Dómstólaleit

X var sakfelldur fyrir tvö kynferðisbrot gegn þáverandi eiginkonu sinni A samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og blygðunarsemis- og barnaverndarlagabrot gagnvart syni sínum B samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Auk þess var X sakfelldur fyrir brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga fyrir rúmlega 950 brot gegn nálgunarbanni. Loks var X sakfelldur fyrir brot gegn 5. mgr. 74. gr. laga um fjarskipti nr. 81/2003 með því að hafa komið fyrir eftirfararbúnaði í bifreið A. Fyrir Hæstarétti krafðist X aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms á þeim grunni að Landsrétti hafi borið að leggja framburð B til grundvallar við sönnunarmatið. Í hinum áfrýjaða dómi var vísað til þess að ekki hefði komið fram í þingbók að gætt hefði verið ákvæðis b. liðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um rétt vitnis til að skorast undan að gefa skýrslu vegna skyldleika við ákærða og af þeim sökum var ekki byggt á skýrslu B. Engu að síður var X sakfelldur fyrir þann ákærulið á grundvelli framburðar annarra vitna og gagna frá Barnahúsi. Í dómi Hæstaréttar var talið að Landsréttur hefði réttilega komist að þeirri niðurstöðu að annmarki hefði verið á skýrslutökunni af fyrrnefndum sökum. Þá var meðal annars tekið fram að vitni hefði ekki gefist kostur á að skorast undan því að gefa skýrslu og þegar það hefði tjáð sig um málsatvik ákærða í hag yrði sú skýrsla lögð til grundvallar við sönnunarmatið. Af framburði B var talið fráleitt að hann væri ákærða í hag heldur þvert á móti. Var því vísað til þess að það hefði síður en svo komið að sök fyrir X að Landsréttur hefði ekki byggt á skýrslu B og ómerkingarkröfu X því hafnað. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ásetningur X til þeirra fjöldamörgu brota sem hann var sakfelldur fyrir var styrkur og einbeittur og að annað nauðgunarbrotið hefði verið framið á sérstaklega meiðandi hátt. Aftur á móti var talið að lagaheimild skorti til að taka upp pólska skilorðsdóma sem X hafði hlotið. Þá var það einnig til refsiþyngingar að brotin beindust gegn eiginkonu hans og syni þeirra. Var X gert að sæta fangelsi í 6 ár. Þá var honum gert að greiða A miskabætur.

F hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu hans um að mál, sem hann hafði höfðað gegn P, yrði fellt niður og honum gert að greiða F 6.000.000 krónur í málskostnað. Í dómi Hæstaréttar var fyrrgreind fjárhæð lækkuð í 3.000.000 króna og í því sambandi vísað til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, flutnings málsins fyrir EFTA-dómstólnum og umfangs þess.

J var gefið að sök brot gegn lyfja-, lyfsölu-, fjarskipta- og tollalögum með því að hafa, í gegnum einkahlutafélag sem hann starfaði hjá og sá um innflutning fyrir, flutt inn til landsins 1050 stykki af nikótínfilterum í rafsígarettur án leyfis og þrjár spjaldtölvur án CE merkinga. Í dómi Hæstaréttar var því hafnað að J hefði verið ókunnugt um að nikótínfilterarnir hefðu verið í sendingunni. Þá var jafnframt hafnað þeirri viðbáru J að hann hefði ekki þurft að afla leyfis til innflutnings nikótínfilteranna þar sem nikótín gæti ekki talist vera lyf í skilningi lyfjalaga, eða að sú tilhögun, að fela Lyfjastofnun að skera úr um hvað teldust lyf samkvæmt lögunum, væri andstæð þeim kröfum sem gera yrði til skýrleika refsiheimilda. Þá var ekki talið hald í þeirri viðbáru J að hann hefði talið að spjaldtölvurnar hefðu verið CE merktar, enda hefði hann innflutning að atvinnu og mætti því vera ljóst að hann þyrfti að kanna hvort þær bæru slíka merkingu. Það hefði hann hins vegar ekki gert. Var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu og refsingu ákærða því staðfest.

Í málinu krafðist R þess að ógiltur yrði úrskurður úrskurðarnefndar fjarskipta- og póstmála frá árinu 2013 þar sem staðfest var ákvörðun P um að R yrði á grundvelli 2. mgr. 64. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti gert á sinn kostnað að færa nánar tiltekinn hluta rafmagnsgirðingar á jörð sinni úr stað. Var niðurstaða nefndarinnar reist á því að girðingin truflaði símsamband um símalínu í eigu M ehf., sem lá að hluta í gegnum jörð R, en fyrir lá að R reisti rafmagnsgirðinguna árið 1981 og að símalínan var lögð um jörð hans tveimur árum síðar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki lægi annað fyrir nú en að R hefði á sínum tíma orðið við skyldu sinni samkvæmt þágildandi lögum nr. 30/1941 um fjarskipti til að leyfa lagningu símalínunnar, eignarnám hefði ekki verið gert á hluta af landi hans og hann hefði ekki fengið bætur vegna hennar. Þá hefði R ekki sérstaklega verið hafður með í ráðum um hvar línan yrði lögð. Að virtri forsögu 2. mgr. 64. gr. laga nr. 81/2003 og með hliðsjón af 71. gr. þeirra var talið ljóst að fyrrnefnda ákvæðið sneru að því að vernda fjarskiptavirki, sem þegar væru fyrir hendi, fyrir röskun af framkvæmdum eða annars konar aðgerðum, sem síðar kæmu til. Gagnvart þeim aðstæðum, sem uppi væru í málinu, myndi önnur skýring á orðalagi ákvæðisins að auki skerða réttindi R, sem varin væru af 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar, enda væri honum þá ekki aðeins gert að sæta með lögum almennri skerðingu á eignarréttindum sínum, svo sem heimilt væri í þágu almannahagsmuna, heldur jafnframt að bera kostnað af skerðingunni. Var því fallist á kröfu R.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X ehf. var gert skylt að afhenda L allar upplýsingar, sem hann hafði undir höndum, um þrjú nánar tilgreind netföng sem X ehf. hýsti á tilteknu tímabili.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli M ehf. á hendur P, G ehf. og O var vísað frá dómi. M ehf. krafðist þess í málinu að ákvörðun P, þar sem fallist var á beiðni G ehf. um samþykki fyrir hlutafjáraukningu í G ehf. sem O átti að verða greiðandi að, yrði felld úr gildi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eftir að hlutafé G ehf. hefði verið hækkað samkvæmt ákvörðun hluthafafundar hefði M ehf. ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að krefjast ógildingar á umræddri ákvörðun, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

S hf. krafði Í um greiðslu dráttarvaxta af framlagi úr Jöfnunarsjóði alþjónustu. Framlag S hf. úr sjóðnum var ákvarðað með úrskurði úrskurðanefndar fjarskipta- og póstmála 10. október 2007, en S hf. fékk greitt úr sjóðnum 26. febrúar 2009. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að með VI. kafla laga nr. 81/2003 um fjarskipti hefði verið komið á kerfi sem í hefði falist innbyrðis jöfnun kostnaðar af alþjónustu milli fjarskiptafyrirtækja. Í 3. málslið 3. mgr. 22. gr. laga nr. 81/2003 væri kveðið á um að yrðu útgjöld hærri en sem næmi jöfnunargjöldum á árinu skyldi gjaldfæra þann mismun á skuldbindingar næsta árs. Yrði ákvæðið skýrt svo að forsenda fyrir greiðslum úr sjóðnum væri sú að til væri fé í sjóðnum af innheimtu jöfnunargjaldi til að standa undir greiðslunum, enda væri það í samræmi við að í fyrirkomulaginu fælist innbyrðis jöfnun kostnaðar milli fjarskiptafyrirtækja. Var Í sýknað af kröfu S hf.

D ehf. tók að sér samkvæmt verksamningi að leggja ljósleiðara fyrir M ehf. við V. Við framkvæmd verksins var legu ljósleiðarans breytt frá því sem upphaflega var áætlað og varð við það tjón á streng í eigu G. Í málinu krafðist D ehf. greiðslu úr hendi M ehf. vegna viðgerðar á strengnum. Krafðist M ehf. sýknu og taldi D ehf. bera skaðabótaábyrgð á tjóninu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar litið væri til þess hverjar skyldur hvíldu á M ehf. til upplýsingagjafar gagnvart D ehf. samkvæmt verksamningnum og það haft í huga að starfsmaður M ehf. var eftirlitsmaður með verkinu og fylgdist með framgangi þess, þótti M ehf. ekki hafa hnekkt þeirri staðhæfingu D ehf. að ákvörðun um skurðstæði og eftirfarandi breytingu á því hafi alfarið verið á áhættu M ehf. Ábyrgð á tjóni því er varð á streng G yrði því ekki lögð á D ehf. Af þessu leiddi að M ehf. var ekki talinn hafa sýnt fram á að D ehf. væri orðinn skuldari þeirrar kröfu sem félagið öðlaðist á hendur M ehf. vegna viðgerðar á strengnum og að krafa D ehf. væri af þeirri ástæðu fallin niður fyrir samruna réttar og skyldu. Þá hafi M ehf. heldur ekki sýnt fram á að félagið ætti kröfu sem komið gæti til skuldajafnaðar á móti greiðslukröfu D ehf. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um greiðsluskyldu M ehf.

L krafðist þess að S hf. yrði gert að afhenda upplýsingar um „inn- og úthringingar um fjarskiptamöstur sem nást inn í Herjólfsdal í Vestmannaeyjum“ á nánar tilteknu tímabili. Í dómi Hæstaréttar kom fram að heimild til að afla gagna samkvæmt 80. gr. laga nr. 88/2008 væri íþyngjandi rannsóknarúrræði sem fæli í sér undantekningarreglu frá 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og af þeim sökum yrði ákvæðið ekki skýrt rýmra en leiðir af texta þess. Skilyrði til að afla umræddra gagna væri að rökstuddur grunur væri fyrir hendi um að tiltekinn sími eða fjarskiptatæki hefði verið notað í tengslum við refsivert brot og væri það skilyrði samhljóða eldra ákvæði laga nr. 19/1991. Í því máli sem hér var til meðferðar beindist krafa lögreglu ekki að tilteknum síma eða fjarskiptatæki, heldur að því að veittar yrðu allar upplýsingar um alla farsíma sem hringt var úr eða í um fjarskiptamöstrin á tilgreindum tíma. Þar sem krafa lögreglustjóra gekk lengra en rúmaðist innan orðalags 80. gr. laga nr. 88/2008 var henni hafnað.

S hf. höfðaði mál gegn sjóðnum J, sem starfaði samkvæmt lögum nr. 69/2003 um Póst- og fjarskiptastofnun, og krafðist greiðslu dráttarvaxta af framlagi úr sjóðnum til S hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af 5. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála yrði leitt að máli skyldi að meginreglu beint að íslenska ríkinu þótt það varðaði atriði, sem heyrði undir sérstaka stofnun þess, eða sjóð, enda væri ekki mælt á annan veg í lögum eða viðkomandi stofnun eða sjóður lyti sjálfstæðri stjórn. J hefði ekki lögbundið heiti og ekki væru í lögum fyrirmæli um stjórn hans né starfsemi. J gæti því ekki átt réttindi eða borið skyldur í skilningi fyrri málsliðar 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Engu breytti þótt fjárhagur J kynni í reikningshaldi ríkisins að vera skilinn frá Póst- og fjarskiptastofnun eða að hann hefði „sjálfstætt fjárlaganúmer“ eins og S hf. hafði bent á. Eins og málatilbúnaði S hf. var háttað þótti ekki unnt að líta svo á að hann beindi málinu að íslenska ríkinu, enda hefðu varnir J meðal annars gagngert lotið að því að sýkna bæri hann vegna sérstakra aðstæðna sem vörðuðu hann. Málinu var því vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum vegna brests á aðildarhæfi J.

C kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L um að A ehf. væri skylt að veita L upplýsingar um öll fjarskipti C á tilteknu tímabili við eftirfarar- og staðsetningarbúnað sem C hafði leigt af A ehf. og hversu oft C tengdist búnaðinum í tölvu sinni og sótti upplýsingar frá búnaðinum. L hafði til rannsóknar ætluð brot C á 5. mgr. 47. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti. Í dómi Hæstaréttar kemur m.a. fram að það hafi verið meginregla samkvæmt lögum nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að ekki væri gert ráð fyrir því að sakborningi væri gefinn kostur á að láta mál til sín taka á meðan það væri til rannsóknar. Hefði þessi regla ekki verið talin fara í bága við stjórnarskrá né mannréttindasáttmála Evrópu. Þessari meginreglu hefði ekki verið breytt með lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var C ekki talið heimilt að kæra úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar þar sem hann hefði ekki með réttu átt aðild að málinu í héraði. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

C krafði S um greiðslu tveggja reikninga, samtals að fjárhæð 81.292.425 krónur, á grundvelli svokallaðs samtengingarsamnings aðila. Samkvæmt gjaldskrá C, sem var viðauki með samningnum, átti S að greiða C tiltekna fjárhæð á mínútu fyrir „lúkningu símaumferðar“, sem til hans var beint um fjarskiptakerfi S. C gerði S reikninga vegna júlí og ágúst 2007 og var gjalddagi þeirra 20 dögum eftir lok mánaðar og eindagi 15 dögum síðar. Fyrir eindaga fyrri reikningsins kærði fjarskiptafyrirtækið O til ríkislögreglustjóra ætlað ólögmætt athæfi forsvarsmanna C, en það félag hafði beint símaumferð frá útlöndum til hans gegnum fjarskiptakerfi S. Hélt O því fram að „uppköll“ að baki þeirri símaumferð hefðu verið gerð á skipulegan hátt, sem forsvarsmenn C hefðu staðið að í því skyni að hafa fé af öðrum fjarskiptafyrirtækjum. Eftir að kæran var fram komin skilaði C úthlutuðum númerum til Póst- og fjarskiptastofnunar. Í framhaldi af síðari reikningi C til S lýsti S yfir riftun á samtengingarsamningi þeirra og að S myndi í ljósi allra málavaxta, þar á meðal lögreglurannsóknar, ekki greiða þann reikning C, sem gjaldfallin væri. Lögreglurannsókn á hendur C var síðar felld niður. Að kröfu S var dómkvaddur maður til að meta nánar tiltekin atriði varðandi þá símaumferð, sem beint hafði verið til C. Var matsgerð hans meðal gagna málsins. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, taldi fjarskiptin, sem reikningar C lutu að, tortryggileg og því hefði honum borið að sýna fram á réttmætan grundvöll þeirra, en það hefði hann ekki gert. Þá þótti C hvorki hafa sýnt fram á að hann ræki farsímaþjónustu á Íslandi né að hann lyki þeim símtölum, sem reikningar virtust fyrir, í fjarskiptakerfi sínu. Loks þótti ósannað að gjaldskrá C í viðauka með samtengingarsamningum ætti við um þessa símaumferð. Fyrir Hæstarétti lagði C fram mikinn fjölda nýrra gagna. Talið var að samkvæmt meginreglu einkamálaréttarfars um afdráttarlausan málflutning gæti C ekki kollvarpað öllum grundvelli málsins með því að bera upp í Hæstarétti nýjar staðhæfingar um atvik þess og leggja fram viðamikil gögn, sem honum hefði verið í lófa lagið að bera fyrir sig í héraði. Að þessu virtu væri ófært að líta til nýrra skýringa eða gagna, sem C hefði fyrst fært fram fyrir Hæstarétti, og varð því dómur lagður á málið á þeim grundvelli, sem lá fyrir við dómtöku þess í héraði. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest og S sýknaður af kröfum C.

Talið var að S hefði ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af því að fá ógiltan úrskurð úrskurðarnefndar fjarskipta- og póstmála um að veita N fjárframlag til alþjónustu samkvæmt 21. gr. laga nr. 81/2003. Var því staðfestur úrskurður héraðsdóms um að vísa bæri máli S gegn P, N og O frá dómi.

Talið var að O ehf. hefði ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af því að fá ógiltan úrskurð úrskurðarnefndar fjarskipta- og póstmála, þar sem leyst var úr ágreiningi milli S og P um rétt S til greiðslu úr jöfnunarsjóði, samkvæmt 22. gr. laga nr. 81/2003. Var staðfestur úrskurður héraðsdómara um að vísa máli O ehf. gegn S og P frá héraðsdómi.