Dómstólaleit

Ágreiningur málsaðila laut að lögmæti innheimtu H á farþegagjaldi samkvæmt 2. tölul. 2. mgr. 17. gr. hafnalaga nr. 61/2003 af G ehf. frá 2016 til 2023 og hvort grundvöllur gjaldtökunnar hefði verið í samræmi við ákvæði laganna og reglur um innheimtu þjónustugjalda. Landsréttur vísaði til þess að fjárhæð gjaldsins hefði í fyrstu byggst á samkomulagi stefnda við þriðja aðila sem kvað á um að gjaldið skyldi ákvarðast í tilteknu hlutfalli við tekjur viðkomandi vegna hvalaskoðunar. Taldi Landsréttur að slík tilhögun hefði ekki átt sér stoð í lögum og hefði stangast á við meginreglur laga um töku þjónustugjalda, þar sem krafist væri samhengis milli gjaldtöku og veittrar þjónustu. H bar því við að síðar hefði fjárhæð gjaldtöku af G ehf. tekið mið af því að umfang tengt hvalaskoðun næmi tilgreindu hlutfalli af heildarrekstrarkostnaði hafnarinnar. Landsréttur vísaði til þess að í hafnalögum væri í engu vikið að því að heimilt væri að haga gjaldtöku með þeim hætti. Þvert á móti væri þar miðað við að hvert gjald stæði undir tilteknum kostnaðarliðum sem lýst væri í 17. gr. laganna. Hefði H ekki rennt nægum stoðum undir málatilbúnað sinn um að gjaldtakan hefði á þessum tíma samrýmst ákvæðinu. Að þeirri niðurstöðu fenginni taldi Landsréttur að taka bæri til greina endurgreiðslukröfu áfrýjanda. Taldi Landsréttur að krafa áfrýjanda hefði ekki verið fyrnd, enda hefði áfrýjandi haft hluta hennar uppi sem skuldajafnaðarkröfu í fyrra dómsmáli milli aðila, og höfðað mál þetta innan sex mánaða frá því að því máli lyktaði, og hinn hluti kröfunnar hefði einnig verið ófyrndur þegar mál þetta var höfðað. Var aðalkrafa áfrýjanda því tekin til greina og aðalstefnda gert að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

B höfðaði mál gegn A og krafðist skaðabóta vegna ólögmætrar uppsagnar úr starfi hjá A í kjölfar áminningar, auk endurgreiðslu afdreginna launa. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvörðun um áminningu og síðar uppsögn starfsmanns væru matskenndar stjórnvaldsákvarðanir og yrði að játa þeim sem þær tækju nokkurt svigrúm við matið og sættu slíkar ákvarðanir ekki öðrum takmörkunum en leiddi af lögum og grunnreglum stjórnsýsluréttar. Taldi Landsréttur að skilyrði fyrir veitingu áminningar hefðu verið uppfyllt. Þá lægi fyrir að B hefði, eftir að hafa verið veitt áminning vegna ólögmætra forfalla, verið fjarverandi í að minnsta kosti tólf skipti á tilgreindu tímabili án lögmætrar ástæðu að mati A. Landsréttur taldi ekki að A hefði brotið gegn rannsóknarskyldu sinni eða andmælarétti B. Sýnt hefði verið fram á það með fullnægjandi hætti að málefnalegar ástæður hefðu legið að baki uppsögn B og að skilyrði fyrir uppsögn hans hafi verið uppfyllt. Af gögnum málsins yrði jafnframt ráðið að grundvöllur áminningar og síðar uppsagnar hafi verið almennur vandi en ekki einstök tilvik. Þá var ekki fallist á að A hefði brotið gegn ákvæðum reglugerðar nr. 1009/2015 í tengslum við uppsögn B eða meðferð máls hans að öðru leyti né heldur að þýðingu hefði að A hafi ekki sérstaklega borið niðurstöðu innviðaráðuneytis undir dóm. Var A sýknað af kröfum B.

N höfðaði mál og krafðist þess að ógilt yrði ákvörðun bæjarstjórnar H um úthlutun lóðarinnar Á en til vara að viðurkennd yrði skaðabótaskylda H vegna tjóns N af völdum sömu ákvörðunar. Atvik voru með þeim hætti að H auglýsti eftir tilboðum í lóðina og átti N hæsta boð í hana en B það næst hæsta. Með hliðsjón af byggingarsögu aðilanna var boði B tekið. N byggði á því að H hefði með því brotið gegn rétti hans til lóðarinnar sem hæstbjóðanda með ólögmætum hætti. H byggði aftur á móti á því að úthlutunin hefði verið í samræmi við gildandi reglur og að H hefði samkvæmt þeim verið heimilt að hafna tilboði N og taka tilboði B. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að heimilt hefði verið að líta til byggingarsögu bjóðenda, þar á meðal til þess hvort eðlileg framvinda hefði verið á fyrri byggingarframkvæmdum. Þá var ekki fallist á með N að brotið hefði verið gegn 13. gr. stjórnsýslulaga við meðferð málsins enda hefði afstaða N um tafir á framkvæmdum legið fyrir í gögnum málsins. Í þessum efnum var jafnframt ekki talið að á H hefði hvílt skylda til að afhenda N afrit af samantektum og samanburði hans á bjóðendum. Landsréttur féllst auk þess ekki á með N að brotið hefði verið gegn 10., 11., 12. og 18. gr. stjórnsýslulaga, en taldi hins vegar að annmarki hefði verið á rökstuðningi H. Hann gat þó ekki einn og sér leitt til þess að fallist yrði á kröfur N í málinu. Var öllum málsástæðum N þannig hafnað og niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu H og B af kröfum N því staðfest.

Aðilar deildu um lögmæti aflagjalds sem byggt var á e-lið 1. töluliðar 2. mgr. 17. gr. hafnalaga nr. 61/2003. V byggði á því að A væri skylt að greiða sér aflagjöld á grundvelli útgefinna reikninga fyrir þjónustu hafna V sem A hefði nýtt. A reisti málatilbúnað sinn aftur á móti á því að lagastoð skorti fyrir innheimtu aflagjalds af eldisfiski. Landsréttur rakti meðal annars að fyrrgreind gjaldtökuheimild næði til aflagjalds af sjávarafurðum en ákvæðið gerði jafnframt ráð fyrir að sjávarafurðir væru sjávarafli. Í hinum áfrýjaða dómi hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að orðið afli, í þessu tilviki sjávarafli, vísaði til veiða á villtum sjávardýrum, enda yrði ekki annað ráðið af lögskýringargögnum með frumvarpi til laga nr. 88/2010 um breytingu á hafnalögum nr. 61/2003 en að ákvæðum þess hefði verið ætlað að eiga við um heimild til innheimtu aflagjalds af sjávarútvegsfyrirtækjum. Fiskeldisfyrirtæki gætu ekki talist sjávarútvegsfyrirtæki í skilningi laga, enda stunduðu þau ekki sjósókn og öfluðu villtra dýra, einkum með fiskveiðum, eins og síðarnefnd fyrirtæki. Á þetta var fallist af hálfu Landsréttar og þar með að innheimta V á aflagjaldi af eldisfiski A hefði á þeim tíma, sem um ræddi í málinu, ekki stuðst við viðhlítandi lagaheimild. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og V gert að greiða A málskostnað fyrir Landsrétti.

A og B kröfðust miskabóta á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga úr hendi sveitar- félagsins C sökum þess að barnaverndarnefnd þess hefði ekki nægilega gætt að hagsmunum A við meðferð máls hennar sem hófst þegar hún var tæplega fimm ára gömul. Í dómi Landsréttar var rakið að ágreiningslaust væri að misbrestur hefði orðið á því að reglum barnaverndarlaga væri fylgt í hvívetna við meðferð máls A hjá C. Að virtum gögnum málsins og að teknu tilliti til þess sem fram kom í skýrslugjöf A, B og vitna fyrir Landsrétti voru þó ekki talin efni til að hrófla við þeirri niðurstöðu héraðsdóms að saknæmisskilyrði tilvitnaðs ákvæðis skaðabótalaga væru ekki uppfyllt. Var hinn áfrýjaði dómur um sýknu C af kröfum A og B því staðfestur með vísan til forsendna hans.

Aðilar máls deildu um það hvort M hefði verið heimilt að krefja Þ ehf. sem lóðarhafa um greiðslu gjalds vegna byggingarréttar á tilgreindri lóð í Mosfellsbæ. Þ ehf. greiddi gjaldið en höfðaði í kjölfarið mál á hendur M og krafðist endurgreiðslu þess. Í dómi Landsréttar var vikið að því að sveitarfélögum hafi um langt skeið verið talið heimilt að selja byggingarrétt á eignarlóðum sínum. Með því ráðstöfuðu sveitarfélög einkaréttarlegum réttindum sem lytu reglum einkaréttar en ekki reglum stjórnsýslu- réttar um innheimtu gjalda fyrir opinbera þjónustu. Þá var lagt til grundvallar að Þ ehf. hafi mátt vera kunnugt um innheimtu M á gjaldinu þegar þess var krafist og jafnframt hvers eðlis það væri. Var því hafnað að Þ ehf. hafi haft réttmætar væntingar um að hann yrði ekki krafinn um endurgjald vegna byggingarréttar síns. Ekki gat það haft þýðingu þótt ekki hafi verið kveðið á um álagningu gjaldsins í úthlutunarskilmálum M eða með formlegum hætti á vettvangi sveitarstjórnar M eða nefnda á hans vegum. Ekki var heldur á það fallist að M hafi sett ólögmætt skilyrði um greiðslu gjaldsins fyrir útgáfu byggingarleyfis. Var M sýknaður af öllum kröfum Þ ehf.

A krafðist þess að ákvörðun forstöðumanns hjúkrunarheimilis í júlí 2020 um að breyta starfi hennar yrði dæmd ógild og að B yrði gert að greiða henni miskabætur. Var störfum A breytt þannig að í stað umönnunar og þrifa var henni gert að hafa umsjón með þvottahúsi, annast liðveislu og þrif. Við þetta varð breyting á vinnutíma A og lækkuðu laun hennar, þó að hún hefði áfram verið í sama launaflokki. Talið var að ákvörðunin hefði haft slíka þýðingu fyrir stöðu A að um stjórnvaldsákvörðun hefði verið að ræða. Hefði B því borið að fylgja reglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við undirbúning og töku ákvörðunarinnar. Talið var að hin umdeilda ákvörðun hefði verið reist á málefnalegum sjónarmiðum og að breyting á starfi A hefði ekki verið meira íþyngjandi en efni stóðu til. Þá var talið að forstöðumaður hjúkrunarheimilisins hefði aflað nægilegra upplýsinga í því skyni að meta hvort tilefni væri til að bregðast við og að sú rannsókn sem fór fram hefði, eins og á stóð, fullnægt kröfum 10. gr. stjórnsýslulaga. Að sama skapi hefði A fengið færi á að koma að andmælum vegna fyrirhugaðrar breytingar á starfi hennar. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu B af kröfum A.

H hafði í rúm 30 ár starfað sem kennari við grunnskóla á vegum A. Haustið 2017 ákvað H í samráði við A að lækka starfshlutfall sitt við skólann úr fullu starfi í 49% starf og hefja samhliða því töku lífeyris, en samkvæmt verklagsreglum A var grunnskólum á vegum sveitarfélagsins heimilt að ráða kennara í tímabundið hlutastarf á bilinu 33-49% samhliða töku lífeyris úr B-deild LSR. Gat slík tímabundin ráðning að hámarki staðið í tvö ár. Jafnframt var heimilt samkvæmt verklagsreglunum að ráða lífeyrisþega í stundakennslu væri starfshlutfall minna en 33%. Gerði H í kjölfarið nýjan tímabundinn ráðningarsamning í samræmi við framangreint með gildistíma frá 1. desember 2017 til 31. júlí 2018 og var samningurinn síðar framlengdur til 31. desember 2019. Hinn 12. desember 2019 gerðu aðilar nýjan ráðningarsamning þar sem H var ráðin stundakennari í tímavinnu við skólann. H taldi að A hefði borið að fastráða hana í 49% starf og að framangreindar verklagsreglur, um að binda heimild til ráðningar við tvö ár og að takmarka ráðningu að þeim tíma liðnum við annað og lægra starfshlutfall, fælu í sér ólögmæta mismunun og stæðust ekki lög og meginreglur vinnuréttar. Höfðaði H því mál á hendur A og krafðist greiðslu mismunar á þeim launum sem hún taldi sig eiga rétt á og þeirra launa sem henni voru greidd sem stundakennara. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að ekki hefði hvílt bein lagaskylda á A að verða við beiðni H um ráðningu í hlutastarf samhliða töku lífeyris. Ákvað A á hinn bóginn að koma til móts við kennara í þeirri stöðu með fyrrgreindum verklagsreglum, sem gerðu ráð fyrir því að metið yrði hverju sinni út frá hagsmunum hlutaðeigandi skóla hvort unnt væri að verða við beiðni kennara um tímabundið hlutastarf. Væri ákvörðun um að fallast á slíka beiðni ívilnandi í garð þess sem setti hana fram. Þá var rakið að H hefði verið meðvituð um þær forsendur sem lágu til grundvallar ráðningu hennar í hlutastarf. Gat hún þannig ekki vænst þess að hún héldi því starfi lengur en í 24 mánuði. Enn fremur yrði ekki framhjá því litið að það var undir H komið að segja upp fastráðningu og gera samning um tímabundna ráðningu. Þótti H ekki hafa sýnt fram á að hún hefði sætt mismunun, hvort sem er í samanburði við aðra sem heyrðu undir verklagsreglur A eða með tilliti til annars hóps sem gerði það ekki. Þá þóttu verklagsreglur A styðjast við málefnaleg sjónarmið. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu A.

B höfðaði mál gegn A og krafðist meðal annars viðurkenningar á skaðabótaábyrgð A vegna vanefnda á lóðarleigusamningi um lóð undir iðnaðarhúsnæði. Byggði málsókn B á því að í kjölfar skipulagsbreytinga hafi honum orðið ókleift að stunda ákveðinn hluta starfsemi sinnar á lóðinni. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að í lóðarleigusamningnum hafi ekki verið kveðið á um takmarkanir á nýtingarrétti B á lóðinni. Á hinn bóginn hafi sá réttur lotið almennum takmörkunum sem leiða mætti af lögum, almennum stjórnvaldsfyrirmælum og óskráðum meginreglum nábýlisréttar. B hafi ekki getað vænst þess að lóðarleigusamningurinn, sem átti að gilda til langs tíma, hafi veitt honum meiri rétt eða legði ríkari skyldur á A fram yfir þær almennu takmarkanir sem giltu á hverjum tíma. Leggja yrði til grundvallar að dregið gæti úr nýtingarmöguleikum lóðarinnar með breytingum á slíkum takmörkunum, án þess að það raskaði þeim meginskyldum og -réttindum sem stofnað hefði verið til með lóðarleigusamningnum. Ganga yrði út frá því að það hafi gerst þegar íbúðarbyggð hafi risið á lóð rétt við athafnasvæði B, í skjóli lögmætra skipulagsáætlana A, með þeim afleiðingum að strangari reglur um hávaðamörk áttu við. Þótt það hafi sett rekstri B slíkar skorður, að hann hafi ekki séð sér fært að halda honum áfram á umræddri lóð, yrði ekki á það fallist að með því hafi A vanefnt samningsskyldu sína við B samkvæmt lóðarleigusamningnum, enda hafi B áfram átt afnotarétt að hinni leigðu lóð undir iðnaðarhúsnæði. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu A.

Ö úthlutaði nánar tilgreindum lóðum í Þorlákshöfn til ÞL árið 2006. Var lóðunum síðar endurúthlutað af Ö á árunum 2015 til 2017. Þ, sem hafði fengið umræddar lóðir framseldar til sín af ÞL með samningi árið 2008, höfðaði mál á hendur Ö til heimtu skaðabóta vegna ákvörðunar Ö um endurúthlutun lóðanna. Byggði Þ meðal annars á því að ákvörðunin hefði falið í sér afturköllun og að Ö hefði ekki farið að stjórnsýslulögum nr. 37/1993 þegar sveitarfélagið tók lóðirnar til sín aftur. Af hálfu Ö var á hinn bóginn byggt á því að ákvörðunin hefði verið í samræmi við reglur Ö um úthlutanir lóða í sveitarfélaginu og að ÞL hefði á sínum tíma vanefnt samning um úthlutun lóðanna. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að ÞL hefði ekki greitt nema lítinn hluta þeirra gatnagerðargjalda til Ö sem honum bar vegna hinna umþrættu byggingarlóða og gjöldin því að stærstum hluta ógreidd er Ö úthlutaði lóðunum á nýjan leik. Samkvæmt skýrum ákvæðum vinnureglna Ö við úthlutun byggingarlóða skyldi lóð falla aftur til sveitarfélagsins án sérstakrar tilkynningar ef lóðarhafi greiddi ekki staðfestingargjald innan tilskilins tíma. Þótti Þ ekki hafa sýnt fram á að ákvæði þágildandi úthlutunarreglna Ö hefði farið í bága við ákvæði stjórnsýslulaga. Samkvæmt þessum sömu reglum var ÞL óheimilt að afhenda lóðirnar, fyrr en lóðarsamningur hefði verið gefinn út vegna lóðanna. Hefði Þ ekki sýnt fram á að lóðarsamningar hafi verið gefnir út vegna lóðanna. Þá var ekki fallist á með Þ að Ö hefði samþykkt yfirfærslu eignarréttar að umræddum lóðum eða úthlutað þeim til Þ með einhverjum hætti. Var Ö því sýknað af kröfum Þ.

Í málinu kröfðust G og H þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörð þeirra undir hringveg um Hornafjörð og námuveg/tengiveg, sem og efni úr tveimur námum. Byggðu G og H á því að þeim yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af þeim í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land G og H eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með G og H að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum G og H fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum G og H.

Í málinu kröfðust A, G og Þ þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörð þeirra undir hringveg um Hornafjörð. Byggðu A, G og Þ á því að þeim yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af þeim í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land A, G og Þ eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með A, G og Þ að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum A, G og Þ fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum A, G og Þ.

Í málinu kröfðust E og H þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörðum þeirra undir hringveg um Hornafjörð. Byggðu E og H á því að þeim yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af þeim í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land E og H eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með E og H að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum E og H fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum E og H.

Í málinu krafðist Á þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörð hans undir hringveg um Hornafjörð. Byggði Á á því að honum yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af honum í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land Á eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með Á að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum Á fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum Á.

Í málinu kröfðust L og dánarbú K þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörð þeirra undir hringveg um Hornafjörð. Byggðu L og dánarbú K á því að þeim yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af þeim í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land L og dánarbús K eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með L og dánarbúi K að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum L og dánarbús K fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum L og dánarbús K.

Í málinu kröfðust B og F þess að ógilt yrði ákvörðun V frá árinu 2019 um að taka eignarnámi land úr jörð þeirra undir hringveg um Hornafjörð og land undir nýja vegtengingu. Byggðu B og F á því að þeim yrði ekki gert að þola að umrædd eignarréttindi yrðu tekin af þeim í ljósi þess að önnur leið, leið 1, hafi verið tæk sem skerti eignarréttindi landeigenda í Hornafirði minna en sú leið sem V valdi, leið 3b. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt 37. gr. vegalaga nr. 80/2007 hafi V heimild til að taka land úr eigu landeigenda sem þurfi til þjóðvegagerðar og hvers kyns veghalds. Ákvörðun V um að taka land B og F eignarnámi hafi verið stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hefði sérstaka þýðingu við töku ákvarðana um eignarnám í ljósi þess að eignarrétturinn væri friðhelgur samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og eignarnám því aðeins mögulegt að almenningsþörf krefði. Rétturinn benti á að við vegalagningu kæmu jafnan fleiri leiðir en ein til greina til að ná markmiðum viðkomandi framkvæmdar. Bæði við ákvörðun um hvaða kostir séu til þess fallnir að ná því markmiði og við endanlegt val á þeirri leið sem fara eigi hafi verið gengið út frá því að málefnalegt væri að líta meðal annars til kostnaðar, umferðaröryggis, vegalengda og áhrifa framkvæmda á umhverfið. Ólíkt vægi þessara sjónarmiða kunni þó að leiða til mismunandi niðurstöðu og við þær aðstæður hafi viðkomandi stjórnvald nokkurt svigrúm til að ákveða vægi sjónarmiðanna innbyrðis við endanlegt leiðarval. Við þessar aðstæður gæti skyldan til að gæta meðalhófs við skerðingu eignarréttinda gert útslagið við þetta mat. Landsréttur sló því föstu að bæði leið 1 og leið 3b hafi verið tækar með tilliti til þeirra almennu sjónarmiða sem geti legið til grundvallar vali á leið til vegalagningar. Þá ályktaði rétturinn að með vali á leið 1 hefði eignarréttindum landeigenda verið síður raskað en með leiðarvali V. Þar sem þessi munur væri ekki óverulegur yrði í ljósi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og meðalhófsreglu að leggja til grundvallar að V bæri að sýna fram á að gildar ástæður hafi legið til grundvallar leiðarvalinu. Féllst rétturinn á það með V að gildar ástæður hafi verið fyrir leiðarvali V sem réttlættu þann mun á umfangi eignaskerðingar sem hlytist af því að fara þá leið í samanburði við leið 1. Var því ekki fallist á það með B og F að brotið hafi verið á meðalhófsreglu við mat á almannahagsmunum samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var öðrum málsástæðum B og F fyrir ógildingu ákvörðunarinnar hafnað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V af kröfum B og F.

A höfðaði mál gegn B til heimtu skaðabóta vegna uppsagnar hennar úr starfi aðstoðarleikskólastjóra við leikskóla sem rekinn er af B. A hafði starfað við leikskólann með hléum í 13 ár en á árinu 2019 var ákveðið af sveitarstjóra B að leggja niður stöðu A. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvörðun B um að leggja niður stöðu aðstoðarleikskólastjóra hefði byggst á mati ráðgjafafyrirtækisins O ehf. sem sveitarstjóri B hafði leitað til við mat á starfsemi leikskólans. Var fallist á með B að ákvörðun um niðurlagningu stöðunnar hefði verið byggð á faglegum forsendum og að undangenginni ítarlegri rannsókn. Á hinn bóginn væri ljóst að þegar B ákvað að leggja niður stöðu A hefði honum verið í lófa lagið að færa A í annað sambærilegt starf innan leikskólans í stað þess að segja henni upp störfum, enda hafði skömmu áður verið auglýst eftir starfsfólki í stöðu deildarstjóra og leikskólakennara við skólann. A sótti einnig formlega um þessar stöður en umsóknum hennar var vísað á bug án fullnægjandi skýringa. Taldi Landsréttur að af minnisblaði sveitarstjóra B og öðrum málatilbúnaði A, væri ljóst að ákvörðun B um að segja A upp störfum, í stað þess að bjóða henni sambærilega og lausa stöðu við leikskólann, hefði í reynd verið reist á ávirðingum sem á hana hefðu verið bornar af foreldrum og samstarfsfólki en einnig á ætluðum viðbrögðum A eftir fund með sveitarstjóra í aðdraganda uppsagnarinnar, án þess að áfrýjanda væri gefinn kostur á að tala máli sínu áður en ákvörðun var tekin. Var fallist á með A að málsmeðferð B hefði í aðdragandi ákvörðunar hans ekki fullnægt meginreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um meðalhóf, rannsóknarskyldu og andmælarétt. Samkvæmt því var fallist á að A ætti rétt á bótum úr hendi B. Ekki var þó talið að A hefði sýnt fram á að hún hefði orðið fyrir fjártjóni vegna hinnar bótaskyldu háttsemi og var B sýknað af kröfu A um bætur fyrir fjártjón. Með því að vísa umsóknum A um störf hjá leikskólanum í kjölfar niðurlagningar stöðu A á bug án þess að málefnalegra ástæðna og í ljósi þess að í að minnsta kosti eitt skipti hafi umsækjandi sem skorti réttindi til að starfa sem leikskólakennari verið ráðinn í stað A, taldi Landsréttur að vegið hefði verið að starfsheiðri hennar. Voru henni því dæmdar miskabætur að álitum.

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist skaðabóta vegna ákvörðunar B um að ganga framhjá henni við ráðningu í kennarastöður við C-skóla en fyrir lá að B var eini umsækjandinn sem hafði tilskilin réttindi til að gegna þeim. B réði ófaglærða leiðbeinendur í stöðurnar. Í dómi Landsréttar var rakið að ákvörðun B um að hafna umsókn A hafi verið reist á ýmsum ávirðingum sem á A voru bornar. Við þær aðstæður hefði B borið að gefa A kost á að tala máli sínu áður en ákvörðun var tekin og hafi B með því að gera það ekki brotið gegn andmælarétti A en af því leiddi jafnframt að málið var ekki nægjanlega upplýst áður en umrædd ákvörðun í því var tekin. Þá byggði A bótaskyldu sína jafnframt á því að skólastjórinn hafi á grundvelli stjórnsýslulaga verið vanhæf til að koma að afgreiðslu á umsókn hennar. Var komist að þeirri niðurstöðu í dómi Landsréttar að óhjákvæmilegt væri að líta svo á að í málinu hafi verið fyrir hendi aðstæður sem gáfu A réttmæta ástæðu til að draga óhlutdrægni skólastjórans gagnvart henni í efa. Hafi því skólastjórinn verið vanhæf til að koma að meðferð málsins og breytti engu um þýðingu þessa þótt aðrir en hún hafi jafnframt átt þátt í málsmeðferðinni. Þá var ráðning ófaglærðra leiðbeinenda í stað A talin ólögmæt. Var því B talinn bótaskyldur vegna þess tjóns sem A kynni að hafa beðið við að gengið var fram hjá henni við ráðninguna. Krafa A vegna fjártjóns samsvaraði launum sem A hefði haft í kennarastarfi við skólann á 12 mánaða tímabili. Fyrir lá að A hafði stundað launaða vinnu allan þann tíma sem framangreind bótakrafa hennar tók til og var ekki talið að hún hafi sýnt fram á að hún hafi orðið fyrir fjártjóni vegna hinnar bótaskyldu háttsemi og var B því sýknað af þessari kröfu. Þar sem vegið var að starfsheiðri A, með því að gengið var fram hjá A við ráðningu til kennslustarfa, sem hún hafði réttindi til að sinna og í staðinn ráðinn til starfans ófaglærður leiðbeinandi, var hún talin eiga rétt á miskabótum úr hendi B og þóttu þær hæfilega ákveðnar 800.000 krónur.

Sveitarfélagið H höfðaði mál gegn Þ og L og krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður Y þar sem staðfestur var úrskurður Þ um fasteignamat stöðvarhúss Blönduvirkjunar. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var með vísan til forsendna, voru rakin ákvæði laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna sem og reglugerðar nr. 406/1978 um fasteignaskráningu og fasteignamat. Var þar hafnað þeirri málsástæðu H að Þ og eftir atvikum Y hafi lagt ranga túlkun á ákvæði 3. töluliðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. laganna til grundvallar við fasteignamat stöðvarhússins. Þá var ekki fallist á þá málsástæðu H að fyrrgreint ákvæði færi í bága við 1. mgr. 61. gr. EES-samningsins um ólögmæta ríkisaðstoð. Ekki var fallist á aðrar málsástæður H sem sneru að því að undirbúningur og ákvörðun Þ og Y á matsverði stöðvarhússins hafi verið haldin annmörkum. Voru Þ og L því sýknuð af kröfum H.

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri grunnskóla í sveitarfélaginu veitti henni í aðdraganda uppsagnar hennar úr starfi. Þá krafðist A einnig skaða- og miskabóta vegna ætlaðs tjóns sem hún varð fyrir vegna áminningarinnar og uppsagnarinnar sem síðar kom til. Í dómi Landsréttar var rakið að bótakröfur áfrýjanda hvíldu meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim yrði ekki leyst án þess að tekin yrði afstaða til þeirrar röksemdar. Áfrýjandi hafi á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu yrði áminningin ógilt með dómi. Var kröfu hennar þar um því vísað frá dómi án kröfu. Þá var rakið að áfrýjandi hefði verið áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi. Henni hafi síðan verið sagt upp störfum í kjölfar þess að eftir hana birtist í tímariti grein sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar. Að því er varðaði háttsemi áfrýjanda á kennarafundinum, þá hafi verið um lokaðan fund starfsmanna að ræða. Slíkir fundir væru mikilvægur vettvangur til umræðu um starfsemi skólans og óhjákvæmilegt væri að játa þátttakendum á þeim mjög rúmt frelsi til tjáningar sem ekki yrðu gerðar sömu kröfur til og tjáningar á opinberum vettvangi. Þau ummæli sem áfrýjandi hefði haft uppi á fundinum hefðu yfirbragð gildisdóma og með hliðsjón af 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og samsvarandi ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu hafi tjáningin ekki verið slík að nauðsynlegt hafi verið að áminna áfrýjanda vegna ummæla sinna og það á grundvelli almennra ákvæða í kjarasamningi. Þá var talið að ákvörðun um áminninguna hafi farið í bága við 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Hið sama var talið gilda um uppsögn áfrýjanda vegna greinarskrifa hennar. Enn fremur hefði skólastjóri grunnskólans verið vanhæf í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga til töku ákvörðunar um uppsögn áfrýjanda. Ákvarðanir um áminningu og uppsögn hafi því verið ólögmætar. Fallist var á kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.000.000 króna. Skaðabótakröfu áfrýjanda var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

S slf. keypti lóð sem staðsett var í SÁ. Eftir útgáfu byggingarleyfis hófst S slf. handa við byggingu einbýlishúss á lóðinni og óskaði eftir útsetningu fyrir sökkli í júní 2017, sem aðilar á vegum SÁ gerðu. Í nóvember sama ár lét S slf. athuga hæð mannvirkisins og kom þá í ljós að gólfkóti þess mældist of hár. Í framhaldinu áttu aðilar í viðræðum um mögulegar lausnir varðandi hæð hússins. Að lokum færði S slf. það sem búið var að steypa og lækkaði malarpúðann undir húsinu. S slf. höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi SÁ vegna þeirrar framkvæmdar. Taldi hann að mistök hefðu verið gerð við hæðarútsetningu við byggingu fasteignar hans sem rekja mætti til saknæmrar háttsemi aðila á vegum SÁ. Landsréttur féllst ekki á að SÁ bæri skaðabótaábyrgð á ætluðu tjóni S slf. af þeirri ástæðu. S slf. byggði einnig á því að „stjórnsýsla“ SÁ hefði verið ólögmæt eftir að í ljós kom að húsgrunnurinn stóð of hátt. Féllst Landsréttur ekki á að SÁ hefði brotið gegn meðalhófsreglu, jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði 7. gr. sömu laga um leiðbeiningarskyldu eða 9. gr. um málshraða, í tengslum við afgreiðslu á umsókn S slf. um byggingarframkvæmdir að Hraunhellu 19. Þá hefði S slf. ekki fært fram neinar aðrar haldbærar málsástæður fyrir því að SÁ hefði bakað honum bótaskylt tjón. Var SÁ sýknaður af kröfum S slf.

B höfðaði mál gegn R, S og Í og krafðist þess að felldar yrðu úr gildi þrjár samþykktir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 2018 um að minnka lóðina Hátún 10 og stofna þar tvær nýjar lóðir, Hátún 12 og 14. Í dómi Landsréttar var rakið að gögn málsins væru misvísandi um hvort lóðarhafar að lóðinni hefðu álitið, þegar umrædd afgreiðsla fór fram, að um eina óskipta lóð væri að ræða eða að henni hefði verið skipt samkvæmt samkomulagi hlutaðeigandi og fyrri afgreiðslum R. Við þær aðstæður hafi R borið að gæta að því, áður en til afgreiðslu málsins kom, að atvik þess væru að þessu leyti upplýst með fullnægjandi hætti, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að nægjanlega hafi verið gætt að rétti B samkvæmt 13. gr. sömu laga til að kynna sér gögn málsins, tjá sig um þær upplýsingar sem lágu fyrir og koma að frekari upplýsingum og viðhorfum áður en til afgreiðslunnar kom. Ekki yrði ráðið hvort samþykktirnar 2018 hafi falið í sér nýja afgreiðslu á grundvelli eldri einkaréttarlegrar umsóknar eða staðfestingu fyrri ákvarðana R. Óljóst væri hvaða réttaráhrif afgreiðslunni var ætlað að hafa umfram þær ákvarðanir sem þegar höfðu verið teknar. Þá hafi ekki reynst unnt að hrinda í framkvæmd þeim ráðstöfunum sem þar var mælt fyrir um en breytingar á lóðarmörkum hafi ekki fengist þinglýst. Óhjákvæmilegt væri að R bæri hallann af því að samþykktirnar hafi ekki verið svo skýrar sem skyldi og af þeirri óvissu sem af því leiddi. Málsmeðferð R og sú stjórnvaldsákvörðun sem fólst í umræddum samþykktum var talin haldin slíkum annmörkum að ekki yrði hjá því komist að fallast á kröfu B um að fella samþykktirnar úr gildi.

Þ höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna starfsloka hans hjá Í. Í dómi Landsréttar kom fram að fyrir hefði legið sérstök úttekt, um stjórnsýslu, rekstur og fjármál Í, til grundvallar því mati bæjarstjóra að leggja starf Þ niður. Að mati Landsréttar yrði að líta svo á að niðurstaða bæjarstjóra hefði verið reist á viðhlítandi rannsókn á þeim valkostum sem fyrir hendi voru í því augnamiði að ná fram tiltekinni hagræðingu í rekstri Í. Það fjárhagslega markmið sem legið hefði til grundvallar þeirri ákvörðun að leggja starfið niður hefði verið málefnalegt, sbr. 64. gr. og 77. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011. Þá hefði mátt líta til mismunandi launasetningar starfsfólks til að ná fram hinu lögmæta markmiði. Með niðurlagningu á starfinu hefði ekki verið gengið lengra en nauðsyn bar til. Hvorki lægi því fyrir að með ákvörðuninni hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu, réttmætisreglu né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða að farið hefði verið í bága við jafnræðisreglu sem Þ bar fyrir sig. Var Í því sýknaður af kröfum Þ.

G og B greindi á um það hvort G hefði verið sagt upp starfi sveitarstjóra með lögmætum hætti og um uppgjör launa í kjölfar starfsloka. Í dómi Landsréttar kom fram að uppsögnin hefði verið heimil samkvæmt 54. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og að baki henni hefðu legið málefnalegar ástæður í skilningi ákvæðisins. Jafnframt var því hafnað að brotið hefði verið gegn kjarasamningi er G starfaði eftir. Þá hefði hvorki verið brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 né meginreglum stjórnsýsluréttar með uppsögninni. Ætti G því hvorki rétt til bóta vegna fjártjóns né miskabóta á þeim grundvelli að staðið hefði verið að uppsögninni með ólögmætum hætti. Jafnframt var G ekki talinn hafa átt skilyrðislausan rétt til tiltekinna launahækkana samkvæmt ráðningarsamningi. Landsréttur féllst á hinn bóginn á það með G að hann hefði átt rétt á launum á uppsagnarfresti í þrjá mánuði og biðlaunum í sex mánuði að loknum uppsagnarfresti, enda væri það sú túlkun ráðningarsamningsins sem best samræmdist orðalagi hans og meginreglum vinnuréttar. Loks var B gert að greiða G orlofslaun á þriggja mánaða uppsagnarfresti.

Ágreiningur aðila laut á því hvort SÁ hefði með lögmætum hætti sagt GJ upp störfum sem deildarstjóra stoð- og stuðningsþjónustu. GJ byggði á því að þær skipulagsbreytingar sem SÁ hafi vísað til hefðu ekki verið samþykktar með lögmætum hætti, né hefðu þær fengið efnislega umfjöllun innan yfirstjórnar SÁ. Með því hefði SÁ brotið gegn kjarasamningsbundnum réttindum GJ, sjálfstæði GJ í starfi, sbr. 13. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, og ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í dómi héraðsdóms var SÁ sýknað af kröfum GJ á þeim grundvelli að ákvörðun um uppsögn GJ hefði verið heimil með vísan til sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og samþykkta sveitarfélagsins, auk þess sem ekki hefði verið brotið gegn lögum nr. 37/1993 eða nr. 80/2002 þegar GJ var sagt upp starfi. Í dómi Landsréttar var rakið að í dómaframkvæmd hefðu forstöðumönnum verið játaðar rúmar heimildir til að taka ákvarðanir til hagræðingar í rekstri vegna niðurskurðar en að þær aðgerðir sem gripið væri til þyrftu að vera í samræmi við lög og meginreglur stjórnsýsluréttar. Af málsgögnum yrði ráðið að réttmætt hefði verið að segja GJ upp störfum með hliðsjón af nauðsynlegum skipulagsbreytingum á fjölskyldusviði SÁ auk þess sem ekkert lægi fyrir um að uppsögnin ætti rætur að rekja til persónu GJ eða framgöngu hennar í starfi. Var niðurstaða dómsins samkvæmt framangreindu að við ákvörðun um uppsögn GJ hefði verið byggt á málefnalegum sjónarmiðum og meðalhófs gætt, auk þess sem uppsögnin hefði verið í samræmi við ákvæði gildandi kjarasamnings, 56. gr. laga nr. 138/2011 og 51. gr. samþykkta nr. 813/2018 um stjórn og fundarsköp Sveitarfélagsins Árborgar. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu ÁS af kröfum GJ því staðfest.

Ágreiningur aðila laut á því hvort SÁ hefði með lögmætum hætti sagt A upp störfum sem deildarstjóra barnaverndar og ráðgjafarþjónustu. A byggði á því að þær skipulagsbreytingar sem SÁ hafi vísað til hefðu ekki verið samþykktar með lögmætum hætti, né hefðu þær fengið efnislega umfjöllun innan yfirstjórnar SÁ. Með því hefði SÁ brotið gegn kjarasamningsbundnum réttindum A, sjálfstæði A í starfi, sbr. 13. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, og ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í dómi héraðsdóms var SÁ sýknað af kröfum A á þeim grundvelli að ákvörðun um uppsögn A hefði verið heimil með vísan til sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og samþykkta sveitarfélagsins, auk þess sem ekki hefði verið brotið gegn lögum nr. 37/1993 eða nr. 80/2002 þegar A var sagt upp starfi. Í dómi Landsréttar var rakið að í dómaframkvæmd hefðu forstöðumönnum verið játaðar rúmar heimildir til að taka ákvarðanir til hagræðingar í rekstri vegna niðurskurðar en að þær aðgerðir sem gripið væri til þyrftu að vera í samræmi við lög og meginreglur stjórnsýsluréttar. Af málsgögnum yrði ráðið að réttmætt hefði verið að segja A upp störfum með hliðsjón af nauðsynlegum skipulagsbreytingum á fjölskyldusviði SÁ, auk þess sem ekkert lægi fyrir um að uppsögnin ætti rætur að rekja til persónu A eða framgöngu hennar í starfi. Var niðurstaða dómsins samkvæmt framangreindu að við ákvörðun um uppsögn A hefði verið byggt á málefnalegum sjónarmiðum og meðalhófs gætt, auk þess sem uppsögnin hefði verið í samræmi við ákvæði gildandi kjarasamnings, 56. gr. laga nr. 138/2011 og 51. gr. samþykkta nr. 813/2018 um stjórn og fundarsköp Sveitarfélagsins Árborgar. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu V af kröfum S því staðfest.

S var sagt upp störfum sem bókara í fullu starfi hjá V með vísan til rekstrarlegra ástæðna. Seinna fékk S skriflegan rökstuðning fyrir uppsögninni og kom þar fram að þegar V stóð frammi fyrir hagræðingaraðgerðum og niðurskurði vegna bágrar fjárhagsstöðu hafi starfsmenn meðal annars verið metnir út frá frammistöðu í starfi, afköstum og árangri, við ákvörðun um það hverjum þeirra skyldi segja upp störfum. V auglýsti eftir aðalbókara í 50% starfshlutfall skömmu síðar. Höfðaði S mál á hendur V til heimtu bóta og reisti kröfur sínar á því að uppsögnin hefði verið ólögmæt, enda hefði V borið að áminna hana áður en til uppsagnar kom fyrst uppsögnin hefði í raun snúist um hæfni hennar í starfi. Í dómi Landsréttar var rakið að í dómaframkvæmd hefðu forstöðumönnum verið játaðar rúmar heimildir til að taka ákvarðanir til hagræðingar í rekstri vegna niðurskurðar en að þær aðgerðir sem gripið væri til þyrftu að vera í samræmi við lög og meginreglur stjórnsýsluréttar. Af málsgögnum yrði ráðið að réttmætt hefði verið að segja S upp störfum miðað við þau hagræðingaráform sem fyrir lágu. Þá var ekki talið að farið hefði verið strangar í sakir en nauðsyn bar til miðað við aðstæður. Enn fremur hefði starf aðalbókara, sem V hafi auglýst eftir uppsögn S, að nokkru leyti lotið að öðrum verkefnum en S hafði sinnt, auk þess sem gerðar hafi verið ríkari kröfur til menntunar en áskilið var um starf S. Var þannig talið að ákvörðun um uppsögn S hefði verið byggð á málefnalegum sjónarmiðum, meðalhófs hafi verið gætt, og ákvörðunin verið í samræmi við ákvæði gildandi kjarasamninga og laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu V af kröfum S því staðfest.

M ehf. höfðaði mál gegn S og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar er M ehf. hafði greitt til S í samræmi við samkomulag um kaup á tilgreindri fasteign, innlausn lóðarréttinda og niðurrifs mannvirkja á lóðinni. Byggði M ehf. á því að S hefði með samningnum áskilið sér gjald fyrir útgáfu byggingarleyfis án lagaheimildar. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga hefðu sveitarfélög tekjur af eignum sínum, meðal annars af lóðarleigu. Um ráðstöfun slíkra réttinda vikju sjónarmið um skattheimtu og þjónustugjöld og reglur einkaréttarins tækju við. Þó væru sveitarfélög við þær ráðstafanir bundin af meginreglum stjórnsýsluréttar, svo sem um jafnræði og meðalhóf, sbr. dóm Hæstaréttar 1. júní 2022 í máli nr. 3/2022. Í dómi Landsréttar kom fram að umþrætt gjald hefði byggst á samkomulagi M ehf. og S til að mæta tekjutapi og kostnaði sem hlytist hefði af ráðstöfun lóðarinnar. Hefði gjaldið verið greitt á grundvelli samkomulags sem var einkaréttarlegs eðlis og yrði ekki jafnað til skatts eða þjónustugjalds. Breytti engu þótt í samkomulaginu hefði komið fram að gjaldið væri meðal annars vegna byggingarleyfis en fyrir lá að M ehf. greiddi jafnframt fyrir byggingarleyfi í samræmi við gjaldskrá S. Heimta gjaldsins hefði því hvorki farið í bága við lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins né ákvæði stjórnarskrár. Þá hefðu málefnaleg sjónarmið legið að baki gerð samkomulagsins auk þess sem gjaldið hefði verið hóflegt og ekki farið í bága við jafnræðisreglu. Jafnframt ættu ógildingarreglur samningaréttarins ekki við um kröfu M ehf. Í málinu krafðist M ehf. jafnframt endurgreiðslu gatnagerðargjalda úr hendi S sem fyrri lóðarhafi greiddi. Taldi Landsréttur M ehf. hvorki hafa sýnt fram á lagagrundvöll fyrir kröfunni né skýrt hvers vegna endurgreiða ætti honum gjöld sem fyrri lóðarhafi greiddi. Loks hafnaði Landsréttur kröfu M ehf. gegn S um endurgjald fyrir lóðarréttindi auk kröfu um endurgreiðslu fasteignagjalda á tilgreindu tímabili. S var því sýknaður af öllum kröfum M ehf.

A höfðaði mál gegn R og krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur hennar til skaðabóta úr hendi R vegna ólögmætrar tímabundinnar sviptingar á starfsleyfi hennar til daggæslu barna í heimahúsi auk þess sem hún krafðist miskabóta úr hendi R. Í dómi Landsréttar kom fram að sviðsstjóra skóla- og frístundasviðs R hefði skort heimild til að taka ákvörðun um tímabundna sviptingu starfsleyfis A, sbr. 2. mgr. 42. gr. sveitastjórnarlaga nr. 138/2011, og var því talið að skilyrði fyrir viðurkenningarkröfu A um saknæma og ólögmæta háttsemi R væru uppfyllt. Þá var A talin hafa leitt nægar líkur að því að hún hafi orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu leyfissviptingar og var því fallist á kröfu hennar um að viðurkenndur yrði réttur til skaðabóta úr hendi R. Á hinn bóginn var ekki fallist á það með A að ákvarðanir starfsmanna R hefðu falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart henni í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og var R því sýknuð af kröfu hennar um greiðslu miskabóta.

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til samnings R og þáverandi lóðarhafa á nánar tilgreindu svæði í Reykjavík. Í samningnum gengust lóðarhafar undir þá skyldu að greiða innviðagjald sem ætlað var til að standa straum af uppbyggingu svæðisins til íbúðabyggðar. S ehf. keypti nánar tilgreinda lóð á svæðinu af V ehf. og greiddi R 120.101.383 krónur. Í kjölfarið gaf R út byggingarleyfi á lóðinni. Í málinu krafðist S ehf. endurgreiðslu fjárhæðarinnar þar sem félagið taldi greiðsluna fela í sér ólögmæta gjaldtöku. R vísaði til þess að innviðagjald sem S ehf. var gert að greiða byggði á frjálsum samningi sem lyti almennum reglum samninga- og kröfuréttar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að líkt og gert væri ráð fyrir í 2. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga öfluðu sveitarfélög sér ekki eingöngu tekna með hefðbundnum þjónustugjöldum og sköttum. Væri þar almennt um að ræða tekjur sem aflað væri á sambærilegum grundvelli og einkaréttarlegir aðilar. Leiddi það til þess að sjónarmið um skattheimtu og þjónustugjöld vikju og reglur einkaréttarins tækju við. Telja yrði að í framangreindu samkomulagi R og þáverandi lóðarhafa hefði falist ráðstöfun einkaréttarlegra réttinda sem í lóðunum fólust. Innviðagjaldinu yrði hvorki jafnað til skatta né þeirra þjónustugjalda sem ekki verða á lögð nema samkvæmt skýrri lagaheimild. Heimta gjaldsins yrði því hvorki talin fara í bága við lögmætisregluna né ákvæði 40., 77. og 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meginreglum stjórnsýsluréttar um jafnræði, málefnaleg sjónarmið og meðalhóf við gerð samkomulagsins og innheimtu innviðagjaldsins. Var R því sýknuð af kröfum S ehf. um endurgreiðslu innviðagjaldsins.

Með hinum áfrýjaða dómi var felld úr gildi ákvörðun R um að breyta skráningu á fasteign í eigu H úr íbúð í vinnustofu. Byggði R á því að ekki hefði verið um stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga að ræða heldur hafi R einungis verið að leiðrétta skráningu á eignarhlutanum og þannig hafi málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga ekki átt við. Í dómi Landsréttar er rakið að tiltekin réttaráhrif, svo sem varðandi lánshæfni, fasteignagjöld og fleira, séu tengd því hvernig eignarhlutar eru skilgreindir samkvæmt skráningu í opinberum gögnum. Í ljósi þessa hefði R átt að vera ljóst að breyting á skráningu í fasteignamati væri til þess fallin að hafa áhrif á réttindi og eftir atvikum skyldur H sem eiganda eignarhlutans sem breytingin varðaði. Að því áréttuðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest að um stjórnvaldsákvörðun hefði verið að ræða í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga og að R hefði verið rétt að gæta ákvæða stjórnsýslulaga við töku umræddrar ákvörðunar.

A höfðaði mál á hendur M og krafðist annars vegar greiðslu miskabóta að fjárhæð 2.500.000 krónur og hins vegar viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna fjártjóns. Kröfur sínar byggði A á því að meðferð og afgreiðsla M á umsókn hans um notendastýrða persónulega aðstoð hafi verið ólögmæt og haldin verulegum annmörkum. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt ætla verði sveitarfélögum rúman tíma til setningar reglna um nýtt þjónustuúrræði hefði M ekki sýnt fram á að þær tafir sem urðu á afgreiðslu umsóknarinnar hefðu verið réttlætanlegar og því hefði málsmeðferðin farið í bága við 1. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga. Ekki var fallist á það með A að M hafi borið að semja við hann um notendastýrða persónulega aðstoð óháð því hvort ríkið væri búið að efna þær lögbundnu skyldur sem á því hvíldu um að fjármagna þjónustuúrræðið á móti M. Kostnaði við framkvæmd þjónustuúrræðisins væri skipt milli ríkis og sveitarfélaga og ekki væri gert ráð fyrir því að ábyrgðin yrði alfarið á herðum sveitarfélaga fyrr en frá og með árinu 2023. Þá hefðu sveitarfélög sjálfstjórn í þeim málum sem löggjafinn hefði falið þeim og færu sjálf með forræði eigin tekjustofna. Þau ein væru samkvæmt stjórnarskrá og lögum bær til að taka ákvarðanir um framkvæmd lögbundinna verkefna eða stofna til útgjalda vegna þeirra umfram það sem lög kveða á um. M hafi því verið heimilt að binda samkomulag hans og A, um úthlutun vinnustunda á grundvelli umsóknar um notendastýrða persónulega aðstoð, fyrirvara um samþykki fyrir hlutdeild ríkisins. Þá var ekki fallist á það með A að M hefði brotið gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða 11. gr. stjórnsýslulaga við meðferð á umsókninni. Þar sem málsmeðferð M hafi farið í bága við 1. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga bæri M bótaábyrgð á tjóni A sem af því kynni að hafa leitt, að almennum bótaskilyrðum uppfylltum. Á hinn bóginn taldi Landsréttur að A hefði hvorki sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir fjártjóni vegna málsmeðferðar M né að M hefði við meðferð málsins komið þannig fram við A að í því hafi falist ólögmæt meingerð í hans garð sem veitti honum rétt til miskabóta samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var M því sýkn af kröfum A.

D ehf. höfðaði mál á hendur K og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að K hefði með saknæmum og ólögmætum hætti hafnað umsókn D ehf. um byggingarrétt á lóðinni Á 4-8. K auglýsti úthlutun byggingarréttar á nánar tilgreindum lóðum árið 2015. D ehf. var meðal umsækjenda og samþykkti bæjarráð K að vísa umsókn félagsins til bæjarstjórnar til samþykktar fyrir lóðina Á 4-8 í samræmi við tillögu vinnuhóps um úthlutun byggingarréttar. Á fundi bæjar- stjórnar var ákveðið að fresta afgreiðslu umsóknarinnar og vísa erindinu aftur til bæjarráðs. Sama dag var umsókn D ehf. tekin fyrir hjá fyrrgreindum vinnuhópi sem bókaði að framlagður ársreikningur D ehf. hefði ekki uppfyllt skilyrði úthlutunar- reglna um áritun löggilts endurskoðanda. Í kjölfarið samþykkti bæjarráð, í samræmi við tillögu vinnuhópsins, að öðru félagi yrði gefinn kostur á byggingarrétti á lóðinni Á 4-8 enda þótti ekki rétt að heimila D ehf., umfram aðra, að leggja fram ný gögn að liðnum umsóknarfresti. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa úthlutunar- reglnanna um að framlagðir ársreikningar væru áritaðir af löggiltum endurskoðanda væri málefnaleg og að D ehf. hefði ekki leitt í ljós að það hefði verið venjuhelguð eða alkunn framkvæmd að K tæki við óárituðum ársreikningum þvert á reglurnar. Þá hefði D ehf. ekki átt kröfu um að skila árituðum ársreikningi eftir lok umsóknarfrests enda hefði það verið til þess fallið að raska jafnræði umsækjenda. Loks var því hafnað að upphafleg ákvörðun bæjarráðs hefði verið fullnaðarákvörðun sem óheimilt hefði verið að hverfa frá. D ehf. hefði því ekki tekist sönnun um að umsókn hans hefði uppfyllt kröfur úthlutunarreglnanna eða að stjórnsýsluframkvæmd eða aðrar ákvarðanir K hefðu leitt til skaðabótaskyldu K. Var K því sýknað af kröfum D ehf.

S synjaði umsókn RD ehf. um leyfi til reksturs íbúðargistingar í íbúð í eigu félagsins á grundvelli neikvæðrar umsagnar Reykjavíkurborgar þar sem starfsemin var ekki talin samræmast aðalskipulagi borgarinnar 2010-2030 eins og því var breytt árið 2017. RD ehf. höfðaði mál á hendur S til ógildingar á þeirri ákvörðun og byggði einkum á því að hún væri haldin verulegum galla að efni til þar sem nefnd breyting á aðalskipulagi væri haldin ógildingarannmörkum. Með hinum áfrýjaða dómi var S sýknaður af kröfum RD ehf. Var niðurstaða dómsins einkum á því reist að ekki lægi annað fyrir en að málsmeðferð S hefði samræmst lögum og vönduðum stjórnsýsluháttum og að umsögn Reykjavíkurborgar hefði tekið mið af gildandi skipulagsákvæðum á þeim tíma er umsögnin var veitt. Í dómi Landsréttar kom fram að S hefði borið sem leyfisveitanda að leita umsagnar Reykjavíkurborgar samkvæmt lögum nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Í neikvæðri umsögn borgarinnar hefði verið bent á að beiðni RD ehf. samræmdist hvorki gildandi aðalskipulagi né deiliskipulagi. Við slíkar aðstæður hefði S verið óheimilt að gefa út umbeðið rekstrarleyfi, sbr. 4. mgr. 10. gr. laga nr. 85/2007. Með dómi Landsréttar í máli nr. 312/2020, sem kveðinn væri upp samhliða dómi í máli þessu, hefði því verið slegið föstu að ákvæði í aðalskipulagi sem umsögn Reykjavíkurborgar grundvallaðist á hefði verið gilt. Að framangreindu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.