Dómstólaleit

Í málinu var deilt um rétt A til bóta vegna sjúkrakostnaðar og annars fjártjóns samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í tengslum við umferðarslys sem A varð fyrir árið 2014. V, B og C byggðu meðal annars á því að kröfur aðrar en þær sem lytu að aksturskostnaði væru fyrndar og væru réttmætar kröfur A að fullu greiddar. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var af Landsrétti með vísan til forsendna, var rakið að um fyrningarfrest krafna A færi samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem gilti á slysdegi. Fyrntust þær kröfur á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði. Þá var talið að A hefði fengið vitneskju um umræddan kostnað þegar hann féll til hverju sinni og hefði hann þá þegar átt kost á að leita fullnustu kröfu sinnar. Miðaðist upphaf fyrningar, hverju sinni, þannig við þann dag sem A lagði út fyrir tilgreindum kostnaði. Voru V, B og C því sýknuð af kröfum A, enda hefði A ekki sýnt fram á að hann ætti kröfur á hendur þeim umfram þá fjárhæð sem honum hefði þá þegar verið greidd.

R höfðaði mál og krafðist bóta úr hendi S vegna tjóns sem varð á lögreglubifreið er henni var við eftirför ekið á afturhorn bifreiðar, sem tryggð var lögboðinni ábyrgðartryggingu hjá S, í því skyni að stöðva akstur bifreiðarinnar. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir Landsrétti hefði S meðal annars lagt áherslu á að við sakarmat samkvæmt 89. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 bæri að horfa til árekstrarstundar en aðdragandi þess að lögregla ákvað að keyra á skipti ekki máli. Vísaði Landsréttur til þess að atburðarás hafi hafist í Reykjavík við ákvörðun lögreglu um eftirför en henni lokið þegar lögreglubifreiðinni var ekið á vinstra afturhorn bifreiðarinnar með þeim afleiðingum að bifreiðin snerist og fór út af veginum. Með árekstrinum hafi endi verið bundinn á eftirför lögreglu með ökumanni bifreiðarinnar sem hafi gerst sekur um ofsaakstur og skapað stórfellda hættu fyrir almenning. Hafi ákvörðun lögreglu um að stöðva för bifreiðarinnar með því að aka á hana markað lok samfelldrar atburðarásar sem hafi hafist nokkru fyrr. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um rétt R til bóta úr ábyrgðartryggingu S vegna tjóns á lögreglubifreiðinni.

A varð fyrir vinnuslysi í vinnu hjá B. Í málinu var ekki deilt um bótaskyldu eða bótafjárhæð heldur einskorðaðist ágreiningur aðila við það hvort krafa A væri fyrnd. Í fyrsta lagi var deilt um það hvort fyrningarfrestur hefði verið rofinn með orðum eða athöfnum V fyrir höfðun málsins. Í öðru lagi hvort V hefði gefið yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu og í þriðja lagi hvort krafa stefndu hefði fyrnst á grundvelli hins sérstaka fyrningarákvæðis 1. mgr. 125. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga en aðilar voru sammála um að það ákvæði gilti um fyrningu kröfunnar. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að fyrningarfrestur kröfu A hefði ekki verið rofinn fyrir höfðun málsins með orðum eða athöfnum V og að V hefði ekki gefið út yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu. Varðandi það hvort krafan hefði fyrnst með vísan til fyrrgreinds ákvæðis laga nr. 30/2004 vísaði Landsréttur til þess að með hliðsjón af upplýsingum sem fram kæmu í sjúkraskrá A yrði að líta svo á að A hefði ekki látið hjá líða að leita sér aðstoðar vegna vinnuslyssins og fylgt í öllu meðferð og þeim ráðleggingum sem læknar hefðu lagt fyrir hana. Hún hefði með réttu mátt líta svo á að hún fengi bata af áverkum sínum fyrir tilstilli lækna og mátt ganga út frá að henni yrði vísað til sérfræðinga á því sviði stæðu efni til þess. Með vísan til þessa yrði að líta svo á að A hefði ekki haft nauðsynlegar upplýsingar um kröfu sína fyrr en í fyrsta lagi að lokinni skoðun sérfræðings á fyrri hluta árs 2018 og var krafa hennar því ekki talin fyrnd við höfðun málsins. Hinn áfrýjaði dómur, þar sem V var gert að greiða A nánar tiltekna fjárhæð, var því staðfestur.

Með hinum áfrýjaða dómi var X ákærður fyrir umferðarlagabrot með því að hafa eigi getað framvísað að ósk lögreglu útprentun úr ökurita hópbifreiðar sem hann ók. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að sú háttsemi sem lýst var í ákæru hefði, eins og atvikum máls háttaði, falið í sér refsiverða háttsemi í skilningi 1. mgr., sbr. 2. mgr. 54. gr. umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 94. gr. sömu laga og b-lið 33. gr., sbr. 55. gr. reglugerðar nr. 605/2010. Var X því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök.

Málið á rætur að rekja til umferðarslyss sem hópur ferðamanna á vegum B Ltd. lenti í hér á landi árið 2017. Tveir farþeganna létust af áverkum sem þeir hlutu í slysinu og greiddi B Ltd. foreldrum hinna látnu bætur vegna slyssins á grundvelli dóma sem kveðnir voru upp af dómstóli í Kína árið 2019. Höfðaði B Ltd. í kjölfarið mál á hendur TM hf. og krafðist bóta vegna missis framfæranda og útfararkostnaðar, munatjóns og útlagðs kostnaðar foreldranna umfram útfararkostnað. Byggði B Ltd. á því að félagið væri réttmætur eigandi bótakrafna á hendur TM hf. þar sem það hefði eignast allar þær bótakröfur sem foreldrarnir hefðu átt á hendur TM hf. fyrir lögbundið framsal samkvæmt kínverskum lögum og í samræmi við meginreglur íslensks réttar um kröfuhafaskipti. Í dómi héraðsdóms var TM hf. sýknað af kröfum B Ltd. á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Landsréttar kom fram að sú meginregla gilti samkvæmt íslenskum rétti að erlendir dómar hefðu ekki réttaráhrif hér á landi nema svo væri mælt fyrir um í lögum, svo sem lögum nr. 7/2011 um Lúganósamninginn um dómsvald og um viðurkenningu og fullnustu dóma í einkamálum, en Kína væri ekki aðili að þeim samningi. Þar sem íslensk lög kvæðu ekki á um að dómar, sem kveðnir væru upp af dómstólum í Kína, skyldu hafa tiltekin réttaráhrif hér á landi væru áhrif þeirra í öllu falli takmörkuð þegar leyst væri úr málum sem rekin væru fyrir íslenskum dómstólum. Auk þess hefði erlendur dómur enn takmarkaðri þýðingu en ella væri ef stefnda hefði ekki gefist kostur á að taka til varna áður en dómurinn yrði kveðinn upp. Þóttu því lög ekki standa til þeirrar niðurstöðu að leggja mætti til grundvallar að fyrir lægi framsal á bótakröfu sem TM hf. yrði bundið af. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu TM hf. af kröfum B Ltd.

A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á skaðabótaskyldu félagsins vegna líkamstjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir í vélsleðaslysi 27. apríl 2013. Með ákvörðun héraðsdómara var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst var leyst úr því hvort ætluð krafa A væri fyrnd. Fyrir Landsrétti krafðist A ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að við úrlausn um upphafstíma fyrningafrests ætlaðrar kröfu A hefði eingöngu reynt á lögfræðilega þekkingu héraðsdómara við mat á sönnunargildi gagna málsins. Því hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni í héraði. Þá hefði í réttarframkvæmd verið við það miðað að svo að unnt væri að skipta sakarefni máls og taka aðeins afstöðu til fyrningar, án þess að leysa úr málinu að öðru leyti, yrði að liggja fyrir hvenær og á hvaða grundvelli hin umdeilda krafa væri talin hafa stofnast. Taldi Landsréttur vafalaust að hefði ætluð krafa A stofnast hefði það verið við slysið 27. apríl 2013. Þá væri ljóst af málatilbúnaði A að krafan væri reist á bótareglum XIII. kafla eldri umferðarlaga nr. 50/1987. Að þessu athuguðu taldi Landsréttur niðurstöðu um fyrningu ætlaðrar kröfu A ekki geta falið í sér valkvæðar getsakir. Jafnframt væri augljóst hagræði af skiptingu sakarefnisins. Var ómerkingarkröfu A því hafnað. Með vísan til þess að heilsufar A hefði verið orðið stöðugt þremur mánuðum eftir slysið og að hún hefði átt þess kost að leita fullnustu ætlaðrar kröfu sinnar á árinu 2014 staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um fyrningu kröfunnar.

Árekstur varð með tveimur ökutækjum, bifreið og bifhjóli lögreglu sem var að fylgja sjúkrabifreið í neyðarakstri með sjúkling á sjúkrahús. Bifreiðin var tryggð lögboðnum ábyrgðar- og slysatryggingum hjá S hf. en bifhjólið var tryggt með sömu tryggingum hjá V hf. S hf. greiddi bætur vegna líkamstjóns ökumanna bifreiðarinnar og bifhjólsins og vegna tjóns á bifreiðinni og endurkrafði V hf. um helming þeirra fjárhæða. Byggði S hf. á því að ökumennirnir bæru jafna ábyrgð á árekstrinum og því bæri að skipta tjóninu jafnt með vísan til ákvæðis 89. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. V hf. hafnaði greiðsluskyldu og taldi að sá lögreglumaður sem ók bifhjólinu umrætt sinn hefði ekki sýnt af sér sök með akstri sínum. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að engin umferð hefði verið á þeirri akrein sem bifhjólið ók eftir og bifreiðar á hinni akreininni hefðu verið kyrrstæðar. Þar sem skilyrði 7. gr. reglna nr. 643/2004 um neyðarakstur hefðu verið uppfyllt og engin umferð á þeirri akrein sem bifhjólið ók á hefði ökumanni þess verið heimilt að víkja frá hátternisreglum umferðarlaga við aksturinn. Ökumaður bifhjólsins hefði ekki mátt gera ráð fyrir því að kyrrstæð ökutæki á hinni akreininni myndu beygja yfir óbrotna línu inn á þá akrein þar sem hann var og í veg fyrir bifhjólið. Var það því ekki metið ökumanni bifhjólsins til sakar að hafa vikið frá hátternisreglum umferðarlaga við aksturinn. Taldist hann af þeirri ástæðu ekki hafa sýnt af sér sök. Voru skilyrði 89. gr. þágildandi umferðarlaga fyrir skiptingu tjóns þar með ekki uppfyllt. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu V hf. af kröfum S hf.

Í málinu byggði V hf. á því að A hefði leynt félagið upplýsingum um umferðarslys sem hún hefði orðið fyrir á árinu 2013 þegar hún krafði félagið um bætur vegna annars umferðarslyss á árinu 2018 og þar með glatað rétti til bóta úr hendi V hf. vegna seinna slyssins, sbr. 2. mgr. 120. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Hafði A verið metin til örorku og V hf. greitt henni bætur vegna fyrra slyssins. Í sameiginlegri matsbeiðni A og V hf., sem lögmaður A ritaði undir fyrir hennar hönd, hafði staðlaðri spurningu um hvort A hefði áður orðið fyrir líkamstjóni og gengist undir örorkumat verið svarað með því að merkja við reitinn „nei“. Einnig byggði V hf. á því að A hefði veitt matsmönnum rangar upplýsingar um fyrra slysið á matsfundi. Í dómi Landsréttar var talið að A gæti ekki borið hallann af mistökum lögmanns hennar við upplýsingagjöf í sameiginlegri matsbeiðni, en í fylgigögnum með henni komu fram upplýsingar um fyrra slysið og umtalsverðar bætur sem V hf. hafði greitt henni á árinu 2016. Þá naut A ekki aðstoðar túlks á matsfundi, en móðurmál hennar er pólska. Þrátt fyrir að A hefði náð ágætis tökum á íslensku yrði því ekki vísað á bug að hún hefði við streitukenndar aðstæður á matsfundi misskilið spurningar matsmanna. Jafnframt lá fyrir að V hf. var með matsgerð vegna fyrra slysins undir höndum en aðeins voru tvö ár liðin frá bótauppgjöri V hf. vegna þess þegar tjónstilkynning vegna síðara slyssins barst félaginu. Mátti A því gera ráð fyrir því að V hf. byggi yfir öllum upplýsingum um fyrra slysið og þar með þeim upplýsingum og gögnum sem félagið þurfti til að meta ábyrgð sína, sbr. 1. mgr. 120. gr. laga nr. 30/2004. Samkvæmt þessu var ekkert talið styðja það að A hefði vísvitandi veitt V hf. rangar upplýsingar í þeim tilgangi að fá greiddar hærri bætur en hún ætti rétt á, sbr. 2. mgr. 120 gr. sömu laga. Þá var fallist á með A að aðstæður hennar hefðu verið óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og tekjur hennar árið 2017 væru réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur við bótauppgjör en meðaltekjur hennar síðustu þrjú ár fyrir slysið. Var V hf. því gert að greiða A 5.253.974 krónur í skaðabætur auk nánar tilgreindra vaxta í samræmi við aðalkröfu hennar.

A lenti í umferðarslysi 11. maí 2018 þegar hann var farþegi í bifreið sem ekið var aftan á kyrrstæða bifreið. Höfðaði hann mál þetta og krafði T hf. um greiðslu á 1.310.544 krónum með nánar tilgreindum vöxtum, sem var sú fjárhæð sem T hf. hafði dregið frá uppgjöri bóta til A á grundvelli 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og byggði á útreikningum tryggingastærðfræðings. Í málinu var deilt um hvort ákvæði 4. málsliðar 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga um að draga skuli frá skaðabótum vegna líkamstjóns 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, stæðist ákvæði 72. gr. og 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á þann málatilbúnað A að frádráttur frá bótum samkvæmt 4. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga væri andstæður nefndum ákvæðum stjórnarskrár eða stjórnskipulegri meðalhófsreglu. Þá yrði að virtum útreikningum tryggingastærðfræðings og skýringum talið að T hf. hefði sýnt nægilega fram á réttmæti þeirrar fjárhæðar sem um ræddi. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og T hf. sýknað af kröfu A.

A og V greindi um hvort miða skyldi ákvörðun bóta til V vegna varanlegrar örorku við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða hvort meta skyldi árslaun A sérstaklega samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar. Í dómi Landsréttar voru rakin tvö skilyrði síðastgreinds og tekið fram að tjónþoli bæri sönnunarbyrði fyrir því að þau væru uppfyllt. Fram kom meðal annars að þegar metið væri hvort önnur laun en lágmarkslaun væru réttari mælikvarði á líklegar framtíðartekjur A yrði að líta til þeirra upplýsinga sem fyrir lægju í málinu um atvinnuþátttöku og launatekjur hans fyrir og eftir slysið 2018 sem krafa hans byggði á. Þá væri enn fremur rétt að taka mið af fyrirliggjandi upplýsingum um heilsufar hans en meðal annars hefði varanleg örorka A verið metin 15% eftir slys 2012. Þær upplýsingar sem lægju fyrir renndu ekki stoðum undir málatilbúnað A að tekjur hans 2016 gæfu réttari mynd af líklegum framtíðartekjum en tekjur hans á því ári væru talsvert hærri en önnur ár á tímabilinu 2012 til 2024. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um að ekki væru skilyrði til að beita 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993.

A krafðist bóta vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi árið 2019 en hún var farþegi í bíl með ölvuðum ökumanni. Ágreiningur í málinu laut að því hvort A hefði sem farþegi í bifreið sýnt af sér háttsemi sem jafna mætti til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, svo að réttlætanlegt hefði verið að lækka bætur til hennar úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá S hf. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram í málinu um að A hefði séð ökumanninn neyta áfengis áður en hún tók far sér far með honum. Lagt var til grundvallar að A og ökumaðurinn hefðu eytt skömmum tíma saman um kvöldið og ökumaðurinn greint A frá því að hann væri edrú. Þá lá fyrir framburður vitnisins C sem einnig var farþegi í bifreiðinni um að ekki hefði verið unnt að greina á ökumanninum að hann hefði verið undir áhrifum áfengis. Var því ekki talið sannað að A hefði hlotið að vera ljóst þegar hún tók sér far með ökumanninum að hann væri undir áhrifum áfengis og óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega, en af gögnum málsins mátti ráða að önnur atvik urðu til þess að bifreiðin fór út af veginum. Var krafa A um óskertar bætur úr hendi S hf. því tekin til greina og niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

Í var sakfelldur með dómi héraðsdóms fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og tilraun til ráns með því að hafa stungið A þrisvar sinnum með hnífi og reynt að taka reiðhjól hans. Þá var Í sakfelldur fyrir þjófnað, nytjastuld, akstur sviptur ökuréttindum og undir áhrifum fíkniefna, vörslur fíkniefna og fjársvik. Fyrir Landsrétti var einungis til endurskoðunar ákvæði hins áfrýjaða dóms um refsingu Í, þóknun verjanda hans og frádrátt gæsluvarðhalds. Við ákvörðun refsingar Í var litið til þess að um var að ræða hegningarauka, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og einnig ákvæði 77. gr. sömu laga. Jafnframt var litið til ákvæða 1., 2., 3., 6., og 8. töluliðar 70 gr. almennra hegningarlaga og refsilækkunarsjónarmiða 5. töluliðar. 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Þar sem líkamsárás Í var sérstaklega hættuleg og að jafnframt var um að ræða tilraun til ráns, var litið til þess að Í hafði áður hlotið dóma fyrir ofbeldis- og auðgunarbrot. Var því horft til ákvæða 1. mgr. 218 gr. c og 255 gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar. Var refsing Í ákveðin fangelsi í þrjú ár og ákvæði hins áfrýjaða dóms um ævilanga sviptingu ökuréttar og upptaka fíkniefna staðfest. Þá dregst gæsluvarðhaldsvist Í frá refsingu hans.

A var stöðvaður af lögreglu við akstur bifreiðar 15. nóvember 2018. Í lögregluskýrslu kom fram að grunur hefði vaknað um akstur undir áhrifum fíkniefna og var A handtekinn og færður á lögreglustöð. A var gert að sæta blóð- og þvagrannsókn og greindist umbrotsefni THC sem er í kannabis í þvagi hans. Seinna var rannsókn á máli A hætt. Höfðaði A málið til heimtu bóta vegna þvingunaraðgerða sem hann hafði verið beittur, bæði handtöku og líkamsrannsókn. Í dómi Landsréttar var rakið að með hliðsjón af 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar stæðu efnisrök til að beita bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála með lögjöfnun um handtöku A og jafnframt stæðu efnisrök til að beita bótareglunni og þá blóð- og þvagrannsókn sem A varð að sæta meðan hann var sviptur frelsi á grundvelli 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Landsréttur vísaði til þess að skilyrðum 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir bótaábyrgð Í væri fullnægt. Aftur á móti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði valdið eða stuðlað sjálfur að þeim aðgerðum lögreglu sem hann reisti kröfu sína á. Samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 þótti rétt að fella að öllu leyti niður bætur til A. Var því fallist á kröfu Í um sýknu af kröfu A.

Málið var fellt niður fyrir Landsrétti með vísan til c-liðar 1. mgr. 105. gr., sbr. 1. mgr. 166. gr., laga nr. 91/1991 að kröfu A slf. B lést undir rekstri málsins og tók dánarbú hans við aðild í samræmi við 2. mgr. 22. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Upplýst var að dánarbúið myndi ekki láta málið til sín taka fyrir Landsrétti og féll þingsókn af hálfu dánarbúsins niður. Í samræmi við meginreglu 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 157. gr. og 166. gr. sömu laga, var A slf. og dánarbúi B gert að greiða C málskostnað fyrir Landsrétti.

A slasaðist þegar hann var að afferma vörubifreið með tengivagni en hann starfaði sem bílstjóri og vann við að flytja vörur. A hafði opnað afturhurð tengivagnsins og reist að hluta til arm sem var ætlað að tryggja að hurðin héldist opin. Festingin losnaði og hurðin skall aftan á hann með þeim afleiðingum að hann féll til jarðar. Höfðaði A mál til viðurkenningar á bótaskyldu úr lögboðinni slysatryggingu ökumanns bifreiðarinnar vegna þess líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysinu. Í dómi Landsréttar kom fram að leggja yrði til grundvallar að bifreiðin hefði verið í hefðbundinni notkun þegar slysið bar að höndum. Þá yrði slysið rakið til þess að festingarbúnaður virkaði ekki sem skyldi við þær veðuraðstæður sem voru uppi. Að þessu virtu yrði slysið rakið til sérstaks búnaðar bifreiðarinnar og eiginleika ökutækisins sem flutningabifreiðar. Var því fallist á að T hf. bæri bótaábyrgð á tjóni A en ekki var fallist á málsástæður T hf. um að fella skyldi niður rétt A til bóta eða skipta sök. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um viðurkenningu á bótaskyldu T hf.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi í desember 2014. V hf. viðurkenndi bótaskyldu og var tjónið gert upp í nóvember 2019 á grundvelli matsgerðar um afleiðingar slyssins á heilsu áfrýjanda. Í matsgerðinni kom fram að stöðugleikapunktur hefði verið 22. mars 2015 og fyrst tímabært að meta afleiðingar slyssins 22. desember sama ár. A gerði fyrirvara við uppgjörið og með beiðni 3. apríl 2020 leitaði A álits örorkunefndar sem komst að þeirri niðurstöðu að miski og varanleg örorka hans væri meiri en samkvæmt matsgerð. Í álitinu kom ekki fram hvenær fyrst hefði verið tímabært að meta afleiðingar slyssins. Í september 2020 krafði A V hf. um hærri bætur á grundvelli álits örorkunefndar sem V hf. hafnaði og höfðaði A mál þetta fyrir héraðsdómi 14. september 2021. Greindi aðila á um hvora matsgerðina ætti að leggja til grundvallar, hvort víkja bæri frá árslaunaviðmiði 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og hvort bótakrafan væri fyrnd. Með hinum áfrýjaða dómi var V hf. sýknað þar sem bótakrafan var talin hafa verið fyrnd þegar málið var höfðað, sbr. 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Í dómi Landsréttar var rakið að af dómaframkvæmd mætti ráða að upphaf fyrningarfrests samkvæmt sömu grein réðist einkum af því hvenær tjónþoli hafi fyrst mátt vænta þess að heilsufar hans í kjölfar slyss hafi orðið stöðugt og hann því getað hafist handa við að leita fullnustu bótakröfu sinnar. Var talið að varanleg einkenni sem leiddu til örorku og miska A hafi verið komin fram fljótlega eftir slysið 20. desember 2014. Fram kom að A hefði mátt vera orðið ljóst á árinu 2016 að heilsufar hans væri orðið stöðugt og hann getað hafist handa við að leita fullnustu bótakröfu sinnar. Því var fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, að upphaf fyrningar á kröfunni skyldi miðast við árslok 2016. Þá var jafnframt fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að að uppgjör kröfu í nóvember 2019 hefði ekki rofið fyrningu hennar á grundvelli 14. gr. laga nr. 150/2007. Þegar málið var höfðað hefði fjögurra ára fyrningarfrestur skv. 99. gr. laga nr. 50/1987 þess vegna verið liðinn. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu V hf. var því staðfest.

Staðfestur var dómur héraðsdóms þar sem fallist var á með A að sýnt hefði verið fram á orsakatengsl milli áreksturs og líkamstjóns sem hann varð fyrir. Að virtum fyrri störfum og réttindum sem A hafði aflað sér þótti nægilega sýnt fram á að meðallaun þeirrar starfstéttar sem A tilheyrði á slysdegi gæfu raunsanna mynd af líklegum framtíðartekjum hans. Var SA gert greiða A 18.256.746 krónur ásamt tilgreindum vöxtum.

Með dómi héraðsdóms var G sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með brotunum rauf G skilyrði reynslulausnar og var hún tekin upp með vísan til 1. mgr. 82. gr. laga um fullnustu refsinga nr. 15/2016, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og honum gerð refsing í einu lagi fyrir brotin, sbr. 77. gr. sömu laga. Með vísan til sakaferils G var refsing hans ákveðin fangelsi í 17 mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt. Með dómi Landsréttar 23. mars 2018 var héraðsdómur staðfestur. Dómur Landsréttar var staðfestur með dómi Hæstaréttar 24. maí sama ár. Með úrskurði Endurupptökudóms 31. mars 2022 var hæstaréttarmálið endurupptekið að beiðni G. Með nýjum dómi Hæstaréttar í málinu 7. desember 2022 var dómur Landsréttar 23. mars 2018 ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný. Við hina endurteknu málsmeðferð var niðurstaða héraðsdóms staðfest um sakfellingu G. Við ákvörðun refsingar G vísaði Landsréttur til þess dráttar sem orðið hefði á meðferð málsins sem G yrði ekki um kennt. Þá var litið til þess að G hefði eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms margsinnis verið dæmdur fyrir ölvunarakstur og sviptur ökurétti þar sem við ákvörðun refsingar hefði verið tekið tillit til ítrekunaráhrifa hins áfrýjaða dóms. Loks var litið til breytinga sem orðið höfðu á högum G. Var refsing G ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í eitt ár. Þá var G sviptur ökurétti ævilangt.

A höfðaði mál þetta til heimtu skaðabóta úr hendi S hf. og B vegna líkamstjóns sem hún telur sig hafa orðið fyrir þegar bifreið í eigu B rann aftan á bifreið sem A ók 10. janúar 2017. Ágreiningur aðila laut að því hvort A hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni við áreksturinn. Í málinu lágu fyrir álitsgerð örorkunefndar og tvær matsgerðir dómkvaddra manna um mat á afleiðingum árekstursins. Byggði stefnda kröfugerð sína að þessu leyti einkum á matsgerð tveggja dómkvaddra manna 4. febrúar 2019 og álitsgerð örorkunefndar 19. ágúst 2021. Kröfu sína um sýknu af kröfum stefndu byggðu áfrýjendur hins vegar á yfirmatsgerð 6. ágúst 2020 þar sem talið var að minni líkur en meiri væru á því að orsakasamband væri á milli slyssins og einkenna sem A hefði lýst á matsfundi. Í hinum áfrýjaða dómi var meðal annars rakið að þegar ákveðið væri hvaða matsniðurstöðu skyldi leggja til grundvallar gilti reglan um frjálst sönnunarmat dómara, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þegar fyrirliggjandi matsgerðir voru bornar saman taldi héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, að yfirmatsgerðin væri haldin tilteknum annmörkum og að niðurstaða álitsgerðar örorkunefndar, en þó einkum undirmatsgerðar, væru í betra samræmi við sjúkrasögu A og þau læknisfræðilegu gögn sem fyrir lágu. Þá þóttu upplýsingar um breytingar á starfsgetu A eftir áreksturinn styðja það að A hefði orðið fyrir varanlegu líkamstjóni. Var A talin hafa fært nægar líkur fyrir því að hún hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni við áreksturinn og tjón hennar sem rekja mætti til hans talið samsvara sjö stiga varanlegum miska og 15% varanlegri örorku. Í dómi Landsréttar var tekið fram að A hefði gengist undir læknisskoðun í tengslum við gerð matsgerðar vegna annars umferðarslyss þann 14. desember 2016 eða tæpum mánuði fyrir áreksturinn sem þetta mál tekur til. Í matsgerðinni var við mat á varanlegum miska miðað við lið VI.A.a í miskatöflu örorkunefndar, en hann tekur til hálshryggjar. Jafnframt var rakið að í yfirmatsgerðinni hefði A verið metin tímabundið óvinnufær í þrjá mánuði og það væri óumdeilt í málinu. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var A talin hafa rennt nægilegum stoðum undir það að hún hafi orðið fyrir varanlegu líkamstjóni í umferðarslysinu 10. janúar 2017. Þar sem fyrir Landsrétti var ekki sérstaklega deilt um mat á varanlegum miska og varanlegri örorku A, útreikning bóta og fjárhæð kröfu samkvæmt 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, var héraðsdómur staðfestur.

A lenti í tveimur umferðarslysum árið 2017. Höfðaði A mál þetta til heimtu skaðabóta úr hendi V hf. vegna síðara slyssins er bifreið, sem tryggð var hjá V hf. var ekið aftan á hennar bifreið. Undir meðferð málsins fyrir Landsrétti voru dómkvaddir tveir matsmenn til að leggja mat á afleiðingar seinna umferðarslyssins en þegar lá fyrir matsgerð sem aflað hafði verið utan réttar. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti laut að því hvort leggja ætti niðurstöðu matsgerðarinnar sem aflað hafði verið utan réttar til grundvallar um tjón A eða matsgerð dómkvaddra matsmanna. Aðilar voru sammála um að árslaun til ákvörðunar bóta skyldu metin sérstaklega samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 en greindi á um hver skyldu vera viðmiðunarlaun. Í dómi Landsréttar kom fram að gegn andmælum V hf. yrði sú matsgerð sem aflað hafði verið utan réttar, ekki lögð að jöfnu við matsgerð hinna tveggja dómkvöddu manna til sönnunar um afleiðingar slyssins á heilsufar A og gæti enn síður gengið henni framar. Þeirri matsgerð hefði ekki verið hnekkt með yfirmati og yrði hún því lögð til grundvallar við úrlausn málsins. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að bætur vegna varanlegrar örorku tækju mið af launum A á árinu 2014, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, en ekki var talið að meðallaun við sölu- og þjónustustörf 2017 væru réttari grundvöllur að virtri starfsþróun A og námi hennar. Í samræmi við framangreint voru A dæmdar nánar tilgreindar bætur.

Þ var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ítrekað ekið bifreið sinni undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Að virtum sakaferli Þ og með vísan til dómvenju var refsing hans ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var áréttuð ævilöng svipting ökuréttar hans.

I var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Með brotinu gerðist I í þriðja sinn sekur um akstur undir áhrifum áfengis eða ávana- og fíkniefna. Í dómi Landsréttar kom fram að dómur um sekt og sviptingu ökuréttar fyrir ölvunarakstur sem kveðinn hefði verið upp 20. janúar 2017 hefði ítrekunaráhrif við ákvörðun refsingar fyrir það brot sem hann væri nú sakfelldur fyrir. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og I gert að sæta 30 daga fangelsi og sviptur ökurétti ævilangt.

A höfðaði mál á hendur S og B og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og B vegna líkamstjóns sem hún hafi orðið fyrir þegar bifreið í eigu B var ekið aftan á bifreið sem A ók. Í málinu lágu fyrir ein álitsgerð og tvær matsgerðir, annars vegar undir- og yfirmatsgerð um mat á orsakatengslum milli slyssins og einkenna A. Aðila greindi á um sönnunargildi matsgerðanna, en A taldi að leggja bæri undirmatsgerð E til grundvallar um orsakasamband, annars vegar vegna vanhæfis yfirmatsmanna og hins vegar þar sem yfirmatsmenn hefðu reist niðurstöður á forsendum sem A hefði hrakið með matsgerð vélaverkfræðings um líklegan hraða bifreiðar B þegar áresktur varð. Í dómi Landsréttar var því hafnað að yfirmatsmenn væru vanhæfir vegna vinnu að ”sameiginlegum utanréttarmötum” fyrir S. Þá var rakið að matsgerð vélaverkfræðingsins hefði verið í samræmi við fyrirliggjandi gögn og þannig undirstrikað það sem áður hefði legið fyrir, að ekki hefði verið um harðan árekstur að ræða. Var því ekki fallist á með A að líta bæri framhjá yfirmatsgerðinni þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að ekki væri unnt að rekja einkenni A til bifreiðaslyssins. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ekki væri fullnægt skilyrðum til að taka til greina kröfu A um viðurkenningu á bótaskyldu S og B þar sem orsakatengsl milli bifreiðaslyssins og tjóns A væru ósönnuð. Því voru S og B sýknuð af kröfum A.