Dómstólaleit

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S8 um dómkvaðningu matsmanna var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að S8 hefði áfrýjað dómi héraðsdóms til Landsréttar sem þar væri nú rekið sem mál nr. 360/2025. Við þingfestingu málsins hefði S8 lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og hefði henni verið hafnað með ákvörðun dómsformanns. Þá hefði S8 með beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur farið þess á leit að dómkvaddir yrðu matsmenn til að leggja mat á sömu atriði og greini í matsbeiðni þeirri sem lögð hafði verið fram í Landsrétti. Vísað var til þess að þegar hefði verið tekin afstaða til beiðni S8 með ákvörðun dómsformanns sem ekki væri kæranleg, sbr. 3. mgr. 160. gr., 1. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að því virtu og með vísan til meginreglunnar um milliliðalausa sönnunarfærslu, sem ætlunin hefði verið að treysta með stofnun Landsréttar, gæti héraðsdómur ekki orðið við beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli 1. mgr. 76. gr., sbr. 75. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu yrði beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S8 um dómkvaðningu matsmanna var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að S8 hefði áfrýjað dómi héraðsdóms til Landsréttar sem þar væri nú rekið sem mál nr. 443/2025. Við þingfestingu málsins hefði S8 lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og hefði henni verið hafnað með ákvörðun dómsformanns. Þá hefði S8 með beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur farið þess á leit að dómkvaddir yrðu matsmenn til að leggja mat á sömu atriði og greini í matsbeiðni þeirri sem lögð hafði verið fram í Landsrétti. Vísað var til þess að þegar hefði verið tekin afstaða til beiðni S8 með ákvörðun dómsformanns sem ekki væri kæranleg, sbr. 3. mgr. 160. gr., 1. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að því virtu og með vísan til meginreglunnar um milliliðalausa sönnunarfærslu, sem ætlunin hefði verið að treysta með stofnun Landsréttar, gæti héraðsdómur ekki orðið við beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli 1. mgr. 76. gr., sbr. 75. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu yrði beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Í málinu deildu A og B um forsjá sonar þeirra, C, lögheimili barnsins, meðlag og umgengni. Með dómi héraðsdóms, sem skipaður var einum embættisdómara, geðlækni og sálfræðingi, var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá C og lögheimili barnsins skyldi vera hjá B, auk þess sem kveðið var á um meðlag og umgengni. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ótvírætt hefði þurft sérkunnáttu til að taka afstöðu til forsjárhæfni aðila. Ekki hafi þó verið efni til þess að kveðja til tvo sérfróða meðdómendur til setu í dómi í héraði, enda hafi sérkunnátta þeirra beggja lotið að sama atriði, það er forsjárhæfni aðilanna. Þótt yfirmat hafi verið unnið af sálfræðingi og geðlækni hafi ekkert í niðurstöðum þess kallað á þessa skipun dómsins. Var skipan dóms í héraði því í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og varð ekki komist hjá því að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Með dómi héraðsdóms var G sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með brotunum rauf G skilyrði reynslulausnar og var hún tekin upp með vísan til 1. mgr. 82. gr. laga um fullnustu refsinga nr. 15/2016, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og honum gerð refsing í einu lagi fyrir brotin, sbr. 77. gr. sömu laga. Með vísan til sakaferils G var refsing hans ákveðin fangelsi í 17 mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt. Með dómi Landsréttar 23. mars 2018 var héraðsdómur staðfestur. Dómur Landsréttar var staðfestur með dómi Hæstaréttar 24. maí sama ár. Með úrskurði Endurupptökudóms 31. mars 2022 var hæstaréttarmálið endurupptekið að beiðni G. Með nýjum dómi Hæstaréttar í málinu 7. desember 2022 var dómur Landsréttar 23. mars 2018 ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný. Við hina endurteknu málsmeðferð var niðurstaða héraðsdóms staðfest um sakfellingu G. Við ákvörðun refsingar G vísaði Landsréttur til þess dráttar sem orðið hefði á meðferð málsins sem G yrði ekki um kennt. Þá var litið til þess að G hefði eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms margsinnis verið dæmdur fyrir ölvunarakstur og sviptur ökurétti þar sem við ákvörðun refsingar hefði verið tekið tillit til ítrekunaráhrifa hins áfrýjaða dóms. Loks var litið til breytinga sem orðið höfðu á högum G. Var refsing G ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í eitt ár. Þá var G sviptur ökurétti ævilangt.

E var sakfelldur með dómi héraðsdóms 12. júlí 2017 fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa, ásamt tveimur öðrum, staðið að innflutningi til Íslands á nánar tilgreindum fíkniefnum til söludreifingar í ágóðaskyni. Með dómi Landsréttar 30. nóvember 2018 var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu E en refsing hans milduð með hliðsjón af drætti á meðferð málsins. Með úrskurði endurupptökudóms 11. janúar 2022 var fallist á beiðni ákærða um endurupptöku fyrrgreinds landsréttarmáls. Með vísan til framburðar ákærða og vitnis fyrir dómi og forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sannað væri að E hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi. Þá var ákvæði héraðsdóms um upptöku á fíkniefnum og öðrum efnum staðfest. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að meðferð málsins hefði dregist úr hömlu af ástæðum sem yrðu ekki raktar að öllu leyti til ákærða. Með hliðsjón af alvarleika brotsins þótti ekki unnt að skilorðsbinda refsingu E og var hann dæmdur til að sæta fangelsi í tvö og hálft ár.

Þ var sakfelldur með dómi héraðsdóms 11. desember 2017 fyrir umferðarlagabrot með því að hafa annars vegar ekið bifreið sviptur ökurétti ævilangt og yfir löglegum hámarkshraða og hins vegar ekið bifreið sviptur ökurétti ævilangt og undir áhrifum áfengis. Með úrskurði Endurupptökunefndar 28. janúar 2019 var málið endurupptekið að beiðni Þ. Með hinum áfrýjaða dómi 15. júlí 2021 var Þ á ný sakfelldur fyrir framangreind umferðarlagabrot og staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu. Við ákvörðun refsingar Þ var litið til sakaferils hans og tekið tillit til 1. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga, auk þess sem honum var gerður hegningarauki samkvæmt 78. gr. laganna. Var refsing Þ ákveðin fangelsi í tvo mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt frá 11. desember 2017. Með vísan til 6. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var ákveðið að sakarkostnaður í héraði vegna endurupptöku málsins yrði greiddur úr ríkissjóði en Þ var gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins.

HS og HH höfðuðu mál gegn S slf. og kröfðust þess að staðfest yrði riftun á samningi þeirra um kaup á sérsmíðuðum gluggum og að S slf. yrði dæmt til að endurgreiða þeim kaupverð glugganna auk greiðslu skaðabóta. Í Landsrétti var málið munnlega flutt um formsatriði þess og var frávísunar- og ómerkingarkröfu S slf. hafnað með úrskurði 17. febrúar 2021. Í dómi Landsréttar kom fram að á hinum umþrættu gluggum væru verulegir ágallar sem snéru að smíði þeirra, vali á efni og frágangi á yfirborði þeirra. Samkvæmt því hefðu gluggarnir ekki þá eiginleika til að bera sem HS og HH máttu vænta við kaup á þeim, sbr. b-lið 15. gr. laga nr. 48/2003 um neytendakaup. Væru þeir því gallaðir samkvæmt a-lið 1. mgr. 16. gr. laganna. Þá var S slf. ekki talið hafa boðið HS og HH viðhlítandi úrbætur á gluggunum og yrði ekki bætt úr gallanum nema með endursmíði þeirra. Hefði HS og HH því verið heimilt að rifta samningnum um smíði þeirra. Jafnframt ættu HS og HH rétt á skaðabótum vegna tjóns sem þau hefðu beðið vegna gallans, sbr. 1. mgr. 33. gr. laga nr. 48/2003.

H var sakfelldur fyrir stórfellda líkamsárás með því að hafa veist að A með ítrekuðum höggum og spörkum í andlit og búk, klætt hana úr öllum fötunum og því næst yfirgefið hana þar sem hún lá nakin, mikið slösuð og án bjargar í götunni. Voru brotin talin varða við 209. gr., 217. gr., 2. mgr. 218. gr. og 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing hans var ákveðin með hliðsjón af 60. og 78. gr. almennra hegningarlaga auk þess sem litið var til 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. laganna. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fjögur ár auk þess sem honum var gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að dómendur við héraðsdóm Suðurlands vikju sæti í málinu.

X og Y voru sakfelld fyrir brot gegn A, dóttur Y og stjúpdóttur X. Var háttsemi þeirra talin varða við 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a og 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, auk þess sem Y var sakfelld fyrir áfengislagabrot. Þá var Y jafnframt sakfelld fyrir blygðunarsemisbrot gagnvart B, sbr. 209. gr. laga nr. 19/1940. X var einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a laga nr. 19/1940 með því að hafa haft í vörslum sínum myndskeið og teikni- og ljósmyndir sem sýndu börn á kynferðislegan hátt, auk þess sem hann var sakfelldur fyrir brot gegn vopnalögum. Í málinu var X einnig ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b með því að hafa beitt börnin B og C ofbeldi. Með dómi héraðsdóms hafði X verið sakfelldur fyrir þá háttsemi en háttsemin heimfærð undir 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar kom fram að gegn neitun ákærða og að teknu tilliti til vitnisburða hefðu ekki verið færðar sönnur fyrir því að háttsemi hans hefði verið af þeim toga sem í fyrrgreindu ákvæði fælist og var X því sýknaður af þeim sakargiftum. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til 1., 2., 3. og 7. töluliðar 1. mgr., 2. og 3. mgr. 70. gr. og a-liðar 195. gr. laga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í sex ár og refsing Y ákveðin fangelsi í fimm ár. Þá var ákærðu gert að greiða A óskipt 2.500.000 krónur í miskabætur, auk þess sem Y var gert að greiða B 400.000 krónur í miskabætur.

H ehf. krafðist þess meðal annars að viðurkennt yrði að krafa hans að fjárhæð 3.000.000.000 króna nyti stöðu í réttindaröð við slit B samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að dráttarvextir sem fallið hefðu á kröfuna nytu stöðu samkvæmt 1. tölulið 114. gr. sömu laga. Í málinu hafði verið aflað tveggja matsgerða til að meta hvort H ehf. hefði orðið fyrir tjóni vegna riftunar B á fjármögnunarsamningi sem þeir höfðu gert í sambandi við fjármögnun á byggingu á Héðinsreit. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála geti dómari, ef deilt er um staðreyndir sem eru bornar fram sem málsástæður og hann telur þurfa sérkunnáttu í dómi til að leysa úr, kvatt til einn meðdómsmann sem hafi slíka kunnáttu. Þó sé dómara heimilt að kveðja til tvo meðdómsmenn ef hann telur þurfa sérkunnáttu í dómi á fleiri en einu sviði. Ágreiningur málsins laut að verulegu leyti að þeim matsgerðum sem H ehf. aflaði til sönnunar á tjóni sínu. Ótvírætt var að sérkunnáttu var þörf í dóminum til að taka afstöðu til matsgerðanna og þeirra málsástæðna sem þeim tengdust. Héraðsdómur fór hins vegar þá leið að kveðja til tvo verkfræðinga, þrátt fyrir að tveir hagfræðingar og löggiltur fasteignasali hefðu verið meðal dómkvaddra matsmanna. Enda þótt munur hafi verið á sérhæfingu verkfræðinganna tveggja var ekki talið að kvaðning þeirra beggja hafi samrýmst 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 eins og henni var breytt með lögum nr. 49/2016. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

A höfðaði mál aðallega á hendur SÍ en til vara á hendur Í. Gerði A þær kröfur á hendur SÍ að ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 yrði felld úr gildi sem og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011 og að SÍ yrði dæmt til þess að greiða A nánar tilgreinda fjárhæð. Þá gerði A þær kröfur á hendur Í, sem varastefnda, að ef SÍ yrði sýknað af síðari dómkröfu A yrði Í dæmt til að greiða A sömu fjárhæð og krafist var úr hendi aðalstefnda SÍ. Kröfur A á hendur SÍ voru meðal annars byggðar á því að A hefði orðið fyrir líkamstjóni vegna bilunar eða galla í bjargráði og að hann ætti rétt á bótum frá SÍ á grundvelli ákvæða laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Kröfu sína á hendur Í byggði A einkum á því að hann ætti rétt til skaðabóta á grundvelli ákvæða laga nr. 25/1991 um skaðsemisábyrgð þar sem A hefði orðið fyrir tjóni af völdum gallaðs bjargráðs sem Landspítalinn hefði flutt inn og dreift. Við rekstur málsins fyrir héraðsdómi var ákveðið að skipta sakarefni þess á þann hátt að fyrst yrði leyst úr kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun SÍ 22. janúar 2010 og úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga 28. janúar 2011. Við upphaf aðalmeðferðar um fyrri dómkröfu A var bókað í þingbók að héraðsdómari hefði kvatt tvo lækna sem sérfróða meðdómsmenn til setu í dóminum. Jafnframt var bókað að lögmaður Í viki úr sal þar sem hlutur Í í málinu hvíldi á meðan leyst væri úr fyrri dómkröfu A. Þá komu vitni fyrir dóminn og gáfu skýrslu. Dómur var kveðinn upp í málinu 28. febrúar 2017 þar sem dómkrafa A var tekin til greina. Í kjölfarið tók SÍ ákvörðun um að greiða Á hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 og í þinghaldi 16. október 2017 var því lýst yfir af hálfu SÍ að fallist væri á kröfugerð A, þar á meðal um dráttarvexti. Í þinghaldinu var bókað að lögmaður Í teldi að fara þyrfti fram sönnunarfærsla að nýju sambærileg þeirri sem þegar hefði farið fram. Sjónarmið Í voru áréttuð bókun í þinghaldi 23. mars 2018, þar á meðal um nauðsyn þess að dómurinn yrði eins skipaður við meðferð málsins sem fram undan væri. Í bókun dómsformannsins var tekið fram að Í hefði fallist á sakarskiptingu og átt þess kost að láta fyrri hluta málsins til sín taka, auk þess sem dómi í fyrri hluta málsins hefði ekki verið áfrýjað og niðurstaða hans væri því bindandi. Þá væri ekki þörf á sérþekkingu í þeim hluta málsins sem eftir stæði þar sem ágreiningur þar lyti að greiðsluskyldu Í. Bókað var af hálfu Í í þinghaldi 5. júlí 2018 það sjónarmið að vísa ætti málinu frá þar sem ekki reyndi á aðild varastefnda nema aðalstefndi hefði verið sýknaður. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og samspili krafna á hendur aðal- og varastefnda var háttað í þessu máli hefði ekki verið skylt að vísa kröfum á hendur Í frá dómi eftir að því hafði verið lýst yfir í þinghaldi að málinu væri lokið að því er varðaði SÍ. Þá sagði að þótt sakarefni málsins hefði verið skipt á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri áfram um eitt og sama dómsmálið að ræða. Af ákvæðum 4. gr. og 2. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 leiddi að hinir sérfróðu meðdómsmenn, sem tekið höfðu sæti með dómsformanni í málinu, hefðu eftir uppkvaðningu dóms um fyrri hluta málsins áfram átt að taka þátt í aðalmeðferð og samningu dóms um þær kröfur sem dómurinn átti þá eftir að taka afstöðu til. Því til viðbótar var tekið fram að sakarefni á hendur Í voru að hluta til önnur en á hendur SÍ og enn væri í málinu deilt um atriði sem sérkunnáttu þyrfti til að leysa úr. Í stað þess að dómurinn yrði áfram fjölskipaður kaus dómsformaður að annast málsmeðferðina einn og kveða einn upp dóm í málinu, að hluta til á grundvelli forsendna fyrri dóms í málinu, þó að Í hefði ekki átt aðild að þeirri málsmeðferð. Með vísan til þessa taldi Landsréttur svo alvarlega annmarka vera á meðferð málsins í héraði að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm af sjálfsdáðum og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.

B krafðist skaðabóta úr hendi A ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við vinnu á verkstæði A ehf. Í málinu hafði verið aflað þriggja matsgerða um afleiðingar slyssins fyrir B. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ágreiningur málsaðila snerist meðal annars um það hvort leggja skyldi til grundvallar álitsgerð örorkunefndar eða matsgerð dómkvaddra matsmanna við uppgjör bóta vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku B og reyndi þar einkum á mat á öndunarfæraskaða B. Landsréttur taldi að til þess að leysa úr þessum atriðum með fullnægjandi hætti hefði verið brýnt að héraðsdómari kveddi til meðdómsmann með sérkunnáttu til að leggja mat á þau og spyrja þá sérfróðu álitsgjafa sem komu fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

X var sakfelldur fyrir tvö kynferðisbrot gegn A, þáverandi eiginkonu sinni, sbr. 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og blygðunarsemis- og barnaverndarlagabrot gagnvart syni sínum, sbr. 209. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Auk þess var X sakfelldur fyrir brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa margoft gerst sekur um brot gegn nálgunarbanni. Loks var X sakfelldur fyrir brot gegn 5. mgr. 47. gr., sbr. 74. gr. laga um fjarskipti nr. 81/2003 með því að hafa komið fyrir eftirfararbúnaði og GPS-staðsetningartæki í bifreið A. Við ákvörðun refsingar var m.a. litið til 3. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn var horft til þess að meðferð málsins hafði dregist úr hófi. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjú ár og honum gert að greiða miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna.

H var sakfelldur fyrir kynferðisbrot samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A gegn hennar vilja með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing H ákveðin fangelsi í 24 mánuði. Með vísan til dráttar sem orðið hafði á meðferð málsins hjá ákæruvaldinu þótti rétt að fresta fullnustu 21 mánaðar af refsingunni skilorðsbundið. Þá var H gert að greiða A 1.600.000 krónur í miskabætur.

Þ var sakfelldur brot gegn 3. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa ítrekað tælt A með fíkniefnum, lyfjum og gjöfum til að hafa við sig samræði og önnur kynferðismök þegar A var 15 til 17 ára gamall og fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. sömu laga með því að hafa notfært sér að A gat ekki spornað við háttsemi hans sökum áhrifa lyfja og fíkniefna til að hafa samræði og önnur kynferðismök við A. Þá var Þ sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a almennra hegningarlaga með því að hafa haft í vörslu sinni ljósmyndir og hreyfimynd sem sýndu börn á kynferðislegan eða klámfenginn hátt. Loks var Þ sakfelldur fyrir brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa sent A skilaboð gegnum samskiptaforrit, verið í símasamskiptum við A og tekið A upp í bifreið sína þrátt fyrir nálgunarbann sem kvað á um að Þ væri bannað að setja sig í samband við A. Við ákvörðun refsingar Þ var litið til þess að mál á hendur honum vegna fjölmargra brota á hendur A frá 15 ára aldri var til meðferðar fyrir héraðsdómi þegar Þ gerðist sekur um nauðgun gagnvart A. Var refsing Þ ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Þá voru ákvæði héraðsdóms þar sem Þ var gert að sæta upptöku á farsíma og greiða A 3.500.000 krónur í miskabætur staðfest.

X var gefið að sök brot á umferðarlögum með því að hafa ekið bifreið aftan á aðra bifreið og ekki numið staðar og veitt hjálp heldur hlaupið á brott af vettvangi. X neitaði því að hafa verið ökumaður bifreiðarinnar og bar því við að A hefði verið ökumaður hennar en hann farþegi. A bar jafnframt fyrir dómi að hafa ekið bifreiðinni í umrætt sinn. Að virtum framburði A, framburði vitna á vettvangi og staðfastri neitun X um að hafa ekið bifreiðinni taldi Landsréttur ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að X hefði verið ökumaður bifreiðarinnar. Var X því sýknaður af þessum ákærulið.

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn tveimur dætrum sínum. Voru brotin talin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hann auk þess sakfelldur fyrir að hafa tvívegis brotið gegn nálgunarbanni sem hann sætti gagnvart annarri þeirra í tengslum við lögreglurannsókn málsins. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X var í málinu sakfelldur fyrir gróf kynferðisbrot gegn tveimur barnungum dætrum sínum, auk þess sem hann hafði áður verið dæmdur fyrir kynferðisbrot gegn elstu dóttur sinni. Var því litið til 1., 2., og 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 3. mgr. sömu greinar, a-liðar 195. gr. og 5. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, sbr. og 77. gr. sömu laga. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í sjö ár. Þá var X gert að greiða dætrum sínum miskabætur.

R höfðaði mál á hendur A og krafðist þess að hún yrði svipt forsjá þriggja barna sinna samkvæmt a- og d-liðum 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í héraðsdómi, sem skipaður var einum embættisdómara og tveimur sálfræðingum, var fallist á kröfu R. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með 1. gr. laga nr. 49/2016 hefði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verið breytt þannig að þegar sérþekkingar væri þörf sæti einn sérfróður meðdómandi í héraðsdómi ásamt tveimur embættisdómurum. Hæstiréttur hefði í dómi 27. febrúar 2019 komist að þeirri niðurstöðu að eftir þessa breytingu samræmdist orðalag 1. mgr. 54. gr. barnverndarlaga nr. 80/2002 ekki lengur almennum reglum um meðferð einkamála og hefði í raun fallið brott sá almenni þáttur lagagreinarinnar að sérfróðir meðdómsmenn, við rekstur máls um sviptingu forsjár barns, skyldu vera tveir. Var skipan dóms í héraði því í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

S höfðaði mál á hendur A og B og krafðist þess að þau yrði svipt forsjá tveggja barna sinna samkvæmt a-, c- og d-liðum 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í héraðsdómi, sem skipaður var einum embættisdómara og tveimur sálfræðingum, var fallist á kröfu S. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með 1. gr. laga nr. 49/2016 hefði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verið breytt þannig að þegar sérþekkingar væri þörf sæti einn sérfróður meðdómandi í héraðsdómi ásamt tveimur embættisdómurum. Hæstiréttur hefði í dómi 27. febrúar 2019 komist að þeirri niðurstöðu að eftir þessa breytingu samræmdist orðalag 1. mgr. 54. gr. barnverndarlaga nr. 80/2002 ekki lengur almennum reglum um meðferð einkamála og hefði í raun fallið brott sá almenni þáttur lagagreinarinnar að sérfróðir meðdómsmenn, við rekstur máls um sviptingu forsjár barns, skyldu vera tveir. Var skipan dóms í héraði því í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

A krafðist þess að V hf. yrði gert að greiða sér skaðabætur að fullu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann ók bifhjóli aftan á pallbifreið. Í héraðsdómi, sem skipaður var einum embættisdómara og tveimur sérfróðum meðdómendum, var fallist á kröfu A. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með 1. gr. laga nr. 49/2016 hefði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/991, um meðferð einkamála, verið breytt þannig að þegar sérþekkingar væri þörf sæti einn sérfróður meðdómandi í héraðsdómi ásamt tveimur embættisdómurum. Samkvæmt ákvæðinu væri dómara þó heimilt að kveðja til tvo meðdómsmenn ef hann teldi þurfa sérkunnáttu í dómi á fleiri en einu sviði. Í málinu hefðu tveir sérfróðir meðdómsmenn tekið sæti í dómi við meðferð málsins í héraði eftir gildistöku laga nr. 49/2016 og sú staðreynd sem deilt hefði verið um í málinu, og héraðsdómur taldi þörf á sérkunnáttu um, hefði varðað mat á ökuhraða bifhjóls A er hann ók aftan á umrædda pallbifreið. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þótt annar hinna sérfróðu meðdómsmanna hefði verið byggingaverkfræðingur og hinn prófessor í eðlisfræði hefði sérkunnátta þeirra í málinu í reynd lotið að sama matsatriði. Skipan héraðsdóms hefði því verið í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og yrði af þeim sökum ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 26/2018.

X var sakfelld fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og jafnframt 1. mgr. 98. gr. og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa á tilteknu tímabili á heimilum sínum endurtekið beitt þrjú börn sín ofbeldi, andlegum og líkamlegum refsingum, ógnað þeim og sýnt þeim vanvirðandi háttsemi, yfirgang og ruddalegt athæfi, eins og nánar er lýst í ákæru. Þessi háttsemi ákærðu var jafnframt talin fela í sér brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga hvað varðaði tímabilið eftir gildistöku ákvæðisins. Þá var hún einnig sakfelld fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna inn á svæði þar sem öll umferð var bönnuð öðrum en strætisvögnum og fyrir vörslur á fíkniefnum. Refsing hennar var ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá var hún svipt ökurétti í fjóra mánuði og gert að sæta upptöku á fíkniefnum. Einkaréttarkröfum brotaþola var vísað frá héraðsdómi þar sem ekki var talið liggja fyrir í málinu að ákvörðun um setja fram kröfurnar hefði verið tekin af réttum fyrirsvarsmönnum brotaþola.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn A samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa, afklætt A, sem verið hafi gestkomandi á heimili hans og sofnað á rúmi hans, og haft við hana samræði gegn vilja hennar með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum svefndrunga og ölvunar. Í dómi Landsréttar kom fram að X hefði eindregið neitað sök og borið á þann veg að A hefði samþykkt að hafa við hann kynmök. Þá væri lýsing hans á því að A hefði ekki verið sofandi eða meðvitundarlítil í samræmi við vitnisburð hennar. Jafnframt hefði niðurstaða matsgerðar um alkóhólmagn í blóði A ekki bent til þess að hún hefði verið rænulaus vegna áfengisneyslu. Að mati réttarins væru ekki efni til að líta svo á að framburður brotaþola hefði þá stoð í gögnum málsins eða framburði vitna að hann nægði til þess, gegn eindreginni neitun X og trúverðugum framburði hans, að ákæruvaldið hefði axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíldi, samkvæmt 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að sýna fram á að ákærði hefði gerst sekur um þá háttsemi sem saksókn á hendur honum tæki til. Var X því sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákæru sem lutu að broti gegn 194. gr. almennra hegningarlaga eins og ákvæðið hljóðaði fyrir breytingu á því með 1. gr. laga nr. 16/2018.

Með hliðsjón af 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og dómi Hæstaréttar frá 27. febrúar 2019 nr. 26/2018 var sú ákvörðun héraðsdómara að kveðja tvo sálfræðinga til að skipa dóm með sér í forsjármáli andstæð lögum. Var dómur héraðsdóms því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

R höfðaði mál á hendur A og krafðist þess að hún yrði svipt forsjá dóttur sinnar samkvæmt a- og d-liðum 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í héraðsdómi, sem skipaður var einum embættisdómara og tveimur sálfræðingum, var fallist á kröfu R. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með 1. gr. laga nr. 49/2016 hefði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verið breytt þannig að þegar sérþekkingar væri þörf sæti einn sérfróður meðdómandi í héraðsdómi ásamt tveimur embættisdómurum. Hæstiréttur hefði í dómi 27. febrúar 2019 komist að þeirri niðurstöðu að eftir þessa breytingu samræmdist orðalag 1. mgr. 54. gr. barnverndarlaga nr. 80/2002 ekki lengur almennum reglum um meðferð einkamála og hefði í raun fallið brott sá almenni þáttur lagagreinarinnar að sérfróðir meðdómsmenn, við rekstur máls um sviptingu forsjár barns, skyldu vera tveir. Var skipan dóms í héraði því í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

M var sakfelldur fyrir kynferðisbrot samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa beitt A ofbeldi og ólögmætri nauðung og haft við hana önnur kynferðismök en samræði. Við ákvörðum refsingar var litið til þess að ákærði braut alvarlega gegn kynfrelsi A. Á hinn bóginn var horft til þess að dráttur hafði orðið á meðferð málsins hjá ákæruvaldinu. Var refsing M ákveðin fangelsi í 18 mánuði og honum gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 1.200.000 krónur.

H höfðaði mál á hendur A og B og krafðist þess að þau yrðu svipt forsjá tveggja barna sinna á grundvelli a-, c- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Héraðsdómari kallaði til tvo sálfræðinga sem tóku sæti í dóminum sem sérfróðir meðdómsmenn við aðalmeðferð þess. Landsréttur rakti tilgreind ákvæði laga nr. 91/1991, 49/2016 og barnaverndarlaga og hvernig þessi ákvæði hefðu verið túlkuð í dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 26/2018. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að sú ákvörðun héraðsdómara að kveðja til tvo sálfræðinga til að skipa dóm í málinu verið í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og væri því óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

HMS, þáverandi forstjóri viðskiptabankans K hf., X, þáverandi fjármálastjóri samstæðu bankans, og MG, þáverandi forstjóri KL, dótturfélags K hf., voru í þremur ákæruliðum borin sökum um auðgunarbrot tengd starfsemi K hf. í árslok 2007 og fram á mitt ár 2008. Fyrstu tveir ákæruliðirnir lutu að tveimur millifærslum af reikningi K hf. inn á reikning KL, þaðan sem fjármununum var í báðum tilvikum ráðstafað inn á reikning félagsins MH. Fyrri millifærslan, sem átti sér stað 19. desember 2007, var að fjárhæð 3.016.750.000 krónur en sú síðari fór fram 30. júní 2008 og var að fjárhæð 3.080.250.000 krónur. Vegna þeirra voru HMS og X á nánar tilgreinda vegu aðallega sökuð um tvö fjárdráttarbrot og MG um hlutdeild í þeim brotum, með því að X hafi að undirlagi HMS og í samráði við MG látið millifæra fjármunina, sem hafi svo að undirlagi MG verið færðir inn á reikning MH. Til vara voru HMS og X sökuð um umboðssvik og MG um hlutdeild í þeim brotum, að því frágengnu var MG sakaður um hylmingu, en að því frágengnu um peningaþvætti. Í þriðja og síðasta ákæruliðnum voru HMS og X með nánar tilgreindum hætti sökuð um umboðssvik og MG, aðallega fyrir hlutdeild í því broti, er ákærðu HMS og X hafi misnotað aðstöðu sína, með því að X hafi 20. maí 2008 að undirlagi HMS og MG látið K hf. kaupa skuldabréf útgefin af bankanum af MH á nafnverði bréfanna að viðbættum áföllnum vöxtum langt yfir markaðsverði þeirra og með því valdið K hf. fjártjóni, án þess að lögmætar viðskiptalegar forsendur hafi legið að baki. Vegna þessa var MG til vara sakaður um hylmingu en að því frágengnu um peningaþvætti. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að millifærslan 19. desember 2007 hafi ekki getað átt rætur að rekja til efnda á lögmætri skuldbindingu K hf. og að ekkert styddi staðhæfingar í þá veru að K hf. hafi ábyrgst greiðslu skulda MH gagnvart KL fyrr en með ábyrgðaryfirlýsingu 31. janúar 2008. HMS hefði sem forstjóri K hf. haft vörslur fjármuna bankans og gefið X fyrirmæli um að millifæra greiðsluna 19. desember 2007, sem hafi hrint þeim fyrirmælum í framkvæmd á þann veg sem lýst væri í ákæru þannig að greiðslan hafi endað á reikningi MH. Sú ráðstöfun fjármunanna af hálfu HMS hafi falið í sér ólögmæta tileinkun þeirra af ásetningi í því skyni að auðga MH. HMS hafi ekki getað dulist að með því hafi hann valdið bankanum í það minnsta verulegri fjártjónshættu. MG hafi heldur ekki getað dulist að greiðslan ylli K hf. slíkri hættu og honum hlotið að vera ljóst að greiðslan fæli í sér einhliða fjárstuðning við félagið án lögmæts tilefnis. Hann hafi með háttsemi sinni veitt HMS liðsinni í verki við framkvæmd fjárdráttarins. Miðað við fyrirliggjandi upplýsingar og stöðu X var á hinn bóginn talið ósannað að henni hafi hlotið að vera ljóst að greiðslufyrirmæli HMS fælu í sér ólögmæta ráðstöfun eða að fyrir lægi með óyggjandi hætti að hún hafi haft tilefni til þess að óttast að sú væri raunin. Því staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu HMS og MG og sýknu X af sakargiftum samkvæmt ákærulið I. Um ákærulið II vísaði rétturinn til þess að á meðal málsgagna lægju fyrir tvær staðfestingar á framvirkum gjaldmiðlaskiptasamningum 23. maí 2008 sem fundist hafi í húsleit hjá KL og skjal um uppgjör þeirra. Á þótti ekki hafa rennt stoðum undir þann málatilbúnað að staðfestingar samninganna væru tilbúningur sem ætlað hafi verið að skapa þá tiltrú að um raunveruleg viðskipti hafi verið að ræða, heldur hafi greiðslan verið innt af hendi til þess að efna raunverulegar skuldbindingar. Þannig þótti ekki koma til álita að ráðstöfun fjármunanna 30. júní 2008 hafi verið til marks um ólögmæta tileinkun þeirra. Því bæri að sýkna HMS og X af fjárdráttarbroti samkvæmt ákærulið II og MG af hlutdeild í því broti. Þá tæki verknaðarlýsing ákæru ekki til þeirrar ákvörðunar að skuldbinda K hf. á þann veg sem kveðið var á um í samningunum og leitt hafi til fjármunafærslunnar 30. júní 2008. Því kæmi ekki til álita að sakfella HMS og X fyrir umboðssvik eða MG fyrir hlutdeild í slíkum brotum. Þá þóttu rök ekki standa til sakfellingar MG fyrir hylmingu eða peningaþvætti. Um ákærulið III vísaði Landsréttur meðal annars til þess að það hafi verið stefna K hf. árið 2008 að kaupa til baka skuldabréf sem bankinn hafði gefið út á alþjóðlegum fjármálamarkaði en hvergi í gögnum málsins væri vikið að því á hvaða verði slík bréf skyldu keypt. Þannig væru ekki til staðar fyrirmæli sem settu umboði HMS sem forstjóra bankans skýr takmörk í þeim efnum er hann tók ákvörðun um kaupin sem fjallað var um í þessum lið. Um mat á því hvort HMS hafi engu að síður farið verulega á svig við það sem honum hafi hlotið að vera ljóst að ætlast væri til af honum sem forstjóra K hf., var meðal annars litið til þess að með kaupunum á skuldabréfunum hafi K hf. lækkað skuldir bankans, atvika í aðdraganda kaupanna og þess að K hf. var á þeim tíma í ábyrgð fyrir skuldum MH við KL. Í því ljósi þótti ekki upplýst að HMS hefði misnotað sér aðstöðu sína þannig að varðaði við umboðssvikaákvæði almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Því var HMS sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákærulið III, sem og X sem fylgt hafi fyrirmælum HMS um viðskiptin 2 og MG af hlutdeild í broti þeirra. Þá var MG enn fremur sýknaður af hylmingu og peningaþvætti í kjölfar kaupanna. Y, sem í öllum ákæruliðunum var aðallega gefin að sök hylming, en til vara peningaþvætti, var sýknaður af sakargiftum og kröfu um upptöku á fjármunum á bankareikningi. Refsing HMS og MG var ákveðin sem hegningarauki við fyrri dóma. Eftir málavöxtum og með vísan til 2. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga var þeim ekki gerð frekari refsing. Þá var viðurkennd skaðabótaábyrgð HMS og MG vegna þeirrar háttsemi sem þeir voru sakfelldir fyrir á grundvelli ákæruliðar I. Kröfu Á um upptöku á tilgreindum eignum MH var á hinn bóginn hafnað.

F var sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa slegið A þrjú hnefahögg í andlit með nánar tilteknum afleiðingum. Gegn neitun F taldi Landsréttur hafið yfir skynsamlegan vafa að A hefði orðið fyrir líkamsárás af völdum F greint sinn. Við ákvörðun refsingar F var litið til þess að hann hafði ekki áður gerst sekur um ofbeldisbrot en sakarferill hans hefði ekki teljandi áhrif við það mat. Var refsing F ákveðin fangelsi í tvo mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var F gert að greiða A 647.289 krónur í skaðabætur.

S var sakfelldur fyrir húsbrot og líkamsárás með því að hafa ruðst heimildarlaust inn í íbúð A og B og veist þar að A með nánar tilgreindum afleiðingum. Voru brot hans talin varða við 231. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var S sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 90/2002 með því að hafa sýnt af sér ógnandi og vanvirðandi háttsemi gagnvart börnunum C og D í umrætt sinn. Með brotum sínum rauf S skilorð eldri dóms og var dómurinn því tekinn upp og honum gerð refsing í einu lagi samkvæmt 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að háttsemi S hefði verið án nokkurs tilefnis og að hann ætti sér engar málsbætur. Háttsemin hefði beinst að mikilsverðum hagsmunum og var til þess fallin að skapa töluverða hættu á tjóni á líkama og sál brotaþola. Þá var litið til þess að S hefði endurtekið sætt refsingu fyrir ofbeldisbrot. Að þessu gættu og með vísan til 1., 3. og 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga var refsing S ákveðin fangelsi í fimm mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A, B, C og D miskabætur.