A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á skaðabótaskyldu félagsins vegna líkamstjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir í vélsleðaslysi 27. apríl 2013. Með ákvörðun héraðsdómara var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst var leyst úr því hvort ætluð krafa A væri fyrnd. Fyrir Landsrétti krafðist A ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að við úrlausn um upphafstíma fyrningafrests ætlaðrar kröfu A hefði eingöngu reynt á lögfræðilega þekkingu héraðsdómara við mat á sönnunargildi gagna málsins. Því hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni í héraði. Þá hefði í réttarframkvæmd verið við það miðað að svo að unnt væri að skipta sakarefni máls og taka aðeins afstöðu til fyrningar, án þess að leysa úr málinu að öðru leyti, yrði að liggja fyrir hvenær og á hvaða grundvelli hin umdeilda krafa væri talin hafa stofnast. Taldi Landsréttur vafalaust að hefði ætluð krafa A stofnast hefði það verið við slysið 27. apríl 2013. Þá væri ljóst af málatilbúnaði A að krafan væri reist á bótareglum XIII. kafla eldri umferðarlaga nr. 50/1987. Að þessu athuguðu taldi Landsréttur niðurstöðu um fyrningu ætlaðrar kröfu A ekki geta falið í sér valkvæðar getsakir. Jafnframt væri augljóst hagræði af skiptingu sakarefnisins. Var ómerkingarkröfu A því hafnað. Með vísan til þess að heilsufar A hefði verið orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið og að hún hefði átt þess kost að leita fullnustu ætlaðrar kröfu sinnar á árinu 2014 staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um fyrningu kröfunnar.
Í málinu krafðist stefnandi bóta úr kjarasamningsbundinni slysatryggingu vegna andlegs tjóns sem hún byggði á að hún hefði orðið fyrir í starfi sínu hjá stefnda þegar ósáttur viðskiptavinur ruddist inn á starfstöð hennar. Var sakarefni málsins skipt þannig að í þessum þætti málsins var einungis til umfjöllunar krafa hennar um viðurkenningu bótaskyldu úr tryggingunni. Í meginatriðum snerist ágreiningur aðila í þessum þætti málsins um það hvort andlegt tjón, án tengsla við líkamlegar afleiðingar, gæti fallið undir orðin „meiðslum á líkama“ í skilningi skilmála tryggingarinnar þar sem hugtakið „slys“ var skilgreint. Varð niðurstaða málsins sú að ósannað taldist að um slys í skilningi skilmálanna hefði verið að ræða. Þar sem af þeirri niðurstöðu leiddi að fjárkrafa stefnanda gat ekki komið til umfjöllunar var stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnanda í málinu. Málskostnaður var felldur niður en stefnandi naut gjafsóknar.
Máli vegna kostnaðar við framkvæmdir við fjölbýlishús vísað frá dómi vegna vanreifunar um aðild.
Sakarefni málsins var skipt í héraði og laut ágreiningurinn aðeins að því hvort ætlaðar kröfur A slhf. um skaðabætur á hendur AV hf., J og S hf. væru fyrndar og hvort um þær færi eftir reglum um skaðabætur innan eða utan samninga. Ætluð krafa A slhf. á hendur AV hf. var reist á því að AV hf. hefði vanefnt þær skuldbindingar sem leiddu beint af samningi um söluráðgjöf annars vegar og samningi um eignastýringu hins vegar. Fór því um skaðabótakröfu á hendur félaginu eftir reglum um fyrningu skaðabótakrafna innan samninga, sbr. 2. og 3. gr. laga nr. 150/2007 og var hún talin fyrnd. Ætluð krafa A slhf. á hendur J sem byggðist á vanrækslu á skyldum hans sem stjórnarmaður A slhf. eða þeirri persónulegu ábyrgð sem hann bar á störfum sínum sem sérfræðingur var talin fara eftir reglum um skaðabætur utan samninga, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007, og var hún einnig talin fyrnd. Af því leiddi að ætlaðar kröfur á hendur S hf. voru jafnframt taldar fyrndar, sbr. 2. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.
A ehf. höfðaði mál á hendur K ehf. til heimtu nánar tilgreindrar skuldar auk dráttarvaxta. Héraðsdómari ákvað að skipta sakarefni málsins með stoð í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að við skiptingu sakarefnisins hefði engin breyting orðið á þeim kröfum aðila sem settar hefðu verið fram í héraðsstefnu A ehf. og greinargerð K ehf. í héraði. Í ljósi þeirra forsendna sem héraðsdómari hefði fært fyrir niðurstöðu sinni í hinum áfrýjaða dómi hefði hann að réttu lagi átt að kveða upp dóm í málinu þar sem í dómsorði væri tekin efnisleg afstaða til allra krafna málsaðila, þar með talið kröfu A ehf. um dráttarvexti, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 31. maí 2018 í máli nr. 461/2017. Það hefði héraðsdómari aftur á móti ekki gert. Þá væri í forsendum og dómsorði hins áfrýjaða dóms tekin efnisleg afstaða til málskostnaðarkrafna aðila sem ekki samrýmdist þeirri niðurstöðu dómsins að öðru leyti sem birtist í dómsorði. Væri því í hinum áfrýjaða dómi ekki leyst með viðhlítandi hætti úr málinu á grundvelli ákvörðunar dómara um skiptingu sakarefnis þess. Dómurinn væri því haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
LANDSRÉTTUR og Dómur föstudaginn 17. febrúar 2023. og Mál nr. 510/2021: og Arev verðbréfafyrirtæki hf. og Jón Scheving Thorsteinsson (
Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) og
Sjóvá-Almennar tryggingar hf. (
Kristín Edwald lögmaður)
gegn
Arev NII slhf (
Gunnar Sturluson lögmaður)
A slhf. krafði AV hf., J og S hf. um skaðabætur vegna tjóns sem A slhf. taldi að AV hf. og J hefðu valdið sér í tengslum við kaup A slhf. á breska klæðaframleiðandanum D. A slhf. reisti kröfu sína á reglunni um ábyrgð á sérfræðiráðgjöf samkvæmt þeim samningum sem hann gerði um söluráðgjöf og eignastýringu við AV hf. og á reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Krafa A slhf. á hendur S hf. var reist á ábyrgðartryggingu fyrrnefnda félagsins hjá síðarnefnda félaginu. Sakarefni málsins var skipt í héraði og laut ágreiningurinn því aðeins að því hvort krafa A slhf. væri fyrnd. Talið var að krafa vegna ábyrgðar á sérfræðiráðgjöf gæti átt rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinga þegar samningur um slíka ráðgjöf væri hinn eiginlegi grundvöllur kröfunnar. Réði þá ekki úrslitum þótt krafan væri reist á reglum um skaðabótaábyrgð utan samninga. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa A slhf. á hendur AV hf. ætti rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 og því færi um fyrningu hennar eftir 2. og 3. gr. sömu laga. Taldi Landsréttur að ætluð vanefnd AV hf. á samningi um söluráðgjöf í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 hefði í síðasta lagi átt sér stað 4. júlí 2014 þegar fjárfestingaráð A slhf. tók kaupin til umfjöllunar og samþykkti þau. Þá hefðu ætlaðar vanefndir AV hf. á samningi um eignastýringu í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 í síðasta lagi átt sér stað 28. maí 2015 og 10. nóvember sama ár þegar lánasamningar milli A slhf. og D voru undirritaðir. Í samræmi við 3. gr. laga nr. 150/2007 var krafa A slhf. á hendur AV hf. því talin fyrnd þegar málið var höfðað á hendur honum 14. desember 2019. Varðandi kröfu A slhf. á hendur J vísaði Landsréttur til þess að þótt J hefði ekki verið aðili að fyrrgreindum samningum yrði að miða við að krafa A slhf. á hendur J væri jafnframt fyrnd að því leyti sem hún væri byggð á því að hann hefði sem starfsmaður AV hf. brotið gegn eða vanefnt þær skyldur sem kveðið væri á um í samningnum. Að því leyti sem krafa A slhf. á hendur J byggði á því að hann hefði sem stjórnarmaður í A slhf. vanrækt hvort tveggja trúnaðarskyldur sínar gagnvart félaginu og þær skyldur sem hvíldu á honum samkvæmt lögum nr. 2/1995 um hlutafélög, taldi Landsréttur að um fyrningu hennar færi samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt því þyrfti að meta hvenær A slhf. fékk nauðsynlegar upplýsingar um ætlað tjón sitt og þann sem ábyrgð bæri á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Vísaði Landsréttur til þess að með hliðsjón af hlutverki fjárfestingaráðs A slhf. og þeirri ríku ábyrgð sem fulltrúar í því báru gagnvart hluthöfum í félaginu yrði sú vitneskja sem þeir bjuggu yfir í kjölfar fundar ráðsins 30. september 2015 samsömuð vitneskju A slhf. Hefði því fyrningarfrestur kröfunnar hafist þann dag. Í samræmi við 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað á hendur J 14. desember 2019. Um fyrningu kröfu A slhf. á hendur S hf. vísaði Landsréttur til þess að samkvæmt 2. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga fyrnist ábyrgð vátryggingafélags samkvæmt sömu reglum og gilda um fyrningu skaðabótaábyrgðar. Þar sem kröfur A slhf. á hendur AV hf. og J væru fyrndar gilti hið sama um ábyrgð S hf. Þar sem krafa A slhf. á hendur AV hf., J og S hf. var fyrnd voru þeir sýknaðir af kröfunni.
Stefndi var sýknaður vegna aðildarskorts stefnanda, sem krafið hafði stefnda um greiðslu reiknings fyrir verk sem stefndi hafði samið um við annan aðila.
Í málinu deildu aðilar um það hvort krafa P ehf. á hendur V hf., til greiðslu bóta úr rekstrarstöðvunartryggingu vegna tjóns 6. júlí 2014 við bruna í húsnæði verslunarinnar G, hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað í júní 2019. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga fyrndist krafa um bætur á fjórum árum og hæfist fresturinn við lok þess almanaksárs er vátryggður fékk nauðsynlegar upplýsingar um þau atvik sem væru grundvöllur kröfu hans. Orðalag ákvæðisins yrði ekki skilið með þeim hætti að endanleg kröfugerð vátryggðs þyrfti að liggja fyrir eða öll atvik sem gætu haft áhrif á endanlega bótafjárhæð. Af vátryggingarskilmálum V hf. væri ljóst að lengd raunverulegs bótatímabils væri einn þeirra þátta sem gæti haft hvað mest áhrif á fjárhæð bóta og þar með á grundvöll bótakröfu vátryggðs. Bótatímabilið hefði verið hálfnað í árslok 2014 þegar P ehf. sendi V hf. kröfubréf sem miðaði við 12 mánaða rekstrarstöðvun með þeim fyrirvara að ákvörðun hefði ekki verið tekin um að hefja rekstur G að nýju. Í svarbréfi V hf. hefði kröfum P ehf. verið hafnað sem ótímabærum á þeim grunni að gerð væri krafa um bætur fram í tímann og tjónið ekki fram komið. Af gögnum málsins yrði ekki ráðið að V hf. hefði leitað frekar eftir upplýsingum um hvort til stæði að endurreisa rekstur G eða knúið á um að P ehf. tæki slíka ákvörðun. Var V hf. látið bera hallann af því að ósannað væri að P ehf. hefði fyrir árslok 2014 haft nauðsynlegar upplýsingar um atvik sem skipt gátu sköpum um afmörkun bótatímabilsins og voru grundvöllur kröfu hans í skilningi 1. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004. Hinn áfrýjaði dómur var því staðfestur og viðurkennt að umrædd krafa hefði ekki verið fyrnd þegar málið var höfðað.
Aðilar máls deildu um uppgjör vegna skuldar Ó við L hf. samkvæmt samkomulagi 26. febrúar 2014. Með bréfi 12. janúar 2012 hafði L hf. tilkynnt Ó um innlausn hluta hans í L ehf. sem Ó hafði sett að veði til tryggingar skuldbindingum sínum gagnvart LÍ hf., forvera L hf. Með ábyrgðarbréfi 23. maí 2012 var Ó upplýstur um innlausnarvirði hlutanna og að sú fjárhæð yrði færð til lækkunar skuldar hans og tók samkomulag aðila 26. febrúar 2014 mið af því. Undir rekstri málsins í héraði var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst var fjallað um það hvort ætlaðar kröfur Ó væru fyrndar. Í dómi Landsréttar kom fram að Ó hafi 23. maí 2012 haft nauðsynlegar upplýsingar um ætlaðar kröfur sínar á hendur L hf. svo að upphaf fyrningarfrests yrði miðað við þann dag. Hafi kröfurnar því verið löngu fyrndar er Ó höfðaði málið 11. desember 2019. Var L hf. sýknaður af kröfum Ó.
M lýsti kröfu í dánarbú ÞH og krafðist afhendingar jarðarinnar V, með öllu því sem henni fylgdi og fylgja bæri til ábúðar og hagnýtingar, umráða og afnota samkvæmt þeim réttindum sem honum væru áskilin sem erfingja samkvæmt erfðaskrá MEH 4. janúar 1938. Skiptastjóri samþykkti kröfu M um afhendingu jarðarinnar en hafnaði því að kröfur um eignarnámsbætur vegna eignarnáms á landi úr jörðinni, sem þegar hafði farið fram og þar sem ÞH var eignarnámsþoli, tilheyrðu jörðinni í þeim skilningi að kröfurétturinn erfðist til M. Í úrskurði Landsréttar var rakið að deila aðila lyti að því hvor þeirra ætti rétt til að innheimta greiðslur samkvæmt sáttargerð frá 30. janúar 2007 milli K og ÞH, þáverandi ábúanda á V, vegna eignarnáms K á hluta lands úr jörðinni Vatnsenda. Dánarbú ÞH hefði verið tekið til opinberra skipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 23. október 2019 og með bréfi 10. febrúar 2020 hefði skiptastjóri tilkynnt að með búið yrði farið samkvæmt ákvæðum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 3. mgr. 62. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Yrði almennt að miða við að eignarnámsbætur sem samið hefði verið um að fullu teldust til fjárhagslegra réttinda sem ÞH hefði átt og notið þegar hann lést, sbr. 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991. Regla þessi væri þó ekki einhlít því í lagaákvæðinu væri mælt fyrir um að hún ætti ekki við ef annað leiddi af réttarreglum, eðli réttindanna eða löggerningi sem yrði ekki hnekkt vegna skiptanna. Var fallist á það með dánarbúi ÞH að þau réttindi sem fælust í ákvæði sáttargerðarinnar um 11% byggingarréttar á hinu eignarnumda landi væru fjárhagsleg réttindi sem tilheyrðu því samkvæmt ákvæði 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991. Þær greiðslur samkvæmt sáttargerðinni sem tengdust skipulagsvinnu K á landi og lóðum V svo og einkaréttur til beitar voru á hinn bóginn taldar svo nátengdar umráða- og afnotarétti á jörðinni V að þær myndu ekki nýtast öðrum en þeim sem færi með þau réttindi og hefðu heimildir til að leigja út lóðir. Þau réttindi væru því ekki fjárhagsleg réttindi sem myndu geta nýst þrotabúi ÞH eftir að M hefði fengið viðurkenndan rétt sinn til jarðarinnar. Vegna sérstaks eðlis þessara greiðslna og þess að í erfðaskrá MEH kæmi skýrt fram sá vilji arfleifanda að ábúanda á hverjum tíma skyldi heimilt að leigja út lóðir á jörðinni og hirða af þeim leigutekjur var fallist á það með M að þessar greiðslur væru ekki fjárhagsleg réttindi sem dánarbú ÞH hefði tekið við við andlát hans og að þær tilheyrðu þess í stað M á grundvelli þeirra undanþága fram kæmu í 1. mgr. 72. gr. og 1. mgr. 73. gr. laga nr. 21/1991.
Í málinu var deilt um kröfu sem M lýsti í dánarbú ÞH en farið var með búið samkvæmt ákvæðum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 3. mgr. 62. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum og fl. Samkvæmt kröfulýsingu M krafðist hann afhendingar jarðarinnar Vatnsenda, með öllu því sem henni fylgdi og fylgja bæri til ábúðar og hagnýtingar, umráða og afnota samkvæmt þeim réttindum sem honum væru áskilin sem erfingja samkvæmt erfðaskrá. Skiptastjóri vísaði ágreiningi um kröfu M til héraðsdóms og tók fram í beiðni sinni að ágreiningur í málinu lyti meðal annars að því hvort kröfur um eignarnámsbætur vegna eignarnáma á landi úr jörðinni Vatnsenda, sem þegar hefðu farið fram og þar sem ÞH var eignarnámsþoli, tilheyrðu jörðinni í þeim skilningi að kröfurétturinn erfðist til M. Í úrskurði Landsréttar kom fram að deilt væri um það í tveimur almennum einkamálum hverjum ætti að greiða bætur vegna eignarnáms K frá árinu 2007 og að auki hefðu bæði M og þrotabú ÞH í fyrirliggjandi máli uppi kröfu um að viðurkennt yrði með dómsúrskurði að þeim tilheyrði krafa á hendur K um ógreiddar eftirstöðvar eignarnámsbóta vegna eignarnámsins. Þá hefðu þær eignir og réttindi sem um væri deilt í málinu enn ekki verið afhent dánarbúi ÞH og því væri um að ræða umdeild kröfuréttindi á hendur K sem fleiri aðilar teldu til réttar yfir. Eignirnar sem krafist væri afhendar á teldust því ekki til eigna í búinu í skilningi 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 sem skiptastjóra bæri að afhenda þeim sem teldi sig eiga sértökurétt á þeim eignum. Ágreiningsefni um sértökukröfu M hefði verið vísað til héraðsdóms með vísan til 171. gr., sbr. 120. gr. laga nr. 21/1991, en almennt yrði máli ekki með réttu beint að öðrum en þeim sem gæti látið hagsmunina af hendi eða yrði að þola þá. Ágreiningur málsaðila lyti í raun að því hver ætti rétt til þess að innheimta hinar umdeildu kröfur sem annar hvor þeirra kynni að eiga á hendur K. Þar sem þau réttindi sem deilt væri um gætu ekki talist vera í vörslum búsins í skilningi 109. gr. laga nr. 21/1991 hefðu ekki verið skilyrði til að vísa málinu til úrlausnar héraðsdóms á grundvelli 171. gr., sbr. 120. gr. laga 21/1991, líkt og gert hefði verið í beiðni skiptastjóra. Ekki yrði heldur ráðið af málatilbúnaði þrotabús ÞH að krafa þess byggði á öðrum grunni en sértökurétti samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 og í öllu falli væru slíkar málsástæður svo vanreifaðar að vísa bæri kröfum sem reistar væru á þeim grunni frá dómi. Þá var ekki séð að skilyrði hefðu verið fyrir þrotabú ÞH að hafa uppi gagnkröfu í málinu um viðurkenningu á rétti þess til bótanna úr hendi K en gagnkrafa yrði einungis höfð uppi að uppfylltum skilyrðum ákvæða 172. og 173. gr. laga 21/1991. Samkvæmt því yrðu kröfur málsaðila ekki sóttar í dómsmáli sem rekið væri eftir ákvæðum 5. þáttar laga nr. 21/1991 og var kröfum þeirra því vísað frá héraðsdómi.
A krafðist þess að viðurkennd yrði sameiginleg skaðabótaábyrgð S og H ohf. vegna líkamstjóns sem hann hlaut í starfi sínu fyrir S í húsnæði H ohf.. Slysið varð þegar A leitaðist við að stíga upp á pall í hljómsveitargryfju í myrkvuðum sal H ohf. í því skyni að koma boðum til ljósamanns um að kveikja ljós sem varð til þess að hann rann á brún efri pallsins og rak hnéð í hana. Í dómi Landsréttar kom fram að í áhættumati og öryggis- og heilbrigðisáætlun H ohf. hefði ekki með raunhæfum hætti verið fjallað um þá sérstöku hættu sem gæti skapast í hljómsveitargryfjunni vegna ónógrar lýsingar eða skyndilegrar myrkvunar og aðgerðir til úrbóta vegna þess. Því hefði framkvæmd við gerð áhættumatsins farið gegn ákvæðum 65. gr. og 65. gr. a laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og 2. mgr. 27. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum. Þá var talið ósannað að á pöllum í hljómsveitargryfju hefðu verið merkingar sem væru til þess fallnar að draga úr þeirri hættu vegna myrkvunar sem fyrir lá að hefði skapast umrætt sinn og sannað þótti að væri meginorsök slyss A og því hefðu aðstæður á vinnustaðnum ekki með þeim hætti að gætt væri fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar í skilningi 42. gr. laga nr. 46/1980. Landsréttur taldi jafnframt leiða af fyrirmælum 17. gr. laga nr. 46/1980 og 22. gr. reglugerðar nr. 920/2006 að ábyrgð á því að huga að góðum aðbúnaði og öruggum starfsskilyrðum á vinnustað, þar sem fleiri en einn atvinnurekandi ættu aðild að starfsemi, hefði hvílt bæði á H ohf. og S og bæru þau því í sameiningu ábyrgð á þeirri hættu sem hefði skapast í hljómsveitargryfjunni umrætt sinn og vanrækslu við gerð áhættumatsins. Var það ekki talið leysa S undan ábyrgð sinni gagnvart A þótt samið hefði verið um það í húsaleigu- og þjónustusamningi að öryggismál væru í höndum H ohf. Voru S og H ohf. því talin bera sameiginlega skaðabótaábyrgð á líkamstjóni A. Ekki var talið að A hefði sýnt af sér svo stórkostlegt gáleysi að heimilt væri að skerða rétt hans til bóta samkvæmt ákvæði 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá var ekki fallist á það að ákvæði 23. gr. a skaðabótalaga ætti ekki við gagnvart H ohf. vegna þess að G hefði ekki starfað fyrir H ohf. þegar slysið varð.
Ágreiningur aðila í málinu laut að því hvort krafa P ehf. á hendur V hf., til greiðslu bóta úr rekstrarstöðvunartryggingu vegna tjóns sem P ehf. varð fyrir í júlí 2014 vegna eldsvoða í húsnæði verslunarinnar G, hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað í júní 2019. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga fyrndist krafa um bætur á fjórum árum og hæfist fresturinn við lok þess almanaksárs er vátryggður fékk nauðsynlegar upplýsingar um þau atvik sem væru grundvöllur kröfu hans. Ákvæði laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda giltu að öðru leyti. Þá kom fram að lögskýringargögn að baki ákvæði 1. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 gæfu ekki tilefni til annars en að skýra ákvæðið eftir orðanna hljóðan og yrði því að leggja til grundvallar að nægilegt væri að vátryggingartaki hefði þær upplýsingar um atvik að baki bótakröfu sem nauðsynlegar væru til að hann gæti sett kröfuna fram. Í því yrði ekki talið felast að fjárhæð bótakröfunnar þyrfti að liggja endanlega fyrir enda væri fyrningarfresti í lögum meðal annars ætlað að gefa tjónþola hæfilegt svigrúm til að staðreyna umfang tjóns. Þá voru raktir skilmálar rekstrarstöðvunartryggingar þeirrar sem P ehf. hefði tekið hjá V hf. og af þeim og framangreindu ályktað að þau atvik er lægju til grundvallar bótakröfu úr tryggingunni kæmu í fyrsta lagi fram þegar í ljós kæmi hvort rekstur sá er stöðvaðist hæfist að nýju. Af gögnum málsins hefði verið ljóst að í janúar 2015 hefði verið til skoðunar hjá aðilum hvort unnt væri að endurreisa rekstur G og voru nauðsynlegar upplýsingar um þau atvik sem lægju til grundvallar bótakröfu P ehf. því ekki taldar hafa komið fram fyrir þann tíma. Breytti engu í því sambandi þótt P ehf. hefði sett kröfu sína fram með ótímabærum hætti í bréfi til V hf. í desember 2014. Að þessu virtu var fyrningarfrestur kröfu P ehf. ekki talinn hafa hafist fyrr en í árslok árið 2015 og hefði krafan því verið ófyrnd þegar málið var höfðað, sbr. 1. mgr. 15. gr. laga nr. 150/2007.
Stefnandi krafðist bóta úr hendi stefndu vegna fjárfestingarákvörðunar sem talin var misráðin. Að tillögu stefndu var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst yrði fjallað um málsástæður um fyrningu ætlaðrar kröfu stefnanda. Niðurstaðan varð sú að málsástæðum stefndu um fyrningu ætlaðrar kröfu stefnanda var hafnað.
L ehf. höfðaði mál gegn Þ og S til heimtu skaðabóta vegna ætlaðrar saknæmrar og ólögmætrar háttsemi Þ og K, látins eiginmanns S, sem L ehf. taldi hafa valdið sér tjóni með nánar tilgreindum hætti. Til varnar byggðu Þ og S meðal annars á reglum um fyrningu og tómlæti og ákvað héraðsdómari, að framkominni ósk Þ og S þess efnis, að skipta sakarefni málsins á grundvelli 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, þannig að fyrst yrði tekin afstaða til málsástæðna Þ og S um fyrningu og tómlæti. Þ og S voru í kjölfarið sýknuð með dómi héraðsdóms. Fyrir Landsrétti var málið einvörðungu flutt um þá aðalkröfu L ehf. að dómur héraðsdóms yrði ómerktur þar sem brostið hefðu skilyrði til að skipta sakarefni málsins. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að aðstæður í málinu væru með þeim hætti að málatilbúnaður um grundvöll skaðabótaábyrgðar annars vegar og fyrningu hins vegar félli að verulegu leyti saman og ekki væri fært að slíta þessi atriði í sundur þannig að annað yrði dæmt meðan hitt biði. Þá væri illfært að taka afstöðu til málsástæðna um tómlæti án þess að fjalla um ætlað saknæmi. Þannig voru skilyrði til skiptingar sakarefnisins talin hafa brostið og því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.
R og V buðu sameiginlega út verkið ,,Breiðholtsbraut við Norðlingaholt. Göngubrú og stígar“ sem tók meðal annars til byggingar 70 metra langrar göngubrúar yfir Breiðholtsbraut. L ehf. varð hlutskarpast í útboðinu og gerðu aðilar með sér samning um verkið. Ágreiningur reis milli aðila um hvort galli væri á dekki brúarinnar og hvort L ehf. hefði samþykkt að veita R og V tiltekinn afslátt af verklaunum, einnig hvort L ehf. ætti rétt til bóta fyrir tafir sem urðu á verkinu vegna þess galla sem R og V töldu vera á því. Þá var einnig deilt um hvort R og V ættu rétt til tafabóta úr hendi L ehf. Í héraði var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst var leyst úr því hvort ætlaðar kröfur L ehf. væru niður fallnar annars vegar á grundvelli reglna kröfuréttar um fullnaðarkvittanir og viðbótarkröfur og hins vegar vegna tómlætis. Á sama hátt var eingöngu tekin afstaða til þess hvort ætluð krafa R og V um tafabætur væri fallin niður vegna tómlætis. Héraðsdómur féllst hvorki á að L ehf. hefði fyrirgert rétti sínum til að hafa uppi kröfu um full verklaun þar sem lokauppgjör hefði farið fram né að hann hefði glatað rétti sínum til að hafa uppi kröfuna vegna tómlætis. Héraðsdómur taldi hins vegar að L ehf. hefði sökum tómlætis glatað rétti sínum til að hafa uppi kröfu um bætur vegna kostnaðar sem hafi leitt af stöðvun verksins. Loks sló héraðsdómur því föstu að R og V hefðu vegna tómlætis glatað rétti til að hafa uppi kröfu um tafabætur úr hendi L ehf. Í dómi Landsréttar var sú ályktun dregin af framburði tveggja vitna sem gáfu skýrslu fyrir héraðsdómi að R og V hafi verið grandsamir um að L ehf. gerði fyrirvara um afsláttarkröfu þeirra. Var ekki fallist á það með R og V að bindandi samningur hefði komist á milli málsaðila um afsláttinn eða að reglur kröfuréttar um réttaráhrif fullnaðarkvittana eða rétt kröfuhafa til viðbótargreiðslna gætu leitt til þess að krafa L ehf. samkvæmt verksamningnum hefði fallið niður við greiðslu R og V á lokareikningi. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.
Ágreiningur aðila laut að því hvort A ehf. bæri greiðsluskyldu gagnvart L ehf. vegna ofgreiddra vaxta af skuldabréfi, sem S ehf. hafði upprunalega gefið út til D hf., en A ehf. síðar eignast og L ehf. tekið að sér greiðslu með skuldskeytingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við framsal viðskiptabréfa væri gerð undantekning frá þeirri meginreglu kröfuréttar við kröfuhafaskipti að framsalshafi öðlist ekki betri rétt á hendur skuldara en framseljandi átti. Skuldari viðskiptabréfs geti þannig glatað mótbáru gegn grandlausum framsalshafa, ef hún kemur ekki fram á bréfinu, en markmið reglunnar er að auðvelda viðskipti með viðskiptabréf og gera réttarstöðu framsalshafa tryggari en almennar reglur kröfuréttarins mæla fyrir um. Í ljósi þess að reglurnar um viðskiptabréf fela í sér veruleg frávik frá almennum reglum verði að gera þann áskilnað að ótvírætt sé að krafa sé viðskiptabréfskrafa. Taldi Hæstiréttur að til þess að þessu skilyrði væri fullnægt hefði hinn nýi skuldari þurft að lýsa því yfir einhliða og skilyrðislaust að hann lofaði að greiða kröfuna og hefði sú skriflega yfirlýsing þurft að koma fram á bréfinu sjálfu til þess að það gæti talist skuldabréf eftir skuldaraskiptin. Var ekki talið nóg að L ehf. hafi undirritað sérstaka yfirlýsingu á öðru skjali þess efnis að hann gengist undir öll ákvæði viðkomandi bréfs og skuldbindingar samkvæmt því. Af þessum sökum var talið að krafan hafi breyst við skuldaraskiptin úr því að vera krafa samkvæmt viðskiptabréfi í almenna fjárkröfu. Var L ehf. því ekki talinn hafa glatað mótbárum við framsal kröfunnar og gat þar af leiðandi haft uppi frekari kröfur vegna ofgreiðslu vaxta af skuldabréfinu gagnvart A ehf.
Stefnandi krafðist skaðabóta úr hendi stefndu, verkfræðistofu og tryggingafélags þess, in solidum vegna galla á hönnun mannvirkis. Sakarefni málsins var skipt þannig að til umfjöllunar var hvort um skaðabótaskyldu væri að ræða og hvort krafan væri þá fallin niður fyrir fyrningu, tómlæti eða vegna samningsákvæða. Með vísan til matsgerðar dómkvadds matsmanns, sem ekki hafði verið hnekkt, var fallist á að um skaðabótaskyldu væri að ræða, en stefndu voru sýknaðir þar sem krafan var talin fyrnd.
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 9. mars 2007 og greiddi V hf. henni bætur 26. ágúst 2008 á grundvelli matsgerðar sem þá lá fyrir og tók A á móti bótunum með fyrirvara. V hf. féllst á beiðni A í árslok 2016 um að standa með A að endurmati á líkamstjóni hennar og að V hf. myndi ekki bera fyrir sig fyrningu um áramótin 2016/2017 með þeim fyrirvörum að kröfur A væru ekki þegar fyrndar og að málið yrði gert upp fyrir áramótin 2017/2018. Með tölvupósti V hf. 14. desember 2017 var hafnað beiðni A um að V hf. myndi ekki bera fyrir sig fyrningu í árslok 2017. A höfðaði í kjölfar þess mál til viðurkenningar á skyldu til greiðslu viðbótarskaðabóta og aflaði eftir það nýrrar matsgerðar þar sem miski og varanleg örorka A vegna slyssins var metin verulega meiri en í fyrri matsgerð. Talið var að A hefði í síðasta lagi fyrir árslok 2011 haft vitneskju um þá bótakröfu sem hún krafist viðurkenningar á og átt þess kost að leita fullnustu hennar í skilningi 1. mgr. 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Var krafa A því fallin niður fyrir fyrningu þegar V hf. féllst á beiðni A um að bera ekki fyrir sig fyrningu um áramótin 2016/2017, en samþykki V hf. var háð þeim fyrirvara að kröfur A væru ekki þegar fyrndar. Voru stefndu því sýknaðir af kröfu A.
Í málinu var deilt um hvort A hefði orðið fyrir líkamstjóni sem mætti rekja til óforsvaranlegrar meðferðar sjúkraþjálfara í kjölfar krossbandsaðgerðar sem hann gekkst undir. A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að tjón hans yrði bætt úr sjúklingatryggingu sjúkraþjálfarans. Í héraði var sakarefni málsins skipt með heimild í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þannig að fyrst var fjallað um hvort bótakrafa A væri fyrnd. Lagt var til grundvallar að A hefði fengið eða mátt fá vitneskju um meint tjón sitt í síðasta lagi í mars 2013 og hefði fyrningarfrestur meintrar bótakröfu samkvæmt 2. gr. 111/2000 um sjúklingatryggingu þá tekið að líða, sbr. 19. gr. laganna. Þá var ekki fallist á að fyrningu kröfunnar hefði verið slitið með kvörtun hans til landlæknis samkvæmt 12. gr. laga nr. 41/2007 um landlækni og lýðheilsu. Var því talið að sú krafa, sem A kynni að hafa átt á hendur V hf., hefði verið fallin niður fyrir fyrningu.
Ó slf. höfðaði mál á hendur M ehf. til heimtu skuldar vegna vinnu sem Á hafði innt af hendi fyrir M ehf., en Ó slf. var félag í eigu Á. Undir rekstri málsins í héraði var sakarefni þess skipt þannig að fyrst yrði leyst úr því hvort Ó slf. væri réttur aðili að málinu. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að svo væri ekki og sýknaði M ehf. af kröfum Ó slf. á grundvelli aðildarskorts. Í dómi Landsréttar kom fram að M ehf. hefði ekki vefengt að reikningurinn vegna vinnunnar hefði verið gefinn út í nafni Ó slf. með vitund og vilja Á. Þá hefði M ehf. ekki fært haldbær rök fyrir því að máli skipti um réttarstöðu hans hvort Ó slf. eða Á sækti reikningskröfuna á hendur honum. Var krafa Ó slf. um að hann væri aðili dómsmálsins því tekin til greina.
Í málinu gerði L ehf. kröfu um viðurkenningu á því að A ehf. bæri greiðsluskyldu gagnvart honum vegna ofgreiddra vaxta af skuldabréfi sem S ehf. gaf út til D hf. en A ehf. hafði síðar eignast bréfið og L ehf. orðið skuldari þess. Í dómi héraðsdóms var A ehf. sýknaður af kröfunni þar sem A ehf. hefði mátt treysta því að skuldabréfið færði honum þann rétt sem það sjálft hefði borið með sér. Í dómi Landsréttar kom fram að í hinum áfrýjaða dómi hefði ekki verið fjallað um hvort umrædd krafa hefði stofnast í upphafi. Í ljósi yfirlýsingar fyrir Landsrétti um að það atriði væri óumdeilt væri ekki ástæða til að ómerkja dóm héraðsdóms á þeim grunni að niðurstaða málsins fæli í sér getsakir um kröfuréttindi. Vísað var til þess að samkvæmt 3. gr. tilskipunar 9. febrúar 1798 um áritun afborgana á skuldabréf gildi viðskiptabréfsreglur um mótbárutap skuldara ekki um vaxtagreiðslur af viðskiptabréfi. Um aðilaskipti að hinni umdeildu kröfu færi því samkvæmt almennum reglum kröfuréttar en í þeim fælist meðal annars sú meginregla að skyldur skuldara aukist ekki við framsal og skuldari haldi mótbárum sínum við kröfuhafaskipti. Samkvæmt því hindruðu kröfuhafaskipti ekki þá kröfu sem L ehf. hafði uppi í málinu. Þá væru skjöl um skuldskeytingu skýr um að henni hefði verið ætlað að hafa þau réttaráhrif að krafa af umræddum toga tilheyrði L ehf. Þá var, með vísan til grandsemi A ehf. um tilvist kröfunnar er hann eignaðist bréfið, ekki fallist á þá málsástæðu A ehf. að krafa L ehf. væri niður fallin sökum tómlætis. Var því fallist á viðurkenningarkröfu L ehf.
Aðila greindi á um hvort stefndi bæri skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda vegna eldsvoða sem varð að Miðhrauni 4 þar sem stefnandi geymdi tilteknar eigur sínar á grundvelli samnings við stefnda. Talið var að samningur aðila bæri fremur einkenni leigusamnings um afnot af geymsluhúsnæði en samnings um þjónustu sem felst í geymslu lausafjármuna. Gæti bótaábyrgð stefnda því ekki stuðst við ákvæði VI. kafla laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Þá var ekki heldur talið að bótaábyrgð stefnda fengi stoð í meginreglum samninga- og kröfuréttar eða almennum skaðabótareglum. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.
Aðila greindi á um hvort stefndi bæri skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda vegna eldsvoða sem varð að Miðhrauni 4 þar sem stefnandi geymdi tilteknar eigur sínar á grundvelli samnings við stefnda. Talið var að samningur aðila bæri fremur einkenni leigusamnings um afnot af geymsluhúsnæði en samnings um þjónustu sem felst í geymslu lausafjármuna. Gæti bótaábyrgð stefnda því ekki stuðst við ákvæði VI. kafla laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Þá var ekki heldur talið að bótaábyrgð stefnda fengi stoð í meginreglum samninga- og kröfuréttar eða almennum skaðabótareglum. Var stefndi því sýknaður af kröfum stefnanda.
Í málinu krafðist E ehf. viðurkenningar á bótaskyldu K hf. vegna ófullnægjandi vinnubragða A hf. í tengslum við fjárfestingu sína í Ö ehf. A hf. rann saman við V hf. og K hf. yfirtók síðan réttindi og skyldur V hf. við sameiningu þeirra 2017. Taldi E ehf. sig hafa orðið fyrir tjóni þar sem í ráðgjöf A hf. hefðu tvö atriði ekki komið til skoðunar við áreiðanleikakönnun á Ö ehf. Annars vegar að annmarkar hefðu verið á reikningsskilum og skattskilum félagsins sökum þess að ranglega hefði verið farið þar með gjaldfærðan fjármagnskostnað félagsins sem leitt hefði á árinu 2013 til verulegrar hækkunar á álögðum opinberum gjöldum þess á tilteknu árabili. Hins vegar hefði ekki verið litið til fjármögnunarleigusamninga milli Ö ehf. og L hf. þar sem greiðslur í íslenskum krónum hefði verið tengdar við gengi erlendra gjaldmiðla. Taldi E ehf. að með því að hafa tekið að sér að gera áreiðanleikakönnun og hafa milligöngu um við kaupin hefði A hf. borið að kanna alla þá þætti sem áhrif hefðu getað haft á virði félagsins. Hafnaði K hf. bótaskyldu meðal annars með vísan til þess að milli A hf. og E ehf. hefði ekki stofnast samningssamband þar sem A hf. hefði eingöngu komið fram fyrir hönd fagfjárfestasjóðsins A slf. og þó að samningssamband hefði komist á hefðu starfsmenn A hf. við kaupin ekki sýnt af sér bótaskylt gáleysi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með því að A hf. hefði aðstoðað A slf. við leit að meðfjárfestum, svo og vinnslu og undirbúnings kynningarefnis fyrir slíka fjárfesta og samningsgerð milli þeirra og A slf., svo og margvísleg önnur samskipti við fyrirsvarsmann E ehf. hefði A hf. selt E ehf. þjónustu en að baki henni hefði eðli máls samkvæmt búið samningur þótt hann hefði ekki verið skjalfestur. Þá var vísað til þess að hvorki væri fundin í lögum né skráðum réttarreglum afmörkum á því hvað ætlast væri til að áreiðanleikakönnun á félagi í atvinnurekstri hefði að geyma. Væri því ekki við annað að styðjast en gögn um þau fyrirheit sem A hf. kynni að hafa gefið. Var við það miðað að fyrirsvarmaður E ehf. hefði við undirritun fjárfestingarloforðs haft undir höndum viðauka sem hafði að geyma talningu á atriðum sem áreiðanleikakönnun á félaginu var ætlað að taka til en sú talning hefði verið nokkuð nákvæm og ekki gefið tilefni til ályktana um að kanna hefði átt fyrrnefnd atriði. Var K hf. því sýknað af kröfu E ehf.
Talið var að krafa stefnanda vegna sjúkraþjálfunar sem hann hafði gengist undir í kjölfar aðgerðar hefði verið fyrnd við höfðun málsins, sbr. 19. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingar.
S krafðist viðurkenningar á því að V hf. bæri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem S hefði orðið fyrir og leiddi af því að bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu Í hf. á árinu 1992. Í héraði var sakarefni málsins skipt samkvæmt heimild í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kom því einungis til úrlausnar hvort stofnast hefði bótakrafa S á hendur Í hf. þegar bankinn krafðist gjaldþrotaskipta á búi S og eftir atvikum hvort sú krafa hans væri niður fallin vegna tómlætis. Var V hf. sýknað af kröfu S með vísan til þess að Í hf. hefði átt lögvarða kröfu á hendur S á þeim tíma þegar gjaldþrotaskipti á búi hans hófust þar sem kröfur bankans á hendur S höfðu ekki verið færðar niður. Hefðu aðgerðir bankans af þessum sökum verið lögmætar.
Stefndu og varastefndi voru sýknaðir af kröfu vegna fyrningar. Ekki var fallist á að fyrningu hafi verið slitið með því að krafan hafi verið viðurkennd af skuldara gagnvart kröfuhafa. Sakarefni var skipt.
Ágreiningur aðila laut að því hvort að krafa A á hendur S til heimtu bóta vegna varanlegs líkamstjóns, sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna ónógs eftirlits lækna á nánar tilgreindum sjúkrastofnunum, hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað. Talið var að leggja yrði til grundvallar að A hefði haft vitneskju um ætlað tjón sitt þegar hann sótti um bætur til S með umsókn 25. október 2010 og hefði fyrningarfrestur hugsanlegrar bótakröfu samkvæmt 2. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu þá tekið að líða, sbr. 19. gr. laganna. S hafnaði kröfu A 12. apríl 2011 og var fyrningu þá slitið, sbr. 16. gr. og 21. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, og nýr fyrningarfrestur hófst vegna dómkröfu hans. A höfðaði málið 16. desember 2015 og voru þá liðin meira en fjögur ár frá því að fyrningu var slitið. Var því talið að sú krafa, sem A kynni að eiga á hendur S, hefði verið fallin niður fyrir fyrningu.
Ö, R og V höfðuðu mál á hendur E og kröfðust aðallega riftunar á kaupsamningi þeirra um tiltekna fasteign, en til vara skaðabóta að tilgreindri fjárhæð vegna galla á eigninni. Í héraði var sakarefni málsins skipt og fyrst dæmt um riftunarkröfu Ö, R og V og viðurkenningu á skaðabótaskyldu E án fjárkröfu. Héraðsdómur taldi að skilyrði riftunar væru ekki uppfyllt og að Ö, R og V hefðu sakir tómlætis glatað rétti til að bera fyrir sig galla á eigninni. Var E því sýknaður af kröfum þeirra. Fyrir Hæstarétti féllu Ö, R og V frá riftunarkröfu sinni en kröfðust viðurkenningar á bótaskyldu E vegna „leyndra galla“ á eigninni. Hæstiréttur tók fram að leggja yrði þann skilning í kröfugerð Ö, R og V að hún væri í raun sú sama og þau hefðu haft uppi í héraði og lyti að viðurkenningu á skaðabótaskyldu E vegna galla á fasteigninni, sem rekja mætti til skemmda á þaki og sigs á gólfplötu. Samkvæmt matsgerð þeirri sem Ö, R og V höfðu stutt varakröfu sína um skaðabætur við, hefði fjárhæð hennar hins vegar aðeins tekið til kostnaðar af því að bæta úr galla vegna sigs hússins. Hefði því aldrei verið gerð krafa um skaðabætur vegna galla á þaki þess. Gætu Ö, R og V þegar af þeirri ástæðu ekki komið slíkri kröfu að í málinu þótt hún tæki aðeins til viðurkenningar á skaðabótaskyldu E en ekki greiðslu tiltekinnar fjárhæðar í bætur. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
Stefndi, einn eigenda í fjöleignarhúsi, var sýknaður að svo stöddu af kröfu um greiðslu reiknings fyrir endurbætur á garði við húsið, þar sem ekki varð séð að stefnandi hefði fyrst reynt að beina innheimtu að húsfélagi fjöleignarhússins.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum F sem hann hafði lýst við slit L ehf. þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að þær væru fallnar niður fyrir vanlýsingu samkvæmt 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. F krafðist þess að kröfur sínar yrðu teknar til efnismeðferðar við slitin. Ágreiningur málsins er varðaði aðalkröfu laut eingöngu að því hvort að F gæti krafist vaxta til viðbótar höfuðstól kröfu sinnar eins og þeirra var krafist í uppfærði kröfulýsingu. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annar fram að F hefði frá upphafi krafist vaxta en lækkað einungis fjárhæð hennar að teknu tilliti til breytts lagagrundvallar og vaxtaviðmiðunar sem hefðu komið fram í hinni nýju kröfulýsingu og F hefði útlistað til fullnaðar í greinargerð sinni í héraði á hvaða rökum vaxtakrafan byggði. Var því hinn kærði úrskurður er varðaði aðalkröfu F fellur úr gildi.
Ágreiningur aðila laut að því hvort krafa A á hendur Í, til greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í fæðingu í janúar 1996, hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað í desember 2014. Fyrir lá að ári eftir fæðingu A tilkynnti móðir hennar atburðinn til Tryggingastofnunar ríkisins og rúmum fimmtán árum síðar, í febrúar 2012, tóku Sjúkratryggingar Íslands ákvörðun um bætur til handa A úr sjúklingatryggingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar eftir fæðingu A hefðu lögráðamenn hennar átt tveggja kosta völ vildu þeir fyrir hennar hönd leita réttar af því tilefni. Annars vegar að höfða mál til heimtu skaðabóta samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og hins vegar að beina bótakröfu A í farveg samkvæmt þágildandi lögum nr. 117/1993 um almannatryggingar, svo sem gert hafði verið, en nú giltu í þeim efnum ákvæði laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Með vísan til 2. töluliðar 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda var talið að krafa A, sem hún kynni að eiga á hendur Í samkvæmt reglum skaðabótaréttar, fyrndist á 10 árum og teldist fyrningarfrestur hennar frá fæðingardegi A, sbr. 1. mgr. 5. gr. laganna. Á hinn bóginn var litið svo á að með setningu laga nr. 117/1993 og síðar laga nr. 111/2000 hefði verið stefnt að því að veita sjúklingum sem yrðu fyrir áföllum í tengslum við læknismeðferð víðtækari bótarétt en þeir ættu samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar og gera þeim jafnframt auðveldara að ná fram rétti sínum. Með hliðsjón af því og þar sem úrlausn um rétt A til sjúklingatryggingar hefði á stjórnsýslustigi borið undir Tryggingastofnun ríkisins og síðar Sjúkratryggingar Íslands var með lögjöfnun frá 1. og 11. gr. laga nr. 14/1905 fallist á með A að fyrning fjárkröfu hennar gagnvart Í hefði verið rofin með tilkynningu móður hennar til Tryggingastofnunar ríkisins í janúar 1997. Af þeirri niðurstöðu leiddi að nýr fyrningarfrestur kröfunnar hefði ekki getað byrjað að líða fyrr en ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands lá fyrir í febrúar 2012. Samkvæmt framansögðu var talið að krafa A á hendur Í hefði ekki verið fallin niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað desember 2014.
Stefnendur kröfðust aðallega riftunar á kaupsamningi um fasteign og endurgreiðslu kaupverðs, en til vara viðurkenningar á skaðabótaskyldu seljanda á tjóni af völum galla á þaki og vegna sigs á gólfplötu. Stefndi var sýknaður þar sem stefnendur voru ekki taldar hafa sannað galla á gólfplötu sem stefndi bæri ábyrgð á. Þá voru stefnendur einnig taldir hafa glatað rétti til að bera fyrir sig galla á þaki eignarinnar.
Í málinu krafðist B ehf. viðurkenningar á skaðabótaskyldu M ehf. vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna ætlaðra vanefnda M ehf. er rangur gír, sem ætlaður var í vélbát B ehf., var afhentur honum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af gögnum málsins, þar með töldum samskiptum málsaðila í aðdraganda að kaupunum og skýrslum vitna, yrði að leggja það á M ehf. að bera hallann af því að B ehf. hefði ekki fengið afhentan réttan gír í bát sinn sem hefði leitt til þess að ganghraði hans hefði orðið minni og hann ekki nýst sem skyldi við veiðar. Var lagt til grundvallar að ástæða þess að rangur gír hefði verið afhentur hefðu verið mistök eða vanræksla af hálfu starfsmanna sem M ehf. bæri ábyrgð á. Þá var ekki talið að B ehf. hefði glatað rétti til að bera fyrir sig gallann vegna tómlætis samkvæmt 1. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Var því fallist á kröfu B ehf. og lagt til grundvallar að skaðabótaábyrgðin tæki bæði til beins og óbeins tjóns, sbr. 1. mgr. og a. lið 3. mgr. 40. gr. sömu laga.
Elísa Finnsdóttir,
dánarbú Finnborgar Bettýjar Gísladóttur,
Gísli Finnsson,
Guðmundur Gíslason,
Hansína Sesselja Finnsdóttir,
Margrét Margrétardóttir,
Karl Lárus Hjaltested Sigurður Kristján Sigurðsson Hjaltested (
Guðjón Ólafur Jónsson hrl),
Markús Ívar Hjaltested (
Sigmundur Hannesson hrl) og
Sigríður Hjaltested (
Valgeir Kristinsson hrl)
gegn
Kópavogsbæ,
til vara Þorsteini Hjaltested,
til réttargæslu,
Kristrúnu Ólöfu Jónsdóttur,
Marteini Þ. Hjaltested,
Sigurði Kristjáni Magnússyni Hjaltested,
Vilborgu Björk Hjaltested (
Guðjón Ármannsson hrl) og
Kristjáni Þór Finnssyni (
Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson hrl)
E o.fl. höfðuðu mál til hagsbóta fyrir dánarbú S á grundvelli 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. á hendur K aðallega, en Þ til vara. E. o.fl kröfðust þess meðal annars að K yrði dæmdur til að greiða dánarbúinu 74.811.389.954 krónur þar sem K hefði fjórum sinnum tekið eignarnámi hluta af jörðinni V án þess að greiða eignarnámsbætur til dánarbúsins sem ætti beinan eignarétt að jörðinni en K hefði eingöngu greitt umsamdar eignarnámsbætur til eigenda óbeins eignaréttar að jörðinni. Í málinu kærðu E o.fl. úrskurð héraðsdóms þar sem málinu var vísað frá dómi vegna vanreifunar. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að það væri ekki E o.fl., sem stæðu að málsókninni í þágu dánarbús S sem handhafa hins beina eignaréttar að jörðinni, að sýna fram á hvað hafi falist í þeim rétti, heldur réðist inntak hans af því hvert væri eðli og umfang þeirra óbeinu eignarréttinda yfir jörðinni sem mælt var fyrir um að kæmi í hlut S og annarra tiltekinna ættingja M í erfðaskrá þess síðarnefnda frá árinu 1938. Tók Hæstiréttur fram að kröfur þær sem E o.fl. gerðu á hendur varnaraðilum væru skýrar og málatilbúnaður þeirra að öðru leyti svo glöggur að ekkert væri því til fyrirstöðu að dómur yrði lagður á þær. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Stefndi sýknaður af skaðabótakröfu vegna fyrningar.
Ágreininingur um eigin sök starfsmanns við vinnuslys.
H og RH höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu kröfur er lutu að því að R greiddi þeim nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að þau skiluðu tveimur lóðum undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með H og RH að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess H og RH gætu skilað R réttindum sínum yfir lóðunum gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup H og RH á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum H og RH.
B ehf. höfðaði mál gegn sveitarfélaginu R og gerði kröfur er lutu að því að R greiddi honum nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að hann skilaði lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með B ehf. að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess B ehf. gæti skilað R réttindum sínum yfir lóðinni gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup B ehf. á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum B ehf.
RA og H höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu kröfur er lutu að því að R greiddi þeim nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að þau skiluðu tveimur lóðum undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með RA og H að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess RA og H gætu skilað R réttindum sínum yfir lóðunum gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup RA og H á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum RA og H.
Sakarefni var skipt og aðeins dæmt í þessum þætti málsins um meinta bótaskyldu stefnda, íslenska ríkisins, vegna líkamstjóns stefnanda sem hún varð fyrir við læknismeðferð á Landspítalanum. Ekki þótti sannað að tjónið yrði rakið til mistaka og var stefnda, íslenska ríkið, því sýknað af kröfu stefnanda um að bótaskylda þess yrði viðurkennd.
Skaðabótakrafa stefnanda var talin fyrnd og voru stefndu því sýknuð af kröfu stefnanda.
Hafnað kröfu sóknaraðila um að viðurkennt yrði að mótmæli hans við afstöðu slitastjórnar varnaraðila til ákveðinna krafna hafi verið móttekin áður en frestir samkvæmt gjaldþrotaskiptalögum runnu út.
V ehf. höfðaði mál gegn sveitarfélaginu R og var í málinu leyst úr kröfu félagsins um að R greiddi því tiltekna fjárhæð gegn því að V ehf. skilaði lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á með V ehf. að R hefði brotið meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar með því að úthluta lóðinni og byggingarétti á henni gegn tilteknu gjaldi. Þá var hvorki fallist á að skilmálar R eða venja hefðu skapað réttmætar væntingar hjá V ehf. um að félagið gæti skilað byggingarréttinum aftur til R né að slíkur skilaréttur yrði leiddur af tilteknum ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðargjald. Loks var ekki fallist á að R hefði brotið jafnræðisreglu stjórnsýslulaga þótt sveitarfélagið hefði heimilað skil lóðarhafa sem keypt höfðu byggingarrétt á föstu verði, í stað útboðs, og þeirra sem fengið höfðu lán frá R til kaupanna. Var R því sýknað af kröfu V ehf.
Danska félagið F lýsti kröfu við slit þrotabús L hf. á grundvelli þess að L hf. hefði með svonefndum staðfestingarbréfum tekist á hendur skuldbindingar F. Skiptastjóri þrotabúsins hafnaði kröfunni einkum með vísan til þess að framkvæmdastjóri L hf. hefði ekki haft nægilegt umboð til áðurgreindrar samningsgerðar við F auk þess sem ágreiningur var um skuldbindingargildi skjalsins. Talið var að framkvæmdastjóri L hf. hefði farið út yfir takmarkanir á heimild hans samkvæmt ákvæðum 77. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, samþykktum félagsins og sérstöku umboði stjórnar félagsins honum til handa. Samkvæmt því voru áðurgreind skjöl ekki talið skuldbinda þrotabú L hf. og var kröfu F hafnað.
Danska félagið KD lýsti kröfu við slit þrotabús L hf. á grundvelli þess að L hf. hefði með svonefndum staðfestingarbréfum tekist á hendur skuldbindingar KD. Skiptastjóri þrotabúsins hafnaði kröfunni einkum með vísan til þess að framkvæmdastjóri L hf. hefði ekki haft nægilegt umboð til áðurgreindrar samningsgerðar við KD auk þess sem ágreiningur var um skuldbindingargildi skjalsins. Talið var að framkvæmdastjóri L hf. hefði farið út yfir takmarkanir á heimild hans samkvæmt ákvæðum 77. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, samþykktum félagsins og sérstöku umboði stjórnar félagsins honum til handa. Samkvæmt því voru áðurgreind skjöl ekki talið skuldbinda þrotabú L hf. og var kröfu KD hafnað.
Danska félagið KP lýsti kröfu við slit þrotabús L hf. á grundvelli þess að L hf. hefði með svonefndum staðfestingarbréfum tekist á hendur skuldbindingar KP. Skiptastjóri þrotabúsins hafnaði kröfunni einkum með vísan til þess að framkvæmdastjóri L hf. hefði ekki haft nægilegt umboð til áðurgreindrar samningsgerðar við KP auk þess sem ágreiningur var um skuldbindingargildi skjalsins. Talið var að framkvæmdastjóri L hf. hefði farið út yfir takmarkanir á heimild hans samkvæmt ákvæðum 77. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, samþykktum félagsins og sérstöku umboði stjórnar félagsins honum til handa. Samkvæmt því voru áðurgreind skjöl ekki talin skuldbinda þrotabú L hf. og var kröfu KP hafnað.
G hf. höfðaði mál til staðfestingar kyrrsetningargerðum sem sýslumaður gerði að beiðni hans hjá L 4. júní 2010 og J 20. maí 2010 til tryggingar kröfu að fjárhæð 6.000.000.000 krónur sem bankinn gerði á hendur þeim í skaðabótamáli. Í beiðnum G hf. til sýslumanns voru atvik að baki kröfunni rakin nokkuð en að öðru leyti var þar um málavexti og rökstuðning vísað til stefnu á hendur L og J í máli til heimtu skaðabótanna. Þeir héldu því báðir fram að ekki hafi verið fullnægt skilyrðum 5. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. til að gerðirnar færu fram m.a. vegna þess að ódæmd skaðabótakrafa G hf. væri ekki lögvarin krafa um greiðslu peninga í skilningi ákvæðisins. Taldi Hæstiréttur að líta yrði svo á að G hf. hafi með þeim gögnum sem lögð voru fram við gerðina hjá L leitt nægilegar líkur að kröfu sinni til að kyrrsetning mætti fara fram. Í tilviki J taldi Hæstiréttur að líkur hafi staðið til þess að stefnan hafi fylgt beiðni um kyrrsetningu hjá J þótt hún hafi ekki verið nefnd meðal framlagðra gagna í bókun sýslumanns um gerðina. Í báðum tilvikum hafi því verið fullnægt skilyrðum 5. gr. laga nr. 31/1990. Þá lægi fyrir í málinu að L hafi flutt af landi brott áður en G hf. höfðaði málið á hendur honum og að hann hafi ekki átt lögheimili hér á landi eftir það. Væri því fullnægt því skilyrði 1. mgr. 5. gr. laganna að sennilegt mætti telja að fullnusta ætlaðrar kröfu G hf. á hendur honum yrði verulega örðugri ef kyrrsetning færi ekki fram. Hvað varðaði J lægi fyrir að hann hafi ekki átt lögheimili hér á landi þegar G setti fram beiðni um kyrrsetningu hjá honum og yrði ekki séð að annað hafi þá verið að finna í opinberum gögnum hér en að heimili hans væri á ótilgreindum stað í Bretlandi. J hefði ekkert fært fram til stuðnings því að G hf. hafi átt að vera fært að ganga á einhvern hátt að upplýsingum um erlent heimilisfang hans. G hf. hafi því beint beiðni sinni réttilega til sýslumannsins í R sem hafi verið heimilt að hefja kyrrsetningargerðina án undangenginnar boðunar til J. Var því ekki fallist á að annmarkar hafi verið á framkvæmd gerðarinnar gagnvart J sem valdið gæti ógildingu hennar. Hafnaði Hæstiréttur kröfum L og J um að felldar yrðu úr gildi fyrrgreindar kyrrsetningar.
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.