Ágreiningur málsaðila átti rætur að rekja til málshöfðunar F ehf. gegn U, H hf. og L hf. meðal annars til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar raforkumála og viðurkenningar á skaðabótaskyldu H hf. og L hf. vegna tjóns F hf. sem leiddi af uppsögn á nánar tilgreindum samningi aðila um tengingu við dreifikerfi H hf. og L hf. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu um ógildingu fyrrnefnds úrskurðar vísað frá þar sem Raforkueftirliti U var ekki stefnt til varnar, enda væri um að ræða sjálfstæðan lögaðila sem gæti átt réttindi og borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar var rakið að þegar málið hefði verið höfðað hefði ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 110/2024 um Umhverfis- og orkustofnun, þar sem mælt er fyrir um skipun skrifstofustjóra Raforkueftirlitsins, ekki tekið gildi. Yrði því að líta svo á að þá hefði forstjóri U borið stjórnunarlega ábyrgð á rekstri Raforkueftirlitsins, sbr. 2. gr. laga nr. 110/2024. Hafði Raforkueftirlitið ekki aðildarhæfi á þeim tíma og var því réttum aðila stefnt til varnar. Var ákvæði úrskurðar héraðsdóms því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar um þá kröfu. Þá var staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun á viðurkenningarkröfu F ehf.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að S skorti aðildarhæfi. Hæstiréttur vísaði til þess að ótvírætt væri að Evrópusambandið nyti aðildarhæfis fyrir íslenskum dómstólum. Af gögnum málsins og ákvörðun ráðsins 2010/427 frá 26. júlí 2010 um skipulag og starfshætti evrópsku utanríkisþjónustunnar yrði þó ráðið að S hefði ekki slíkt sjálfstæði að hann nyti aðildarhæfis í dómsmáli samkvæmt áskilnaði 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður Landsréttar því staðfestur og málinu vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi og sóknaraðila gert að greiða varnaraðilum málskostnað. Í málinu deildu aðilar um hvort skiptastjóra sóknaraðila hefði verið heimilt að endurupptaka skipti á þrotabúinu á grundvelli 164. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. í því skyni að veita lögmanni sóknaraðila heimild til að reka málið í nafni búsins. Í hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að lög hefðu ekki staðið til þeirrar ákvörðunar. Var því talið að sóknaraðila brysti aðildarhæfi í málinu, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms en í ljósi þess að sóknaraðili gat ekki átt réttindi eða borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. var ekki talið koma til álita að honum yrði gert að greiða varnaraðilum málskostnað. Var málskostnaður því felldur niður bæði í héraði og fyrir Landsrétti.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að veðskuldabréfasjóðinn V skorti aðildarhæfi og hafnað kröfu V um breytingu á aðild þannig að K, rekstraraðili sjóðsins, kæmi í hans stað. Í málinu var ágreiningur um hvort unnt væri að bæta úr slíkum skorti með tilkynningu um breytta aðild undir rekstri málsins fyrir Landsrétti. Hæstiréttur taldi að af ákvæðum laga nr. 45/2020 um rekstraraðila sérhæfðra sjóða leiddi að K ætti að réttu lagi að eiga aðild að dómsmálum vegna sjóðsins. Í þessum efnum hafi ekki sérstaka þýðingu hvort mál séu rekin samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eða sem almennt einkamál. Ekki var fallist á þá forsendu hins kærða úrskurðar að það kynni að raska grundvelli málsins að nýr aðili kæmi að því á áfrýjunarstigi enda hefði ekki verið bent á hvernig breytingin myndi fela í sér slíka röskun og taldi Hæstiréttur því unnt að breyta aðild fyrir Landsrétti með því að verða við beiðni V um að tilgreina K í hans stað sem varnaraðila þar fyrir réttinum í þingbók og síðar í dómi í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.
Í málinu deildu aðilar um hvort skiptastjóra stefnanda, sem var þrotabú hótels, hafi verið heimilt að endurupptaka skipti á þrotabúinu á grundvelli 164. gr. laga nr. 21/1991 í því skyni að veita lögmanni ónafngreinds kröfuhafa heimild til að reka riftunarmál í nafni búsins. Fallist var á að eftir skiptalok gæti skiptastjóri ekki endurupptekið skipti á búinu í framangreindum tilgangi og var málinu því vísað frá dómi.
S höfðaði mál fyrir héraðsdómi og krafðist skaðabóta úr hendi T vegna nánar tilgreinds tjóns sem S taldi að T bæri ábyrgð á sem eini stjórnarmaður, framkvæmdastjóri, prókúruhafi og meirihlutaeigandi O ehf. en félagið hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi héraðsdóms var fallist á kröfu S. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála geti aðili dómsmáls verið hver sá einstaklingur, félag eða stofnun sem getur átt réttindi eða borið skyldur að landslögum. Um aðild til sóknar í einkamáli gildi enn fremur að sá einn geti með réttu höfðað mál sem sé rétthafi að þeim hagsmunum sem leitað sé úrlausnar um. Skortur á aðildarhæfi svo og vanreifun á aðildarhæfi og aðild leiði til frávísunar máls án kröfu. Í héraðsdómsstefnu höfðu engin rök verið færð fram fyrir aðildarhæfi S auk þess sem þar hefði ekki verið vikið að fyrirsvari hans svo sem áskilið sé í b-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Væri málatilbúnaður S að þessu leyti haldinn verulegum annmörkum. Þá þótti ekki nægilega ráðið af gögnum sem S lagði fram fyrir Landsrétti að hann gæti átt sjálfstæð réttindi eða borið skyldur samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.
Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti óskaði V með bréfi til réttarins eftir „breytingu á nafngreiningu aðila máls til varnar” þannig að K hf. fengi „stöðu sóknaraðila vegna Veðskuldabréfasjóðsins Virðingar“. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málinu væri ekki ágreiningur um að V brysti aðildarhæfi að lögum, heldur hvort úr þeirri stöðu yrði bætt fyrir Landsrétti gegn andmælum J. Taldi Landsréttur að það kynni að raska grundvelli málsins að nýr aðili kæmi að því á áfrýjunarstigi og því væri ekki hægt að fallast á kröfu V. Þar sem V skorti aðildarhæfi að lögum væri óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi.
Guðrún Rósalind Jóhannsdóttir, Hjördís Margrét Bjarnason, Jóhann Jóhannsson, Sigrún Jónatansdóttir og Sóley Enid Jóhannsdóttir (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
gegn
Málamiðlun ehf. (
Unnar Steinn Bjarndal lögmaður),
Nesvöllum íbúðum ehf. (
Eva Halldórsdóttir lögmaður),
P190 ehf.,
Reykjanesbæ og Ásdísi Kristinsdóttur og Baldri Baldurssyni og Finnboga G. Kjartanssyni og Gígju Friðgeirsdóttur og Guðgeiri Smára Árnasyni og Guðjóni Skúlasyni og Guðlaugu Málfríði Pálsdóttur og Guðmundi Óskarssyni og Guðrúnu Greipsdóttur og Gylfa Pálssyni og Herði Óskarssyni og Hrafnhildi Jónsdóttur og Ingva Jóni Kjartanssyni og Jóhönnu Guðrúnu Finnsdóttur og Júlíusi Baldurssyni og Kjartani Má Kjartanssyni og Magnúsi J. Kjartanssyni og Margréti Óskarsdóttur og Maríu Baldursdóttur og Maríu Ingibjörgu Valdimarsdóttur og Ómari Baldurssyni og Sif Jónsdóttur og Sigrúnu Kjartansdóttur og Sigrúnu Ólafsdóttur og Sigurveigu Unu Jónsdóttur og Skúla Skúlasyni og Stefáni Guðmundssyni og Unni Óskarsdóttur og Unni Pálsdóttur og Viktori Borgari Kjartanssyni og Þórði Óskarssyni og Þóri Valgeiri Baldurssyni og Þresti Árnasyni og dánarbúi Agnesar Sæmundsdóttur og dánarbúi Jóns Ísleifssonar og dánarbúi Kristjönu Sigríðar Pálsdóttur og dánarbúi Oddrúnar Halldórsdóttur og dánarbúi Pálínu Ágústsdóttur og dánarbúi Reynis Gunnþórssonar og dánarbúi Sigríðar Höllu Einarsdóttur og dánarbúi Sigurgeirs Þorvaldssonar og dánarbúi Soffíu Petreu Gunnlaugsdóttur og
Andrési I. Guðmundssyni og Auði Svanborgu Óskarsdóttur og Benedikt Á. Guðmundssyni og Dagbjarti Helga Guðmundssyni og Núma Jónssyni og Skúla Hafþóri Hermannssyni (enginn)
Áfrýjendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að 54.667.745 hlutum í stefnda NÍ ehf. á grundvelli kauptilboðs stefnda P190 ehf. í hlutafé NÍ ehf. Áfrýjendur kváðust leiða rétt sinn frá dánarbúi J, en óumdeilt var að áfrýjendur stóðu til arfs eftir J heitinn. Í dómi Landsréttar var litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. nyti dánarbú hæfis til að eiga og öðlast réttindi og til að bera og baka sér skyldur þar til skiptum á því lyki endanlega. Einkaskiptum á dánarbúi lyki þegar sýslumaður hefði staðfest einkaskiptagerð sem erfingjar skiluðu, og yrðu skiptin ekki tekin upp að nýju nema síðar kæmu fram eignir sem hefðu átt að koma til skipta. Skyldu erfingjar í slíku tilviki tilkynna sýslumanni ef slíkt tilefni væri til að taka skipti upp, en leyfi til einkaskipta skyldi þá gefið út á ný. Lok 2 einkaskipta yrðu til þess að dánarbúið væri úr sögunni sem lögpersóna og nyti þannig ekki lengur tilvistar að lögum. Í málinu lá fyrir að einkaskiptum á dánarbúi J hefði lokið í apríl 2014 og með því var það ekki lengur til sem lögpersóna, ekki fyrr en skiptin voru endurupptekin í júní 2022 og sú lögpersóna endurvakin. Um leið raknaði þá við sjálfskuldarábyrgð áfrýjenda á skuldbindingum dánarbúsins, allt þar til skiptum var lokið á nýjan leik. Í millitíðinni hefðu allar aðgerðir fyrir hönd dánarbúsins verið markleysa að lögum, og því enginn bær til að lýsa yfir forkaupsrétti að þeim hlut er J heitinn var skráður fyrir í hlutaskrá stefnda NÍ ehf. Þegar einkaskiptin hefðu verið endurupptekin í júní 2022 hafði forkaupsréttur hluthafa verið felldur niður og sala á hlutum skráðum á J farið fram. Voru stefndu því sýknuð af kröfum áfrýjenda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila, er varðaði viðurkenningu hans á því að krafa hans við gjaldþrotaskipti varnaraðila nyti veðréttar samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., vísað frá dómi á þeim grundvelli að hann nyti ekki aðildarhæfis í skilningi 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur féllst á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að sóknaraðila, sem var sérhæfður sjóður fyrir almenna fjárfesta í skilningi laga nr. 45/2020 um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, brysti aðildarhæfi. Hins vegar taldi Landsréttur, einkum með vísan til þess að kröfu sóknaraðila hefði verið rétt lýst og þess afbrigðilega háttar sem mál samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 21/1991 væru rekin samkvæmt, að bæta hefði mátt úr aðild sóknaraðila með því að tilgreina rekstraraðila hans sem sóknaraðila vegna sjóðsins í þingbók og síðan í úrskurði. Hefði aðild sóknaraðila með slíkri breytingu verið hagað með þeim hætti sem tíðkast hefði þegar einkamál hefðu verið rekin á hendur sjóðum af sams konar toga og sóknaraðili er. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar að nýju.
Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila, er varðaði viðurkenningu hans á því að krafa hans við gjaldþrotaskipti varnaraðila nyti veðréttar samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., vísað frá dómi á þeim grundvelli að hann nyti ekki aðildarhæfis í skilningi 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur féllst á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að sóknaraðila, sem var sérhæfður sjóður í skilningi laga nr. 45/2020 um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, brysti aðildarhæfi. Hins vegar taldi Landsréttur, einkum með vísan til þess að kröfu sóknaraðila hefði verið rétt lýst og þess afbrigðilega háttar sem mál samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 21/1991 væru rekin samkvæmt, að bæta hefði mátt úr aðild sóknaraðila með því að tilgreina rekstraraðila hans sem sóknaraðila vegna sjóðsins í þingbók og síðan í úrskurði. Hefði aðild sóknaraðila með slíkri breytingu verið hagað með þeim hætti sem tíðkast hefði þegar einkamál hefðu verið rekin á hendur sjóðum af sams konar toga og sóknaraðili er. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar að nýju.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli V á hendur E, DS og D var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að V skorti aðildarhæfi þar sem miða yrði við að félagið starfaði sem deild í Veiðifélagi Rangæinga án samþykkta og því hafi skort lögmætan grundvöll fyrir starfsemi þess. Hæstiréttur féllst ekki á að málatilbúnaður V um aðildarhæfi, aðild eða önnur atriði málsins væri vanreifaður. Hæstiréttur taldi ljóst að V uppfyllti hvorki kröfur eldri né gildandi laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 til að teljast veiðifélag. Hins vegar væri ekki vafa undirorpið að V hefði stöðu deildar í Veiðifélagi Rangæinga. Við mat á því hvort að V nyti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 leit Hæstiréttur til þess að V hefði sett sér sérstakar samþykktir þar sem kveðið væri á um hlutverk og verkefni, stjórn, reikningsskil og fleira. V væri skráður lögaðili í fyrirtækjaskrá Skattsins, hefði haft undir höndum umfangsmikinn rekstur, væri með sjálfstæð reikningsskil og bæri endanlega ábyrgð á eigin fjárskuldbindingum. Taldi Hæstiréttur engan vafa vera á því að V gæti borið réttindi og skyldur að lögum og nyti því aðildarhæfis. Þá féllst Hæstiréttur ekki á að leigutaki árinnar og veiðiréttareigendur ættu óskipt réttindi með sóknaraðila í skilningi 18. gr. laga nr. 91/1991, þrátt fyrir að þeir gætu átt beina eða óbeina hagsmuni af málshöfðuninni. Hið sama átti við um samaðild til varnar, en þótt fyrir lægi að E, DS og D ættu jarðir þær sem málið varðaði með öðrum lutu efniskröfur V að tilteknum athöfnum þeirra en ekki annarra og vörðuðu ekki eignarrétt að jörðunum. Gæti efnisdómur í málinu ekki bundið aðra sameigendur þeirra samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Loks var ekki fallist á að V skorti lögvarða hagsmuni af kröfu sinni eða hefði skort málshöfðunarheimild. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.
Eiríkur Jónsson (
Ólafur Björnsson lögmaður)
gegn
Sleipni h/f eða óþekktum rétthafa (enginn)
E höfðaði mál gegn hlutafélaginu S, sem var þinglýstur eigandi vatnsréttinda í Hvítá fyrir landi jarða E, eða óþekktum rétthafa þeirra réttinda, og var stefnan birt í Lögbirtingablaði á grundvelli 89. gr. laga nr. 91/1991. Við þingfestingu málsins var ekki sótt þing af hálfu stefndu. Í héraði var málinu vísað frá dómi án kröfu vegna vanreifunar og kærði E úrskurðinn til Landsréttar. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að E ætti rétt á því að fá úrlausn um réttindi sín sem tengdust eignarhaldi hans á jörðunum fyrir dómstóli. Til að fá úrlausn um þá hagsmuni væri honum rétt að beina máli sínu að hinu umrædda félagi S sem enn væri skráð í þinglýsingabók sem handhafi vatnsréttinda í H fyrir landi jarða E, þótt óvissa væri um aðildarhæfi þess, en jafnframt að mögulegum öðrum rétthöfum sem kynnu að hafa öðlast þau réttindi sem kröfugerð hans lyti að. Heimild 89. gr. laga nr. 91/1991 þótti eiga hér við þannig að birta hafi mátt stefnu málsins í Lögbirtingarblaði. Loks var ekki talið að málatilbúnaði E í stefnu væri svo ábótavant í skilningi 1. mgr. 80. gr. sömu laga að varðaði frávísun málsins án kröfu. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Vísað var frá héraðsdómi máli þessu sem V höfðaði á hendur DS, E og D, enda yrði ekki talið að V uppfyllti þann áskilnað 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að geta átt réttindi og borið skyldur að landslögum, en líta yrði svo á að V skorti lögmætan grundvöll fyrir starfsemi sinni. Óhjákvæmilegt væri að miða við að V starfaði sem deild í Veiðifélagi Rangæinga en án samþykkta. Af 6. mgr. 39. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði yrði skýrlega ráðið að í lögunum væri ekki gert ráð fyrir að veiðifélög störfuðu án samþykkta, staðfestum af Fiskistofu samkvæmt fyrirmælum laganna. Í öllu falli væri ljóst að aðild V að málinu væri í engu reifuð eða rökstudd, hvorki í héraðsstefnu né í greinargerð V til Landsréttar. Var því óhjákvæmilegt að vísa málinu frá héraðsdómi.
Hofsstaðaháls ehf, Dreisam ehf, Múlavirkjun hf, Magnús Elíasson, Bergljót Jónsdóttir, Valgerður Jónsdóttir, Einar Steinþór Jónsson, Ingibjörg Fells Elíasdóttir, West ehf, dánarbú Ástu Ingunnar Thors, Hildur Thors og Edda Thors (
Guðjón Ármannsson lögmaður)
gegn
Stykkishólmskirkju og Stykkishólmskirkja (
Ólafur Björnsson lögmaður)
S höfðaði mál á hendur H ehf. o.fl. til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar Baulárvalla á Snæfellsnesi gagnvart aðliggjandi jörðum í eigu H ehf. o.fl. Aðilar deildu um það hvort stofnast hefði réttilega til jarðarinnar með útmælingargjörð sýslumanns árið 1823, hvort réttindi tengd þeirri stofnun hefðu fallið niður og um eignarhald jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var talið að S væri réttur aðili að málinu til sóknar þar sem S nyti þinglýstrar eignarheimildar að jörðinni og engin gögn lægju fyrir í málinu um eignarhald íslenska ríkisins að jörðinni. Þá var ráðið af útmælingargjörð sýslumanns og byggingarbréfi að stofnað hefði verið til nýbýlis í landi Baulárvalla samkvæmt reglum nýbýlatilskipunar 15. apríl 1776 á þeirri forsendu að jörðin hefði á þeim tíma ekki verið háð beinum eignarrétti annarra. Var talið að útmælingargjörðin bæri ekki annað með sér en að málsmeðferðin hefði fullnægt fyrirmælum 2. og 4. gr. tilskipunarinnar með því að ábúendur nábýlisjarða hefðu verið varaðir við um fyrirhugaða forréttingu samkvæmt ákvæðum tilskipunarinnar. Þá yrði ekki séð að eigendur eða ábúendur aðliggjandi jarða hefðu í aðdraganda forréttingarinnar að neinu leyti gert athugasemdir við að hún hefði raskað öðrum réttindum þeirra en notkun svæðisins til upprekstrar eða að komið hefðu fram athugasemdir á næstu áratugum um að forréttingin hefði skert önnur réttindi aðliggjandi jarða. Var því ekki fallist á þá málsástæðu H ehf. o.fl. að ekki hefði verið gætt réttra formreglna við útmælingu nýbýlisins og að hún hefði því ekki getað orðið grundvöllur að yfirfærslu á beinum eignarrétti. Því var einnig hafnað að réttur til nýbýlisins að Baulárvöllum hefði fallið niður vegna notkunarleysis. Ekki var heldur á það fallist með H ehf. o.fl. að tilgreind landamerkjabréf aðliggjandi jarða fælu í sér sönnun fyrir eignarrétti þeirra að því landi sem sakarefni málsins tók til. Loks var því hafnað að H ehf. o.fl. hefðu unnið eignarhefð yfir landinu. Ekki var deilt um það að þær kröfulínur sem afmarkaðar voru í kröfugerð S væru í samræmi við afmörkun lands Baulárvalla samkvæmt útmælingargerðinni og lögfestu Arnfinns Arnfinnssonar fyrir jörðina 1847. Voru kröfur S því teknar til greina.
Máli vegna kostnaðar við framkvæmdir við fjölbýlishús vísað frá dómi vegna vanreifunar um aðild.
J var ráðinn þjálfari hjá K með samningi 28. október 2019. Tók hann að sér að þjálfa meistaraflokk karla og hafa yfirumsjón með öðrum flokki ásamt því að gegna stöðu yfirþjálfara hjá U. Í júlí 2020 var J tjáð að frekara vinnuframlags hans væri ekki óskað. Höfðaði J mál þetta gegn K og krafðist bóta þar sem honum hefði „verið vikið úr starfi [hjá K] með ólögmætum hætti“. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að K, sem deild innan U, uppfyllti ekki þann áskilnað 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að geta átt réttindi eða borið skyldur að landslögum. Því væri óhjákvæmilegt að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli GX gegn A ehf. var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að GX væri félag af því tagi að skráning væri forsenda fyrir aðildarhæfi þess. Gögn málsins bæru með sér að GX hefði verið skráð erlendis fyrir milligöngu viðskiptaþjónustuaðila en vafi væri uppi um hvort félagið væri enn skráð með fullnægjandi hætti. Fyrir Landsrétti hefði GX lagt fram ný gögn sem ætlað væri að staðfesta skráningu félagsins en þar sem þau stöfuðu ekki frá opinberum aðila var uppi mikill vafi um hvort GX nyti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Málinu var vísað frá dómi þar sem vafi lék á að stefnandi, sem var félag skráð í öndverðu á Cayman-eyjum, nyti aðildarhæfis fyrir dóminum. Lágu fyrir samskipti í málinu sem bentu til þess að félagið kynni að vera ekki lengur skráð og hafði stefnandi ekki brugðist við þeim með framlagningu fullnægjandi gagna um skráningu félagsins.
H er í eigu N og annast rekstur hafna á Húsavík, Kópaskeri og Raufarhöfn og innheimtir gjöld samkvæmt gjaldskrám sem sjóðurinn setur. H gaf út reikninga til G ehf., sem rekur ferðaþjónustu með hvalaskoðun að meginstarfsemi, vegna farþegagjalda á árunum 2008 til 2019. Ágreiningur reis milli aðila um greiðslu gjaldanna og höfðaði H mál á hendur G ehf. Héraðsdómur féllst á það með G ehf. að málið lyti að kröfum H vegna ógreiddra reikninga vegna áranna 2008, 2010 og 2015. Kröfur vegna áranna 2008 og 2010 voru taldar fyrndar þegar málið var höfðað og sýknaði héraðsdómur G ehf. því af aðalkröfu H en dæmdi G ehf. til greiðslu á reikningi vegna ársins 2015 í samræmi við varakröfu H. Landsréttur tók til skoðunar hvort H hefði haft aðildarhæfi. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt 13. gr. hafnalaga nr. 61/2003 skyldi höfn í eigu sveitarfélags sem hefur sérstaka hafnarstjórn rekin sem opinbert fyrirtæki. Þá lægi fyrir að rekstri og efnahag hafnar skyldi haldið aðgreindum og tekjum og eignum hennar eingöngu varið í þágu hafnarinnar samkvæmt 16. gr. hafnalaga. Samkvæmt þessu yrði að leggja til grundvallar að H væri sjálfstæður lögaðili sem annaðist rekstur hafna í eigu sveitarfélagsins N í samræmi við hafnalög og gæti því borið skyldur og átt réttindi samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Fyrir Landsrétti var einungis til úrlausnar krafa N, sem tekið hafði við aðild málsins af H, samkvæmt reikningi vegna ársins 2015. Deildu aðilar um það hvort krafa N vegna farþegagjalda á árinu 2015 hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað 29. desember 2019. Í dómi Landsréttar kom fram að miða yrði við að fyrningarfrestur á kröfu N vegna farþegagjalda hefði byrjað að líða strax í kjölfar mánaðarlegs skilafrests á upplýsingum um farþegafjölda samkvæmt 22. gr. gjaldskrár H. Allar kröfur N vegna farþegagjalda fyrir fyrstu 11 mánuði ársins 2015 hafi því verið fyrndar er málið var höfðað. Þá lægju engar upplýsingar fyrir um það í málinu að G ehf. hefði flutt farþega í desember 2015 og í reikningnum væri enga sundurgreiningu að finna á farþegafjölda eftir mánuðum. Var G ehf. því sýknaður af kröfum N.
KA höfðaði mál gegn K til innheimtu vangoldinna launa og útlagðs sjúkrakostnaðar. Kröfur sínar reisti KA á tveimur samningum og viðaukum við þá þar sem hann skuldbatt sig til þess að æfa og spila körfuknattleik með liði K. Í dómi Landsréttar var rakið að í ágúst 2020 hefði KA rift samningi aðila frá júlí 2019. Með samningunum og fyrri samningi aðila hefðu KA verið tryggð tilgreind útborguð laun á mánuði auk þess sem í samningunum hefði verið kveðið á um árangurstengdar greiðslur til KA og rétt hans til afnota af bifreið. Í dómi Landsréttar var því slegið föstu að KA hefði verið rétt að stefna K til varnar í málinu en ekki körfuknattleiksdeild félagsins. Ekki var uppi ágreiningur í málinu um útreikning launa KA á samningstímabilinu og þá voru greiðslur K til KA einnig ágreiningslausar. Að virtu orðalagi samninga aðila og samningsviðauka þótti það standa K nær að sýna fram á að vilji aðila hefði staðið til þess að launagreiðslur til KA féllu niður í slysa- og veikindaforföllum en það taldi Landsréttur að K hefði ekki tekist. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að ekki bæri að lækka launakröfu KA vegna þess tíma sem hann var frá æfingum og keppni. Einnig var staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að hvorki yrði fallist á að skylda aðaláfrýjanda til greiðslu launa samkvæmt samningum aðila hefði fallið niður á grundvelli ólögfestra reglna um óviðráðanleg ytri atvik, „force majure“, eða brostnar forsendur né að talið yrði að samningarnir yrðu með nokkrum hætti ógiltir eða þeim vikið til hliðar með stoð í ákvæðum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Landsréttur komst enn fremur að þeirri niðurstöðu að KA ætti rétt til greiðslu launa meðan á tveggja vikna orlofsferð hans hefði staðið, enda hefði hann upplýst K um ferðina með fyrirvara og hún ekki sætt andmælum af hálfu félagsins. Var talið að félagið hefði ekki sýnt fram á að um óheimila töku orlofs hefði verið að ræða. Þá hafnaði Landsréttur því að K hefði sýnt fram á að félagið ætti gagnkröfur á hendur KA sem tækar væru til skuldajafnaðar. Að endingu vísaði Landsréttur til þess að samningur aðila og samningsviðauki hefðu haft að geyma heimild til riftunar sem KA hefði mátt beita vegna ítrekaðra og verulegra vanefnda K. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um lögmæti riftunar KA því staðfest með vísan til forsendna. Var K gert að greiða KA nánar tilgreinda fjárhæð vegna vangoldinna launa og einnig að endurgreiða honum útlagðan sjúkrakostnað, auk vaxta.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur sendiráði B á Íslandi var vísað frá dómi. Fram kom í úrskurði Landsréttar að erlend sendiráð nytu ekki slíkrar stöðu eftir íslenskum réttarfarslögum að þau kæmu fram sem sjálfstæður aðili að dómsmáli.
C krafðist þess að A og B yrðu svipt forsjá sonar síns, D, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var lögð til grundvallar niðurstaða yfirmatsgerðar um að A og B væru ekki hæf til að fara með forsjá D. Var í því efni meðal annars litið til þess að vegna einhverfu A og útkomu B á persónuleikaprófum hefðu þau skert innsæi og skerta getu til að setja sig í spor D og sinna þörfum hans, auk þess sem lífstíll þeirra einkenndist af óstöðugleika, vanvirkni og félagslegri einangrun. Þá teldu yfirmatsmenn einnig hættu á að B myndi beita ofbeldi inni á heimilinu og ógna þannig öryggi D. Jafnframt hefði enginn þeirra matsmanna sem að málinu hafði komið talið A og B hæf til að fara með forsjá D. Með vísan til þess og gagna málsins að öðru leyti var talið að A og B væru augljóslega vanhæf til þess að fara með forsjá D og að fullvíst væri að líkamlegri eða andlegri heilsu hans og þroska væri hætta búin færu þau með forsjá hans. Þóttu skilyrði d- liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga fyrir forsjársviptingu því uppfyllt. Á hinn bóginn þóttu skilyrði a-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga ekki uppfyllt í málinu. Þá var ekki talið að 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga stæði forsjársviptingunni í vegi.
Arna Rúnarsdóttir og Rúna Helgadóttir (
Jón Egilsson lögmaður)
gegn
stjórn Hundaræktarfélags Íslands, Arnheiði Runólfsdóttur Svanhildi Skúladóttur og Sóleyju Rögnu Ragnarsdóttur til réttargæslu (
Jónas Friðrik Jónsson lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A og R gegn stjórn H var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að stjórn frjálsra félagasamtaka væri ekki persóna að lögum sem gæti átt réttindi og borið skyldur að lögum, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stjórnina skorti því hæfi til að geta orðið aðili að dómsmáli. Þessi galli á málatilbúnaði A og R var einn og sér talinn varða frávísun málsins frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
HL og HH, sem reka hjúkrunar- og dvalarheimili, kröfðust þess að Í yrði gert að greiða þeim nánar tilgreinda fjárhæð í endurgjald fyrir fasteignir sem þeir lögðu til undir starfsemina á árunum 2013 til og með 2016. Kröfurnar reistu HL og HH einkum á því að þeir veittu öldruðum þjónustu sem Í væri skylt að leggja þeim til samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar og því bæri Í að greiða allan kostnað af starfseminni. Þá gætti Í ekki jafnræðis við greiðslu húsnæðiskostnaðar til hjúkrunarheimila þar sem sumum rekstraraðilum væru látin í té endurgjaldslaust húsnæði undir starfsemina eða fengju greidda húsaleigu auk þess sem brotið væri gegn eignarrétti þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að réttur til þeirrar aðstoðar sem getið væri í 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar væri bundinn við menn en tæki ekki til lögaðila. Þá var ekki talið að um skerðingu á eignarrétti HL og HH hefði verið að ræða þannig að í bága færi við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá kom fram að bygging á húsnæði þeirra sem samið hefðu við Í um rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila hefði verið fjármögnuð með mismunandi hætti á ólíkum tímum eftir lagafyrirmælum sem hefðu gilt á hverjum tíma. Yrði að ætla löggjafanum heimild og svigrúm til að kveða í lögum á um nýjar leiðir við aðkomu Í að uppbyggingu hjúkrunar- og dvalarheimila aldraðra, án þess að það teldist ólögmæt mismunun gagnvart rétti rekstraraðila sem fyrir væru og hefðu hafið rekstur að undangenginni annars konar fjármögnun bygginga. Hefðu HL og HH ekki sýnt fram á að sá greinarmunur sem gerður væri á greiðslum Í til rekstraraðila hvíldi á ólögmætum sjónarmiðum með þeim hætti að brotið hefði verið gegn rétti þeirra samkvæmt 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum HL og HH.
A krafði H um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún féll við á bílastæði við verslunarkjarna. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að H væri ekki húsfélag í skilningi laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús en taldi þó að H hefði eitt og sér ekki aðildarhæfi samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hefði A því verið nauðsynlegt að stefna leigutökum og eiganda fasteignarinnar sem hýsti verslunarkjarnann samhliða H en þar sem það hefði ekki verið gert var málinu vísað frá héraðsdómi. Landsréttur féllst á þá niðurstöðu héraðsdóms að H væri ekki húsfélag í skilningi laga nr. 26/1994 en taldi hins vegar að H væri sjálfstæður lögaðili sem gæti átt réttindi og borið skyldur og þar með átt aðild að dómsmáli, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Yrði málinu því ekki vísað frá dómi þó A hefði kosið að beina málsókninni að H einu en ekki að einstökum félagsmönnum eða öllum. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi meðalgöngusök A í máli varnaraðilanna B, C, E, F, G, H, I, J, K og L aðallega gegn varnaraðilanum M en til vara á hendur A. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að gegn andmælum B, C, E, F, G, H, I, J, K og L gæti A ekki komið að í máli þeirra kröfu, samkvæmt 20. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem væri annars efnis en krafan í aðalsök, reist á allt öðrum málsástæðum og kallað hefði á sjálfstæða gagnaöflun. Var því hinn kærði úrskurður staðfestur.
Máli sem S höfðaði gegn P fyrir hönd hóps stjórnmálaflokka á grundvelli málsóknarumboða var vísað frá héraðsdómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt málið væri höfðað fyrir hönd hópsins hefði verið tekið fram í stefnunni að hópurinn sem slíkur væri ekki sjálfstæð lögpersóna og hefði því ekki eigin kennitölu. Án tillits til þess hvort S gæti rekið mál vegna annarra á grundvelli umboða sem hann hefði lagt fram gengi hann sjálfur út frá því að hópurinn myndaði ekki persónu að lögum sem notið gæti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.
Í málinu kröfðust H ehf. og A endurgreiðslu á fjárhæðum sem þeir höfðu innt af hendi til Í, annars vegar fyrir svonefnda tollkvóta og hins vegar sem greiðslu á magntolli fyrir landbúnaðarafurðir sem þeir hefðu flutt inn á grundvelli heimildar sem þeir hefðu áunnið sér með greiðslu fyrir tollkvóta. Talið var að þótt A hefði samkvæmt gögnum málsins sótt um tollkvóta í eigin nafni og fengið honum úthlutað og innt af hendi þær greiðslur til Í, sem krafist væri endurgreiðslu á, yrði að líta svo á að það hefði verið gert í umboði H ehf. A, sem deild í félaginu, gæti ekki átt sjálfstæð réttindi eða borið slíkar skyldur að deildin fullnægði skilyrðum 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til þess að geta átt aðild að dómsmáli. Fór H ehf. því einn með þá hagsmuni sóknarmegin, sem deilt var um í málinu. Ekki var fallist á með H ehf. að gildandi viðmið við álagningu á magntolli samkvæmt 1. mgr. 12. gr. tollalaga nr. 88/2005 færi í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að reglur 65. gr., sbr. 65. gr. B, í búvörulögum nr. 99/1993 um að ráðherra hefði frjálst val um það, þegar umsóknir bærust um meiri innflutning vöru en tollkvóta hennar nam hverju sinni, hvort hlutkesti skyldi ráða úthlutun eða hvort leita skyldi tilboða í heimildir til innflutnings samkvæmt tollkvótunum, hefði farið í bága við fyrrgreind ákvæði stjórnarskrárinnar. Í þessari skipan hefði falist að ráðherra gæti einhliða ákveðið hvort greiða skyldi gjald fyrir tollkvóta eða ekki, en slík gjaldtaka væri allsherjarréttarlegs eðlis og teldist skattheimta að því leyti til að lagaheimildir til hennar þyrftu að uppfylla skilyrði þau, sem gerð væru til fullgildrar sköttunarheimildar. Loks var talið að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta, sem með réttu væri reist á lögum nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, væri ekki bundin því skilyrði að sá, sem hana gerði, sannaði að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu skattheimtu, þótt sú regla kynni að hafa gilt fyrir gildistöku laganna. Yrði eðli málsins samkvæmt að miða við að álagning gjaldsins hefði haft áhrif á rekstur H ehf. og að sönnunarbyrði um annað hvíldi á Í. Samkvæmt framansögðu var fallist á endurgreiðslukröfu H ehf. vegna þeirra fjárhæða sem hann hafði greitt fyrir tollkvóta.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli K gegn þb. E ehf. var vísað frá dómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skiptum á þb. E ehf. hefði lokið í nóvember 2014 og nyti það því ekki lengur hæfis til að eiga aðild að dómsmáli, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var úrskurður héraðsdóms þegar af þeirri ástæðu staðfestur.
Kaupþing hf (
Grímur Sigurðsson hrl)
gegn
CS, Fixed, Income, SICAV, -SIF fyrir hönd, CS, Fixed, Income, SICAV, -SIF, Global, Credit og Opportunities (
Einar Baldvin Axelsson hrl)
Kærður var úrskurður þar sem máli, sem K hf. beindi aðallega að CS en til vara að CO, var vísað frá dómi að því er CO varðaði. K hf. höfðaði málið upphaflega á hendur CS, sem K hf. taldi eiganda að tilgreindum hlutum í skuldabréfum útgefnum af K hf., til riftunar á greiðslum vegna kaupa K hf. á hlutdeildinni í skuldabréfunum og endurheimtu á fjárhæð greiðslnanna ásamt dráttarvöxtum. CS hélt því fram að þær fjárfestingar sem málið varðaði hefðu verið gerðar í þágu CO og að CS hefði einungis komið þar fram til milligöngu. K hf. kvaðst fyrst hafa fengið vitneskju um þetta í greinargerð CS í héraði og höfðaði við svo búið sakaukasök á hendur CO, þar sem sömu kröfum og beint hafði verið að CS var nú beint að CO til vara að baki kröfum í frumsök. Í héraði hafði frávísunarkröfu CS verið hafnað, en með hinum kærða úrskurði var samhljóða krafa CO tekin til greina. Hæstiréttur hafnaði því að skilyrði væru fyrir hendi til að verða við kröfu CO um frávísun málsins frá héraðsdómi að því er hann varðaði, meðal annars með skírskotun til þess að málshöfðunarfrestur hefði ekki verið liðinn þegar sakaukasök var höfðuð og að skilyrði til sakaraukningar í málinu væru uppfyllt. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar að því er varðaði CO.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli húsfélagsins G á hendur GG ehf. var vísað frá dómi. G höfðaði mál þetta til heimtu greiðslna í hússjóð úr hendi GG ehf., þinglýsts eiganda tveggja íbúða í fjöleignarhúsi að Grettisgötu 64 í Reykjavík. Í málinu lágu fyrir upplýsingar frá fyrirtækjaskrá um að GG ehf. hefði verið afskráður þar síðla árs 2010 að frumkvæði fyrirtækjaskrár, sbr. 83. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð með vísan til þess óskráð einkahlutafélag gæti ekki verið aðili að dómsmáli, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 138/1994.
S hf. höfðaði mál gegn sjóðnum J, sem starfaði samkvæmt lögum nr. 69/2003 um Póst- og fjarskiptastofnun, og krafðist greiðslu dráttarvaxta af framlagi úr sjóðnum til S hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála yrði leitt að máli skyldi að meginreglu beint að íslenska ríkinu þótt það varðaði atriði, sem heyrði undir sérstaka stofnun þess, eða sjóð, enda væri ekki mælt á annan veg í lögum eða viðkomandi stofnun eða sjóður lyti sjálfstæðri stjórn. J hefði ekki lögbundið heiti og ekki væru í lögum fyrirmæli um stjórn hans né starfsemi. J gæti því ekki átt réttindi eða borið skyldur í skilningi fyrri málsliðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Engu breytti þótt fjárhagur J kynni í reikningshaldi ríkisins að vera skilinn frá Póst- og fjarskiptastofnun eða að hann hefði „sjálfstætt fjárlaganúmer“ eins og S hf. hafði bent á. Eins og málatilbúnaði S hf. var háttað þótti ekki unnt að líta svo á að hann beindi málinu að íslenska ríkinu, enda hefðu varnir J meðal annars gagngert lotið að því að sýkna bæri hann vegna sérstakra aðstæðna sem vörðuðu hann. Málinu var því vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum vegna brests á aðildarhæfi J.
Jens Guðmundur Jensson, Seaflower, Ísland og ehf (
Baldvin Hafsteinsson hrl)
gegn
Björgvini R. Kjartanssyni (enginn)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli J og SÍ ehf. gegn BK, S ehf., BJ og H ehf. var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust J og SÍ ehf. þess annars vegar að ógiltur yrði með dómi kaupsamningur milli S ehf. og H ehf. þar sem sá fyrrnefndi seldi þeim síðarnefnda skipið S og hins vegar að hlutafjárhækkun í varnaraðilanum S ehf. yrði dæmd ólögmæt og lagt fyrir fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra að færa hlutafé félagsins aftur í fyrra horf. Í málinu lá fyrir að undir rekstri málsins hlutaðist H ehf. til um það með tilkynningu til fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra að skráð yrðu slit á S ehf. eftir heimild í 83. gr. a. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, sbr. 8. gr. laga nr. 52/2003, en á grundvelli þessi mun félagið hafa verið afskráð. Skorti félagið því hæfi til að eiga aðild að dómsmálum og var málinu því vísað frá héraðsdómi hvað varðar S ehf. Þar sem málatilbúnaður J og SÍ ehf. tók ekki mið af því hvernig með málið ætti að fara án aðildar S ehf. að málinu og ekki höfðu komið fram neinar haldbærar skýringar á því hvernig J og SÍ ehf. gætu haft lögvarða hagsmuni af dómi um ógildingu hlutafjárhækkunar í félagi sem ekki væri lengur til, var málinu í heild vísað frá héraðsdómi og staðfest þar með niðurstaða hins kærða úrskurðar.
S höfðaði mál á hendur Í og krafðist bóta vegna haldlagningar á traktorsgröfu. Héraðsdómari taldi að S hefði ekki aðildarhæfi að dómsmáli og var málinu vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum. Í dómi Hæstaréttar var talið að frávísun héraðsdómara hefði verið réttmæt en fyrir Hæstarétt hefðu verið lögð ný gögn, sem sýndu nægilega fram á að S væri almennt félag og uppfyllti sem slíkt skilyrði 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að geta verið aðili að málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
Kærumál. Lögbann. Aðildarhæfi. Frávísun máls frá héraðsdómi. H krafðist þess að lagt yrði lögbann við fyrirhugaðri efnismeðferð S á kæru til hennar vegna tiltekinnar bókar sem H hafði ritað. Í Hæstarétti var tekið fram að siðanefnd Háskóla Íslands væri ekki með lögum markað hlutverk. Yrði hún því ekki talin hafa slíka stöðu innan stjórnkerfis Háskóla Íslands að hún gæti borið skyldur eða átt réttindi að landslögum og átt þannig aðild að dómsmáli. Var málinu vísað frá héraðsdómi.
Ö bauð F, J og H að taka þátt í útgáfu á tímariti, sem dreifa skyldi til ungs fólks um verslunarmannahelgina 1997. Var ætlun Ö að hann annaðist útgáfu ritsins og söfnun auglýsinga, en F, J, H auk B legðu til efni í það. Fékk Ö hjá fyrirsvarsmanni J merki F, J og H í tölvutæku formi og setti þau á sérstakt kynningarbréf, sem sent var þeim er kynnu að hafa hug á því að auglýsa í ritinu. Af hálfu F, J og H var talið að Ö hefði með heimildarlausri notkun á merki þeirra vakið þá hugmynd, að þeir væru þátttakendur í útgáfunni og myndu njóta fjárhagslegs ávinnings af henni. Eftir viðræður við Ö höfnuðu þeir því að leggja til efni í tímaritið, en Ö taldi þá með þessu hafa vanefnt saming þeirra. Talið var að H væri aðeins nafngift á tiltekinni starfsemi Reykjavíkurborgar og skorti það með öllu skilyrði til að geta borið skyldur eða átt réttindi að landslögum. Þá þótti ekki unnt að leggja mat á hvort J væri persóna að lögum, sem gæti átt sjálfstæða aðild að dómsmáli, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var kröfum Ö á hendur H og J því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi. Sýnt þótti að framsetning efnis í kynningarbréfinu hefði hæglega getað vakið hugmyndir viðtakenda um að hugsanlegur ágóði kæmi meðal annars í hlut F. Var fallist á með F, að það hefði mátt rifta samningnum við Ö af þessum sökum, en þá riftun hefði F ekki þurft að fá viðurkennda með málsókn. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna F af kröfum Ö.
Stjórn sjálfseignarfélagsins DW krafðist heimildar til að fá með beinni aðfarargerð gögn úr hendi S, sem stjórnin hafði vikið úr starfi framkvæmdastjóra félagsins. Talið var að félagsstjórn væri ekki persóna að lögum og hana skorti því hæfi til að geta orðið aðili að dómsmáli. Var slíkur galli talinn á málatilbúnaði stjórnar félagsins að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.