýslumaður innistæðu á tveimur bankareikningum, sem höfðu að geyma fé, sem tilheyrði E, til tryggingar kröfu að höfuðstól 682.358 krónum. T krafði E síðan um greiðslu 910.992 króna í skaðabætur auk þess sem krafist var staðfestingar á kyrrsetningunni. Ekki var fallist á kröfu E um frávísun málsins frá héraðsdómi. Með því að sannað þótti í refsimálinu að E hefði svikið út tryggingabætur samtals að fjárhæð 682.358 krónur og með hliðsjón af ummælum hans hjá lögreglu, þar sem hann hafði gengist við því að hafa af ásetningi bakað T tjón, er nam 228.634 krónum, var fallist á að T ætti kröfu á hendur E um skaðabætur, sem nam umkrafinni fjárhæð. Ekki var fallist á að skaðabótakrafan væri fyrnd. Dráttarvextir voru dæmdir frá þeim tíma þegar kyrrsetning var gerð fyrir kröfunni, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001. Þá var kyrrsetningargerðin staðfest fyrir þeirri fjárhæð, sem hún tók til, ásamt dráttarvöxtum og málskostnaði.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S á hendur A ehf. var vísað frá dómi. Talið var að S hefði ekki tekist að sýna fram á að það ætti lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr kröfum sínum fyrir dómstólum. Var frávísunarúrskurður héraðsdóms því staðfestur.
Aðilar deildu um forsjá barns. Í héraði lagði M fram yfirlýsingu sína þar sem fram kom að hann væri samþykkur því að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur fæli nafngreindum hjónum varanlegt fóstur dóttur hans, svo og að þau færu með forsjá hennar. Í tengslum við þetta lýsti lögmaður, sem fór með málið fyrir M í héraði, þeirri skoðun að M ætti ekki lengur að eiga aðild að því, þar sem framangreind yfirlýsing hans fæli í sér forsjársamning, sem leiddi til aðildarskorts hans. Upp frá þessu var ekki sótt þing af hálfu M en málið rekið áfram milli stefndu. Talið var að samkvæmt 4. mgr. 96. gr. laga um meðferð einkamála hafi M að svo búnu ekki getað áfrýjað héraðsdómi nema með gagnáfrýjun, en endurskoðunar hafi hann getað leitað á dóminum með endurupptöku málsins í héraði. Því hafi brostið skilyrði til málskots M og var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.
R, sem ráðinn hafði verið framkvæmdastjóri kertaverksmiðju með samningi við fjármálaráðuneytið, var sagt upp störfum og krafði í framhaldi af því sveitarfélagið V um bætur, en V hafði tekið við rekstrinum sem reynslusveitarfélag með samningi við félagsmálaráðuneytið á grundvelli laga nr. 82/1994. Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laganna skyldi engin breyting verða á ráðningarstöðu ríkisstarfsmanna við tilflutning verkefna ríkisins til reynslusveitarfélaga og var R því ekki unnt að beina kröfum sínum í málinu gegn V, þar sem sveitarfélagið var ekki aðili að fyrrgreindum ráðningarsamningi, enda var litið svo á að það hefði sagt R upp störfum í umboði ríkisins.
A var ráðinn sem stundakennari við Háskóla Íslands (HÍ) 1981, en frá 1984 var hann settur af menntamálaráðherra í stöðu lektors til eins árs í senn. Á árinu 1989 sótti A um flutning úr lektorsstöðu í dósentsstöðu, en dómnefnd sem skipuð var til að fjalla um hæfi hans komst að þeirri niðurstöðu að hann væri ekki hæfur til að gegna dósentsstöðu. Árið 1991 var A ráðinn í stöðu lektors við HÍ, ótímabundið með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti. Á árinu 1995 var A sagt upp lektorsstarfi sínu með vísan til uppsagnarákvæðis ráðningarsamnings og var staða hans auglýst laus til umsóknar. A var, auk eins annars umsækjanda, metinn hæfur til að gegna stöðunni, en hlaut minnihluta atkvæða á deildarfundi og var ekki ráðinn. Höfðaði hann mál gegn HÍ og íslenska ríkinu (Í) og krafðist viðurkenningar á að ráðningarsamningur hans við HÍ væri enn í gildi, auk þess sem hann krafðist vangreiddra launa og skaðabóta. Talið var að ótímabundinn ráðningarsamningur sem gerður var við A 1991 hefði ekki verið í samræmi við 11. gr. laga nr. 131/1990 um Háskóla Íslands, þar sem segir að ráðherra skipi lektora. Þrátt fyrir að rangri aðferð hefði verið beitt við ráðninguna var talið að aðeins ráðherra hefði getað veitt A lausn frá störfum í samræmi við 7. og 10. gr. þágildandi laga nr. 38/1954 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Því var talið að A hefði verið sagt upp á ólögmætan hátt. Einnig var talið að brotið hefði verið gegn 12. og 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 1. mgr. 11. gr. laga nr. 38/1954 við uppsögn A. Með vísan til laga nr. 38/1954 var ekki talið að A ætti rétt til að fá starf sitt aftur. Var Í sýknað af kröfum A, en HÍ dæmdur til að greiða honum skaðabætur.
Eigendur hlutafélagsins V keyptu allt hlutafé í hlutafélaginu G en G var eignalaust félag sem ekki hafði neinn rekstur með höndum. Voru félögin sameinuð í þeim tilgangi einum að nýta uppsafnað tap G á móti hagnaði V við álagningu skatta. Skattyfirvöld höfnuðu því að taka tillit til sameiningarinnar við álagningu skatta og var réttmæti þeirrar ákvörðunar staðfest með dómi. Reis ágreiningur um hvort kaupandi gæti rift samningnum vegna þessa. Í samningi aðila var kveðið á um að það væri forsenda kaupenda fyrir kaupunum að skattalegur tapsfrádráttur nýttist þeim og að ef þetta skattalega hagræði nýttist ekki vegna breytinga á skattareglum skyldu seljendur endurgreiða kaupendum kaupverðið. Lá fyrir að þetta ákvæði var upphaflega runnið frá kaupendum og var nánast orðrétt tekið upp úr kaupsamningi þeirra um annað fyrirtæki í sama tilgangi, en að tillögu lögmanns seljenda þess fyrirtækis var því breytt í það horf að það var takmarkað við þau atvik að breytingar yrðu á skattareglum. Þóttu kaupendurnir samkvæmt þessu hafa sætt sig við að endurgreiðslufyrirvarinn væri takmarkaður með þessum hætti og ættu þeir því ekki kröfu á seljendurna, enda væru ákvarðanir skattyfirvalda ekki byggðar á breytingum á skattareglum og skattaframkvæmd.