Dómstólaleit

Með dómi Landsréttar 23. mars 2018 í máli nr. 6/2018 var X sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með dómi Hæstaréttar 24. maí 2018 í máli nr. 10/2018 var dómur Landsréttar staðfestur. Fyrir Hæstarétti krafðist X aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms en til vara sýknu af kröfum ákæruvaldsins á þeim grundvelli að skipun eins dómara sem sat í dómi í málinu fyrir Landsrétti hefði ekki verið í samræmi við lög, svo sem áskilið væri í 59. gr. stjórnarskrárinnar og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Hefði þetta leitt til þess að fyrir Landsrétti hefði X ekki notið réttlátrar málsmeðferðar fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstóli, eins og honum væri tryggður réttur til í 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Hæstiréttur taldi að ekki hefði verið næg ástæða til að draga á réttmætan hátt í efa að X hefði, þrátt fyrir annmarka á málsmeðferð dómsmálaráðherra, fengið notið í Landsrétti réttlátrar meðferðar máls síns fyrir óháðum og óhlutdrægum dómendum. Endurupptökudómur féllst á beiðni ákærða um endurupptöku málsins. Vísað var til þess að Mannréttindadómstóll Evrópu hefði 1. desember 2020 komist að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmálans að því er varðaði rétt X til málsmeðferðar fyrir dómstóli sem skipaður væri að lögum. Ákærði og ákæruvaldið kröfðust þess aðallega að dómur Landsréttar yrði ómerktur og málinu vísað aftur til Landsréttar til réttrar og löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Í ljósi framangreinds var dómur Landsréttar því ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Staðfestur var úrskurður Landsréttar þar sem hafnað var kröfu X um að tveir landsréttardómarar vikju sæti í máli ákæruvaldsins gegn honum.

Staðfestur var úrskurður Landsréttar þar sem hafnað var kröfu X um að landsréttardómari viki sæti í máli ákæruvaldsins gegn honum.

X var sakfelldur í héraði og fyrir Landsrétti fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Fyrir Hæstarétti krafðist X aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms en til vara sýknu af kröfum ákæruvaldsins á þeim grundvelli að skipun eins dómara sem sat í dómi í málinu fyrir Landsrétti hefði ekki verið í samræmi við lög, svo sem áskilið væri í 59. gr. stjórnarskrárinnar og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Hefði þetta leitt til þess að fyrir Landsrétti hefði X ekki notið réttlátrar málsmeðferðar fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstóli, eins og honum væri tryggður réttur til í 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í niðurstöðu Hæstaréttar var m.a. rakið að við skipun dómara við Landsrétt hefði verið fylgt formreglum III. kafla lag nr. 50/2016 um dómstóla, svo og ákvæðis IV til bráðabirgða við þau lög, en þó að því frátöldu að við meðferð Alþingis á tillögum dómsmálaráðherra hefðu ekki verið greidd atkvæði um skipun hvers dómara fyrir sig. Hefði það þó ekki verið annmarki sem vægi hefði. Því næst var rakið að rétturinn hefði í dómum í málum nr. 591/2017 og 592/2017 slegið því föstu að slíkir annmarkar hefðu verið á málsmeðferð dómsmálaráðherra í aðdraganda skipunar dómara við Landsrétt að skaðabótaskyldu hefði varðað úr hendi íslenska ríkisins. Þegar afstaða væri tekin til afleiðinga þessara annmarka yrði á hinn bóginn að líta til þess að ótímabundin skipun allra dómaranna fimmtán við Landsrétt hefði orðið að veruleika við undirritun skipunarbréfa þeirra 8. júní 2017. Þau hefðu öll fullnægt skilyrðum 2. mgr. 21. gr. laga nr. 50/2016 til að hljóta skipun í embætti og hefðu frá þeim tíma notið þeirrar stöðu samkvæmt 61. gr. stjórnarskrárinnar að þeim yrði ekki vikið úr embætti nema með dómi. Frá því skipun þeirra hefði tekið gildi hefðu þau samkvæmt sama ákvæði stjórnarskrárinnar, sbr. og 1 mgr. 43. gr. laga nr. 50/2016, jafnframt borið þá höfuðskyldu að fara í embættisverkum sínum einungis eftir lögum. Þeim hefði einnig verið áskilið með síðastnefndu lagaákvæði sjálfstæði í dómstörfum en jafnframt lagt þar á herðar að leysa þau á eigin ábyrgð og lúta í þeim efnum aldrei boðvaldi annarra. Að þessu virtu taldi Hæstiréttur að ekki væri næg ástæða til að draga á réttmætan hátt í efa að X hefði, þrátt fyrir annmarka á málsmeðferð dómsmálaráðherra, fengið notið í Landsrétti réttlátrar meðferðar máls síns fyrir óháðum og óhlutdrægum dómendum. Var aðalkröfu og varakröfu X því hafnað. Þá var dómur Landsréttar staðfestur um sakfellingu X og ákvörðun refsingar hans.

B, C, D og E kröfðust þess að viðurkenndur yrði beinn eignarréttur dánarbús H að jörðinni I ásamt tveimur landskikum. Hafði A verið þinglesinn eigandi landsins frá árinu 1997 en töldu B, C, D og E að A hefði komist að landinu með málamyndagerningum. Er varðaði meðferð málsins í héraði var talið að ákveðnar spurningar til A og athugasemdir sem dómarinn hefði gefið við svör hennar hefðu gefið henni með réttu tilefni til að draga óhlutdrægni dómarans í efa, sbr. g. lið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var því talið óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm án kröfu og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem dómari málsins vék sæti með vísan til f. og g. liða 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari vék sæti í málinu með vísan til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 á þeim grundvelli að hann hefði með fyrri úrskurði, þar sem hann vísaði frá dómi máli málsóknarfélags gegn B þar sem félagsmenn M voru félagsmenn, tekið afstöðu til sömu efnisatriða og í máli M gegn B. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt dómari hafi, við úrlausn um formhlið máls áður en hann fjallar um mál að efni til, sbr. 1. og 2. mgr. 100. gr. fyrrgreindra laga, fjallað um atriði sem einhverju geti skipt þegar mál sé dæmt efnislega sé hann ekki bundinn af þeirri úrlausn sinni. Dómari, sem vísað hefði máli frá dómi, væri því ekki vanhæfur til að fara með nýtt mál um sama sakarefni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari vék sæti í málinu með vísan til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 á þeim grundvelli að hann hefði með fyrri úrskurði, þar sem hann vísaði frá dómi máli málsóknarfélags gegn B þar sem félagsmenn M voru félagsmenn, tekið afstöðu til sömu efnisatriða og í máli M gegn B. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt dómari hafi, við úrlausn um formhlið máls áður en hann fjallar um mál að efni til, sbr. 1. og 2. mgr. 100. gr. fyrrgreindra laga, fjallað um atriði sem einhverju geti skipt þegar mál sé dæmt efnislega sé hann ekki bundinn af þeirri úrlausn sinni. Dómari, sem vísað hefði máli frá dómi, væri því ekki vanhæfur til að fara með nýtt mál um sama sakarefni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari vék sæti í málinu með vísan til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 á þeim grundvelli að hann hefði með fyrri úrskurði, þar sem hann vísaði frá dómi máli málsóknarfélags gegn B þar sem félagsmenn M voru félagsmenn, tekið afstöðu til sömu efnisatriða og í máli M gegn B. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt dómari hafi, við úrlausn um formhlið máls áður en hann fjallar um mál að efni til, sbr. 1. og 2. mgr. 100. gr. fyrrgreindra laga, fjallað um atriði sem einhverju geti skipt þegar mál sé dæmt efnislega sé hann ekki bundinn af þeirri úrlausn sinni. Dómari, sem vísað hefði máli frá dómi, væri því ekki vanhæfur til að fara með nýtt mál um sama sakarefni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Með dómi héraðsdóms var A sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Var refsing hans ákveðin 4 mánaða fangelsi auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt. Í málinu krafðist A aðallega ómerkingar héraðsdóms, en til vara að refsing yrði milduð. Reisti hann ómerkingarkröfuna á því að sú tilhögun á skipan dómsvalds í héraði, sbr. 2. mgr. 17. gr. laga nr. 15/1998 um dómstóla, að heimila aðstoðarmönnum dómara meðferð og úrlausn sakamála sem dæmd væru á grundvelli 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála samrýmdist hvorki fyrirmælum 2. gr., V. kafla og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár né 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af ákvæðum 16. og 17. gr. laga nr. 15/1998 væri ljóst að ráðning og störf aðstoðarmanns dómara, þar með talin þau takmörkuðu dómstörf sem honum mætti fela, væru með öllu á ábyrgð og forræði dómstjóra héraðsdómstóls. Gætu handhafar framkvæmdarvalds hvorki skipt sér af störfum aðstoðarmanns né ráðið neinu um það ráðningarsamband sem þar lægi til grundvallar. Var ómerkingarkröfu A því hafnað. Við ákvörðun refsingar var talið að A hefði með broti sínu rofið skilorð reynslulausnar sem honum hafði verið veitt til tveggja ára á eftirstöðvum fangelsisrefsingar 675 dögum. Var reynslulausnin því tekin upp og refsing A ákveðin fangelsi í 26 mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt.

Með dómi héraðsdóms var P sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Við ákvörðun refsingar P var litið til þess að með brotinu rauf hann skilorð samkvæmt eldri dómi og var sá dómur því tekin upp og honum gerð refsing í einu lagi fyrir brotin. Var refsing P ákveðin fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu þriggja mánaða refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Auk þess var hann sviptur ökurétti ævilangt. Í málinu krafðist P aðallega ómerkingar héraðsdóms, en til vara að refsing hans yrði milduð. Reisti hann ómerkingarkröfuna á því að sú tilhögun á skipan dómsvalds í héraði, sbr. 2. mgr. 17. gr. laga nr. 15/1998 um dómstóla, að heimila aðstoðarmönnum dómara meðferð og úrlausn sakamála sem dæmd væru á grundvelli 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála samrýmdist hvorki fyrirmælum 2. gr., V. kafla og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár né 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af ákvæðum 16. og 17. gr. laga nr. 15/1998 væri ljóst að ráðning og störf aðstoðarmanns dómara, þar með talin þau takmörkuðu dómstörf sem honum mætti fela, væru með öllu á ábyrgð og forræði dómstjóra héraðsdómstóls. Gætu handhafar framkvæmdarvalds hvorki skipt sér af störfum aðstoðarmanns né ráðið neinu um það ráðningarsamband sem þar lægi til grundvallar. Var ómerkingarkröfu P því hafnað og niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu hans staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

X var sakfelldur annars vegar fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa hrækt á A, rifið í hár hennar og slegið hana og hins vegar fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. sömu laga með því að hafa meðal annars kýlt B í andlitið og sparkað tvívegis í höfuð hennar. Ekki var fallist á með X að ómerkja bæri héraðsdóm af þeirri ástæðu að hann hefði átt að vera fjölskipaður, sbr. 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá var talið sannað, með hliðsjón af framburðum A og B og þeim áverkum sem B bar á höfði samkvæmt læknisvottorði, að X hefði verið í skóm er umrædd atvik áttu sér stað. Með brotunum rauf X skilorð samkvæmt eldri dómi og var hann því tekinn upp og honum gerð refsing í einu lagi fyrir brotin samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A 500.000 krónur og B 800.000 krónur í miskabætur.

Kærumál. Afhending gagna. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms, þar sem vísað var frá dómi máli á hendur A, meðal annars með skírskotun til þess að krafa sóknaraðila hafi verið nægjanlega skýr og afmörkuð til þess að héraðsdómara hafi verið unnt að taka afstöðu til hennar.

Dómur héraðsdóms um sakfellingu X var ómerktur, enda var ekki farið að niðurlagsákvæði 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um að sé héraðsdómur ómerktur skuli þrír héraðsdómarar skipa dóm í máli við nýja meðferð þess í héraði og að þeir megi ekki vera hinir sömu og áður fóru með það.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu H ehf. um að héraðsdómari viki sæti í máli félagsins gegn L hf.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var þeirri kröfu F ehf. að tveir meðdómsmenn vikju sæti í máli E á hendur F ehf.

X var ákærður fyrir lyfjalagabrot með því að hafa átt 462 stykki af Ritalin Uno, 115 stykki af Ritaline og 105 stykki af Mogadon að hluta til í sölu- og dreifingarskyni, án þess að hafa markaðsleyfi og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar. Einnig að hafa selt og afhent ótilgreindum fjölda einstaklingum sömu lyf án þess að hafa slík leyfi. Þá var X ákærður fyrir vopnlagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum sverð, hljóðdeyfa og riffil. Loks var X ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa aflað sér ávinnings með sölu og dreifingu ótiltekins magns af lyfseðilsskyldum lyfjum. Brot J voru talin sönnuð en þó var lagt til grundvallar að ávinningur hans af sölu og dreifingu lyfseðilsskyldra lyfja hefði aðeins verið hluti af því sem honum var gefið að sök í ákæru. Þá varðaði það J ekki refsingu samkvæmt þeim refsiákvæðum sem vísað var til í ákæru að afla sér hljóðdeyfa án leyfis lögreglu. Var X gert að sæta fangelsi í sex mánuði en refsingin var skilorðsbundin til fimm ára.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K um að héraðsdómari viki sæti í máli M á hendur K um forsjá barns aðila. Ekki var fallist á með K að héraðsdómari væri vanhæfur til að leysa úr málinu þótt viðkomandi dómari hefði áður kveðið upp úrskurð um bráðabirgðaforsjá barnsins. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

B var sakfelldur fyrir ærumeiðingar og brot gegn valdstjórninni með því að hafa haft uppi niðrandi og ósæmileg ummæli um héraðsdómara og hrækt á hann er B var kominn fyrir dóm sem gæsluvarðhaldsfangi í tilefni af kröfu ákæruvaldsins um að honum yrði gert að afplána eftirstöðvar fangelsisrefsingar sem honum hafði verið veitt reynslulausn á. Var refsing B ákveðin fangelsi í sex mánuði með hliðsjón af 1. mgr. 73. gr. og 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og brotið ítrekað gegn síðarnefndu ákvæði.

Með vísan til f. liðar, sbr. d. lið 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný, þar sem dómsformaður í héraði var mægður einum þriggja yfirmatsmanna að öðrum lið til hliðar og því vanhæfur til að fara með málið.

R og H voru sakfelldir í héraði fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa veist að B. Þá voru A, G og H með sama dómi sakfelldir fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi veist að A. Jafnframt var G sakfelldur í héraði fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás á grundvelli 2. mgr. 218. gr. laganna fyrir að hafa veist að C. G og H kröfðust ómerkingar beggja hinna áfrýjuðu dóma á þeirri forsendu að héraðsdómur hafi átt að vera fjölskipaður samkvæmt 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur taldi skilyrði hafa verið fyrir hendi samkvæmt ákvæðinu til að þrír héraðsdómarar skipuðu dóm í hvoru máli um sig en ekki væru efni til að ómerkja hina áfrýjuðu dóma. Hvað varðar líkamsárás A, G og H á A taldi Hæstiréttur að brot þeirra yrði heimfært undir 1. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940 en ekki 2. mgr. þeirrar greinar þar sem ekki var talið hafið yfir skynsamlegan vafa að þeir hafi veist að A með höggum og spörkum í höfuð hans og andlit eins og þeim var gefið að sök í ákæru. Staðfesti Hæstiréttur sakfellingu R og H fyrir brot á 1. mgr. 217. gr. laga nr. 19/1940 vegnar árásarinnar á B og sakfellingu G fyrir brot á 2. mgr. 218. gr. laganna vegna árásarinnar á C. Var A gert með dómi Hæstaréttar að sæta fangelsi í sex mánuði, H í eitt ár og G í þrjú ár en staðfest var niðurstaða héraðsdóms um sex mánaða fangelsisrefsingu R. Þá staðfesti Hæstiréttur einnig niðurstöðu hinna áfrýjuðu dóma um skaðabætur til handa B og C.

S var sakfelld í héraði og dæmd í 15 mánaða fangelsi fyrir stórfellt fíkniefnabrot með því að hafa í ágóðaskyni lagt á ráðin um innflutning á samtals 464,66 g af kókaíni. S neitaði sök en héraðsdómur taldi framburð hennar mjög ótrúverðugan. Í Hæstarétti var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu S, að frádreginni gæsluvarðhaldsvist hennar, og áréttað að reikull framburður sakbornings hjá lögreglu og fyrir dómi geti fellt á hann grun, ekki síst ef það sem hann hefur borið stangast á við skýrslugjöf annarra fyrir dómi og önnur sönnunargögn sem lögð hafa verið fram í máli, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008.

Dómur héraðsdóms um sakfellingu X var ómerktur, enda höfðu ekki þrír héraðsdómarar skipað dóm við nýja meðferð málsins í kjölfar þess að fyrri héraðsdómur hafði verið ómerktur með vísan til 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú K var tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að þar sem líta megi svo á að sú ákvörðun að synja málsaðila um að leggja fram gögn í dómsmálum sé dómsathöfn, sbr. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 91/1991, hafi aðstoðarmann héraðsdómara brostið vald til þess að synja K um að leggja fram greinargerð af sinni hálfu í þinghaldi. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og málinu vísað heim til meðferðar á ný.

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu Í og Á um að dómari málsins viki sæti. Var talið að eins og málið lægi fyrir væru engar forsendur til að hnekkja því mati héraðsdómara að honum væri rétt að víkja sæti vegna ákvæðis g. liðar 5. gr. laga nr. 91/1991.

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu H um að dómari málsins viki sæti. Ekki var talið að sýnt hefði verið fram á atvik sem valdið geta því að héraðsdómarinn yrði talinn vanhæfur til að fara með málið vegna ákvæðis g. liðar 5. gr. laga nr. 91/1991.

H stundaði mjólkurbúskap til 1999 og var félagsaðili í samvinnufélaginu M, sem síðar varð samvinnufélagið A, og lagði þar inn framleiðslu sína. Með breytingum á samþykktum M í nóvember 1994 varð til innan samvinnufélagsins séreignarsjóður, sem hver félagsmaður skyldi eiga sinn hlut í, en til sjóðsins skyldi renna tiltekið hlutfall af útborgunarverði innlagðrar mjólkur. Séreign hvers framleiðanda skyldi falla til útborgunar þegar hann hætti mjólkurframleiðslu og bæri framleiðandanum að óska skriflega eftir útborgun á inneign sinni í sjóðnum. Þá félli inneign félagsmanns til samvinnufélagsins að 10 árum liðnum eftir að félagsaðild lyki, ef ekki hefði verið gerð krafa um greiðslu hennar. Á aðalfundi M í mars 2002 var ákvæði samþykkta félagsins, þar sem fjallað var um séreignarsjóð breytt þannig að greiða skyldi þeim sem hætti framleiðslu hlutdeild hans í sjóðnum eigi síðar en 1. júlí á því ári sem á eftir færi. Jafnframt var samþykkt ákvæði til bráðabirgða þess efnis að eigi síðar en 1. júlí 2002 skyldi greiða þeim sem hætt hefði framleiðslu á árinu 2001 eða fyrr að fullu hlutdeild hans í sjóðnum. Í kjölfar breytinganna sendi samvinnufélagið H bréf í júní 2002 ásamt tveimur tékkum sem svöruðu til inneignar hans í séreignarsjóðnum í árslok 2001. Í mars 2003 voru gerðar breytingar á samþykktum M þess efnis að félagsréttindum skyldu þeir einir halda sem framleiddu mjólk og legðu hana inn að staðaldri hjá M. Eftir þessa breytingu og eftir að H og fleirum sem hætt höfðu mjólkurframleiðslu hafði verið greitt út úr séreignarsjóðnum, var ákveðið á aðalfundi M í mars 2004 að færa umtalsverða fjárhæð af óbundnu eigin fé M í séreignarsjóð félagsins og skyldi hún deilast niður í hlutfalli við séreignarsjóðseign um áramótin 2003 til 2004. Í málinu krafðist H þess að viðurkennt yrði að samþykktir M í mars 2002 hefðu verið ólögmætar og væri M af þeim sökum skaðabótaskyldur gagnvart H. Fyrir Hæstarétti krafðist A aðallega ómerkingar héraðsdóms þar sem faðir héraðsdómara hefði verið félagsmaður í M á sínum tíma og fengið greidda út inneign í séreignarsjóði í framhaldi af áðurnefndum breytingum á samþykktum M árið 2002. Talið var að þetta gæti engu máli skipt samkvæmt ákvæði g. liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og fyrir hæfi héraðsdómarans. Í bréfi M til H í júní 2002 hafði komið fram að framsal tékka yrði metin sem kvittun fyrir móttöku á inneign í séreignarsjóðnum. Var talið að af bréfi M sem fylgdi tékkunum hefði H ekki getað dulist að M liti svo á að með útborgun á inneign í séreignasjóði lyki aðild að félaginu. H hefði ekki gert neinn fyrirvara við greiðslu inneignarinnar og fólst kvittun fyrir henni í framsali tékkanna. Yrði að telja að með þessu hefði H staðfest í verki útgöngu sína úr félaginu og stoðaði ekki fyrir hann að bera fyrir sig fimm árum síðar að annmarkar hefðu verið á breytingum á samþykktum M. Var M því sýknað af kröfum H.

B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari vék sæti í máli B gegn varnaraðilum. Varnaraðilar höfðuðu mál 12. apríl 2005 á hendur meðal annars B vegna nánar tiltekinna annmarka sem þau töldu hafa komið fram á fjöleignarhúsi að Hringbraut 2c í Hafnarfirði. B var byggingarstjóri við verkið. Með dómi héraðsdóms, sem kveðinn var upp af meðal annars héraðsdómara var B sýknaður af kröfum varnaraðila með þeim rökum einum að ekki yrði talið að aðfinnslur við byggingu hússins, sem gerðar voru í matsgerð dómkvaddra manna, væru þess eðlis að þær féllu undir sakarábyrgð hans. Með dómi Hæstaréttar 13. mars 2008 var héraðsdómur ómerktur um kröfur varnaraðila á hendur B og málinu vísað að því leyti heim í hérað á ný. Að gengnum dómi Hæstaréttar var sama héraðsdómara og fyrr úthlutað málinu. Í dómi Hæstaréttar sagði að þegar metið væri hvort dómendur, sem leystu úr málinu með héraðsdóminum 28. mars 2007, hefðu þar tekið slíka afstöðu til sakarefnisins að vanhæfi þeirra varðaði yrði að líta til þess að þar var hvorki fjallað sjálfstætt um ábyrgð B á hverjum lið í dómkröfum varnaraðila né tekið svo að séð yrði nægilegt mið af þeim almenna grundvelli fyrir ábyrgð B, sem fjallað var um í dómi Hæstaréttar. Að því virtu gátu forsendur fyrir sýknu B í þessum héraðsdómi ekki verið fallnar til þess að draga mætti með réttu í efa hæfi dómendanna til að fara með málið á nýjan leik, sbr. g. lið 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem kveðið var á um að allir dómendur í fjölskipuðum dómi vikju sæti, þar sem þær ástæður sem fyrir þessu voru færðar þóttu í engu varða hæfi dómendanna til að fara með málið samkvæmt 6. gr. laga nr. 19/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991.

A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.

A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.

Með dómi Hæstaréttar 13. desember 2007 í máli nr. 244/2007 var málsmeðferð í máli, sem Á hafði höfðað til refsingar á hendur X, Y og fleirum, ómerkt vegna ágalla sem talin var á túlkun framburðar vitna við aðalmeðferð þess. Í kjölfar dómsins rituðu héraðsdómararnir sem hlut áttu að máli Hæstarétti bréf. Kröfðust X og Y þess að viðkomandi dómarar vikju sæti við endurtekna meðferð málsins og var þeirri beiðni hafnað með hinum kærða úrskurði. Í dómi Hæstaréttar var áréttað að þegar tekin sé afstaða til hæfis héraðsdómara málsins verði að hafa í huga að athugasemdir þeirra hafi ekki verið sendar Hæstarétti í tilefni af kæru eða áfrýjun máls, sbr. 1. mgr. 145. gr. laga nr. 19/1991, heldur eftir að rétturinn hafði dæmt í málinu og ómerkt héraðsdóm og lagt fyrir dómarana að taka málið til meðferðar að nýju. Eins og hér stæði á þætti mega fallast á það með X og Y að ummæli héraðsdómaranna í fyrrnefndu bréfi um framgöngu verjenda fyrir Hæstarétti geti gefið varnaraðilum ástæðu til að draga óhlutdrægni dómaranna í efa. Var því fallist á að dómararnir vikju sæti í málinu með vísan til 6. gr. laga nr. 19/1991, sbr. g. lið 5. gr. laga nr. 91/1991.

L gegndi starfi framkvæmdastjóra St. Jósefsspítala frá 1977 til ársloka 1995 en þá var sjúkrahúsið sameinað Borgarspítalanum og fékk þá nafnið Sjúkrahús Reykjavíkur. Frá þeim tíma starfaði hann sem aðstoðarforstjóri Sjúkrahúss Reykjavíkur en var skipaður héraðsdómari í september 1997. Í janúar 2004 var L veitt lausn frá embætti að eigin ósk. Ágreiningur reis í kjölfarið um lífeyrisrétt hans í B-deild LSR. Óumdeilt var að við ákvörðun lífeyris til hans ætti að fara eftir 6. mgr. 24. gr. og 1. mgr. 35. gr. laga nr. 1/1997. Aðila greindi hins vegar á um við hvaða starf ætti að miða réttindi hans og krafðist L þess að tekið yrði mið af launakjörum forstjóra Landspítala eins og samningar hefðu kveðið á um. Í dómi Hæstaréttar var þeirri kröfu hafnað enda hefði verið mikill munur á störfum framkvæmdastjóra St. Jósefsspítala og forstjóra Landspítala. L krafðist einnig viðurkenningar á því að hlutfall lífeyris af viðmiðunarlaunum L „skyldi við það miðað að hann hefði haldið áfram störfum til 70 ára aldurs.“ Reisti hann kröfuna á 4. mgr. 31. gr. laga nr. 15/1998 og því að ekki væri efni til að gera greinarmun á því hvort dómari óskaði sjálfur lausnar eftir að hann næði 65 ára aldri eða ekki. Í ákvæðinu segir að heimilt sé að veita dómara lausn frá embætti án óskar hans ef hann er orðinn 65 ára en að hann skuli þá upp frá því taka eftirlaun svo sem hann hefði gegnt embættinu til 70 ára aldurs nema hann njóti ríkari réttar samkvæmt stjórnskipunarlögum. Ekki var fallist á að þau rök sem lægju að baki reglunni ættu einnig við þegar dómari fengi lausn að eigin ósk. Væri ekki unnt að leiða af jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar að fallast bæri á kröfu L og var LSR því sýknað. Þessari kröfu var einnig beint gegn Í. Talið var að ef fallist yrði á hana leiddi það til óskýrrar réttarstöðu Í. Þótti krafan að þessu leyti ódómhæf og var vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

FK krafðist þess að A yrði sviptur forsjá dætra sinna og var S, sem var forstöðumaður félagsþjónustunnar í nágrannasveitarfélagi K, fenginn til að vera sérfróður meðdómsmaður í málinu. Ekki var fallist á að S væri vanhæfur til að fara með málið í ljósi þess hvaða starfi hann gegndi og var kröfu A um að hann viki sæti því hafnað.

V krafðist þess í máli sem félagið hafði höfðað gegn K að héraðsdómari viki sæti þar sem dómarinn og framkvæmdastjóri K væru báðir í Frímúrarareglunni á Íslandi. Ekki var fallist á að þau tengsl væru milli þeirra að með réttu mætti draga óhlutdrægni dómarans í efa og var kröfu V því hafnað.

Héraðsdómari var ekki vanhæfur fyrir það eitt að hann hafði áður vísað frá dómi máli stefnanda á hendur stefnda sem átti rætur að rekja til sömu atvika og síðara málið.

Úrskurður héraðsdóms í máli KÁ svf. gegn SK um málskostnað var ómerktur þar sem málið hafði verið tekið fyrir í þinghaldi sem háð var af aðstoðarmanni héraðsdómara og tekið til úrskurðar af honum.

T var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa á heimili sínu ráðist á X með um 34 cm löngum hnífi og stungið hann í vinstra hönd með þeim afleiðingum að hann hlaut 5 cm langan og 5 mm djúpan skurð á „handarbakshlið“ vinstri þumals. Hafði X ásamt fleira fólki verið gestkomandi hjá T sem reiddist vegna hátternis þess. Skipaði hann fólkinu að fara út og hlýddu allir utan X og Y. Kvaðst T hafa reynt að koma X út sem hafi ekki viljað fara. Hafi hann þá náð í hníf í eldhúsi og otað að X. Aftur á móti bar T við minnisleysi um hvort hann hafi stungið X með hnífnum. X kvað T hins vegar hafa stungið sig og hann í framhaldi af því flúið inn í baðberherbergi og reynt að forða sér út um baðherbergisglugga. Fékk framburður hans að þessu leyti stoð í vætti Y. Var sök T talin sönnuð. Með þessu rauf T skilorð reynslulausnar á 310 daga eftirstöðvum refsingar. Áður hafði T hlotið 11 refsidóma þar af þrjá fyrir líkamsárásir. Var refsing hans ákveðin fangelsi í tvö ár.

X var ákærður fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa stungið Y með hnífi vinstra megin í brjósthol með þeim afleiðingum að hún hlaut stungusár sem gekk inn í brjósthol, brot á rifbeini og loft lak undir húð. X, Y og Z höfðu setið að drykkju á aðfangadag í íbúð Y og voru öll undir áhrifum áfengis og lyfja. Um kvöldið hringdi Z í lögreglu og tilkynnti að Y hafi verið stungin með hníf og árásarmaðurinn væri farinn af vettvangi. Er lögregla kom á vettvang var X með blóð á nefi og blóðkám var einnig á framanverðum bol, sem hann klæddist. Z var blóðug á höndum og andliti. Mikil óreiða og óþrifnaður var í íbúðinni. Blóðug skæri fundust á stofugólfinu þar sem Y lá. Samkvæmt niðurstöðu DNA rannsóknar reyndist blóðið vera úr Y. Gat Y ekki borið af eigin raun hver stakk hana, en minnist þess þó að hafa verið að rífast við Z skömmu áður en atlagan átti sér stað. Framburður Z um málsatvik var mjög á reiki. Þannig bar hún fyrst að ókunnugur maður hafi verið að verki, en dró síðan þann framburð til baka og kvað X vera sökudólginn. Við meðferð málsins fyrir dómi kvað hún svo annan nafngreindan mann hafa verið í íbúðinni, en sagðist ekki vita hvenær hann fór. Á þennan mann hafði hún ekki minnst í skýrslum sínum við lögreglurannsókn. Hans var heldur ekki getið í framburði annarra. Samkvæmt niðurstöðu DNA rannsóknar fannst saman við blóð Y, sem var á umræddum skærum, minni háttar magn af DNA, sem komið var frá öðrum karlmanni en ákærða. Af læknisvottorðum og framburði lækna, sem höfðu afskipti af Y, varð ekki ráðið hvort Y var stungin með skærum eða hníf. X hvorki neitaði né játaði að hafa framið verknaðinn en bar við minnisleysi. Ekki var talið unnt að draga þann framburð í efa þegar litið var til ástands hans. Var ekki talin komin fram lögfull sönnun þess að X hafi framið verknaðinn, sem hann var ákærður fyrir. Var hann því sýknaður af kröfu ákæruvalds í málinu. Var miskabótakröfu Y því vísað frá héraðsdómi.

X var ákærður fyrir fíkniefnalagabrot. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu X og með vísan til 3. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 var jafnframt staðfest að hann skyldi sæta fangelsi í tvo mánuði. Hins vegar var dráttur við rannsókn málsins og meðferð þess hjá ákæruvaldi ekki talinn svo verulegur að hann réttlætti að refsingin yrði bundin skilorði, svo sem gert hafði verið í héraði.

H krafðist þess að héraðsdómari viki sæti í mál sem hann hafði höfðað gegn H, Á og S hf. til greiðslu skaðabóta. Talið var ekki hefði verið sýnt fram á nein atvik eða aðstæður, sem valdið gætu því að héraðsdómarinn yrði talinn vanhæfur til að fara með málið vegna ákvæðis g. liðar 5. gr. laga nr. 91/1991. Var kröfu H því hafnað.

Fallist var á með X að héraðsdómari viki sæti í málinu þar sem tiltekin ummæli dómarans í úrskurði um frávísunarkröfu X þóttu hafa lotið að efnishlið þess og verið til þess fallin að draga mætti óhlutdrægni hans með réttu í efa.

P ehf. krafðist að héraðsdómari viki sæti í máli hans gegn E sökum þess að dómarinn hefði viðhaft tiltekin ummæli í þinghaldi í máli sem rekið var samhliða. Með vísan til þess að ekki yrði séð að dómarinn hefði andmælt því að hafa látið umrædd ummæli falla var fallist á kröfu P ehf. og dómaranum gert að víkja sæti í málinu, sbr. g. lið 5. gr. lag nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

P ehf. krafðist að héraðsdómari viki sæti í máli hans gegn G sökum þess að dómarinn hefði viðhaft tiltekin ummæli í þinghaldi. Með vísan til þess að ekki yrði séð að dómarinn hefði andmælt því að hafa látið umrædd ummæli falla var fallist á kröfu P ehf. og dómaranum gert að víkja sæti í málinu, sbr. g. lið 5. gr. lag nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

K krafðist með vísan til g. liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að héraðsdómari viki sæti sökum þess að hann hefði verið einn þriggja dómara í sakamáli þar sem fjárhæð málsvarnarlauna, sem honum voru dæmd, hefðu ekki verið í nokkru hlutfalli við málsvarnarlaun annarra verjenda og hvorki tekið mið af umfangi málsins né þeim mikla tíma sem til þess var varið. Ekki var fallist á að sýnt hefði verið fram á þær aðstæður sem valdið gætu því að héraðsdómarinn yrði talinn vanhæfur til að fara með málið vegna fyrrnefnds ákvæðis laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

J krafðist þess að fjölskipaður héraðsdómur viki sæti eftir að Hæstiréttur hafði í annað sinn ómerkt dóm héraðsdóms og vísaði málinu heim í hérað. Var um að ræða sömu kröfur og hún hafði uppi í dómi Hæstaréttar í máli nr. 49/2002 eftir fyrri heimvísun þess. Með vísan til forsendna héraðsdóms og fyrrnefnds dóms Hæstaréttar var kröfu J hafnað.

Héraðsdómarinn J var ekki vanhæfur til að fara með mál barnaverndarnefndar R á hendur X og dóttur hennar, Y, þar sem krafist var að Y yrði vistuð á meðferðarheimili í tólf mánuði. Hafði J vikið sæti á þeim grundvelli að hann væri samstarfsmaður héraðsdómarans G, sem væri jafnframt formaður barnaverndnarnefndar, og því mætti með réttu draga óhlutdrægni hans í efa.

Héraðsdómarinn G vék sæti í máli ákæruvaldsins gegn X eftir að myndbandsupptaka úr öryggismyndavél, sem hann hafði horft á, eyðilagðist við afritun hjá lögreglu. Var í framhaldi af því ákveðið að héraðsdómur í málinu skyldi vera fjölskipaður. X krafðist þess þá að héraðsdómararnir H og P auk F, dómstjóra, vikju sæti þar sem þau væru öll samstarfsmenn G, sem hefði látið frá sér fara rökstuðning fyrir ákvörðun sinni sem fæli í sér afstöðu hans til sönnunargagna í málinu. Héraðsdómur féllst á kröfu X um að P, sem var mágur G, viki sæti, en hafnaði á hinn bóginn kröfu hans um að þau H og F vikju einnig sæti í málinu. X skaut úrskurðinum til Hæstaréttar þar sem hann krafðist þess að síðastnefndir dómarar vikju sæti í málinu. Með dómi Hæstaréttar var niðurstaða hins kærða úrskruðar staðfest að því leyti, sem hún var til endurskoðunar fyrir réttinum.