Dómstólaleit

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að hlusta á og hljóðrita símtöl við síma X á nánar tilgreindu tímabili, svo og heimild til að nema SMS sendingar, þar með taldar slíkar sendingar í lesanlegu formi, sem sendar væru eða mótteknar með númerinu og hlusta og hljóðrita samtöl við talhólf þess á sama tíma.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að hlusta á og taka upp símtöl og önnur fjarskipti við síma X, svo og heimild til að fá ýmsar aðrar upplýsingar frá fjarskiptafyrirtækjum um símtöl og önnur fjarskipti við símanúmerið á nánar tilgreindu tímabili, og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir. Var m.a. skírskotað til þess að skilyrði 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008, um að ríkir almannahagsmunir krefðust þess að heimildin yrði veitt, væri ekki fyrir hendi í málinu.

Í málinu krafðist A bóta úr hendi Í, annars vegar á grundvelli hinnar hlutlægu bótareglu 2. mgr., sbr. 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vegna rannsóknaraðgerða sem hann taldi sig hafa sætt að ósekju í tengslum við rannsókn lögreglu á stórfelldum fíkniefnaviðskiptum og hins vegar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 á grundvelli sakarreglunnar vegna háttsemi lögreglu við rannsókn á ætluðu broti hans. Þá krafðist A viðurkenningar á bótaskyldu Í vegna atvinnumissis sem hann taldi að leiða mætti af rannsókn lögreglu. Með hliðsjón af atvikum málsins var talið að A ætti rétt til miskabóta úr hendi Í vegna fjölda þvingunarráðstafana sem hefðu beinst að honum að ósekju við rannsókn málsins, þar á meðal að hlustað hefði verið á símtöl hans og þau tekin upp á nánar tilgreindu tímabili, að hann hefði sætt gæsluvarðhaldi og einangrun mun lengur en efni hefðu staðið til og að lögreglu hefði skort heimild að lögum til að leita í bankahólfi, stigagangi og geymslu hans. Þá var fallist á með A að hann ætti rétt til miskabóta vegna þess hvernig staðið hefði verið að handtöku hans og að hann hefði þurft að þola vanvirðandi meðferð í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar með því að hafa verið vistaður og haldið einangruðum í fangaklefa á lögreglustöð meðan á 11 daga gæsluvarðhaldi stóð við alls ófullnægjandi aðstæður. Á hinn bóginn var kröfu A um bætur vegna atvinnumissis, eins og hún var úr garði gerð, vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að hann hefði ekki leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna skerðingar á getu til að afla sér vinnutekna sem hlotist hefði af umræddum aðgerðum lögreglu. Voru miskabætur til A ákveðnar 2.000.000 krónur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var kröfu L um heimild til að hlusta og hljóðrita símtöl og önnur fjarskipti við nánar tilgreint símanúmer X og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir.

S krafði Í um bætur vegna rannsóknaraðgerða sem hann taldi sig hafa sætt að ósekju í tengslum við rannsókn lögreglu á stórfelldum fíkniefnaviðskiptum. Með hliðsjón af atvikum málsins var talið að S hefði í skilningi 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála stuðlað að rannsóknaraðgerðum lögreglu gagnvart sér á tímabilinu frá 30. desember 2008 fram að handtöku hans 8. júní 2009, en þær hefðu falist í hlustun símtala S og orðaskipta í heimsóknum hans til fanga á Litla-Hrauni, svo og öflun upplýsinga um notkun síma hans. Hvað varðaði handtöku S og aðgerðir, sem lögregla greip til samhliða og í framhaldi af henni, en þær fólust í gæsluvarðhaldi sem hann sætti frá 8. til 29. júní 2009, leit sem var gerð í húsakynnum sem hann réði yfir og öflun upplýsinga frá fjármálafyrirtækjum um fjárreiður hans, var á hinn bóginn talið að Í hefði ekki í málatilbúnaði sínum vísað til tiltekinnar háttsemi S í aðdraganda þessara ráðstafana, sem gæti talist hafa valdið eða stuðlað að þeim. Þá var ekki fallist á með S að Í gæti borið bótaábyrgð á umfjöllun fjölmiðla um rannsókn málsins í framhaldi af handtöku hans. Voru miskabætur til S ákveðnar 1.500.000 krónur.

M höfðaði mál gegn Í til heimtu skaða- og miskabóta að fjárhæð 10.000.000 króna vegna ólögmætra þvingunarráðstafana við rannsókn máls þar sem hann var grunaður um stórfelldan innflutning á fíkniefnum. Við rannsóknina var lögreglu meðal annars veitt heimild til aðgangs að upplýsingum um notkun símanúmera M aftur í tímann, til að hlera símtöl hans um tiltekinn tíma og til að koma fyrir eftirfarar- og hlustunarbúnaði í bifreið. Í viðurkenndi bótaskyldu á grundvelli 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og laut ágreiningur aðila að því með hvaða fjárhæð tjón M yrði bætt. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var talið að M hefði ekki fært sönnur á því fjártjóni sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna fréttaflutnings og almannaróms um rannsókn lögreglu gegn sér. Var kröfu hans um skaðabætur því hafnað. Að því er varðaði miskabótakröfu M var vísað til þess að aðgerðir lögreglu hefðu verið lögmætar og byggðar á rökstuddum grun um að alvarleg refsiverð brot kynnu að vera í bígerð og um hugsanlega aðkomu M að slíkri háttsemi. M hefði því ekki orðið fyrir óþarfa miska eða tjón umfram það sem óhjákvæmilega hlytist af aðgerðum sem þessum. Með hliðsjón af því tímabili sem markaðist af þeim dómsúrskurðum sem heimiluðu hina bótaskyldu háttsemi og að M hefði ekki lagt fram nægileg gögn til stuðnings kröfu sinni voru hæfilegar miskabætur ákveðnar 600.000 krónur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að fá upplýsingar frá fjarskiptafyrirtækjum um símtöl og önnur fjarskipti við nánar tilgreint símanúmer X, og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir, með skírskotun til þess að skilyrði samkvæmt 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála væru ekki fyrir hendi í málinu.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að fá upplýsingar frá fjarskiptafyrirtækjum um símtöl og önnur fjarskipti við tilgreint símanúmer á nánar tilgreindu tímabili, og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir, með skírskotun til þess að skilyrði samkvæmt 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála væru ekki fyrir hendi í málinu.

G krafði Í um bætur vegna ólögmætrar símahlerunar lögreglu við rannsókn máls á hendur eiginmanni hennar. Við rannsóknina aflaði lögreglan dómsúrskurðar þar sem henni var veitt heimild til að hlusta á og hljóðrita símtöl úr og í þrjú tilgreind símanúmer, svo og önnur númer sem eiginmaður hennar hefði í eigu sinni eða umráðum á tilgreindu tímabili. Var sími G hleraður í kjölfar þess að eiginmaður hennar bað viðmælanda sinn í símtali, sem sætti hlustun á grundvelli fyrrnefnds úrskurðar, að hringja í hennar síma. Talið var að Í hefði ekki hnekkt þeirri staðhæfingu G að hún hafi ekki lánað eiginmanni sínum símann á þeim tíma þegar hlustað var á símtöl úr og í umræddan síma, heldur notað hann sjálf. Því hefði sú aðgerð, að hlusta á síma G á umræddu tímabili, ekki verið heimil á grundvelli fyrirliggjandi dómsúrskurðar. G ætti því rétt á bótum samkvæmt 3. mgr., sbr. 2. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála þar sem mælt væri fyrir um hlutlæga bótaábyrgð Í ef maður sem ekki væri borinn sökum um refsiverða háttsemi hefði beðið tjón af aðgerðum á borð við símahlustum. Var Í því dæmt til að greiða G 300.000 krónur í bætur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um heimild til að fá upplýsingar frá fjarskiptafyrirtækjum um símtöl og önnur fjarskipti við tvö tilgreind símanúmer á nánar tilgreindu tímabili, og eftir atvikum önnur símanúmer sem X kynni að hafa umráð yfir, með skírskotun til þess að skilyrði samkvæmt 2. mgr. 83. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála væru ekki fyrir hendi í málinu.

H krafði Í miskabóta vegna ólögmætra þvingunarráðstafana við rannsókn máls þar sem hann var grunaður um íkveikju. Við rannsóknina var lögreglu annars vegar veitt heimild til að krefjast upplýsinga um notkun tiltekinna símanúmera H og hins vegar heimild til að hlera símtöl hans í tvær vikur. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að við þær aðstæður að rannsókn á brunaleifum var ekki lokið og talið var að eldhvetjandi efni hefðu verið notuð við íkveikjuna, hefði verið réttmætt að athuga símnotkun H í skamman tíma áður en eldur kom upp, enda hefði sú aðgerð ekki verið honum til íþyngingar svo að teljandi væri. Hins vegar þóttu ekki hafa verið fyrir hendi lögmæt skilyrði fyrir símhleruninni, en grunur lögreglu beindist aldrei að því að fleiri gætu verið samsekir þannig að réttlætt gæti hlerun, né gat sú aðstaða ein og sér að H játaði ekki brot þrátt fyrir grunsemdir lögreglu gefið tilefni til aðgerðarinnar. Var því niðurstaða héraðsdóms um greiðslu miskabóta til H staðfest.

Verjandi X krafðist þess að fá afhent endurrit af úrskurðum héraðsdóms um símhleranir hjá X. Talið var að túlka yrði 1. mgr. 43. gr. laga nr. 19/1991 þannig að verjandi gæti aðeins krafist aðgangs að gögnum, sem vörðuðu mál, þar sem hann hefði verið skipaður verjandi. Í kröfu X var hins vegar ekki getið um hvaða mál þeir úrskurðir vörðuðu, sem hann krafðist endurrita af, heldur var óskað aðgangs að endurritum allra úrskurða, sem vörðuðu X, á tilteknu tímabili. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.