Dómstólaleit

A slasaðist á árinu 2014 við störf á frystitogara og var vinnuveitandi hans með áhöfn skipsins vátryggða hjá S hf. í samræmi við fyrirmæli 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. A fékk greiddar bætur úr slysatryggingunni 2016 og gerði fyrirvara við bótauppgjörið um rétt til frekari bóta yrði varanleg örorka og/eða miski síðar metin hærri. A krafði S hf. árið 2019 um viðbótargreiðslu úr vátryggingunni á grundvelli álits örorkunefndar þar sem varanlegur miski og varanleg örorka hans var metin hærri en samkvæmt fyrri matsgerð. S hf. hafnaði þeirri kröfu með vísan til skilmála slysatryggingarinnar um að undantekningarlaust skuli framkvæma örorkumat sem liggur til grundvallar bótaákvörðun í síðasta lagi þremur árum eftir slys. A höfðaði í kjölfarið mál á hendur S hf. til heimtu frekari bóta. Í niðurstöðu sinni vísaði Hæstiréttur til þess að í dómaframkvæmd hefði verið viðurkennt að vátryggingarfélög hafi réttmæta hagsmuni af því að mæla fyrir um tímafresti sem tjónþolar hefðu til að afla sér sönnunar um varanlegar afleiðingar slyss í skilmálum slysatrygginga og hafi þriggja ára frestur ekki verið talinn óeðlilegur. Þá var talið að skilmálinn gilti án tillits til þess að bótafjárhæð ákvarðaðist á grundvelli skaðabótalaga samkvæmt ákvæði kjarasamnings. Þegar litið væri til efnis og skýrs orðalags ákvæðis skilmálanna auk tilvísunar til þeirra í kjarasamningi yrði ekki fallist það með A að óljóst hafi verið að ákvæðið hafi gilt í tilviki hans. Varðandi áhrif fyrirvara þess sem A gerði við bótauppgjörið vísaði Hæstiréttur til þess að fyrirvarinn hafi í engu tilliti lotið að skilmála slysastryggingarinnar um að undantekningarlaust skyldi framkvæma nýtt örorkumat innan þriggja ára frá slysdegi. Þá var talið að ekki væri í málinu komin fram nein sönnun fyrir samkomulagi milli aðila um að víkja frá skilmálum slysatryggingarinnar. Var því hafnað að fyrirvari sem A gerði við bótauppgjör hefði vikið til hliðar skilmálum slysatryggingarinnar. S hf. var því sýknað af öllum kröfum A.

B slasaðist í umferðarslysi árið 2009 og fékk greiddar bætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðar A hjá V hf. árið 2011 á grundvelli matsgerðar um varanlegan miska og varanlega örorku hans. Í kvittun lögmanns B um móttöku bóta þar sem kom fram að fullar og endanlegar bætur væru greiddar vegna slyssins var jafnframt ritað „Með fyrirvara um varanlegar afleiðingar slyssins“. B fór fram á endurupptöku málsins árið 2016 og voru dómkvaddir tveir matsmenn árið 2017 til að endurmeta afleiðingar slyssins. Í matsgerðum þeirra frá 2017 og 2018 kom fram að heilsa B hefði tekið ófyrirséðum breytingum til hins verra frá árinu 2011. B höfðaði mál þetta á árinu 2019. Hæstiréttur féllst á að fyrirvari B við upphaflegt bótauppgjör hefði gildi milli aðila og skapaði honum ríkari rétt en leiði af fyrirmælum 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ætti B því rétt á endurupptöku bótaákvörðunar að því tilskildu að ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari hans sem yllu því að varanlegur miski hans eða varanleg örorka af völdum slyss yrði talin meiri en lá fyrrgreindri bótaákvörðun til grundvallar. Fallist var á þá niðurstöðu héraðsdóms sem staðfest var með hinum áfrýjaða dómi að ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsufari B til hins verra vegna afleiðinga slyssins árið 2009 og að þær hefðu verið réttilega metnar í matsgerðum dómkvaddra matsmanna. Féllst Hæstiréttur því á að B ætti á grundvelli fyrirvara síns við bótauppgjör rétt á að fá ákvörðun um bætur fyrir varanlegan miska og varanlega örorku tekna upp að nýju. Þá komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að B hefði fengið vitneskju um breytingar á heilsu sinni á árinu 2015 og upphaf fyrningarfrests samkvæmt 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 því miðað við áramótin 2015/2016. Hefði málið því verið höfðað innan fyrningarfrests með birtingu stefnu í desember 2019. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að fallast á kröfur B á hendur V hf. og A.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi á árinu 2005. Í desember 2006 greiddi S hf. honum bætur á grundvelli álitsgerðar læknis og lögmanns sem þá lá fyrir. Síðar taldi A að ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu orðið á heilsu sinni vegna slyssins og höfðaði mál gegn S hf. til heimtu frekari bóta. Byggði A kröfu sína á matsgerð dómkvaddra manna sem hann hafði aflað af því tilefni. Deildu aðilar um hvort skilyrði endurupptöku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga væru fyrir hendi og hvort krafa A væri fyrnd. Þá deildu aðilar jafnframt um hvort, og þá að hvaða leyti, bætur til A skyldu sæta frádrætti vegna greiðslna frá almannatryggingum. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að skilyrði endurupptöku væru til staðar og að krafa A væri ófyrnd. Þá taldi dómurinn að draga bæri bæði frá miskabótum og bótum fyrir varanlega örorku þær greiðslur sem A kynni að eiga rétt á frá almannatryggingum. Með því að enn lægi ekki fyrir hvort og þá hve háar greiðslur A ætti rétt á í þeim efnum, var S hf. sýknað að svo stöddu af kröfum hans með vísan til 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að skilyrði endurupptöku væru fyrir hendi og að krafa A væri ófyrnd. Þá taldi rétturinn sömuleiðis að bæði miskabætur A og bætur hans vegna varanlegrar örorku skyldu sæta frádrætti vegna greiðslna frá almannatryggingum. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu, meðal annars með vísan til nýrra gagna sem lögð höfðu verið fyrir réttinn, að þær greiðslur sem A ætti rétt á frá almannatryggingum væru hærri en þær bætur sem hann ætti rétt á frá S hf. Var félagið því sýknað af kröfum hans.

K ehf. rifti ráðningarsamningi sínum við Ó, en hann starfaði sem bústjóri á hrossaræktarbúi K ehf. Hélt félagið því fram að Ó hefði brotið gegn samningnum með því að hafa haft milligöngu um og fjárhagslegan ávinning af sölu nánar tilgreindrar hryssu til eiganda K ehf. Höfðaði Ó í kjölfarið mál gegn K ehf. og krafðist bóta vegna vangoldinna launa, launatengdra réttinda og hlunninda. Þá krafðist hann einnig miskabóta vegna ávirðinga sem hann taldi að félagið hefði haft uppi í sinn garð. Með vísan til framburðar vitna fyrir dómnum, og þá einkum framburðar fyrri eiganda hryssunnar, taldi héraðsdómur sannað að Ó hefði brotið gróflega gegn samningsskyldum sínum gagnvart K ehf. og að fyrirvaralaus riftun ráðningarsamningsins hefði því verið réttlætanleg. Þá taldi dómurinn ósannað að K ehf. hefði valdið Ó miska með þeim hætti sem hann hélt fram. Var K ehf. því sýknað af kröfum Ó. Hæstiréttur staðfesti dóm héraðsdóms með þeirri áréttingu að Ó hefði ekki leitt í ljós að umræddar ávirðingar hefðu verið settar fram gegn betri vitund eða að þær teldust ólögmæt meingerð í skilningi b. liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993.

Í málinu krafðist A bóta úr hendi Í, annars vegar á grundvelli hinnar hlutlægu bótareglu 2. mgr., sbr. 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vegna rannsóknaraðgerða sem hann taldi sig hafa sætt að ósekju í tengslum við rannsókn lögreglu á stórfelldum fíkniefnaviðskiptum og hins vegar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 á grundvelli sakarreglunnar vegna háttsemi lögreglu við rannsókn á ætluðu broti hans. Þá krafðist A viðurkenningar á bótaskyldu Í vegna atvinnumissis sem hann taldi að leiða mætti af rannsókn lögreglu. Með hliðsjón af atvikum málsins var talið að A ætti rétt til miskabóta úr hendi Í vegna fjölda þvingunarráðstafana sem hefðu beinst að honum að ósekju við rannsókn málsins, þar á meðal að hlustað hefði verið á símtöl hans og þau tekin upp á nánar tilgreindu tímabili, að hann hefði sætt gæsluvarðhaldi og einangrun mun lengur en efni hefðu staðið til og að lögreglu hefði skort heimild að lögum til að leita í bankahólfi, stigagangi og geymslu hans. Þá var fallist á með A að hann ætti rétt til miskabóta vegna þess hvernig staðið hefði verið að handtöku hans og að hann hefði þurft að þola vanvirðandi meðferð í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar með því að hafa verið vistaður og haldið einangruðum í fangaklefa á lögreglustöð meðan á 11 daga gæsluvarðhaldi stóð við alls ófullnægjandi aðstæður. Á hinn bóginn var kröfu A um bætur vegna atvinnumissis, eins og hún var úr garði gerð, vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að hann hefði ekki leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna skerðingar á getu til að afla sér vinnutekna sem hlotist hefði af umræddum aðgerðum lögreglu. Voru miskabætur til A ákveðnar 2.000.000 krónur.

Ágreiningur aðila laut að því hvort sú ófyrirsjáanlega breyting sem hafði orðið á heilsu H frá því að upphaflega var lagt mat á varanlegan miska hans og varanlega örorku af völdum slyss, sem hann varð fyrir árið 2005, væri þess eðlis að miska- og örorkustig væri verulega hærra þannig að hann ætti samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 kröfu til frekari skaðabóta. Fyrir lá að H hafði fengið greiddar bætur á grundvelli matsgerðar frá árinu 2006 þar sem varanlegur miski hans vegna slyssins var metinn 13 stig og varanleg örorka 10%. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðar tveggja dómkvaddra manna, sem hafði verið aflað eftir uppkvaðningu héraðsdóms, var miski H metinn 27 stig og varanleg örorka 25%. Ekki var fallist á með L ehf. og T hf. að yfirlýsing H í þinghaldi í héraði, um að málið væri „nægjanlega upplýst án þess að matsgerðar væri aflað“, hefði falið í sér ráðstöfun á sakarefni samkvæmt 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, heldur hefði hún lotið að sönnunarfærslu sem aðilar einkamáls hefðu forræði á, sbr. 1. mgr. 46. gr. sömu laga. Af þeim sökum var ekki talið að H hefði með yfirlýsingunni fyrirgert rétti til að afla frekari sönnunargagna til stuðnings kröfu sinni í málinu eftir uppkvaðningu héraðsdóms, þar á meðal matsgerðar dómkvaddra manna. Með hliðsjón af því að matsgerðir dómkvaddra manna hefðu almennt ríkt sönnunargildi og að niðurstöðum matsgerðarinnar hefði ekki verið hnekkt, hvorki með yfirmatsgerð né á annan hátt, var talið að skilyrðum 11. gr. skaðabótalaga um endurupptöku fyrri ákvörðunar væri fullnægt. Var L ehf. því gert að greiða H frekari bætur.

A krafði V hf. um greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hann hlaut í starfi sínu sem háseti. Höfðu aðilar samið um bætur vegna slyssins á grundvelli matsgerðar í maí 2010 og var eingreiðsluverðmæti fullra bóta frá almannatryggingum og lífeyrissjóði A dregið frá örorkubótunum. Tók A við bótunum með fyrirvara um niðurstöðu örorkumats og frádrátt. Í desember 2010 var A tilkynnt að SÍ teldu hann ekki eiga rétt á lífeyri frá almannatryggingum og voru honum greiddar eingreiðslubætur vegna örorku. Greiddi V hf. því A mismun hinna eingreiddu bóta og þess eingreiðsluverðmætis örorkubóta frá almannatryggingum sem dregið hafði verið frá í uppgjöri aðila. Deildu aðilar í málinu um við hvaða miskastig og örorku skyldi miða og hvort V hf. væri heimill framangreindur frádráttur, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um að leggja til grundvallar matsgerðir dómkvaddra manna frá árinu 2013 sem mátu miska og örorku A hærri en miðað hafði verið við í uppgjörinu árið 2010. Í dómi réttarins kom fram að tjónþola bæri að takmarka tjón sitt, sbr. 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Hefði V hf. ítrekað skorað á A að leita endurskoðunar á ákvörðun SÍ án þess að brugðist hafi verið við því. Hefði V hf. því aflað matsgerðar árið 2013 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að A ætti rétt á örorkubótum lífeyristrygginga almannatrygginga ef hann sækti um þær og var hún lögð til grundvallar. Þar sem V hf. hefði þegar greitt A bætur og dregið frá eingreiðsluverðmæti réttar A til greiðslna frá almannatryggingum í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms var talið að V hf. hefði gert upp tjón A að fullu. Var V hf. því sýknaður af kröfu A.

Grunnskólakennarinn PE höfðaði mál á hendur G, til heimtu miskabóta vegna ætlaðs eineltis sem hann hefði orðið fyrir í starfi af hendi skólastjórans PJ. G stefndi PJ til réttargæslu í málinu. Eftir að PE kvartaði til G vegna fyrrgreindrar háttsemi var aflað skýrslu þriggja sálfræðinga þar sem komist var að niðurstöðu um að háttsemi PJ í garð PE fæli í sér einelti. Ekki var talið að fullnægt væri skilyrðum um einelti samkvæmt skilgreiningu reglugerðar nr. 1000/2004 um aðgerðir gegn einelti á vinnustað, sem sett var meðal annars með stoð í e. lið 38. gr. laga nr. 46/1980 um um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Í dómi Hæstaréttar var á hinn bóginn rakið að til þess væri að líta að G hefði fyrir héraðsdómi fallist á staðhæfingu PE um að hann hefði verið lagður í einelti af PJ og orðið fyrir miska af þeim sökum. Talið var að þótt háttsemi PJ í garð PE hefði að mestu leyti verið hluti stjórnunarathafna skólastjóra og liður í hagræðingu í rekstri grunnskólans sem fyrirskipuð hefði verið af sveitarstjórn G, væri önnur háttsemi af hálfu PJ svo tengd starfi hans að vinnuveitandinn G bæri ábyrgð á henni. PE var hins vegar sjálfur talinn bera ábyrgð á helmingi miska síns, með því að hann hefði ekki sinnt um skyldu sína samkvæmt 1. mgr. 12. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla.

K var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa slegið A hnefahöggi í andlitið þannig að hann féll aftur fyrir sig með höfuðið utan í vegg. Refsing hans var ákveðin fangelsi í tvo mánuði, en fresta skyldi fullnustu refsingarinnar og félli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins héldi K almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þá var K gert að greiða brotaþola miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur. Fyrir Hæstarétti var höfð uppi krafa um að einkaréttarkröfu brotaþola yrði vísað frá dómi sökum útivistar í héraði. Hæstiréttur hafnaði þeirri kröfu og um það sagði meðal annars í dómi réttarins að lögfræðingur sá er samdi bótakröfuna fyrir brotaþola hefði ekki haft lögmannsréttindi á þeim tíma og því ekki verið heimilt að mæta í þinghald fyrir hans hönd . Í stað þess að boða lögfræðinginn til þingfestingar hefði héraðsdómara borið að boða brotaþola sjálfan til þinghaldsins samkvæmt 1. mgr. 174. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Héraðsdómari hefði síðan réttilega brugðist við þeim mistökum sem urðu til þess að útivist varð af hálfu brotaþola, er jafna mætti til þess að hann hefði haft lögmæt forföll.

A höfðaði mál gegn V hf. vegna tjóns sem hann varð fyrir í bifhjólaslysi. Ekki var deilt um bótaskyldu V hf. og hafði félagið greitt A bætur sem hann hafði tekið á móti með fyrirvara. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skýra yrði fyrirvarann til samræmis við efni bréfs A til V hf. þar sem krafist hafði verið bóta meðal annars með fyrirvara um að A teldi miskastig of lágt metið í álitsgerð örorkunefndar og að hann hygðist láta dómkveðja matsmenn til að láta meta það. Var því ekki talið að móttaka A á greiðslum frá V hf. síðar og orðalag fyrirvara, sem A hafði þá gert, kæmi í veg fyrir að hann gæti látið reyna á mat á miska fyrir dómi. Fyrir lágu tvær álitsgerðir örorkunefndar um varanlegan miska og varanlega örorku A og matsgerð dómkvaddra matsmanna um sömu atriði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að það væri hlutverk dómstóla á grundvelli mats á gildi þessara sönnunargagna, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að skera úr ágreiningi aðila um varanlegan miska og varanlega örorku A vegna slyssins. Þótti matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna ítarlegar rökstudd en síðari álitsgerð örorkunefndar og var matsgerðin því lögð til grundvallar. Greiðsla V hf. á skaðabótum til A þótti ekki fela í sér viðurkenningu á kröfu um vexti á bótakröfuna þannig að greiðslan hefði rofið fyrningu vaxtakröfunnar, en skýrt hafði komið fram hjá V hf. að félagið liti á greiðslu hvers bótaþáttar sem endanlega af sinni hálfu. Var því talið að hluti kröfu um vexti væri fyrndur. Í samræmi við þetta var fallist á hluta krafna A.

A krafði S svf. og V hf. um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í tveimur slysum í vinnu sinni hjá S svf., en í síðara slysinu hrundi kassastæða og lenti á hægri öxl og handlegg A. Deildu aðilar m.a. um það hvort A ætti rétt til greiðslu úr ábyrgðartryggingu S svf. hjá V hf. vegna þessa, en A hafði fengið greiddar bætur úr slysatryggingu launþega. Hæstiréttur féllst á það með héraðsdómi að orsök fyrra slyssins yrði ekki rakin til ófullnægjandi verkstjórnar og eftirlits af hálfu S svf. Hefði slysið orðið fyrir gáleysi A sem hún bæri sjálf ábyrgð á. Hæstiréttur taldi aftur á móti að S svf. og V hf. bæru bótaábyrgð á síðara slysi A þar sem S svf. hefði ekki brugðist við með viðeigandi ráðstöfunum þrátt fyrir að vera kunnugt um um að fyrir hefði komið að skemmdir kassar hefðu verið notaðir undir matarbakka og að hætta hefði verið á að kassastæður hryndu af þeim sökum með þeim afleiðingum að starfsmenn kynnu að slasast. Var S svf. og V hf. gert að greiða A bætur vegna varanlegrar örorku, varanlegs miska, tímabundins atvinnutjóns og þjáninga. Kröfu hennar um bætur vegna annars fjártjóns var hins vegar vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

A krafðist skaðabóta úr hendi ábyrgðartryggjandans T hf. og B vegna líkamstjóns sem hann hlaut í umferðarslysi. Aflað var matsgerðar tveggja lækna sem komust að niðurstöðu um að varanlegur miski A af völdum slyssins væri 7 stig og varanleg örorka hans 7%. Bótauppgjör fór fram með fyrirvara í kjölfarið, en T hf. lagði lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til grundvallar uppgjörinu. Við svo búið voru að beiðni A dómkvaddir tveir menn sem komust að niðurstöðu um að varanlegur miski A væri 13 stig og varanleg örorka hans 20%. Í yfirmatsgerð þriggja manna, sem dómkvaddir voru að beiðni T hf., var varanlegur miski A metinn 5 stig og varanleg örorka hans 7%. A taldi undirmatsgerðina gefa réttari mynd af afleiðingum slyssins og höfðaði mál til heimtu frekari skaðabóta á grundvelli hennar. Deila aðila laut annars vegar að mati á varanlegum miska og varanlegri örorku og hins vegar að tekjuviðmiði við ákvörðun bóta, sem A taldi að miða bæri við 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993. Í dómi héraðsdóms voru T hf. og B sýknuð af kröfum A með vísan til atvika málsins og sjálfstæðs mats á forsendum og niðurstöðu yfirmatsgerðarinnar, auk þess sem A var ekki talinn hafa sýnt fram á að tekjuviðmið 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993 ætti við í málinu. Hæstiréttur vísaði til þess að á yfirmatsgerðinni væru engir þeir gallar, sem valdið gætu því að horft yrði framhjá niðurstöðu hennar og byggt þess í stað á undirmatsgerð, og staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sýknu T hf. og B af kröfum A.

G varð fyrir slysi í mars 2004 við vinnu um borð í fiskiskipi og tók slysatrygging hjá T til tjónsins. G fékk greiddar bætur frá T í ágúst 2005 sem hann tók við án fyrirvara. G höfðaði mál 31. mars 2008 og krafði T um bætur meðal annars vegna aukins varanlegs miska og aukningar varanlegrar örorku. Ekki þóttu efni til að verða við aðalkröfu G fyrir Hæstarétti um ómerkingu héraðsdóms vegna vanhæfis meðdómsmanns. Líkamstjón G var metið þrívegis í tengslum við kröfu hans um greiðslu úr slysatryggingu hjá T, auk þess sem fyrir lá mat á læknisfræðilegri örorku hans vegna bóta úr almannatryggingum sökum vinnuslyssins. Ekki var talið að byggt yrði á örorkumati frá 5. desember 2007, sem G hafði aflað einhliða, þar sem umfang líkamstjónsins var metið meira en í öðrum mötum. Þá varð ekki ráðið af samanburði á álitsgerð örorkunefndar við örorkumat, sem uppgjörið í ágúst 2005 studdist við, að ófyrirsjáanlegar breytingar hefðu á þessu þriggja ára tímabili orðið á heilsufari G. Í ljósi dómaframkvæmdar Hæstaréttar þótti ekki unnt að líta svo á að varanlegur miski og varanleg örorka G samkvæmt álitsgerð örorkunefndar væru í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 verulega hærri en lagt hafði verið til grundvallar við greiðslu bóta. Var T því sýkn af kröfu G.

M krafði A um bætur vegna slyss sem hann varð fyrir við vinnu sína í einum af kerskálum álvers A í Straumsvík 28. maí 2001. Hann var á leið á reiðhjóli austur svokallaðan hliðargang og beygði til vinstri áleiðis inn á miðgang þegar hann lenti í árekstri við lyftara sem ekið var austur þann gang. Samkvæmt grein 7.3.1. í akstursreglum A bar ökumanni lyftarans að virða stöðvunarskyldu fyrir umferð sem kom þvert á akstursstefnu hans. Var því talið að umræddur starfsmaður A hafi átt að víkja fyrir umferð sem kom til hægri á akstursstefnu hans og bæri hann því meginsök á slysinu. M hafi þó borið að gæta sérstakrar varúðar er hann hjólaði inn á miðganginn og var hann því látinn bera einn þriðja hluta tjóns síns sjálfur. Samkvæmt matsgerð dómkvaddra matsmanna taldist sannað að hluta af heilsufarseinkennum M mætti rekja til umrædds slyss. Hæstiréttur taldi matsgerðina vera ítarlega og rökstudda og að niðurstöðu hennar hefði ekki verið hnekkt. Þá hafi A ekki gert athugasemdir við framkvæmd matsgerðarinnar. Var því fallist á niðurstöðu matsins um að varanleg örorka M vegna slyssins væri 10% og varanlegur miski 10%. Var A dæmt til að greiða M bætur í samræmi við það.

K slasaðist í umferðarslysi í október 1999 og var óumdeilt að J og T væru skaðabótaskyld vegna tjóns hans. Hins vegar var deilt um miskastig og örorkustig K og hvort greiðsla T til hans í apríl 2003 girti fyrir að hann gæti krafist frekari bóta. Þar sem gerður hafði verið skýr fyrirvari af hálfu K, sem síðan var ítrekaður, um frekari kröfur ef endurmat leiddi í ljós meira tjón en þá lá fyrir var ekki talið að sérstaklega reyndi á 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í málinu. Kröfugerð K studdist við matsgerð tveggja dómkvaddra manna og féllst héraðsdómur á hana. Eftir uppsögu dómsins hlutuðust J og T til um að dómkvaddir yrðu þrír yfirmatsmenn og töldu þeir varanlegan miska og varanlega örorku K vera minni en samkvæmt matsgerð. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var af hálfu J og T meðal annars vísað til yfirmatsins til stuðnings því að lækka bæri kröfu K. Ekki var talið að sú málsástæða að miski og örorka K væri of hátt metin í mati hinna dómkvöddu manna hefði með skýrum hætti verið höfð uppi í héraði. Var málsástæðan því talin of seint fram komin og matsgerðin lögð til grundvallar niðurstöðu í málinu. Af sömu ástæðu gat ekki reynt á hvort fyrrgreint yfirmat fæli í sér sönnun um að varanlegur miski og varanleg örorka K væri of hátt metin í matsgerðinni. Var því fallist á kröfugerð K að öðru leyti en því að hluti vaxta voru fyrndir.

F lenti í umferðarslysi í júlí árið 2000 og viðurkenndu J og L bótaskyldu sína. Aðilar deildu meðal annars um varanlega örorku F vegna slyssins. Niðurstaða matsmanna, sem dómkvaddir voru undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti, féll saman við mat örorkunefndar um 8% varanlega örorku. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um bætur fyrir varanlega örorku og voru árslaun F metin sérstaklega í samræmi við 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en hann var að ljúka námi þegar slysið varð. Einnig var deilt um hvert lífeyrisframlag frá vinnuveitanda J og L skyldu bæta F. Fyrir lá að iðgjald launagreiðanda hafði verið 11,5% af gjaldstofni. Þóttu engin haldbær rök fyrir því að miða tjón F við lægri hlutfallstölu. Skipti þá ekki máli þótt lögbundið lágmark slíks framlags vinnuveitanda miðaðist við 6%.

Deilt var um hvort uppfyllt væru skilyrði 11. gr. skaðabótalaga fyrir endurupptöku ákvörðunar um bætur til B, vegna ófyrirsjáanlegra breytinga á heilsu hennar, en B slasaðist í umferðarslysi árið 1995. Megin deiluefnið laut því að samanburði á álitsgerð örorkunefndar frá 1997 og mati dómkvaddra matsmanna frá 2002. Var talið að héraðsdómari hefði með réttu átt að kveðja til sérfróða meðdómsmenn til setu í dómi, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga um meðferð einkamála. Vegna þessara annmarka, auk annarra sem vörðuðu samningu dómsins og meðferð málsins, var talið óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað að nýju.

J gekkst undir brjóstaminnkunaraðgerð á Landspítalanum í ágúst árið 1991. Ekki var talið sannað að vanræksla eða önnur saknæm mistök hafi valdið því að drep komst í hægra brjóst J eftir aðgerðina og einnig var ósannað að saknæm mistök hafi orðið við eftirfarandi meðferð hennar. Skaðabótaábyrgð varð því ekki lögð á ríkið vegna þess tjóns, sem hlaust af því að drep komst í hægra brjóstið. Á hinn bóginn urðu mistök, að því er varðar útlitslegan árangur aðgerðarinnar, sem ollu því að J þurfti að gangast undir fleiri lýtaaðgerðir til lagfæringa á brjóstunum. J gerði enga kröfu um bætur fyrir tímabundna eða varanlega örorku, sem þessu tengdist. Henni voru hins vegar dæmdar miskabætur úr hendi ríkisins.

S slasaðist alvarlega í umferðarslysi. Varanleg örorka hennar var metin 100%, en varanlegur miski 90%. Kröfu S um bætur fyrir tímabundna örorku var hafnað þar sem S þótti ekki hafa sýnt fram á að hún hafi misst af launatekjum á því tímabili sem um ræddi. S krafðist 50% álags á miskabætur á grundvelli 3. mgr. 4. gr. laga nr. 50/1993. Með sérstakri hliðsjón af alvarlegum afleiðingum slyssins fyrir andlegt heilsufar S, var talið að bætur fyrir 90% miska næðu ekki að bæta varanlegan miska hennar og var því krafa um álag tekin til greina. Þá var ekki á það fallist með S, að skilyrði væru fyrir hendi til að beita undantekningarákvæði 2. mgr. 7. gr. laganna, en talið að ákveða ætti árslaun hennar samkvæmt 3. mgr. 7. gr. Um fjárhæð bótanna sem tildæmdar voru S á þeim grundvelli var ekki ágreiningur.

J varð fyrir slysi árið 1996 og viðurkenndu S og V bótaskyldu vegna þess. Gekk J án fyrirvara til fullnaðaruppgjörs bóta á árinu 1999 á grundvelli matsgerðar dómkvaddra manna sem töldu varanlegan miska hans 15% en varanlega örorku 20%. Á árinu 2000 taldi J sýnt að hann hefði orðið fyrir frekari skaða vegna slyssins og tókst af því tilefni samkomulag með aðilum um að leita til matsmanna að nýju. Töldu matsmenn að varanlegur miski J væri 20% og varanleg örorka hans 25% og að hið aukna tjón mætti rekja til slyssins. Krafðist J endurákvörðunar bóta á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Lagði héraðsdómur fyrrgreinda niðurstöðu matsmannanna til grundvallar og tók kröfu J til greina. Í dómi Hæstaréttar var talið að þar sem S og V leituðu ekki yfirmats yrði að staðfesta þá niðurstöðu héraðsdómara að J hefði sýnt fram á að hið aukna tjón hans yrði rakið til umrædds slyss. Hins vegar var talið að sá varanlegi miski og sú varanlega örorka, sem J teldist nú hafa orðið fyrir væri minni en svo að líta mætti þannig á að miskastig hans og örorkustig væri verulega hærra en áður hefði verið talið í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Voru því ekki talin skilyrði til að taka upp að nýju ákvörðun skaðabóta vegna tjóns J af slysinu og voru S og V sýknuð af kröfu hans í málinu.

Ó varð fyrir slysi við störf sín sem skipverji á fiskiskipi sem E ehf. gerði út til veiða. Vann hann ýmist á skipinu sem háseti eða 2. vélstjóri, en til síðastgreinds starfs hafði hann ekki aflað sér menntunar. Hóf Ó aftur störf um það bil tveimur mánuðum síðar. Ábyrgð E ehf. á slysinu var óumdeild, en félagið hafði ábyrgðartryggingu hjá T hf. ásamt slysatryggingu skipverja í þjónustu sinni samkvæmt 172. gr. siglingalaga. Ó leitaði álits örorkunefndar sem komast að þeirri niðurstöðu að varanlegur miski og varanleg örorka hans væri 15%. Ó náði ekki samkomulagi við T hf. um alla liði bótakröfu sinnar, en í uppgjöri lýstu aðilar sig sammála um að boð um greiðslu úr slysatryggingu sjómanna ásamt vöxtum og á bótum fyrir 15% varanlegan miska yrði innt af hendi. Var tekið fram að greiðslurnar fælu í sér lokauppgjör bóta úr slysatryggingu sjómanna og miskabóta. Nokkru síðar leitaði Ó að nýju til örorkunefndar sem taldi nú að varanlegur miski hans væri 20%, en varanleg örorka 33%. Bauðst T hf. nú til að greiða Ó bætur fyrir varanlega örorku á grundvelli niðurstöðu nefndarinnar svo og þjáningabætur. Ó höfðaði í kjölfarið mál á hendur E ehf. Eftir höfðu málsins þáði Ó boð T hf. með fyrirvara. Undir rekstri málsins fékk E ehf. dómkvadda matsmenn sem mátu hvort tveggja varanlegan miska og varanlega örorku Ó 15%. Yfirmatsmenn mátu hins vegar varanlegan miska 20%, en varanlega örorku 25%. Talið var að eftir að Ó hóf aftur störf á skipi E ehf. hafi hann ekki lengur talist veikur af völdum slyssins í skilningi 3. gr. skaðabótalaga. Var kröfu hans um greiðslu á frekari þjáningabótum því hafnað. Þá var hann talinn bundinn af uppgjörinu við T hf. að því er snerti bætur fyrir varanlegan miska og að 5% breyting á miskastigi væri ekki veruleg í skilningi 11. gr. laganna. Að því er snerti bætur Ó fyrir varanlega örorku var ekki talið unnt að meta árslaun hans sérstaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem hann hafði ekki aflað sér menntunar til starfa sem vélstjóri. Var E ehf. því sýknað af kröfu Ó.

Ó hlaut brunasár er hann var að leik við brennuleifar áramótabrennu íþróttafélagsins F á nýársdag 1997, er hann var rúmlega níu ára gamall. F fékk leyfi til brennunnar með því skilyrði að ábyrgðarmaður væri viðstaddur meðan brennan logaði og uns öll hætta af henni væri liðin hjá. Var J ábyrgðarmaður brennunnar. Kvaðst hann hafa fylgst með brennunni á gamlárskvöld og til klukkan fimm á nýársnótt. Hann hafi stuggað við börnum sem voru að leik við brennuleifarnar um eittleytið á nýársdag en myndi ekki nákvæmlega eftir atburðarás síðdegis. Ó kvaðst ekki hafa séð eld eða glóð í brennunni en frá henni hafi lagt reyk. Hafi hann verið að ganga ofan á harðri hvítri ösku í brennukantinum þegar askan hrundi undan honum. Talið var óumdeilt að ekki logaði í brennunni er slysið varð um klukkan fjögur á nýársdag en hins vegar hafi verið í henni hiti og glóð sem gat reynst hættuleg, enda alkunna að börn sæki mjög í að leika sér við áramótabrennur. J hafi verið kunnugt um að glóð var í brennunni eftir hádegi á nýársdag og að börn voru þar að leik. Var hann talinn hafa sýnt af sér gáleysi með því að afstýra ekki þeirri hættu sem honum mátti vera ljóst að stafaði af brennuleifunum. Voru J og F talin bera sameiginlega fébótaábyrgð á tjóni Ó. Hins vegar var talið að Ó hafi mátt gera sér grein fyrir því að hættulegt væri að ganga í leifum brennunnar og þótti hæfilegt að hann bæri þriðjung tjóns síns sjálfur.

D krafði Ó um bætur fyrir margs konar tjón, sem hún kvaðst hafa hlotið er Ó vatt sér að henni í stigagangi í fjöleignarhúsi og náði af henni hundi, en skiptum þeirra lauk svo að hundurinn drapst af völdum Ó inni í íbúð hans. Kröfur D voru að verulegu leyti studdar við örorkumat, sem var aflað að tilstuðlan lögmanns hennar, en með því var lagt mat á tímabundna örorku, varanlegan miska og þjáningar D. Í dómi Hæstaréttar segir að við mat á sönnunargildi örorkumatsins verði ekki litið fram hjá því að matsmenn hafi ekki verið dómkvaddir til starfans. D hafi ekki leitað til örorkunefndar um mat eða óskað eftir dómkvaðningu matsmanna þótt Ó hafi mótmælt sönnunargildi matsins. Varanleg örorka hafi ekki verið metin en engu að síður krefðist D bóta fyrir slíkt tjón. Taldi Hæstiréttur að örorkumatið fæli í sér svo ótrausta sönnun um tjón D að á því yrði ekki byggt í málinu. Af þessum sökum yrði að sýkna Ó.

F, 66 ára, varð fyrir slysi þegar bifreið í eigu E var ekið aftan á bifreið, sem hann ók. Gat hann ekki aflað neinna vinnutekna eftir slysið. Örorkunefnd mat tjón F þannig að varanlegur miski væri 15%, en varanleg örorka 10% og greiddi vátryggingafélagið SA F bætur á grundvelli þess, auk þess sem hann fékk greiddar bætur fyrir tímabundið atvinnutjón. Að beiðni F voru dómkvaddir þrír matsmenn til að meta varanlegan miska og örorku hans vegna slyssins. Töldu þeir varanlegan miska F 20%, tveir mátu varanlega örorku hans 100%, en sá þriðji 50%. Talið var að niðurstaða dómkvaddra matsmanna um miskastig F væri síður rökstudd en niðurstaða örorkunefndar og voru SA og E sýknaðir af kröfu um frekari miskabætur. Þá var talið að í ljósi aldurs, heilsufars, menntunar og starfsreynslu F hefðu verið verulegar líkur á að honum stæði ekki til boða vinna sem sanngjarnt væri að ætlast til að hann starfaði við. Voru SA og E ekki taldir hafa hnekkt þeim líkum og því var lagt til grundvallar að örorkustig hans vegna afleiðinga slyssins væri 100%. Voru SA og E dæmd til að greiða F bætur á grundvelli þessa.

A slasaðist í umferðarslysi á árinu 1992. Tveimur árum eftir slysið greiddi vátryggingafélagið V honum bætur á grundvelli örorkumats þar sem varanleg örorka A var metin 40%. Tæpum tveimur árum síðar var örorka A metin að nýju og var varanleg örorka þá talin 65%. Krafðist A frekari bóta frá V á grundvelli þessa. A hóf að fá greiddan örorkulífeyri og tekjutryggingu úr almannatryggingum á árinu 1995. Taldi V að skerða ætti bætur A vegna skattfrelsis þeirra og hagræðis af eingreiðslu og að til frádráttar ætti að koma slysdagsverðmæti örorkulífeyris og tekjutryggingar úr almannatryggingum. Talið var að samkvæmt dómvenju sættu bætur lækkun vegna skattfrelsis og hagræðis af eingreiðslu. Þá var talið að útreiknað slysdagsverðmæti örorkulífeyris A til 67 ára aldurs ætti að koma að fullu til frádráttar bótum og að hluti slysdagsverðmætis tekjutryggingar A úr almannatryggingum ætti einnig að koma til frádráttar. Var talið að A fengi fjárhagslegt tjón sitt vegna 25% viðbótarörorkunnar að fullu bætt með greiðslum úr almannatryggingum. Ekki var talið að þær greiðslur skertu rétt A til miskabóta og var V dæmt til að greiða A miskabætur.