Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

107 dómar fundust

Lykilorð: Forkaupsréttur

Héraðsdómur Suðurlands birt 26. maí 2026 kl. 14:06

E-325/2025

Ása Björk Sigurðardóttir Ottesen (Einar Hugi Bjarnason lögmaður) gegn Efstadalskoti ehf Gunnhildi Sigurðardóttur, til réttargæslu Jórunni Sigurðardóttur og Snæbirni Sigurðssyni

Í málinu var deilt um hvort forkaupsréttur stefnanda hafði orðið virkur í kjölfar kaupsamnings stefndu um fjórðungs eignarhlut í tilteknum lóðum, sumarhúsi og landsvæði og því sem þeim fasteignum fylgdi. Stefnanda hafði verið boðið að neyta forkaupsréttar að hinu selda í samræmi við 7. gr. d jarðarlaga nr. 81/2004 og ákvað með vísan til þess ákvæðis að nýta forkaupsrétt sinn og ganga inn í kaupin. Til álita kom einkum hvort til forkaupsréttar hafi stofnast samkvæmt jarðalögum eða á grundvelli löggernings. Byggt var á því af hálfu stefndu að forkaupsréttur stefnanda yrði ekki leiddur af 7. gr. d jarðarlaga, enda hafi ekki verið um að ræða jarðir í skilningi 2. gr. sömu laga. Engu að síður var fallist á með stefnanda að til löggernings hafi stofnast um nýtingu forkaupsréttarins, enda hafi forkaupsréttur verið boðinn stefnanda sem hafi ákveðið að ganga inn í kaupin á grundvelli þess boðs. Þá reyndi einnig á hvort stefndu hafi verið óheimilt að ráðstafa eignum þeim sem kaupsamningurinn tók til vegna vanheimildar. Ekki var fallist á þær málsástæður stefndu. Voru kröfur stefnanda því teknar til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. maí 2026 kl. 10:55

E-6900/2024

Ernir Bjarnason og Brynjar Óli Bjarnason (Jón Elvar Guðmundsson lögmaður) gegn Heiðari Ægissyni, Guðjóni Pétri Lýðssyni, Lundapysju ehf, Þormari ehf og NordX Import ehf (Sigurður Jakob Helgason lögmaður)

Stefnendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að hlutum í stefnda L ehf., sem stefndi H hafði selt stefndu G, Þ og N samkvæmt kaupsamningi. Í dóminum var talið að kaupsamningurinn hefði verið bindandi og virkjað forkaupsrétt stefnenda samkvæmt samþykktum félagsins. Ekki var fallist á að samningurinn væri ógildur, til málamynda eða að stefnendur hefðu sýnt af sér óheiðarleika við nýtingu forkaupsréttarins. Hins vegar var fallist á varakröfu stefndu um að forkaupsréttur hvors stefnanda tæki aðeins til tiltekinna hluta. Var forkaupsréttur stefnenda að þeim hlutum viðurkenndur og stefnda L ehf. gert að uppfæra hlutaskrá félagsins til samræmis við það.

Landsréttur birt 6. nóvember 2025

656/2024

Guðrún Rósalind Jóhannsdóttir, Hjördís Margrét Bjarnason, Jóhann Jóhannsson, Sigrún Jónatansdóttir og Sóley Enid Jóhannsdóttir (Haukur Örn Birgisson lögmaður) gegn Málamiðlun ehf. (Unnar Steinn Bjarndal lögmaður), Nesvöllum íbúðum ehf. (Eva Halldórsdóttir lögmaður), P190 ehf., Reykjanesbæ og Ásdísi Kristinsdóttur og Baldri Baldurssyni og Finnboga G. Kjartanssyni og Gígju Friðgeirsdóttur og Guðgeiri Smára Árnasyni og Guðjóni Skúlasyni og Guðlaugu Málfríði Pálsdóttur og Guðmundi Óskarssyni og Guðrúnu Greipsdóttur og Gylfa Pálssyni og Herði Óskarssyni og Hrafnhildi Jónsdóttur og Ingva Jóni Kjartanssyni og Jóhönnu Guðrúnu Finnsdóttur og Júlíusi Baldurssyni og Kjartani Má Kjartanssyni og Magnúsi J. Kjartanssyni og Margréti Óskarsdóttur og Maríu Baldursdóttur og Maríu Ingibjörgu Valdimarsdóttur og Ómari Baldurssyni og Sif Jónsdóttur og Sigrúnu Kjartansdóttur og Sigrúnu Ólafsdóttur og Sigurveigu Unu Jónsdóttur og Skúla Skúlasyni og Stefáni Guðmundssyni og Unni Óskarsdóttur og Unni Pálsdóttur og Viktori Borgari Kjartanssyni og Þórði Óskarssyni og Þóri Valgeiri Baldurssyni og Þresti Árnasyni og dánarbúi Agnesar Sæmundsdóttur og dánarbúi Jóns Ísleifssonar og dánarbúi Kristjönu Sigríðar Pálsdóttur og dánarbúi Oddrúnar Halldórsdóttur og dánarbúi Pálínu Ágústsdóttur og dánarbúi Reynis Gunnþórssonar og dánarbúi Sigríðar Höllu Einarsdóttur og dánarbúi Sigurgeirs Þorvaldssonar og dánarbúi Soffíu Petreu Gunnlaugsdóttur og Andrési I. Guðmundssyni og Auði Svanborgu Óskarsdóttur og Benedikt Á. Guðmundssyni og Dagbjarti Helga Guðmundssyni og Núma Jónssyni og Skúla Hafþóri Hermannssyni (enginn)

Áfrýjendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að 54.667.745 hlutum í stefnda NÍ ehf. á grundvelli kauptilboðs stefnda P190 ehf. í hlutafé NÍ ehf. Áfrýjendur kváðust leiða rétt sinn frá dánarbúi J, en óumdeilt var að áfrýjendur stóðu til arfs eftir J heitinn. Í dómi Landsréttar var litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. nyti dánarbú hæfis til að eiga og öðlast réttindi og til að bera og baka sér skyldur þar til skiptum á því lyki endanlega. Einkaskiptum á dánarbúi lyki þegar sýslumaður hefði staðfest einkaskiptagerð sem erfingjar skiluðu, og yrðu skiptin ekki tekin upp að nýju nema síðar kæmu fram eignir sem hefðu átt að koma til skipta. Skyldu erfingjar í slíku tilviki tilkynna sýslumanni ef slíkt tilefni væri til að taka skipti upp, en leyfi til einkaskipta skyldi þá gefið út á ný. Lok 2 einkaskipta yrðu til þess að dánarbúið væri úr sögunni sem lögpersóna og nyti þannig ekki lengur tilvistar að lögum. Í málinu lá fyrir að einkaskiptum á dánarbúi J hefði lokið í apríl 2014 og með því var það ekki lengur til sem lögpersóna, ekki fyrr en skiptin voru endurupptekin í júní 2022 og sú lögpersóna endurvakin. Um leið raknaði þá við sjálfskuldarábyrgð áfrýjenda á skuldbindingum dánarbúsins, allt þar til skiptum var lokið á nýjan leik. Í millitíðinni hefðu allar aðgerðir fyrir hönd dánarbúsins verið markleysa að lögum, og því enginn bær til að lýsa yfir forkaupsrétti að þeim hlut er J heitinn var skráður fyrir í hlutaskrá stefnda NÍ ehf. Þegar einkaskiptin hefðu verið endurupptekin í júní 2022 hafði forkaupsréttur hluthafa verið felldur niður og sala á hlutum skráðum á J farið fram. Voru stefndu því sýknuð af kröfum áfrýjenda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Landsréttur birt 19. september 2025

444/2025

A ehf (Guðmundur Birgir Ólafsson lögmaður) gegn dánarbúi B (Jóhannes Albert Sævarsson lögmaður), C (Jón Jónsson lögmaður) og D og E og F og G og H og I og J (enginn)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nokkrum ágreiningsmálum sem risu við skipti á dánarbúi B, þar á meðal um forkaupsrétt varnaraðilans C að tilgreindri jörð í eigu dánarbús B en fyrir lá samþykkt gagntilboð dánarbúsins fyrir þeirri jörð og annarri jörð að auki til A ehf. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að C ætti sem ábúandi á jörðinni forkaupsrétt að henni á grundvelli 1. mgr. 27. gr. jarðalaga nr. 81/2004. Þá tók rétturinn fram að eins og aðalkrafa A ehf. væri sett fram væri ekki mögulegt að taka afstöðu til þess hvort dánarbúi B yrði gert að afsala hinni jörðinni til A ehf. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. maí 2025

E-4509/2024

Þrotabú E34 ehf (Þórhallur Bergmann lögmaður) gegn Ásorku ehf (Magnús Jónsson lögmaður)

Fallist var á að ráðstöfun á eignarhlut í einkahlutafélagi til greiðslu á kröfu stefnda hefði falið í sér greiðslu með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. gjaldþrotalaga nr. 20/1991. Ákvæði samþykkta um forkaupsrétt veitti forkaupsréttarhöfum ekki rétt til þess að sitja auðum höndum og taka þátt í frekari eignayfirfærslum eftir að þeir sannanlega höfðu fengið vitneskju um eigendaskiptin ef þeir á annað borð ætluðu sér að nýta forkaupsréttinn. Stefnda var gert að endurgreiða fjárhæðina auk dráttarvaxta frá þingfestingardegi.

Landsréttur birt 8. nóvember 2024

767/2024

A (Stefán A. Svensson lögmaður) gegn B C og D (Ívar Pálsson lögmaður)

A höfðaði mál á hendur B, C og D og krafðist þess að viðurkenndur yrði for- kaupsréttur hennar að jörðinni R. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á þeim grundvelli að A hefði orðið kunnugt um ráðstöfun jarðahlutans með tölvubréfi 23. október 2023. Málshöfðunarfrestur samkvæmt 32. gr. jarðalaga nr. 81/2004 hefði því verið liðinn þegar málið var höfðað 22. maí 2024. Að virtum atvikum í aðdraganda málshöfðunar A taldi Landsréttur aftur á móti ekki efni til að líta svo á að fyrrgreint tölvubréf markaði upphaf málshöfðunarfrests í lögskiptum aðila. A hefði þvert á móti haft réttmæta ástæðu til að ætla að ekki væri tilefni til málshöfðunar fyrr en henni varð ljós afstaða varnaraðila til erindis lögmanns hennar 20. nóvember 2023 þar sem hún tilkynnti um nýtingu forkaupsréttar. Sú staða hefði ekki verið fyrir hendi fyrr en hún fékk upplýsingar um að skiptayfirlýsingu hefði verið þinglýst í bága við forkaupsrétt hennar. Málshöfðunarfrestur téðs ákvæðis var því ekki talinn standa því í vegi að A gæti leitað dóms um viðurkenningarkröfu sína. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Landsréttur birt 8. nóvember 2024

766/2024

A (Stefán A. Svensson lögmaður) gegn B C og D (Ívar Pálsson lögmaður)

A höfðaði mál á hendur B, C og D og krafðist þess að viðurkenndur yrði forkaupsréttur hans að jörðunum S og T. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á þeim grundvelli að A hefði orðið kunnugt um ráðstöfun jarðahlutanna með tölvubréfi 23. október 2023. Málshöfðunarfrestur samkvæmt 32. gr. jarðalaga nr. 81/2004 hefði því verið liðinn þegar málið var höfðað 22. maí 2024. Að virtum atvikum í aðdraganda málshöfðunar A taldi Landsréttur aftur á móti ekki efni til að líta svo á að fyrrgreint tölvubréf markaði upphaf málshöfðunarfrests í lögskiptum aðila. A hefði þvert á móti haft réttmæta ástæðu til að ætla að ekki væri tilefni til málshöfðunar fyrr en honum varð ljós afstaða varnaraðila til erindis lögmanns hans 20. nóvember 2023 þar sem hann tilkynnti um nýtingu forkaupsréttar. Sú staða hefði ekki verið fyrir hendi fyrr en hann fékk upplýsingar um að skiptayfirlýsingu hefði verið þinglýst í bága við forkaupsrétt hans. Málshöfðunarfrestur téðs ákvæðis var því ekki talinn standa því í vegi að A gæti leitað dóms um viðurkenningarkröfu sína. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Hæstiréttur birt 29. desember 2023

25/2023

Björn Ingólfsson og dánarbú Steinunnar Erlu Friðþjófsdóttir (Eyvindur Sólnes lögmaður) gegn Guðmundi Skúlasyni og Raffagi ehf (Sveinbjörn Claessen lögmaður)

Ágreiningur málsins laut að því hvort forkaupsréttur G og R ehf. á grundvelli skiptayfirlýsingar sem þinglýst var á fasteign málsaðila hefði orðið virkur við sölu B á eignarhluta sínum í fasteigninni til eiginkonu sinnar S. Með skiptayfirlýsingunni var fasteigninni skipt í tvo eignarhluta og kveðið á um gagnkvæman forkaupsrétt. Með dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að forkaupsrétturinn hefði verið bundinn við persónu þess eiganda sem til hans stofnaði heldur ætlað varanlegt gildi. Þá féllst rétturinn ekki á þá málsástæðu að forkaupsrétturinn hefði ekki orðið virkur við ráðstöfun eignarinnar frá B til S þar sem ekki hefði verið um sölu að ræða í skilningi forkaupsréttar heldur yfirfærslu hjúskapareignar milli hjóna. Hæstiréttur taldi þvert á móti að skjalið hefði borið hefðbundin einkenni afsals og eignarhald fasteignarinnar formlega færst til S þegar því var þinglýst athugasemdalaust. Þá var ekki fallist á að um málamyndagerning hefði verið að ræða. Enn fremur var þeirri málsástæðu áfrýjenda hafnað að forkaupsrétturinn hefði í umrætt sinn fallið niður fyrir tómlæti stefndu. Loks taldi rétturinn beitingu 36. gr. samningalaga ekki koma til álita í málinu. Var dómur Landsréttar staðfestur um viðurkenningu á forkaupsrétti til handa G og R ehf.

Landsréttur birt 3. nóvember 2023

333/2022

Ása Björk Sigurðardóttir Ottesen (Einar Hugi Bjarnason lögmaður) gegn Snæbirni Sigurðssyni Björgu Ingvarsdóttur og Efstadalskoti ehf (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Ágreiningur aðila laut að forkaupsréttarákvæði í kaupsamningi um jörð, nánar tiltekið hvort hann hafi virkjast við yfirfærslu eignarréttar að henni frá S og B til einkahlutafélags í þeirra eigu, E ehf. Seljandi jarðarinnar samkvæmt kaupsamningnum var faðir áfrýjanda Á, réttargæslustefndu og stefnda S sem var kaupandi. Í samningnum var ákvæði þess efnis að systkini S ættu forkaupsrétt að jörðinni kysi hann að selja hana. Í dómi Landsréttar var rakið að við skýringu ákvæða er varða afmörkun og útfærslu forkaupsréttar yrði að horfa til þess að slíkur réttur væri íþyngjandi fyrir eiganda þar sem hann setti hömlur á ráðstöfunarrétt hans. Landsréttur taldi engum vafa undiropið að með forkaupsréttarákvæðinu hefði faðir Á, réttargæslustefndu og S, viljað koma því til leiðar að systkini S gætu eignast jörðina ef til þess kæmi að hann seldi hana og að hún yrði þannig áfram í eigu fjölskyldunnar. Framangreind eignayfirfærsla gæti í ljósi þessa ekki leitt til þess að forkaupsréttur Á hafi þar með orðið virkur. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu S, B og E ehf. af kröfum Á.

Landsréttur birt 26. maí 2023

153/2022

Einar Sigfússon (Ólafur Eiríksson lögmaður) gegn Dreisam ehf (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson lögmaður)

D ehf. höfðaði mál og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna vanefnda E á kaupsamningi milli E, sem seljanda alls hlutafjár í A ehf., og J fyrir hönd D ehf. sem kaupanda. Laut ágreiningur aðila einkum að því hvort E hefði veitt fullnægjandi upplýsingar um að fyrir hendi væri forkaupsréttur G ehf. sem næði til kaupa á hlutum í A ehf. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að út frá opinberum upplýsingum um einkahlutafélagið A ehf. og þeim gögnum sem sem kaupendum hefði sérstaklega verið veittur aðgangur að við kaupsamningsgerðina, og þeir kynnt sér fyrir kaupin, hefðu kaupendur ekki haft tilefni til að ætla að fyrir hendi væri forkaupsréttur G ehf. vegna sölu á hlutum í félaginu A ehf. Þá var talið að E hefði mátt gera sér grein fyrir því að mögulegt væri að G ehf. myndi nýta sér forkaupsrétt sinn og að slíkt myndi hafa veruleg áhrif á réttarstöðu kaupanda hlutanna og ónýta kaup hans, en þrátt fyrir það hefði E stofnað til samningaviðræðna við kaupanda og viðhaldið þeim án þess að veita fullnægjandi upplýsingar um forkaupsrétt G ehf., með tilheyrandi kostnaði fyrir kaupandann. Að því virtu og því að viðskipti aðila hafi nánast verið komin á endastöð er tilkynning barst um nýtingu forkaupsréttarins, var sú háttsemi E að upplýsa viðsemjanda sinn ekki um forkaupsrétt G ehf. metin honum til sakar og fallist á það með D ehf. að athafnaleysi E að þessu leyti hefði verið til þess fallið að valda D ehf. fjártjóni. Var því fallist á það með D ehf. að félagið hefði orðið fyrir fjártjóni vegna saknæmrar háttsemi E meðal annars vegna aðkeyptrar þjónustu lögmanna við samningsgerðina og í kjölfar hennar.

Landsréttur birt 24. febrúar 2023

799/2021

Björn Ingólfsson og dánarbú Steinunnar Erlu Friðþjófsdóttur (Bragi Dór Hafþórsson lögmaður) gegn Guðmundi Skúlasyni (Sigmundur Hannesson lögmaður) og Raffagi ehf (Ívar Þór Jóhannsson lögmaður, 3. prófmál)
Lykilorð: Fasteign. Forkaupsréttur.

Ágreiningur málsins laut að því hvort forkaupsréttur G og R ehf. á grundvelli skiptayfirlýsingar sem þinglýst var á fasteign málsaðila hefði orðið virkur við sölu B á eignarhluta sínum í fasteigninni til eiginkonu sinnar S. Með skiptayfirlýsingunni var fasteigninni skipt í tvo eignarhluta og var þar kveðið á um gagnkvæman forkaupsrétt hvors eignarhluta um sig í fasteigninni. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti var þeirri málsástæðu hafnað að forkaupsréttarákvæðið hefði ekki virkjast þar sem gerningur B og S hefði verið málamyndagerningur. Þá var ekki fallist á með B og S að almennt bæri að líta svo á að forkaupsréttur yrði ekki virkur við yfirfærslu eignarréttar á milli hjóna. Loks var ekki fallist á þær málsástæður B að ósanngjarnt væri í skilningi 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga að bera fyrir sig forkaupsréttarákvæðið þar sem verðmæti fasteignarinnar hefði hækkað frá sölunni. Var því viðurkennt að G og R ehf. hefðu notið forkaupsréttar á þeim tíma er kaupsamningur B og S var gerður.

Landsréttur birt 10. janúar 2022

749/2021

Ása Björk Sigurðardóttir Ottesen (Einar Hugi Bjarnason lögmaður) gegn Snæbirni Sigurðssyni Björgu Ingvarsdóttur, Efstadalskoti ehf, til réttargæslu, Sigurði Sigurðssyni, Ásmundi Sigurðssyni, Jórunni Sigurðardóttur og Gunnhildi Sigurðardóttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Á á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Á, varnaraðilinn S og réttargæslustefndu eru systkin. Í málinu krafðist Á þess að viðurkenndur yrði með dómi forkaupsréttur hennar að hluta fasteignarinnar E á grundvelli ákvæðis samnings frá 19. apríl 1991 um sölu föður þeirra á jörðinni til varnaraðilans S. Í úrskurði Landsréttar var rakið að sóknaraðili krefðist viðurkenningar á tilvist ákveðinna réttinda, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Dómkrafa hennar fæli á hinn bóginn ekki í sér að forkaupsréttar yrði neytt með þeim hætti sem lýst er í dómi Hæstaréttar 6. júní 2008 í máli nr. 261/2008, enda teldi sóknaraðili að umfang forkaupsréttar hennar yrði ekki ljóst fyrr en afstaða systkina hennar lægi fyrir um hvort þau hygðust nýta forkaupsrétt sinn, væri hann til staðar. Sóknaraðila var talið heimilt að haga kröfugerð sinni með þeim hætti sem hún gerði. Þá var ekki talið að dómkrafa hennar væri andstæð meginreglum laga nr. 91/1991 um ákveðna og ljósa kröfugerð eða að vandkvæði myndu vera á því að taka hana óbreytta upp í ályktunarorð í dómsniðurstöðu í málinu. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Héraðsdómur Reykjaness birt 1. desember 2021

E-901/2021

Guðmundur Skúlason og Raffag ehf (Ívar Þór Jóhannsson lögmaður) gegn Birni Ingólfssyni Steinunni Erlu Friðþjófsdóttur og handhöfum fimm veðskuldabréfa (Thelma Christel Kristjánsdóttir)

Viðurkenndur er forskaupsréttur stefnenda að eignarhluta stefndu, við sölu á fasteigninni þann 30.06.2020. Að uppfylltum skilmálum kaupsamningsins ber stefndu að gefa út afsal til stefnenda, og þá ber einnig að aflýsa fimm handhafaveðskuldabréfum.

Landsréttur birt 23. apríl 2021

444/2019

Viggó Jónsson (Björgvin Jónsson lögmaður) gegn dánarbúi Jóns Sigurðar Eiríkssonar, Ástu Birnu Jónsdóttur, Birni Sigurði Jónssyni, Brynjólfi Þór Jónssyni, Jóni Kolbeini Jónssyni og Sigfúsi Agnari Jónssyni (Sveinn Guðmundsson lögmaður)

V, dánarbú JSE og fleiri deildu um hvort V hefði átt forkaupsrétt að 50% eignarhlut í jörðinni Reykjum í Skagafirði á grundvelli leigusamnings 30. mars 2011 milli V og JSE heitins sem hefði orðið virkur við gerð kaupsamnings milli JSE og J ehf. 2. desember 2017. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að við skýringu ákvæða sem varða afmörkun og útfærslu forkaupsréttar yrði að horfa til þess að slíkur réttur væri íþyngjandi fyrir eiganda þar sem hann setti hömlur á ráðstöfunarrétt hans. Í samræmi við það bæri að túlka orðalag forkaupsréttarákvæða þröngt á þann hátt að þeim yrði ekki gefið víðtækara gildi en ráða mætti af orðalagi þeirra. Eins og atvikum málsins háttaði var lagt til grundvallar í dómi Landsréttar að kveða hefði þurft með skýrum hætti á um það í fyrrgreindum leigusamningi ef til hefði staðið að forkaupsrétturinn stæði ótímabundið áfram eftir lok leigutímans en ekki einungis við lok hans. Var V látinn bera hallann af því að það hefði ekki verið gert enda hefði hann átt frumkvæðið að því að ákvæðið var sett inn í samninginn auk þess sem hann hefði átt alla hagsmuni af tilvist þess. V hefði því ekki notið forkaupsréttar á þeim tíma er fyrrgreindur kaupsamningur var gerður og voru dánarbú JSE og fleiri sýknuð af kröfum V.

Hæstiréttur birt 12. janúar 2021

37/2020

Viggó Jónsson (Björgvin Jónsson lögmaður) gegn dánarbúi Jóns Sigurðar Eiríkssonar, Ástu Birnu Jónsdóttur, Birni Sigurði Jónssyni, Brynjólfi Þór Jónssyni, Jóni Kolbeini Jónssyni og Sigfúsi Agnari Jónssyni (Sveinn Guðmundsson lögmaður)

V krafðist þess að viðurkenndur yrði forkaupsréttur hans að helmingi jarðarinnar R og að dánarbúi J yrði gert skylt að selja og afsala til hans eignarhlutnum. V byggði á því að forkaupsréttur hans hefði orðið virkur við sölu á eignarhlutnum með kaupsamningi J og JJ ehf. Fyrir lá að J og JJ ehf. féllu frá samningnum eftir að V hafði beint yfirlýsingu um forkaupsrétt að J og í kjölfarið hefði J ráðstafað eignarhlutnum til Á o.fl. með yfirlýsingu um fyrirframgreiddan arf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við þessar aðstæður hefði JJ ehf. enga hagsmuni af úrslitum málsins og væri því ekki nauðsyn á aðild þess svo V gæti fengið úrlausn dómstóla um kröfur sínar. Var hinn kærði dómur felldur úr gildi og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Landsréttur birt 12. júní 2020

563/2019

Hagar hf (Þórður Bogason lögmaður, Einar Farestveit lögmaður, 1. prófmál) gegn SMI ehf. (Guðmundur Siemsen lögmaður) og Korputorgi ehf. (Stefán A. Svensson lögmaður)

H hf. höfðaði mál á hendur SM ehf. og K ehf. og krafðist þess að viðurkennt yrði að forkaupsréttur hans að eignarhluta í verslunareiningu sem hann hafði á leigu hefði orðið virkur þegar kaupsamningur um fasteignina komst á milli S ehf. og K ehf. Reisti H hf. kröfu sína á ákvæði í leigusamningi hans og SM ehf. þar sem mælt var fyrir um að H hf. skyldi eiga forkaupsrétt að hinu leigða húsnæði sem var þá í eigu S ehf., dótturfélags SM ehf. Í dómi Landsréttar kom fram að með kaupsamningnum hefði komist á bindandi samningur milli K ehf. og SM ehf. um kaup K ehf. á fasteigninni og þótt kaupin hefðu verið liður í endurskipulagningu SM ehf. og fasteigninni hefði verið afsalað sem heild en ekki hinu leigða rými sérstaklega, hefði það ekki leitt til þess að forkaupsréttur H hf. hefði ekki orðið virkur. Þá var þeirri málsástæðu K ehf. hafnað að SM ehf. hefði ekki getað bundið S ehf., sem hefði verið þinglýstur eigandi eignarinnar, við forkaupsréttarkvöðina í leigusamningnum. S ehf. hafði síðar verið sameinað SM ehf. og síðarnefnda félagið lýst því yfir í málinu að leigusamningurinn hefði verið gerður með vitund, vilja og samþykki S ehf. Á hinn bóginn var talið ljóst af gögnum málsins að stjórnendum H hf. hefði verið kunnugt um það á árinu 2014 að fasteignin sem þeir leigðu hefði verið seld en H hf. hefði ekki haft uppi kröfur um nýtingu forkaupsréttar fyrr en röskum tveimur árum eftir að það hefði sannanlega fengið vitneskju um nýjan eiganda fasteignarinnar. Þá bentu gögn málsins ekki til þess að SM ehf. hefði reynt að leyna H hf. sölu eignarinnar, heldur lægi fyrir að stjórnendur H hf. hefðu verið upplýstir um nýjan eiganda í kjölfar kaupanna. Fallist var á það með SM ehf. og K ehf. að H hf. hefði sýnt slíkt tómlæti við gæslu þess forkaupsréttar sem það sótti í málinu að hann væri niður fallinn. Voru SM ehf. og K ehf. því sýknaðir af kröfum H hf.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 19. mars 2020

E-4049/2018

Þrotabú Alfacom General Trading ehf (Guðmundur Pétursson lögmaður) gegn Gholamhossein Mohammad Shirazi (Atli Már Ingólfsson lögmaður)

Við skipti á þrotabúi félagsins AC reis ágreiningur með þrotabúinu og fyrrverandi eiganda félagsins AC hvor þeirra ætti 50% hlutafjár í félaginu A101. Dómurinn taldi að fyrrverandi eiganda AC hefði ekki tekist að sýna fram á að það fé sem var notað til að kaupa þau 50% hlutafjár í félaginu A101 sem ágreiningurinn varðaði hefðu komið frá stefnda. Því var fallist á þá kröfu þrotabúsins félagið AC að það ætti hin umdeildu 50% hlutafjár í félaginu A101.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

272/2019

LANDSRÉTTUR og Dómur föstudaginn 28. febrúar 2020. og Mál nr. 272/2019: og Hlaðir fasteignir ehf. (Ingvar Þóroddsson lögmaður, Sigmundur Guðmundsson lögmaður, 2. prófmál) og Tengi ehf. (Jón Þór Ólason lögmaður) gegn Heilsunni #1 ehf (Hörður Felix Harðarson lögmaður)

HF ehf. var eigandi fasteignar að Baldursnesi 6 á Akureyri. Eigninni var skipt upp í tvo hluta og leigðu T ehf. og H ehf. hvor sinn hluta af fasteigninni. Í leigusamningi beggja aðila var kveðið á um forkaupsrétt leigutaka að hinu leigða. HF ehf. samþykkti tilboð R hf. í alla fasteignina og bauð T ehf. og H ehf. að nýta forkaupsréttinn. Ágreiningur kom upp milli aðila um nýtingu forkaupsréttarins. HF ehf. hafnaði því að H ehf. gæti nýtt sér forkaupsrétt að hinu leigða og gekk til samninga við T ehf. um kaup þess síðastnefnda á allri fasteigninni. H ehf. höfðaði þá mál á hendur HF ehf. og T ehf. og krafðist viðurkenningar á því að forkaupsréttur hans á þeim hluta fasteignarinnar sem hann hafði á leigu hefði orðið virkur og að kaupsamningur milli HF ehf. og T ehf. um kaup fasteignarinnar yrði ógiltur með dómi. Þá krafðist hann þess að HF ehf. yrði gert að gefa út afsal til sín fyrir eignarhlutanum gegn greiðslu tilgreindrar fjárhæðar. Loks krafðist H ehf. þess að T ehf. yrði gert að endurgreiða honum tilgreinda fjárhæð sem sá fyrrnefndi hafði greitt þeim síðarnefnda í leigu. Landsréttur taldi HF ehf. ekki hafa sýnt fram á að neitt hefði staðið í vegi fyrir því að fasteigninni yrði skipt í tvo hluta í samræmi við nýtingu eignarinnar. Leggja yrði til grundvallar að í forkaupsréttarskuldbindingu hefði eðli máls samkvæmt falist um leið skuldbinding til að gera ráðstafanir til að skipta eigninni í tvo matshluta. Hafi HF ehf. borið að gera þegar reka að því að skipta eigninni upp þannig að H ehf. yrði gert kleift að neyta forkaupsréttar síns. Ekki var fallist á að T ehf. gæti borið fyrir sig grandleysi um þessa skuldbindingu HF ehf. Hefði HF ehf. ekki með réttu getað selt T ehf. þann hluta sem H ehf. átti forkaupsrétt að. Voru viðurkenningarkrafa, ógildingarkrafa og endurgreiðslukrafa H ehf. teknar til greina. HF ehf. var hins vegar sýknað að svo stöddu af kröfu H ehf. um útgáfu afsals.

Hæstiréttur birt 28. maí 2019

4/2019

Sparisjóður Höfðhverfinga ses (Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Mentis ehf (Andri Árnason lögmaður)

Ágreiningur í málinu laut að því hvort S ses. hefði á grundvelli forkaupsréttar í R hf. leyst til sín hluti í félaginu sem M ehf. keypti af SÍS. Með tölvupósti til R hf. var tilkynnt í þágu SÍS um kaup M ehf. á hlutum SÍS í félaginu og þess farið á leit að hluthöfum R hf. yrði kynnt kaupin vegna forkaupsréttar þeirra. Degi síðar sendi R hf. tilkynningu um viðskiptin til S ses. Staðfesti S ses. í tölvupósti til R hf. að hann hefði ákveðið að nýta forkaupsrétt sinn að hlutunum. Greindi aðila á um hvort frestur til að ganga inn í kaupin hefði verið liðinn þegar S ses. lýsti því yfir. Talið var að samkvæmt fortakslausu ákvæði b. liðar 1. mgr. 22. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög hefði frestur vegna forkaupsréttarins byrjað að líða þegar tölvupóstur SÍS um kaupin barst R hf. Frestur S ses. til að neyta forkaupsréttar hefði því verið liðinn þegar hann sendi tilkynningu sína þess efnis til félagsins en telja bæri dagafjölda miðað við þá stund dags sem talið væri frá þegar hún lægi fyrir. Var því tekin til greina krafa M ehf. um viðurkenningu á því að hann væri réttur eigandi hlutanna.

Hæstiréttur birt 28. maí 2019

3/2019

Sparisjóður Höfðhverfinga ses (Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Mentis ehf (Andri Árnason lögmaður)

Ágreiningur í málinu laut að því hvort S ses. hefði á grundvelli forkaupsréttar í R hf. leyst til sín hluti í félaginu sem M ehf. keypti af K hf. Hafði R hf. tilkynnt S ses. um viðskiptin og S ses. í tölvupósti til R hf. staðfest að hann félli frá forkaupsrétti sínum. Sama dag og frestur til að nýta sér forkaupsrétt rann út sendi S ses. tilkynningu til R hf. þar sem hann sagðist vegna breyttra aðstæðna hafa ákveðið að nýta forkaupsrétt sinn vegna sölu hlutanna. Greindi aðila meðal annars á um hvort S ses. hefði með bindandi hætti fallið frá forkaupsrétti sínum. Þá deildu þeir um hvort fullnægjandi hefði verið að beina tilkynningu um beitingu forkaupsréttar til R hf. en M ehf. hélt því fram að S ses. hefði borið að senda hana til K hf. sem seljanda hlutanna í samræmi við nánar tilgreint hluthafasamkomulag vegna R hf. Talið var sýnt fram á að R hf. hefði haft heimild fyrir hönd K hf. sem seljanda hluta í félaginu til að taka með bindandi hætti við tilkynningum frá hluthöfum vegna forkaupsréttarins. Ætti það sér stoð í meginreglum samningaréttar og færi ekki í bága við reglur um hluti í IV. kafla laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Var því talið að forkaupsréttur S ses. hefði fallið niður þegar hann svaraði tilkynningu R hf. með tölvupósti um að forkaupsréttarins yrði ekki neytt enda yrði að leggja til grundvallar að um slíkt svar færi eftir réttarreglum um ákvaðir þannig að það hefði réttaráhrif frá því að það kom til viðtakanda. Var því tekin til greina krafa M ehf. um viðurkenningu á því að hann væri réttur eigandi hlutanna.

Héraðsdómur Norðurlands vestra birt 12. mars 2019

E-18/2018

A (Eldjárn Árnason lögmaður) gegn B (Sveinn Guðmundsson lögmaður) og D ehf. og E og F og G og H og I (Elín Árnadóttir lögmaður)
Lykilorð: Forkaupsréttur. Samningur.

Stefnandi höfðaði málið til viðurkenningar á að hann hefði réttilega nýtt sér forkaupsrétt að jarðarhluta sem kveðið hafði verið á um í leigusamningi hans við einn stefndu. Þá krafðist hann ógildingar á ráðstöfun jarðarinnar til nýrra eigenda sem framkvæmd hafði verið í kjölfarið. Stefndu voru sýknaðir þar sem ekki var fallist á að stefnandi gæti réttilega byggt á forkaupsréttarákvæðinu tæpum tveimur árum eftir að leiguumráðum hans samkvæmt leigusamningi lauk

Landsréttur birt 7. desember 2018

342/2018

Sparisjóður Höfðhverfinga ses (Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Mentis ehf (Andri Árnason lögmaður)

M krafðist viðurkenningar á því að hann væri réttur eigandi að tilteknum fjölda hluta í R sem M keypti af K. S taldi sig hafa orðið eiganda þeirra hluta með yfirlýsingu um beitingu forkaupsréttar. Ekki var um það deilt að frestur til að neyta forkaupsréttar væri 30 dagar en aðila greindi á um við hvað bæri að miða upphaf frestsins. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna um annað en málskostnað, kom fram að 22. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög bæri ótvírætt með sér að upphaf frests til að nýta forkaupsrétt miðaðist við tilkynningu til stjórnar félags um tilboð. Hlutverk stjórnar félags væri einskorðað við að tilkynna hluthöfum þegar í stað um tilboð á grundvelli hluthafaskrár félags. Skilja yrði ákvæðið samkvæmt orðanna hljóðan. Fresturinn hefði því verið liðinn þegar S tilkynnti um nýtingu réttarins til stjórnar R. Var krafa M því tekin til greina.

Landsréttur birt 7. desember 2018

341/2018

Sparisjóður Höfðhverfinga ses (Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Mentis ehf (Andri Árnason lögmaður)

M krafðist viðurkenningar á því að hann væri réttur eigandi að tilteknum fjölda hluta í R sem M keypti af K. S taldi sig hafa orðið eiganda þeirra hluta með yfirlýsingu um beitingu forkaupsréttar. Ekki var um það deilt að frestur til að neyta forkaupsréttar væri 30 dagar en aðila greindi á um við hvað bæri að miða upphaf frestsins. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna um annað en málskostnað, kom fram að 22. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög bæri ótvírætt með sér að upphaf frests til að nýta forkaupsrétt miðaðist við tilkynningu til stjórnar félags um tilboð. Hlutverk stjórnar félags væri einskorðað við að tilkynna hluthöfum þegar í stað um tilboð á grundvelli hluthafaskrár félags. Skilja yrði ákvæðið samkvæmt orðanna hljóðan. Fresturinn hefði því verið liðinn þegar S tilkynnti um nýtingu réttarins til stjórnar R. Var krafa M því tekin til greina.

Landsréttur birt 7. desember 2018

340/2018

Sparisjóður Höfðhverfinga ses (Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Mentis ehf (Andri Árnason lögmaður)

M krafðist viðurkenningar á því að hann væri réttur eigandi að tilteknum fjölda hluta í R sem M keypti af K. S taldi sig hafa orðið eiganda þeirra hluta með yfirlýsingu um beitingu forkaupsréttar. Ekki var um það deilt að frestur til að neyta forkaupsréttar væri 30 dagar en aðila greindi á um við hvað bæri að miða upphaf frestsins. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna um annað en málskostnað, kom fram að 22. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög bæri ótvírætt með sér að upphaf frests til að nýta forkaupsrétt miðaðist við tilkynningu til stjórnar félags um tilboð. Hlutverk stjórnar félags væri einskorðað við að tilkynna hluthöfum þegar í stað um tilboð á grundvelli hluthafaskrár félags. Skilja yrði ákvæðið samkvæmt orðanna hljóðan. Fresturinn hefði því verið liðinn þegar S tilkynnti um nýtingu réttarins til stjórnar R. Var krafa M því tekin til greina.

Hæstiréttur birt 1. nóvember 2018

735/2017

Fögrusalir ehf (Hróbjartur Jónatansson lögmaður, Jón Þór Ólason lögmaður, 3. prófmál) gegn íslenska ríkinu (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)

Jörðin F var boðinn upp til slita á sameign og tilboða leitað í jörðina á almennum markaði með heimild í 41. gr. laga um nauðungarsölu. Við fyrirtöku hjá sýslumanni 4. nóvember 2016 átti F ehf. hæsta boð í jörðina og var félaginu tilkynnt að tilboðinu yrði tekið bærist greiðsla í samræmi við uppboðsskilmála 11. nóvember 2016. Með bréfi 4. nóvember 2016 var Í tilkynnt um lögbundinn forkaupsrétt sinn að jörðinni og gefinn 5 daga frestur til að nýta sér hann með vísan til 28. gr. jarðalaga. Í taldi hins vegar að sér bæri 60 daga frestur samkvæmt 37. gr. náttúruverndarlaga. Féllst sýslumaður á þær athugasemdir og framlengdi frestinn í 60 daga frá þeim tíma er tilboðinu yrði endanlega tekið, eða 11. nóvember 2016. Þann 8. janúar 2017 tilkynnti Í að það hygðist nýta sér forkaupsrétt sinn og gaf sýslumaður út afsal fyrir jörðinni til Í 15. febrúar sama ár. Höfðaði F ehf. í kjölfarið mál á hendur Í og krafðist þess að afsalið yrði ógilt og Í gert skylt að afsala sér jörðinni gegn greiðslu fjárhæðar sem samsvaraði hæsta boði félagsins í jörðina. Byggði F ehf. einkum á því að frestur Í til að nýta sér forkaupsréttinn hefði þegar verið liðinn 8. janúar 2017. Þannig hefði Í einungis borið 5 daga frestur til þess að nýta sér forkaupsrétt sinn, en jafnvel þótt talið yrði að fresturinn hefði verið 60 dagar, hefði hann engu að síður verið liðinn þegar Í ákvað að nýta sér forkaupsréttinn þar sem miða hefði átt upphaf frestsins við 4. nóvember 2016. Héraðsdómur taldi ljóst að 5 sólarhringa frestur jarðalaga hefði ekki átt við um Í heldur 60 daga frestur náttúruverndarlaga. Taldi héraðsdómur jafnframt að sá frestur hefði ekki byrjað að líða fyrr en 11. nóvember 2016, en þann dag hefði komist á bindandi samningur um sölu eignarinnar. Var Í því sýknað af kröfum F ehf. og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu.

Hæstiréttur birt 21. júní 2018

618/2017

Þór Ingvarsson (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður) gegn Elínu Ingvarsdóttur, Ingvari Mar Jónssyni, Sigríði Ingvarsdóttur, Sigurði Ingvarssyni, Þórönnu Jónsdóttur, Þingvallaleið ehf, aðallega KÖS ehf og til vara SPV 25 ehf (Eiríkur Elís Þorláksson lögmaður)

ÞI krafðist þess að viðurkennt yrði að hann ætti forkaupsrétt að tólf hlutum í Þ ehf., sem hann var meðal hluthafa í, vegna sölu EI, IMJ, SID, SIS og ÞJ á hlutunum 4. janúar 2016, sem ÞI taldi aðallega hafa verið til K ehf. en að öðrum kosti til S ehf. Í samþykktum Þ ehf. var kveðið á um að stjórn félagsins hefði forkaupsrétt fyrir hönd þess en að því frágengnu hefðu hluthafar forkaupsrétt að hlutum í hlutfalli við hlutafjáreign sína. Efndi ÞI til samstarfs við þrjá menn, sem áttu saman félagið K ehf., um fyrirhuguð kaup á hlutum EI, IMJ, SID, SIS og ÞJ í Þ ehf. Af því tilefni gerðu ÞI og K ehf. fyrir hönd óskráðs einkahlutafélags tilboð 4. júní 2015 um kaup á hlutum þeirra sem þau samþykktu sama dag. K ehf. innti hins vegar kaupverð hlutanna af hendi 4. janúar 2016 án þess að ÞI veitti til þess atbeina sinn eða gerðist stofnandi eða hluthafi félags, sem ætlað var að standa að kaupunum, en eigendur K ehf. stofnuðu síðar S ehf. í þeim tilgangi. Talið var að með samþykki EI, IMJ, SID, SIS og ÞJ á tilboðinu 4. júní 2015 hefði komist á samningur sem háður hefði verið tilteknum skilyrðum en að þeim uppfylltum skyldi hann efndur ekki síðar en 4. janúar 2016. Þegar samningurinn hefði komist á hefði einkahlutafélag, sem ætlað var að verða kaupandi hlutanna, ekki verið stofnað. Yrði því að leggja til grundvallar að ÞI og K ehf. hefðu einir og í sameiningu notið réttinda og borið skyldur kaupanda samkvæmt samningnum. Hefðu EI, IMJ, SID, SIS og ÞJ með samþykki tilboðsins gengist undir að hlíta því að ÞI og K ehf. gætu á síðari stigum ákveðið upp á sitt eindæmi að færa réttindi sín og skyldur samkvæmt samningnum til félags, sem þeir myndu stofna til eignarhalds á hlutum í Þ ehf. Hefði hvorki verið stofnað slíkt félag né hefði ÞI efnt í eigin nafni fyrir sitt leyti þær skuldbindingar sem hann tók á sig með tilboðinu. Ekkert hefði því orðið úr þeim kaupum sem komust á með samþykki tilboðsins. Á hinn bóginn hefði K ehf. 4. janúar 2016 innt af hendi til EI, IMJ, SID, SIS og ÞJ greiðslur sömu fjárhæðar og mælt var fyrir um í tilboðinu og þau framselt að endurgjaldi hluti sína í Þ ehf. Með því hefði komist á nýr kaupsamningur og yrði K ehf. að teljast hafa verið kaupandi samkvæmt honum. Þegar sá samningur komst á hefði orðið virkur forkaupsréttur sem ÞI naut sem hluthafi í Þ ehf. og hefði hann tilkynnt stjórn Þ ehf. að hann nýtti þann rétt innan tilskilins tíma. Var því viðurkenndur forkaupsréttur ÞI á hlutunum á nánar tilgreindu verði vegna sölu þeirra til K ehf.

Landsréttur birt 22. mars 2018

187/2018

Hagar hf (Þórður Bogason lögmaður) gegn SMI ehf. (Kristinn Hallgrímsson lögmaður) og Korputorgi ehf. (Stefán A. Svensson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli H hf. á hendur S ehf. og K ehf. var vísað frá dómi. Í málinu krafðist H hf. þess að viðurkenndur yrði með dómi forkaupsréttur hans að hluta fasteignarinnar B sem hann hafði á leigu, að varnaraðilanum S ehf. yrði gert að gefa út afsal til sín fyrir sama hluta fasteignarinnar gegn greiðslu tiltekinnar fjárhæðar aðallega en gegn greiðslu annarrar tiltekinnar fjárhæðar til vara, að til frádráttar þeirri greiðslu kæmu leigugreiðslur að tiltekinni fjárhæð og að K ehf. yrði gert að þola dóm samkvæmt þessum dómkröfum. Landsréttur taldi tilgreiningu á andlagi forkaupsréttar, eins og hún kom fram í fasteignaskrá, vera nægilega skýra í kröfu H hf. Þá vísaði Landsréttur til þess að samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 26/1994, um fjöleignarhús, gæti fasteign verið í eigu fleiri en eins aðila þótt ekki lægi fyrir eignaskiptayfirlýsing. Skortur á slíkri yfirlýsingu gæti ekki staðið því í vegi að aðili fengi notið forkaupsréttar að hluta fasteignar sem væri afmarkaður í fasteignaskrá. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Hæstiréttur birt 15. febrúar 2018

796/2016

Matthías H. Jóhannessen (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) gegn Árna Harðarsyni Vilhelm Róberti Wessman og Magnúsi Jaroslav Magnússyni (Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður)

Í mars 2009 keyptu MH, Á, V og MJ alla eignarhluti í D ehf. en nafni félagsins var breytt í APP ehf. Samkvæmt framsalssamningnum átti V 94% hlut í félaginu en hinir 2% hlut hver. Í viðauka sem bar með sér að hafa verið undirritaður sama dag og framsalssamningurinn kom fram að gerð hefði verið sú breyting að Á keypti þau 94% hlutafjárins sem V hefði skráð sig fyrir og varð sá síðarnefndi því ekki hluthafi í APP ehf. Helsta eign APP ehf. var dótturfélag þess AP AB sem átti félagið APPS SICAR en það átti 30% hlut í AASC sem var móðurfélag rekstrarfélaga um lyfjaverksmiðju í Bandaríkjunum. Í júlí 2010 voru allir hlutir APP ehf. í dótturfélaginu AP AB framseldir til AP ehf. á nafnvirði hlutafjárins en AP ehf. var í eigu Á. Á árinu 2011 hófust deilur milli MH og Á, V og MJ um það hvort að efni áðurgreinds viðauka hefði falið í sér framsal hlutafjár V í APP ehf. til Á þannig að stofnast hefði til forkaupsréttar MH á grundvelli samþykkta félagsins. Með dómi Hæstaréttar 28. nóvember 2013 í máli nr. 367/2013 var viðurkennt að MH, Á og MJ ættu, að APP ehf. frágengnu, forkaupsrétt að 470.000 hlutum í félaginu á verðinu ein króna á hlut vegna fyrrnefnds framsals frá V til Á. MH höfðaði svo mál þetta til heimtu skaðabóta. Taldi hann að Á, V og MJ hefðu með saknæmum og ólögmætum hætti valdið honum sem hluthafa í APP ehf. tjóni þegar þeir sem stjórnarmenn í félaginu hefðu selt helstu eign þess, alla hluti í dótturfélaginu AP AB, til AP ehf. félags í eigu Á, án þess að viðhlítandi endurgjald hefði komið fyrir og án þess að halda hluthafafund um málið. Dómkröfur MH voru á því reistar að samkvæmt fyrrnefndum dómi Hæstaréttar hefði honum á grundvelli forkaupsréttarákvæðis samþykkta APP ehf. verið tryggt tilkall til þriðjungs eignarhluta í félaginu. Í dómi Hæstaréttar var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest sú niðurstaða að eignarhlutir APP ehf. í AP AB hafi við söluna til AP ehf. verið seldir á undirverði og jafnframt að stjórn APP ehf. hefði mátt vera fulljóst að með þeirri ráðstöfun hefðu hagsmunir eins hluthafa í félaginu með ótilhlýðilegum hætti verið teknir fram yfir hagsmuni félagsins og þar með annarra hluthafa. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með sölunni hefðu Á, V og MJ bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart MH vegna þess tjóns sem hann kynni að hafa orðið fyrir vegna þess að hlutirnir hefðu verið seldir á undirverði. Þá kom fram að MH leitaðist eftir því með dómkröfum sínum að verða eins settur fjárhagslega og hann hefði orðið ef forkaupsréttur hans að þriðjungs hlut í APP ehf. hefði verið virtur af Á, V og MJ. Var talið í ljósi atvika málsins stæðu lög því ekki í vegi að MH gæti beint málsókn á þessum grundvelli á hendur Á, V og MJ og vísað til þess að önnur varakrafa MH væri reist á niðurstöðu yfirmatsgerðar um verðmæti allra hluta í AP AB í júlí 2010 og væri það sú fjárhæð sem MH hefði á grundvelli þriðjungs eignarhlutar í APP ehf. mátt vænta við sölu á hlut sínum í félaginu á því tímamarki. Var því talið að MH ætti rétt til skaðabóta óskipt úr hendi Á, V og MJ sem svaraði til þeirrar kröfu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 22. desember 2017

E-4549/2014

Matthías H Johannessen (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Aztiq Pharma Partners ehf (Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Með dómi var ógilt að kröfu eins hluthafa, ákvörðun aðalfundar einkahlutafélags um hækkun hlutafjár og afnám ákvæða um forkaupsrétt hluthafa úr samþykktum félagsins.

Hæstiréttur birt 30. nóvember 2017

753/2016

Sjávarréttir ehf (Páll Kristjánsson hrl) gegn RA 10 ehf (Vífill Harðarson hrl) og GT 2 ehf (Gunnar Sturluson hrl)

S ehf. höfðaði mál á hendur P ehf., síðar R ehf., og G ehf. og krafðist þess að viðurkenndur yrði forkaupsréttur hans að eignarhluta í iðnaðarhúsnæði með sömu kjörum og skilmálum og í nánar tilgreindum kaupsamningi milli P ehf. og G ehf. Reisti S ehf. kröfu sína á ákvæði í leigusamningi hans og P ehf. þar sem fram kom að yrði eignarsafnið selt í heilu lagi hefði leigutaki ekki forkaupsrétt á hinu leigða. Yrði hins vegar helmingur eignarsafnsins seldur hefði S ehf. forkaupsrétt að umræddum eignarhluta. Fyrir lá að með umræddri sölu var verið að selja um 10% af eignarsafni P ehf. til G ehf. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var af Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að við skýringu ákvæða er lytu að afmörkun og útfærslu forkaupsréttar yrði jafnan að leggja til grundvallar að þau legðu ekki önnur höft á eignarráð eiganda en þau sem ráða mætti með vissu af samningi með orðskýringu. Þó að framangreint forkaupsréttarákvæði væri með óhefðbundnu sniði væri texti þess skýr. Var því ekki talið að ákvæðið gæti náð yfir sölu á um 10% eignarsafnsins enda væri slík túlkun andstæð orðalagi þess. Voru R ehf. og G ehf. því sýknaðir af kröfu S ehf.

Hæstiréttur birt 11. október 2017

554/2017

Matthías H. Johannessen (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Aztiq Pharma Partners ehf (Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli M gegn A ehf. var vísað frá dómi á þeim grundvelli að M skorti lögvarða hagsmuni af því að fá niðurstöðu um kröfu sína. Í málinu krafðist M þess að ógiltar yrðu tvær nánar tilgreindar samþykktir aðalfundar A ehf. 24. október 2014 með vísan til 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Eftir aðalfund A ehf. hafði Á sem eigandi 99,98% hlutafjár A ehf. ákveðið að aðrir hluthafar félagsins, þar á meðal M, skyldu sæta innlausn hans á hlutum í félaginu samkvæmt 16. gr. laga nr. 138/1994. Með vísan til þess að þegar aðalfundur A ehf. hefði verið haldinn hefði M verið hluthafi í A ehf. taldi Hæstiréttur að M hefði lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr ágreiningi aðila. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 22. ágúst 2017

E-4549/2014

Matthías H Johannessen (Reimar Snæfells Pétursson hrl) gegn Aztiq Pharma Partners ehf (Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Krafist var ógildingar á tveimur samþykktum á aðalfundi einkahlutafélags er vörðuðu hækkun hlutafjár og forkaupsrétt. Málinu vísað frá þar sem stefnandi var ekki talinn eiga lögvarða hagsmuni í málinu þar sem hann væri ekki lengur hluthafi.

Hæstiréttur birt 4. maí 2016

604/2015

Byggingafélagið Gustur ehf (Sigurbjörn Ársæll Þorbergsson hrl) gegn Kópavogsbæ (Ívar Pálsson hrl)

Árið 2005 var B ehf. veittur byggingarréttur fyrir fjölbýlishús á nánar tilgreindum hluta lóðar í K. Í kjölfar þess að K náði ekki samkomulagi við íslenska ríkið um kaup á því landsvæði þar sem lóðin skyldi standa gerðu aðilar með sér samning árið 2007 þar sem B ehf. framseldi byggingarréttinn aftur til K gegn því að félagið fengi forgang að byggingarréttinum að lóðinni yrði lóðin byggingarhæf síðar. Árið 2012 var gerð breyting á deiliskipulagi K þannig að lóðin var felld út og í stað hennar kom nýr byggingarreitur á nýrri lóð sem fékk þó sama landnúmer og eldri lóðin hafði haft. Í málinu krafðist K viðurkenningar á því að B ehf. ætti ekki samkvæmt samningnum frá 2007 forgang að réttinum til að byggja á hina nýju lóð K. Talið var að ákvæði samningsins um forgangsrétt B ehf. yrði með engu móti túlkað öðruvísi en svo að hann næði einungis til þess lóðarhluta sem K hafði úthlutað félaginu árið 2005. Gæti landnúmerið ekki vikið til hliðar skýru samningsákvæði milli aðila. Þá var ekki fallist á með B ehf. að breyta ætti samningnum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, enda hefði K hvorki afnumið byggingarrétt B ehf. né fært hann til og úthlutað öðrum. Stæðu réttindi B ehf. því óhögguð á sama stað þrátt fyrir breytingar á skráningu lóða og heiti þeirra á svæðinu. Var því fallist á kröfu K.

Hæstiréttur birt 14. apríl 2016

509/2015

Björgvin Ómar Hrafnkelsson (Bjarni Guðmundur Björgvinsson hrl) og Þórarinn Hrafnkelsson (Ingvar Þóroddsson hrl, 4. prófmál) gegn Auðbjörgu Halldísi Hrafnkelsdóttur, Ástu Hrafnkelsdóttur, Benedikt Hrafnkelssyni, Haraldi Hrafnkelssyni, Huldu Hrafnkelsdóttur, Karenu Tómasdóttur, Stefaníu Hrafnkelsdóttur, Öldu Hrafnkelsdóttur, Einari Orra Hrafnkelssyni Elísi Hrafnkelssyni (Guðjón Ármannsson hrl) og Sigþóri Þorgrímssyni (Garðar Guðmundur Gíslason hrl, 2. prófmál)

Árið 1988 gaf HE fimmtán börnum sínum landið Tunguás úr jörðinni Hallgeirsstöðum í Jökulsárhlíð. Samkvæmt gjafaafsalinu var gjöfin bundin þeim skilyrðum að landspildan væri sameign gjafþega, enginn gæti selt hlut sinn í henni og að gjafþegar ættu forkaupsrétt að mannvirkjum sem reist yrðu á svæðinu. Í málinu kröfðust A o.fl. þess að landinu skyldi skipt í samræmi við niðurstöðu matsgerðar dómkvaddra manna en BÓH og ÞH héldu því fram að framangreind skilyrði gjafaafsalsins stæðu því í vegi að fallast mætti á dómkröfu A o.fl. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar túlkuð væru þau skilyrði, sem tilgreind væru fyrir gjöfinni, yrði að taka tillit til þess að um væri að ræða einhliða skilyrði fyrir gjöf sem gjafþegar hefðu samþykkt með því að þiggja hana. Yrði að gera ríkari kröfur til þess að skilyrðum gjafagernings væri fylgt en þegar um tvíhliða samning væri að ræða. Á hinn bóginn væri sannað að þrautreynt hefði verið, án árangurs, að ná samkomulagi um skiptingu afnotaréttar og meðferð á landinu. Ekki væri í gjafaafsalinu skýrlega lagt bann við því að sameigninni yrði slitið og landinu skipt upp á þann hátt sem krafist væri. Slit sameignarinnar og skipting í séreignarhluta hefði ein og sér ekki þau áhrif að skilyrðin um sölubann á landinu og forkaupsrétt að mannvirkjum yrðu marklaus. Var því heimilt að krefjast skiptingar á landinu, sbr. meginreglu 20. kafla kaupabálks Jónsbókar og 72. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt framansögðu var fallist á kröfu A o.fl.

Hæstiréttur birt 4. júní 2015

475/2014

X var sakfelldur fyrir brot sem heimfært var undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við B, en við það notfærði X sér að B var ekki fær um að taka afstöðu til þess hvort hún vildi hafa samræði við hann sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing X ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar var litið til alvarleika brotsins og 1. og 3. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga, en til refsimildunar horfði ungur aldur X, sbr. 4. tölul. 1. mgr. sömu greinar, sem var á 19. ári þegar hann framdi brotið. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár, en vegna dráttar á meðferð málsins sem X var ekki um kennt var fullnustu 21 mánaðar af refsingunni frestað skilorðsbundið. Þá var X gert að greiða B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.

Héraðsdómur Reykjaness birt 21. maí 2015

E-1165/2014

Hafnarfjarðarkaupstaður (Ólafur Helgi Árnason hrl) gegn Stálskipi ehf. (Gísli Baldur Garðarsson hrl), Síldarvinnslunni hf. (Eyvindur Sveinn Sólnes hrl), Útgerðarfélagi Akureyringa ehf. (Borgar Þór Einarsson hdl) og Samherja Íslandi ehf. og Gjögri hf. (Bjarni Aðalgeirsson hdl)

Forkaupsréttur

Hæstiréttur birt 20. janúar 2015

27/2015

Akraland ehf (Árni Ármann Árnason hrl) gegn þrotabúi Hafhúss ehf (Jón Auðunn Jónsson hrl) og Tjarnarbrekku ehf (Lilja Jónasdóttir hrl)

Í málinu krafðist A ehf. þess að hann hefði notið forkaupsréttar samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup þegar þrotabú H ehf. gerði kaupsamning við T ehf. um sölu á nánar tilgreindum lóðum og gaf út afsal fyrir þeim í júlí 2013 og að hann hefði tilkynnt þrotabúinu innan frests samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins að hann neytti þessa forkaupsréttar. Eftir þingfestingu málsins gaf A ehf. út sakaukastefnu á hendur T ehf. þar sem hann beindi sömu dómkröfum að honum og hann hafði þegar gert gagnvart þrotabúinu. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var öllum kröfum A ehf. hafnað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki yrði leyst úr skyldur þriðja manns í máli sem væri rekið eftir reglum 5. þáttar laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. nema svo stæði á sem um ræðir í 172. og 173. gr. laganna. Ekki yrði fundin heimild fyrir því að sá, sem héldi fram kröfu á hendur þrotabúi, gæti um leið krafist dómsúrlausnar á hendur þriðja manni á þeim grunni að sá bæri óskipta skyldu með þrotabúinu. Gætu aðilar máls engu breytt um þetta með samkomulagi sín á milli. Yrði því án kröfu að vísa málinu frá héraðsdómi að því er T ehf. varðaði. Á hinn bóginn var fallist á með héraðsdómi að fresturinn samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 40/2002 hefði verið liðinn þegar tilkynning A ehf. barst þrotabúi H ehf. Þá var tekið undir með héraðsdómi að hvorki væru skilyrði til að ógilda kaupsamninginn og afsal á grundvelli 33. gr.36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Með þessum athugasemdum var úrskurðurinn staðfestur um dómkröfur A ehf. á hendur þrotabúi H ehf.

Hæstiréttur birt 13. febrúar 2014

598/2013

Hömlur 2 ehf (Ásgeir Jónsson hrl) gegn Afbragðs ehf (Jóhannes Sigurðsson hrl)

A ehf. höfðaði mál gegn H2 ehf. og krafðist þess að viðurkennt yrði að forkaupsréttur A ehf. að tiltekinni fasteign hefði orðið virkur þegar H2 ehf. keypti hana af H ehf. Þá krafðist A ehf. þess að H2 ehf. gæfi út afsal til handa sér gegn ákveðinni greiðslu að frádregnum leigugreiðslum A ehf. til H2 ehf. Ekki var talið að A ehf. hefði þurft að gefa þrotabúi H ehf. kost á aðild að málinu. Vísað var til þess að gjaldþrotaskiptum félagsins hefði verið lokið og að þrotabúið hefði ekki neina hagsmuni af úrslitum málsins. Þá hefði fyrirsvarsmaður félagsins lýst þeirri afstöðu að A ehf. nyti forkaupsréttar. Talið var að A ehf. hefði á grundvelli ákvæðis í leigusamningi A ehf. og H ehf. átt forkaupsrétt að fasteigninni og að sá réttur hefði átt að verða virkur við sölu eignarinnar gegn greiðslu kaupverðs. Forkaupsrétturinn hefði orðið virkur þótt yfirfærsla eignaréttar hefði verið hluti af heildstæðu skuldauppgjöri H ehf. við H2 ehf., enda hafði verið gerður kaupsamningur og afsal um eignina og ekki um gjafagerning að ræða. Meðal annars með vísan til þessa var fallist á kröfur A ehf.

Hæstiréttur birt 28. nóvember 2013

367/2013

Aztiq, Pharma, Partners, ehf, Árni Harðarson, Vilhelm Róbert, Wessman, Magnús, Jaroslav (Bjarki H. Diego hrl) og Magnússon (Magnús H. Magnússon hdl) gegn Matthíasi H. Johannessen (Reimar Snæfells Pétursson hrl)

Með framsalsamningi 31. mars 2009 sömdu L ehf. annars vegar og M, V, MJ og Á hins vegar um framsal allra eignarhluta í einkafélaginu D, en nafni þess var breytt í A ehf. sama dag, Samkvæmt samningnum skyldi eignarhluti V vera 94% en M, MJ og Á skyldu eiga 2% hver um sig. Gerður var sérstakur viðauki við framsalssamninginn, sem einnig var dagsettur 31. mars 2009, þar sem kom fram að með honum væri gerð sú breyting á samningnum að Á keypti 94% hlutafjár sem V hefði skráð sig fyrir og yrði V því ekki hluthafi í félaginu. Var viðaukinn undirritaður fyrir hönd L hf. sem framseljanda og af hálfu V og Á, auk þess sem MJ skrifaði undir sem vottur. Deildu aðilar um það hvort efni viðaukans hefði falið í sér framsal hlutafjár V til Á þannig að stofnast hefði til forkaupsréttar M á grundvelli tiltekins ákvæðis í samþykktum A ehf. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti með vísan til forsendna, kom m.a. fram að telja yrði að með framsalssamningnum hefðu M, V, MJ og Á keypt félagið af L ehf. og hefði þeir því við undirritun samningsins orðið hluthafar í félaginu. Vísaði héraðsdómur til þess að viðaukinn gæti ekki talist hluti af framsalssamningnum eða breyting á honum, enda hefðu allir aðilar hans þurft að standa að breytingunni til þess að svo yrði. Var því fallist á með M að með viðaukanum hefði V framselt til Á þá 470.000 hluti eða 94% hlutafjár sem hann fékk framseld frá L ehf. með framsalssamningnum. Samkvæmt samþykktum A ehf. hefði stjórn félagsins forkaupsrétt að fölum hlutum fyrir félagsins hönd, en að félaginu frágengnu öðlaðist hluthafi slíkan rétt í hlutfalli við hlutafjáreign sína. Hvorki var fallist á með M að stjórn félagsins hefði verið kunnugt um framsal hlutanna frá V til Á og kosið að neyta ekki forkaupsréttar né að MJ hefði með vottun viðaukans fallið frá forkaupsrétti. Þá þótti ekki sýnt fram á að M hefði verið kunnugt um framsalið á árinu 2009 og lagt til grundvallar að honum hefði fyrst orðið kunnugt um að V væri ekki hluthafi í félaginu á árinu 2011. Með vísan til þessa var fallist á kröfu M um að viðurkennt yrði að hann ásamt Á og MJ ættu forkaupsrétt, að A ehf. frágengnu, að 470.000 hlutum í A ehf.

Hleð fleiri dómum…