Dómstólaleit

X kærði úrskurð Landsréttar þar sem áfrýjun hans á dómi héraðsdóms 11. mars 2021 þar sem hann var sakfelldur fyrir líkamsárás var vísað frá dómi á þeim grunni að X hefði fallið frá áfrýjun með bindandi hætti þegar honum var birtur dómurinn. Skipaður verjandi X var viðstaddur dómsuppsögu í héraði en ekki X sjálfur og var lögreglu falið að birta honum dóminn. Lögregla hafði í kjölfarið samband við X símleiðis 25. mars 2021 og var bókað í dagbók lögreglu sama dag að hringt hefði verið í X sem hafi kvaðst ætla að áfrýja dómnum en honum hafi verið bent á að hann þyrfti samt sem áður að undirrita og móttaka dóminn. Daginn eftir mætti X á lögreglustöð og var bókað í dagbók lögreglu að hann hefði komið og undirritað dóm sem hann kveddist ætla að una. Strikað hafði verið undir orðin „Ég uni dómi“ í texta sem færður var með stimpli á endurrit dómsins og bar með sér að X hefði undirritað ásamt lögreglumanni. X lýsti yfir áfrýjun dómsins til Landsréttar með bréfi til ríkissaksóknara 30. mars 2021. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þeirrar meginreglu að dómfelldir menn í sakamáli eigi að jafnaði kost á endurskoðun dómsúrlausnar. Hæstiréttur tók fram að réttur X til áfrýjunar dóms héraðsdóms hefði engum takmörkunum sætt að lögum öðrum en að honum hafi borið að lýsa yfir áfrýjun innan frests, sbr. 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008. Þá væri hvergi í lögum að finna ákvæði um að yfirlýsing sakfellds manns um að hann uni dómi teldist bindandi og yrði ekki dregin til baka með yfirlýsingu um áfrýjun fyrir lok áfrýjunarfrests eða með öðru móti. Komst Hæstiréttur því að þeirri niðurstöðu að lög hefðu ekki staðið því í vegi að X fengi lýst yfir áfrýjun málsins innan lögboðins áfrýjunarfrests og var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka mál X til efnismeðferðar.

Með hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp í júlí 2015, var felld úr gildi ákvörðun Þ um að synja A um skráningu í þjóðskrá sem móður og forsjárforeldri B og C og viðurkenndur réttur hennar til slíkrar skráningar. Í september sama ár tilkynnti Þ að A hefði verið skráð sem móðir og forsjáraðili B og C. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með þessu hefði verið orðið við þeirri skyldu sem Í og Þ hefði verið lögð á herðar með hinum áfrýjaða dómi. Áfrýjun hans í október 2015 hefði því verið ósamrýmanleg þessu. Var málinu vísað frá Hæstarétti.

X var sakfelldur fyrir brot sem heimfært var undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við B, en við það notfærði X sér að B var ekki fær um að taka afstöðu til þess hvort hún vildi hafa samræði við hann sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing X ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar var litið til alvarleika brotsins og 1. og 3. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga, en til refsimildunar horfði ungur aldur X, sbr. 4. tölul. 1. mgr. sömu greinar, sem var á 19. ári þegar hann framdi brotið. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár, en vegna dráttar á meðferð málsins sem X var ekki um kennt var fullnustu 21 mánaðar af refsingunni frestað skilorðsbundið. Þá var X gert að greiða B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.

A stefndi M og krafðist viðurkenningar á því að M væri faðir hans. Þá gerði hann kröfu um þrefalt lágmarksmeðlag á mánuði til 18 ára aldurs. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var gerð mannerfðafræðilega rannsókn sem leiddi meira en 99% líkur að því að M væri faðir A. Féll M þá frá kröfu um sýknu af kröfu A um viðurkenningu á faðerni. Ágreiningur aðila snerist því um fjárhæð meðlagsgreiðslna. Talið var að M hafi ekki glatað rétti til að leita endurskoðunar á ákvæðum héraðsdóms um meðlag þó hann hafi unað við niðurstöðu um faðerni stefnda. Var því hafnað kröfu A um frávísun málsins frá Hæstarétti af þeim sökum. Talið var að ekki væri teljandi munur á högum foreldra A. Ekkert hafi komið fram í málinu um að hann byggi við sérstakar þarfir, sem leiði til óvenjulegra útgjalda varðandi framfærslu hans. Var því talið hæfilegt að M greiddi með A meðlag sem svaraði til tvöfalds lágmarksmeðlags eins og það væri ákveðið af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni.

Að gengnum dómi héraðsdóms hafði K fyrirvaralaust innt af hendi málskostnað til G í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms. Sú ráðstöfun var ósamrýmanleg málskoti hennar og var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Ö krafðist þess aðallega að tveimur liðum í dómkröfum M, um greiðslu á 3.189,59 evrum og 15.060 krónum yrði vísað frá héraðsdómi og hann jafnframt sýknaður af kröfum M um að honum yrði gert að þola að birgðir hans af nánar tilgreindum stólum yrðu gerðar upptækar, án endurgjalds. Dómur var felldur á mál þetta í héraði á grundvelli samþykkis Ö á öllum kröfum M öðrum en um málskostnað. Að gefnu fyrrgreindu samþykki Ö stóðu aðeins eftir fjárkröfur M en óumdeilt er að höfuðstóll þeirrar kröfu nam 316.204 krónur. Gat Ö því ekki lengur talist hafa hagsmuni, sem metnir yrðu til fjár við ákvörðun áfrýjunarhagsmuna samkvæmt 2. og 3. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála af öðru en fyrrgreindri samanlagðri fjárhæð höfuðstóls þessara kröfuliða. Hún náði ekki áfrýjunarfjárhæð samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar og varð því að vísa málinu frá Hæstarétti.

Í málinu deildu aðilar um landamerki landspildna sem skipt var út úr jörðinni Miðdal II. Í málinu greindi aðila meðal annars á um hvort miða ætti við orðalag í afsali fyrir eign áfrýjenda eða við uppdrátt af eigninni er fylgdi afsalinu, en uppdrátturinn bar ekki með sér að hafa verið þinglýstur. Þegar litið var til þess meðal annars að uppdrátturinn var gerður í tilefni af sölu til þess aðila sem áfrýjendur leiddu rétt sinn frá og að samkvæmt framburði vitnis hefði verið gerður áður en þinglýsing afsalsins fór fram, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sýkna stefnda af kröfum áfrýjenda. Áður en áfrýjendur skutu málinu til Hæstaréttar höfðu þau greitt stefnda málskostnað samkvæmt hinum áfrýjaða dómi án fyrirvara um málsskot. Greiðsla áfrýjenda var ekki talin fela í sér viðurkenningu á kröfu stefnda um landamerkin, heldur var hún til fullnustu kröfu sem leiddi af úrslitum málsins í héraði. Gat hún því ekki svipt áfrýjendur heimild til áfrýjunar um annað en það sem hún fól beinlínis í sér. Var fallist á kröfu stefnda um að vísa bæri frá Hæstarétti kröfu áfrýjenda um málskostnað í héraði.

X var ákærð fyrir skjalafals og var dómur í málinu birtur henni 12. október 2006. Var strikað undir orðin ,,Ég uni dómi“ í texta sem hún undirritaði ásamt birtingarmanni og færður var með stimpli á endurrit dómsins. Af hálfu ríkissaksóknara var sama endurrit dómsins áritað viku síðar um að honum yrði ekki áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins. Nokkru síðar lýst verjandi X því yfir að hún hefði ákveðið að áfrýja dóminum og var tekið fram að hún hefði ekki tekið afstöðu til áfrýjunar málsins við móttöku dómsins. Ríkissaksóknari gaf út áfrýjunarstefnu, en krafðist þess að málinu yrði vísað frá Hæstarétti sökum þess að X hefði áður lýst því með bindandi hætti að hún yndi hinum áfrýjaða dómi. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt áðurgreindum texta hefði X lýst því yfir við birtingarmann að hún yndi niðurstöðu dómsins. Samkvæmt 3. mgr. 87. gr. laga nr. 91/1991, sem talin var eiga við með lögjöfnun, teldist efni þessa birtingarvottorðs rétt þar til hið gagnstæða sannaðist. Var ekki talið að X hefði hnekkt því sem fram kæmi í vottorðinu og því lagt til grundvallar að hún hefði gefið umrædda yfirlýsingu og með því afsalað sér rétti til málskots svo bindandi væri. Áfrýjun héraðsdóms af hennar hendi, sem síðar var lýst yfir, var þessu ósamþýðanleg og var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Umhverfismat. Starfsleyfi. Stjórnsýsla. Aðild. Áfrýjunarheimild. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. Frávísun máls að hluta frá Hæstarétti. Gjafsókn. Í málinu var deilt um lögmæti umhverfismats og veitingar starfsleyfis álvers í Reyðarfirði. Höfðu áætlanir verið uppi um að reist yrði álver í tveimur áföngum með 420.000 tonna framleiðslugetu á ári, ásamt rafskautaverksmiðju og hafði farið fram lögboðið umhverfismat vegna þeirrar framkvæmdar. Fallið var frá þessum áformum áður en starfsleyfi hafði verið gefið út og ákveðið að óska eftir að fá að reisa álver með 322.000 tonna framleiðslugetu á ári og falla frá áformum um að reisa rafskautaverksmiðju. Komst Skipulagsstofnun að þeirri niðurstöðu að ekki þyrfti að fara fram nýtt umhverfismat vegna hinna breyttu áforma. Kærði H þá niðurstöðu til umhverfisráðherra sem staðfesti niðurstöðuna með úrskurði. Umhverfisstofnun veitti starfsleyfi vegna framkvæmdarinnar og freistaði H þess einnig að kæra þá ákvörðun en umhverfisráðherra vísaði kæru hans frá. Krafðist H þess meðal annars fyrir dómi að fá þessum tveimur ákvörðunum umhverfisráðherra hnekkt. Héraðsdómur hafði í efnisdómi vísað frá dómi öðrum kröfum H en sú niðurstaða hafði ekki verið kærð til Hæstaréttar í samræmi við reglur XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gátu þær kröfur því ekki komið til álita við áfrýjun og var vísað frá Hæstarétti. Um fyrri kröfuna var tekið fram að starfsleyfi hafi ekki verið gefið út vegna upphaflegra áætlana um byggingu álvers með 420.000 tonna framleiðslugetu, þótt undirbúningur leyfisveitingar hafi verið á lokastigi. Því hafi skilyrði ekki verið fyrir hendi til að verða við beiðni um að nýtt umhverfismat þyrfti ekki að fara fram á grundvelli 6. gr. laga um mat á umhverfisáhrifum nr. 106/2000, sbr. 13. lið 2. viðauka við lögin, sem byggð hafi verið á því að ekki væri um nýja framkvæmd að ræða heldur breytingu á framkvæmd, sem þegar hafi verið fyrirhuguð. Var og tekið fram að nota hafi átt að einhverju leyti aðra tækni við framleiðslu í álverinu en upphaflega hafi verið áætlað og taka hafi átt á mengandi útblæstri með allt öðrum hætti. Að auki hafi verksmiðjan verið verulega breytt í útliti. Var því talið að umhverfismat hefði þurft að fara fram að nýju. Varðandi síðari kröfu H var talið að samkvæmt 2. mgr. 32. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir mætti kæra ákvarðanir Umhverfisstofnunar um veitingu starfsleyfis til umhverfisráðherra. Ekki væri í lagagreininni tekið fram hverjir nytu aðildar að slíkum kærum og þótti verða að skýra ákvæðið með hliðsjón af reglum stjórnsýslulaga en almennt væri viðurkennt samkvæmt stjórnsýslurétti að aðilar máls gætu þeir einir verið sem hafi verulegra og einstaklegra hagsmuna að gæta af stjórnavaldsákvörðun. H átti heimilisfesti í Fjarðarbyggð en heimili hans var langt frá hinu fyrirhugaða álveri og taldist hann því ekki geta reist aðild sína á reglum grenndarréttar og ekki var talið að hann hefði sýnt fram á að hann ætti annarra einstaklegra og verulegra hagsmuna að gæta um byggingu álversins. Ekki breytti neinu í þessu sambandi að H hafi notið réttar samkvæmt lögum nr. 7/1998 til að gera athugasemdir við tillögur Umhverfisstofnunar um starfsleyfi. Var því staðfesti niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu H um ógildingu á þeirri ákvörðun umhverfisráðherra að vísa frá kæru H vegna veitingar starfsleyfisins.

Með lögum nr. 58/1998 var í fyrsta sinn mælt í almennri löggjöf fyrir um eignarréttarlega stöðu lands utan eignarlanda og stjórnsýslu þar. Með lögunum var komið á fót óbyggðanefnd, sem skyldi eiga frumkvæði að því að skera með skipulegum hætti úr um eignarrétt á einstökum svæðum landsins. Eitt fyrstu málanna sem óbyggðanefnd tók til meðferðar varðaði Biskupstungnaafrétt og efstu lönd í Biskupstungnahreppi (síðar Bláskógabyggð). Samkvæmt kröfugerð íslenska ríkisins skyldu mörk eignarlands og þjóðlendu dregin með nánar tilteknum hætti langt innan marka þess landsvæðis, sem tilteknir eigendur jarða á svæðinu töldu sér til eignar samkvæmt þinglýstum landamerkjabréfum. Var þess krafist af hálfu ríkisins að allt land norðan kröfulínunnar skyldi teljast þjóðlenda. Í niðurstöðu óbyggðanefndar fólst að svokallaður Framafréttur og afréttur norðan vatna væri þjóðlenda og afréttur Biskupstungnahrepps. Sérstaklega var tekin afstaða til svæðis við Hagavatn og Hagafell, sem úrskurðað var þjóðlenda. Suðurmörk þjóðlendulínu voru dregin um Hagavatn, Farið, Sandvatn og Sandá og þar með hafnað kröfu ríkisins um viðurkenningu á því að mörk þjóðlendu næðu inn á landsvæði, sem eigendur tiltekinna jarða kröfðust viðurkenningar á að væri háð einkaeignarrétti þeirra. Ríkið krafðist þess fyrir dómi að mörk þjóðlendu yrðu dregin með nánar tilteknum hætti sunnan Framafréttar og úrskurður óbyggðanefndar að því leyti felldur úr gildi. Bláskógabyggð krafðist þess að úrskurður nefndarinnar varðandi Framafrétt yrði felldur úr gildi og eignarréttur sveitarfélagsins að honum viðurkenndur. Landeigendur kröfðust staðfestingar á úrskurði nefndarinnar. Hæstiréttur féllst ekki á þau sjónarmið Bláskógabyggðar og landeigenda að með lögum nr. 58/1998 væri ekki fullnægt kröfum um réttláta málsmeðferð. Ekki heldur að nefndinni hafi ekki verið ætlað að lögum að taka til umfjöllunar kröfur ríkisins um land sem þinglýstar heimildir væru til um, né heldur að nefndin hafi ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni með fullnægjandi hætti. Af hálfu ríkisins var því haldið fram í málinu að land norðan við kröfulínur þess hafi hvorki verið numið á landnámsöld né síðar. Landeigendur gætu því ekki sannað að þeir hafi öðlast beinan eignarrétt að því fyrir nám, en frumeignarréttur að landi geti einungis stofnast með þeim hætti eða með löggjöf. Við úrlausn málsins naut ekki við glöggra heimilda um landnám á þessu svæði en þó var ekki talið að gróðurleysi hafi staðið því í vegi að land norðan við kröfulínur ríkisins yrði numið. Að auki væri stór hluti þessa svæðis einungis í 200-300 metra hæð yfir sjávarmáli. Í ljósi þessa varð ekki lagt á landeigendur að sýna frekar fram á það en gert hafði verið að land norðan við kröfulínur hafi verið numið við landnám eða síðar, þannig að það hafi verið nýtt með öðrum hætti en til takmarkaðra afnota yfir sumarmánuðina, líkt og ríkið hélt fram að hefði verið. Gætu úrslit málsins ekki ráðist af sönnun um þetta atriði. Svo sem merkjum jarða í Úthlíðartorfu, Haukadalstorfu og jarðarinnar Hóla var lýst í landamerkjabréfum ná þær, auk lands Tunguheiðar, yfir allt land sunnan Framafréttar. Vegna þessarar afmörkunar var talið að einkum skipti máli hvort sönnun teldist fram komin fyrir því að land þessara jarða væri eignarland. Eignardómur hafi gengið um Tunguheiði árið 1980, þar sem viðurkenndur hafi verið beinn eignarréttur Bræðratungukirkju að landinu. Ríkið hafi kosið að una héraðsdómi í því máli og sé dómurinn bindandi um úrslit máls. Kröfu ríkisins um að mörk þjóðlendu verði dregin inn á land Bræðratungukirkju á Tunguheiði var því hafnað þegar af þeirri ástæðu. Merkjum jarða í Úthlíðartorfu og Haukadalstorfu var lýst í landamerkjabréfum frá 1885 og 1883, sem voru árituð um samþykki eigenda flestra aðliggjandi jarða. Þá var landamerkjum jarðanna einnig lýst í eldri heimildum og féllu þær lýsingar saman við landamerki jarðanna. Var samkvæmt þessu lagt til grundvallar að svæði, sem landamerki jarðanna tóku til, væri eignarland og því hafnað kröfu ríkisins um að mörk þjóðlendu verði dregin inn á land þessara jarða. Fyrir jörðina Hóla var gert landamerkjabréf árið 1884, sem var áritað um samþykki af eigendum nokkurra aðliggjandi jarða. Sú merkjalýsing studdist ekki við eldri ritaðar heimildir um landamerki jarðarinnar en að öðru leyti áttu flest sömu sjónarmið við um Hóla og Úthlíðartorfu og Haukadalstorfu. Þannig var leitt í ljós að allt landsvæðið austan og vestan við Hóla væri eignarland. Þótti ekkert fram komið í málinu sem stutt gat að munur yrði gerður á landi Hóla og aðliggjandi landsvæðum. Var því hafnað kröfu ríkisins um að mörk þjóðlendu yrðu dregin inn fyrir landamerki Úthlíðartorfu, Haukadalstorfu, Hóla og Tunguheiðar, eins og þeim var lýst í landamerkjabréfum og dómi. Af því leiddi sjálfkrafa vegna landfræðilegra aðstæðna, að ekki var heldur fallist á kröfur ríkisins um mörk þjóðlendu innan lýstra landamerkja Austurhlíðar, Neðri-Dals og Helludals I og II, en síðarnefndu jarðirnar ná ekki að Framafrétti heldur eru umluktar landi Úthlíðartorfu og Haukadalstorfu til norðurs og vesturs. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ósannað væri að Framafréttur hafi orðið eignarland fyrir nám eða löggerninga eða með öðrum hætti. Þá styðji gögn um ráðstöfun vatnsréttinda á afréttinum ekki við kröfu Bláskógabyggðar um eignarrétt sveitarfélagsins að afréttinum. Meðal annars hafi samningi frá 1917 um sölu vatnsréttinda á afréttinum verið þinglýst með athugasemd um eignarheimild hreppsins fyrir hinu selda. Hreppnum hafi því þegar á þeim tíma mátt vera ljóst að ríkið hafi vefengt að sveitarfélagið ætti beinan eignarrétt á Biskupstungnaafrétti. Ekki hafi verið sýnt fram á annað en að Framafréttur hafi frá upphafi verið nýttur til sameiginlegrar sumarbeitar fyrir búfé á sama hátt og eigi við um samnotaafrétti almennt. Teldist Framafréttur samkvæmt því vera þjóðlenda jafnframt því sem afréttarnot Bláskógabyggðar voru viðurkennd.

Aðilar deildu um forsjá barns. Í héraði lagði M fram yfirlýsingu sína þar sem fram kom að hann væri samþykkur því að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur fæli nafngreindum hjónum varanlegt fóstur dóttur hans, svo og að þau færu með forsjá hennar. Í tengslum við þetta lýsti lögmaður, sem fór með málið fyrir M í héraði, þeirri skoðun að M ætti ekki lengur að eiga aðild að því, þar sem framangreind yfirlýsing hans fæli í sér forsjársamning, sem leiddi til aðildarskorts hans. Upp frá þessu var ekki sótt þing af hálfu M en málið rekið áfram milli stefndu. Talið var að samkvæmt 4. mgr. 96. gr. laga um meðferð einkamála hafi M að svo búnu ekki getað áfrýjað héraðsdómi nema með gagnáfrýjun, en endurskoðunar hafi hann getað leitað á dóminum með endurupptöku málsins í héraði. Því hafi brostið skilyrði til málskots M og var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti.

Fasteignakaup. Gallar. Afhendingardráttur. Óðalsréttur. Áfrýjunarheimild. Vanreifun. Gagnkröfur. Frávísun máls frá héraðsdómi. T og Á keyptu fasteign af Ó. Samkvæmt kaupsamningi 11. júní 1998 skyldu T og Á greiða 3.000.000 kr. við undirritun samningsins, 3.548.199 krónur ekki síðar en 1. maí 1999 og taka að sér greiðslu sex veðskulda samtals að fjárhæð 7.451.800 kr. Í kauptilboði T og Á var að auki tekið fram að Ó bæri að fá eignina leysta undan kvöð um óðalsréttindi. Eignina átti að afhenda ekki síðar en 1. júlí 1998. Nokkrar tafir urðu á því að T og Á fengju eignina afhenta. Þegar kom að umsamdri greiðslu 1. maí 1999 töldu þau að eignin væri haldin ýmsum annmörkum. Greiddu þau því aðeins hluta af síðari greiðslunni samkvæmt kaupsamningnum inn á bankareikning í nafni Ó. Í framhaldi af því stefndi Ó þeim T og Á þar sem hann krafðist þess að þeim yrði gert annars vegar að greiða sér 4.986.447 kr. og hins vegar að gefa út til sín skuldabréf með veði í eigninni að fjárhæð 501.062 kr. Samanstóð fjárkrafan í fyrsta lagi af síðari greiðslu T og Á samkvæmt kaupsamningnum, í öðru lagi lægri skuldum samkvæmt skuldabréfunum en ráðgert hafði verið, í þriðja lagi vöxtum af skuldabréfunum sem Ó hafði innt af hendi eftir afhendingu eignarinnar og í fjórða lagi ábyrgð Ó á einu skuldabréfanna. Að því er snerti síðasta liðinn tók Ó fram að hann bæri ábyrgð á greiðslu skuldabréfsins, sem væri í vanskilum, og því væri honum nauðsynlegt að krefja T og Á um greiðslu skuldarinnar til að standa við ábyrgð sína. Kröfuna um útgáfu skuldabréfsins kvað hann byggjast á kaupsamningnum. Héraðsdómur vísaði frá dómi kröfu Ó um útgáfu skuldabéfsins og öðrum og þriðja lið í fjárkröfu hans, en dæmdi T og Á til að greiða honum 3.787.677 kr. að teknu tilliti til afsláttar að fjárhæð 1.124.000 kr. vegna afhendingardráttar og galla á eigninni. Fyrir Hæstarétti gerði Ó sömu fjárkröfu og í héraði með þeirri breytingu að frá kröfunni yrðu dregnar 934.277 kr. sem T og Á höfðu innt af hendi vegna fjórða liðar kröfu hans. Í dómi Hæstaréttar segir að Ó hafi ekki gætt þess að kæra til Hæstaréttar niðurstöðu héraðsdóms um að vísa frá öðrum og þriðja lið í fjárkröfu hans. Gætu þeir því ekki komið til álita fyrir Hæstarétti. Að því er snerti fjórða lið fjárkröfunnar tók Hæstiréttur fram að umræddur liður hefði verið verulega vanreifaður í héraði og að Ó bæri nú fyrir sig gerbreyttar málsástæður frá þeim, sem hann hélt fram fyrir héraðsdómi. Gætu þær engu breytt um það að með réttu hefði borið að vísa þessum kröfulið frá dómi vegna vanreifunar. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að gagnkrafa T og Á virtist ekki hafa verið gerð fyrr en við munnlegan flutning málsins í héraði. Samkvæmt því hefði ekki verið fullnægt skilyrðum til að koma henni að í málinu, sbr. 1. mgr., sbr. 3. mgr. 28. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Ennfremur lægju engin gögn fyrir í málinu til að leggja mat á málsástæður Ó sem lytu að því að ákvæði VII. kafla jarðalaga um óðalsjarðir ættu ekki við um fasteignina. Ó yrði að bera sönnunarbyrðina fyrir getu sinni til að efna kaupin að þessu leyti og leggja fram viðhlítandi gögn því til stuðnings. Taldi Hæstiréttur slíka annmarka vera á reifun málsins að óhjákvæmilegt væri að vísa því í heild frá héraðsdómi.

K gaf í febrúar 1995 út skuldabréf til Á. Var skuldin tryggð með veði í fasteign sem síðar var seld nauðungarsölu. Lýsti Á kröfu í söluverð fasteignarinnar á grundvelli skuldabréfsins, sem hún hafði þó ekki undir höndum. S bar brigður á eignarrétt Á að bréfinu og kvaðst hafa fengið það framselt frá henni. Á bakhlið bréfsins, neðan við undirritun stjórnarmanna K, hafði Á ritað nafn sitt, án þess að þar kæmu fram skýringar á undirrituninni. Var ekki talið að Á hefði með þeirri nafnritun sinni einni framselt skuldabréfið. G kvaðst hafa fengið bréfið afhent frá S sem tryggingu fyrir greiðslu vegna fasteignakaupa. L greiddi G síðar fyrir K fjárhæð sem var nokkru lægri en andvirði bréfsins. Bar K því við að þar sem L hefði þegar greitt G andvirði bréfsins væru ekki lengur til kröfuréttindi á grundvelli þess. Ekki var fallist á þá málsástæðu, enda gat greiðslan ekki hafa lokið kröfuréttindum samkvæmt bréfinu nema henni hefði verið beint til rétts kröfuhafa. Var eignarréttur Á að bréfinu staðfestur gagnvart K og S. Kom héraðsdómur ekki til endurskoðunar gagnvart G og L, þar sem þeir höfðu ekki gagnáfrýjað honum. Ekki var fallist á kröfu Á um endurskoðun á frávísun héraðsdóms á hluta krafna hennar í héraði, enda hafði Á ekki kært viðkomandi ákvæði héraðsdóms til Hæstaréttar.