Ekki fallist á skaðabótábyrgð endurskoðanda. Ósannað taldist að endurskoðandi hefði veitt stefndendum ráðgjöf um skattaleg álitaefni við sölu hlutafjár.
Þrotabú S hf. höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi R og B ehf. á þeim grundvelli að þegar hlutafé í T hf. var hækkað tíu sinnum frá maí 2013 til febrúar 2015, samtals um 1.795.857.801 krónu, hefðu R og annar endurskoðandi sem B ehf. bæri ábyrgð á samkvæmt reglunni um vinnuveitendaábyrgð sýnt af sér saknæma vanrækslu. Tilkynningum um hlutafjárhækkun til fyrirtækjaskrár fylgdu í níu skipti staðfestingar R og í eitt skipti annars endurskoðanda B ehf. um að greiðslur hefðu borist fyrir hækkanirnar. Hæstiréttur vísaði til þess að greiðslur fyrir hlutaféð hefðu borist inn á reikninga T hf. í gegnum krónuútboð Seðlabanka Íslands að frátalinni hlutafjárhækkun 12. júní 2014 sem ekki hefði verið skýrð að fullu. Hæstiréttur féllst á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms sem skipaður var sérfróðum meðdómanda að greiðslur að fjárhæð 1.747.674.708 krónur hefðu borist inn á bankareikninga T hf. og að R hefði á þessum tíma ekki haft nægt tilefni til að kanna nánar ráðstöfun fjármuna út úr félaginu. Voru R og B ehf. því sýknaðir af aðalkröfu þrotabús S hf. Þá var jafnframt staðfest niðurstaða Landsréttar um sýknu R og B ehf. af varakröfu þrotabús S hf. Um þrautavarakröfu á hendur R og B ehf. vísaði Hæstiréttur til þess að af dómaframkvæmd yrði ráðið að þegar fyrir lægi að sérfræðingur hefði orðið uppvís að saknæmri háttsemi við framkvæmd sérfræðistarfa yrði slakað á kröfum um sönnun fyrir því að hún hefði orsakað tjón og sönnunarbyrði jafnvel snúið um það atriði. Þetta ætti sérstaklega við þegar tjónþola væri erfitt um vik að sanna orsakasamband milli saknæmrar háttsemi og tjóns sem hann hefði orðið fyrir. Teldist þrotabú S hf. hafa leitt að því nægar líkur að fyrrnefnd tilkynning frá 12. júní 2014 hefði verið einn þeirra þátta sem lánadrottnar T hf. lögðu traust sitt á við töku ákvarðana í lögskiptum við félagið þannig að B ehf. yrði látinn bera hallann af því að hafa ekki sýnt fram á að tilkynningin hefði ekki leitt til tjóns fyrir þrotabú S hf. Með vísan til 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 og þess að ekki hafði verið tekin afstaða til lýstra krafna í þrotabú T hf. var B ehf. sýknað að svo stöddu af þrautavarakröfu þrotabús S hf. og R sýknaður.
Í hf. höfðaði mál á hendur R og B ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu á tjóni vegna ákvörðunar hans um halda áfram vinnu við byggingu kísilmálmverksmiðju fyrir S hf. á árinu 2016. Í hf. gerði verksamning við S hf. um byggingu verksmiðjunnar árið 2014 . Í hf. kvað ákvörðun sína um að halda verkinu áfram hefði byggst á upplýsingum í ársreikningi S hf. vegna ársins 2014 sem stefndi R hefði endurskoðað og áritað án fyrirvara. Opinberar upplýsingar um fjárhagsstöðu S hf. sem birtust í ársreikningi félagsins það ár hefðu gefið allt aðra og betri mynd af stöðu þess en raunin hafi verið. Í hf. byggði á því að eigið fé S hf. hefði verið ofmetið í ársreikningnum þar sem ekkert raunverulegt endurgjald hefði komið fyrir tvær hlutafjárhækkanir í S9 ehf. sem síðar rann saman við S hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar málavextir væru virtir í heild yrði ekki fallist á að sýnt hefði verið nægilega fram á að R hefði þegar hann sendi tilkynningar um hlutafjárhækkun til fyrirtækjaskrár 23. september 2014 haft þá yfirsýn yfir fjármagnshreyfingar milli félaga sem MG stýrði og inntaki þeirra til að geta áttað sig á eðli þeirra eða haft réttmætt tilefni til að afla frekari gagna eða upplýsinga um þær. Taldi dómurinn ekki næg efni til að hnekkja mati hins áfrýjaða dóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmanni, um að Í hf. hefði ekki tekist að sýna fram á að stefndi R hefði hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann staðfesti greiðslu umræddra hlutafjárhækkana. Þá taldi dómurinn ekki næg efni til þess að virða það R til sakar að hann hefði ekki endurskoðað samrunareikning S hf. eða vakið athygli stjórnar félagsins á að endurskoða þyrfti samrunareikning félaganna. Að lokum taldi dómurinn ekkert fram komið sem leitt hefði í ljós að R hefði á þeim tíma er hann vann ársreikning S hf. vegna ársins 2014 átt að vera það ljóst að reikningar félaganna P B.V. eða hlutafjárframlag U B.V. hefði verið greitt með þeim hætti að það skildi ekki eftir nein raunveruleg verðmæti í félaginu. Voru R og B ehf. því sýknaðir af kröfu Í hf.
Félagið E hf. átti fasteign að Skútuvogi 3. Ákveðið var á stjórnarfundum í félaginu E hf. og S ehf. á árinu 2014 að skipta fyrrgreindu félagi í tvö félög. Fyrir lá skiptingaráætlun en samkvæmt skiptingunni yfirtók S ehf. meðal annars fasteignina. Starfsmaður K ehf. sá um skjalagerð vegna skiptingar félagsins. Nafni og rekstrarformi E hf. var síðar breytt og varð, EK ehf. en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2016. Höfðaði þrotabú EK ehf. mál gegn S ehf. til að rifta framangreindri ráðstöfun fasteignarinnar að Skútuvogi 3 en til tryggingar kröfu þrotabúsins voru nánar tilgreindar fasteignir kyrrsettar. Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 19/2020 var rift ráðstöfun fasteignarinnar að Skútuvogi 3 með vísan til þess að um gjöf hefði verið að ræða í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Fallist var á endurgreiðslukröfu þrotabúsins og kyrrsetning nánar tilgreindra fasteigna var staðfest. S ehf. höfðaði mál þetta gegn K ehf. og krafðist skaðabóta úr hendi K ehf. þar sem hann taldi K ehf. hafa valdið honum bótaskyldu tjóni í tengslum við skiptingu Skútuvogs 3 úr E hf. Jafnframt krafðist hann viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna kyrrsetningarinnar. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti, kom fram að ekkert benti til þess að vinnubrögð K ehf. í tengslum við ráðgjöf og skjöl vegna skiptingarinnar hefðu verið í ósamræmi við þær reglur sem giltu, skyldur endurskoðenda eða tíðkanlega starfshætti. Hefði S ehf. þannig ekki fært haldbær rök fyrir því að ágallar hefðu verið á skiptingaráætlun, skiptingarefnahagsreikningi eða öðrum gögnum sem K ehf. hefði unnið að. Yrði því lagt til grundvallar að umrædd gögn hefðu tekið mið af þeim upplýsingum sem legið hefðu fyrir, sem og vilja hluthafa fyrirtækjanna um hvernig skiptingunni skyldi hagað. Þá yrði ekki ráðið af dómi Hæstaréttar í máli nr. 19/2020 að skipting E hf. hefði verið andstæð lögum nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Ekki var fallist á að nánar tilgreindur endurskoðandi eða aðrir starfsmenn K ehf. hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi í tengslum við skiptingu E hf. og ráðstöfun fyrrgreindrar fasteignar. Það væri grunnskilyrði þess að bótaábyrgð K ehf. gæti komið til álita og yrði K ehf. þegar af þeirri ástæðu sýknaður af kröfum S ehf.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons hf (
Geir Gestsson lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Þrotabú S hf. höfðaði mál á hendur E ehf. og R með heimild í 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og krafðist þess að þeir yrði dæmdir óskipt til að greiða þrotabúi T hf. skaðabætur vegna tjóns sem þrotabú T hefði orðið fyrir í tengslum við tíu hlutafjárhækkanir í T hf. sem tilkynntar voru ríkisskattstjóra frá maí 2013 til febrúar 2015. Hafði R ritað nafn sitt í reit á eyðublaði fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra á níu þessara tilkynninga, en annar nafngreindur endurskoðandi hjá E ehf. á eina þeirra. M, einn af hluthöfum T hf., skráði sig fyrir hinu nýja hlutafé að langmestu leyti, eða samtals 1.751.966.273 hlutum. Laut málatilbúnaður þrotabús S hf. að því að í reynd hefði M ekkert greitt fyrir hina nýju hluti í T hf. og hefði R mátt vera ljóst að svo væri og því sýnt af sér saknæma vanrækslu þegar hann staðfesti að hlutaféð hefði verið greitt. Byggði þrotabú S ehf. á því að þessi vanræksla hafi gert M kleift að eignast hlutafé í T hf. án greiðslu. Þannig hafi vantað fjármuni í þrotabú T hf. sem með réttu hefðu átt að vera þar til að greiða kröfuhöfum félagsins. Með aðalkröfu sinni krafðist þrotabú S hf. greiðslu skaðabóta sem svöruðu til þeirra greiðslna sem M skráði sig fyrir við hlutafjárhækkanirnar en með varakröfu sinni krafðist þrotabúið skaðabóta að fjárhæð 47.146.179 krónur, annars vegar vegna þess að 42.101.840 krónur hafi vantað upp á greiðslu hlutafjárhækkunar 12. júní 2014, hins vegar vegna þess að ýmsar lægri upphæðir hafi vantað upp á greiðslu annarra hlutafjárhækkana, samtals að fjárhæð 6.151.039 krónur. Í dómi Landsréttar kom fram að líta yrði svo á að með áritunum sínum á umræddar tilkynningar til ríkisskattstjóra hafi E ehf. og R staðfest að allur hlutafjáraukinn hefði verið greiddur hverju sinni. Á það var fallist með E ehf. og R að greiðslur að fjárhæð samtals 1.747.674.708 krónur inn á bankareikninga T hf. hefðu ekki borið annað með sér en að vera fyrir hina umdeildu hlutafjárauka og að ekki væri efni til að virða E ehf. og R það til sakar þótt hluti af greiðslu hlutafjáraukans hverju sinni hafi borist inn á bankareikning félagsins nokkru eftir að E ehf. og R staðfestu greiðslurnar. E ehf. og R hefðu unnið fyrir fleiri félög sem tengdust undirbúningi að uppbyggingu og rekstri kísilverksmiðju í Helguvík en ekki lægi fyrir að E ehf. og R hefði verið kunnugt um eignarhald eða rekstur hollenska félagsins P sem þrotabú S hf. kvað hafa gegnt lykilhlutverki við hringferð fjármuna inn og út af innlendum og erlendum reikningum félaganna. Enn fremur var talið ósannað að E ehf. og R hefðu haft vitneskju um erlenda bankareikninga sem þar komu við sögu. Óljóst væri hvort reikningsyfirlit bankareikninga T hf., sem hlutaféð var greitt inn á, hafi legið frammi er E ehf. og R staðfestu greiðslurnar en þótt svo hafi verið yrði ekki ráðið af þeim yfirlitum sem lágu fyrir í málinu að E ehf. og R hefðu átt að veita því athygli að greiðslurnar væru sýndargreiðslur eins og þrotabú S hf. hélt fram. Var aðalkrafa þrotabús S hf. því ekki tekin til greina. Um varakröfu þrotabús S hf. tók Landsréttur fram að þegar hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að greiðslur inn á reikninga T hf. að fjárhæð 1.747.674.708 krónur væru vegna umræddra hlutafjárhækkana og stæðu þá út af samtals 48.183.093 krónur. Að frátalinni greiðslu að fjárhæð 42.101.840 krónur sem virtist vanta upp á fulla greiðslu hlutafjárhækkunar 12 júní 2014, stóðu eftir 6.081.253 krónur sem E ehf. og R byggðu á að væri kostnaður vegna þóknunar til H hf. Þrotabú S hf. hefði ekki brugðist við þessum málatilbúnaði með efnislegum rökum. Taldi Landsréttur með vísan til 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að þessi hluti varakröfu þrotabús S hf. gæti ekki komið til álita. Hvað varðar hlutafjárhækkunina 12. júní 2014 lagði Landsréttur til grundvallar að 42.101.840 krónur hefði vantað upp á fulla greiðslu þegar greiðsla hennar var staðfest 25. júní 2014. R var sýknaður af skaðabótakröfu þrotabús S hf. vegna þessarar hlutafjárhækkunar þar sem annar endurskoðandi hjá E ehf. hafði staðfest greiðslu þeirrar hækkunar. Landsréttur ályktaði að við þá vinnu hefði ekki verið hugað af nægilegri kostgæfni að því hvort hlutafjárhækkunin hefði verið að fullu greidd. Bótaskyldu E ehf. yrði þó ekki slegið fastri nema sýnt væri fram á að þrotabú T hf. hefði orðið fyrir tjóni vegna saknæmrar vanrækslu sem E ehf. bæri ábyrgð á. Krafa þrotabús S hf. væri skaðabótakrafa utan samninga og miðaði að því að gera tjónþola eins settan fjárhagslega og ef saknæm háttsemi tjónvalds hefði ekki komið til. Það kallaði á ályktun um hvað ætla mætti að orðið hefði ef endurskoðandinn hefði sýnt af sér þá kostgæfni sem ætlast hafi mátt til af honum er hann staðfesti greiðslu hlutafjárhækkunar 12. júní 2014. Samkvæmt 2. mgr. 40. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög mætti ætla að þá hefði staðfesting endurskoðandans borið með sér að enn vantaði 42.101.840 krónur upp á að hækkunin væri greidd. Við þær aðstæður hefði T hf. getað látið hjá líða að innheimta kröfuna og lækkað hlutaféð eða að það hefði gerst með atbeina hlutafélagaskrár í samræmi við 19. gr. laga nr. 2/1995. Miðað við þá framvindu væri hægt að líta svo á að hin saknæma háttsemi hafi stuðlað að því að hlutafé hluthafans hafi verið of hátt skráð. Ekki yrði séð að sú aðstaða hefði getað valdið T hf. tjóni. Hefði hluthafinn aftur á móti greitt þá fjármuni sem vantaði mætti ætla að fénu hefði verið varið með sama hætti og öðru fjármagni T hf. Ekki lægi fyrir annað en að þrotabú T hf. væri eignalaust en af því mætti álykta að fjárfestingar félagsins hefðu engu skilað fyrir það. Háttsemi endurskoðandans hefði engu getað breytt um þá framvindu. Í ljósi þessara atriða varð ekki séð að þrotabú S hf. hefði sýnt 2 fram á að hin saknæma háttsemi hefði valdið þrotabúi T hf. fjárhagstjóni þannig að það eigi skaðabótakröfu utan samninga á hendur E ehf. Með vísan til alls framangreinds var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu E ehf. og R.
Þrotabú S hf. höfðaði mál gegn E ehf. og R og krafðist skaðabóta á grundvelli saknæmrar háttsemi þeirra í tengslum við tvær hlutafjárhækkanir í félaginu S9 ehf. Laut krafa þrotabúsins að því að með tilkynningum til ríkisskattstjóra árið 2014 hefði R staðfest að hlutafjárhækkanirnar hefðu verið greiddar af hálfu eiganda félagsins, U B.V., annars vegar með skuldajöfnuði og hins vegar með peningum, en í raun hefði aldrei neitt verið greitt fyrir hlutina og hefði R vitað eða mátt vita að sú hefði verið raunin þegar hann staðfesti greiðslurnar. Byggði þrotabúið á því að staðfestingar R hefðu gert U B.V. kleift að eignast 672.975.000 nafnverðshluti í S9 ehf. án þess að greiða lögbundið lágmarksverð fyrir þá og hafi efnahagsleg áhrif þess færst yfir á S hf. við samruna þess félags við S9 ehf. og þá fjármuni hafi því vantað í sjóði S hf. þegar félagið fór í þrot. R hefði borið í ljósi lögbundins hlutverks síns að gæta að því að greiðslur fyrir hlutina færu ekki viðstöðulaust út af reikningi S 9 ehf. nema að samsvarandi verðmæti kæmu í staðinn, en í vinnu sinni hefði hann meðal annars stuðst við bankareikningsyfirlit sem hafi borið það með sér að fjármununum hefði þegar í stað verið ráðstafað til félagsins P B.V. Þær fjármunafærslur hefðu verið tilefnislausar og ekki skilað S9 ehf. neinum verðmætum. Landsréttur taldi framlögð gögn í málinu styðja þá ályktun að útgáfa þeirra reikninga P B.V sem lágu til grundvallar fjármunafærslunum hafi ekki tengst kaupum á þjónustu í þágu S9 ehf. og því mætti með réttu efast um að heimild hafi staðið til þess að færa greiðslu þeirra sem stofnkostnað sem unnt hafi verið að eignfæra sem óefnislega eign í reikningum félagsins. Aftur á móti var talið ósannað að R hefði vitað eða mátt vita að annað lægi að baki útgáfu reikninganna en að þeir væru vegna vinnu við hönnun á ofni fyrir kísilverksmiðju í Helguvík eins og þeir báru með sér og samkvæmt því talið ósannað að R hefði sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann staðfesti að umræddar hlutafjárhækkanir í S9 ehf. hefðu verið greiddar. Þrotabú S hf. reisti kröfu sína jafnframt á því að R hefði sýnt af sér saknæma háttsemi með því að staðfesta með áritun sinni í samrunaefnahagsreikningi S hf. rangar upplýsingar um óefnislegar eignir, þar sem fyrrnefndar greiðslur til P B.V. hefðu ekki heimilað slíka færslu í reikningsskilum félagsins. Í dómi Landsréttar kom fram að áritun R sem fylgdi samrunaefnahagsreikningum bæri ekki með sér að hann hefði endurskoðað árshlutareikninga félaganna í tilefni af samrunanum heldur eingöngu að hinn sameiginlegi efnahagsreikningur byggðist á þeim reikningum. Var ekki talið að R hefði sýnt af sér saknæma háttsemi með því athafnaleysi að gera ekki stjórnum samrunafélaganna viðvart um lagaskyldu þeirra samkvæmt 2. mgr. 121. gr. laga nr. 2/1995 og 2. mgr. 96. gr. laga nr. 138/1994 til að annast um að hinn sameiginlegi efnahagsreikningur yrði endurskoðaður. Þar sem ósannað væri að R hefði vitað eða mátt vita að annað lægi að baki útgáfu reikninga P B.V. en þeir báru með sér, var talið að R hefði ekki haft ástæðu til að efast um réttmæti þess að eignfæra þau útgjöld sem stofnkostnað sem gat stuðlað að líklegum framtíðarávinningi S 9 ehf. og síðar S hf. Var því hafnað þeirri málsástæðu þrotabús S hf. er laut að áritun R á samrunaefnahagsreikninginn. Loks var ekki talið að þrotabú S hf. hefði fært fyrir því viðhlítandi rök að yfirlýsing R, um að umræddur samruni skerti ekki möguleika lánardrottna S hf. á fullnustu, hefði verið röng. Með vísan til alls framangreinds var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu E ehf. og R af kröfum þrotabús S hf.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons hf (
Geir Gestsson lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Þrotabú S hf. höfðaði mál gegn E ehf. og R og krafðist skaðabóta á grundvelli saknæmrar háttsemi þeirra við gerð sérfræðiskýrslu á grundvelli 6. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Laut skýrslan að verðmæti greiðslu U B.V. fyrir 405.280.000 hluti í S hf., en greitt var fyrir hlutina með öllum hlutum í G ehf. Byggði þrotabúið á því að E ehf. og R hefðu valdið því tjóni þar sem greiðsla U B.V. fyrir hlutaféð hefði verið ófullnægjandi og þá fjármuni hafi því vantað í sjóði S hf. þegar félagið fór í þrot. Í dómi Landsréttar kom fram að niðurstaða matsgerðar dómkvadds matsmanns, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og hefði ekki verið hnekkt, styddi þá málsástæðu S hf. að ekki hefði verið hugað af nægjanlegri kostgæfni að þeim forsendum sem lágu til grundvallar sérfræðiskýrslunni 29. desember 2016 um rekstrarkostnaðarhlutfall G ehf. og ávöxtunarkröfu og að það hefði mögulega leitt til ofmats á greiðslunni sem kom fyrir hlutabréfin í S hf. Aftur á móti var, með vísan til 19. og 53. gr. laga nr. 2/1995, lagt til grundvallar að hóflegra verðmat af hálfu E ehf. og R á greiðslunni hefði einungis leitt til lækkunar á skráðu hlutafé í S hf. Því yrði að líta svo á að mögulega of hátt verðmat þeirra á hlutum í G ehf. hefði einungis stuðlað að því að hlutafé U B.V. í hinu gjaldþrota félagi hefði verið of hátt skráð. Það hefði getað valdið öðrum en S hf. fjárhagstjóni, til dæmis við greiðslu arðs. Þrotabú S hf. hefði aftur á móti ekki sýnt fram á að það hefði valdið S hf. tjóni þannig að þrotabúið ætti kröfu um skaðabætur utan samninga á hendur E ehf. og R. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu E ehf. og R.
S ehf. byggði á því að K ehf. bæri bótábyrgð á tjóni sem rakið yrði til saknæmrar háttsemi í tengslum við skiptingu fasteignar úr EK hf. samkvæmt skiptingaráætlun. Ekki var talið að vinnubrögð starfsmanna K ehf. í tengslum við ráðgjöf og skjöl sem vörðuðu skiptinguna hefðu verið í ósamræmi við þær reglur sem giltu, skyldur endurskoðenda eða tíðkanlega starfshætti. Þar sem ekki var sýnt fram á saknæma háttsemi sem K ehf. bar ábyrgð á var félagið sýknað af kröfum S ehf.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons hf (
Geir Gestsson lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Þrotabú S hf. höfðaði mál gegn E ehf. og R og krafðist skaðabóta á grundvelli saknæmrar háttsemi þeirra við gerð sérfræðiskýrslu á grundvelli 6. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Laut skýrslan að verðmæti greiðslu U B.V. fyrir 405.280.000 hluti í S hf. en greitt var fyrir hlutina með öllum hlutum í G ehf. Byggði þrotabúið á því að E ehf. og R hefðu valdið því tjóni þar sem greiðsla U B.V. fyrir hlutaféð hefði verið ófullnægjandi og þá fjármuni hafi því vantað í sjóði S hf. þegar félagið fór í þrot. Í dómi Landsréttar kom fram að sérfræðiskýrslan hefði hvorki verið haldin þeim annmarka að stuðst væri við tekjur af leigusamningi G ehf. við S hf. sem aldrei hefði verið ætlunin að efna né að horft hefði verið fram hjá hluta af skuldum G ehf. við matið. Aftur á móti var talið að ekki yrði önnur ályktun dregin af matsgerð dómkvadds matsmanns, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og hefði ekki verið hnekkt, en að forsendur sérfræðiskýrslunnar hefðu verið ófullnægjandi um ávöxtunarkröfu og rekstrarkostnaðarhlutfall G ehf. Þegar jafnframt væri litið til takmarkaðs rökstuðnings fyrir niðurstöðu sérfræðiskýrslunnar yrði að líta svo á að hún hefði ekki verið unnin af þeirri kostgæfni sem ætlast yrði til í ljósi tilgangs 6. gr. laga nr. 2/1995, sbr. 1. mgr. 16. gr. sömu laga. Var því á það fallist að E ehf. og R hefðu að þessu leyti sýnt af sér saknæma vanrækslu við gerð hennar og bakað sér skaðabótaábyrgð vegna þess tjóns sem af því hlaust. Með skýrslunni hefðu E ehf. og R stuðlað að því að greiðsla U B.V. fyrir hluti í S hf. hefði verið lægri en sem nam nafnverði þeirra í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 2/1995 og var litið svo á að S hf. hefði orðið fyrir tjóni sem næmi mismun á nafnverði hlutanna og hæsta mögulega verði hlutanna samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns. Ekki voru talin rök til þess að þrotabúið bæri tjónið á grundvelli reglna um eigin sök og ekki var heldur fallist á að það hefði sýnt af sér tómlæti þannig að skaðabótakrafa þess hefði fallið niður. Var E ehf. og R því sameiginlega gert að greiða þrotabúinu 114.280.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons hf (
Peter Dalmay lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Stefndu voru sýknaðir af kröfum stefnanda, en stefnandi taldi sig hafa orðið fyrir tjóni vegna saknæmarar og ólögmætrar háttsemi endurskoðenda í tengslum við tíu hlutafjárhækkanir.
L og G höfðuðu mál á hendur D&T sf. og D ehf. til vara og kröfðust aðgangs að nánar tilgreindum gögnum og upplýsingum í því skyni að staðreyna lögmæti uppsagnar D ehf. á ráðningarsamningum þeirra, innlausn eignarhluta þeirra í D&T sf. og réttmæti fjárhagsuppgjörs. Með dómi Landsréttar 21. maí 2021 var dómkröfum L og G á hendur D&T sf. vísað frá dómi en D ehf. var sýknað af varakröfum þeirra. L og G kærðu frávísunarþátt málsins til Hæstaréttar og með dómi réttarins 28. júní 2021 var umrætt ákvæði í dómi Landsréttar fellt úr gildi og lagt fyrir dóminn að taka málið að því leyti til löglegrar meðferðar og dóms að nýju. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að félagsmaður sem vikið hefur verið úr sameignarfélagi eigi rétt til aðgangs að gögnum félagsins á grundvelli 20. gr. laga nr. 50/2007 um sameignarfélög ef upplýsingarnar tengjast hagsmunum hans og sérstakar röksemdir, svo sem samkeppnissjónarmið, leiði ekki til þess að skerða beri rétt hans. Samkvæmt hefðbundinni orðskýringu á 20. gr. laga nr. 50/2007 var talið að upplýsingaréttur félagsmanna fælist í heimild til að skoða og rannsaka gögn félagsins og skrá hjá sér upplýsingar sem þau hefðu að geyma. Heimildin næði á hinn bóginn ekki til þess að fá tiltekin gögn eða afrit þeirra afhent. Með hliðsjón af framangreindu var fallist á að L og G hefðu heimild til að skoða og rannsaka gögn D&T sf. samkvæmt fyrri lið dómkrafna þeirra, að undanskildum gögnum sem ekki þóttu nægilega tilgreind í 3. og 8. tölulið. Þá höfðu L og G fallið frá kröfu samkvæmt 6. tölulið. Í ljósi ágreinings málsaðila um lok félagsaðildar L og G að D&T sf. og við hvaða tímamark bæri að miða í þeim efnum þótti ekki ástæða til að stytta það tímabil sem dómkröfur L og G náðu til. Kröfum L og G í síðari lið dómkrafna þeirra um að D&T sf. veitti þeim aðgang nánar tilgreindum gögnum D ehf. var á hinn bóginn hafnað.
Stefnandi sem er þrotabú krafðist bóta frá stefndu, endurskoðunarfyrirtæki og löggiltum endurskoðanda, vegna mistaka sem talin voru hafa verið gerð í sérfræðistörfum þeirra. Ekki var talið að mistök þeirra hefðu valdið því tjóni sem bóta var krafist fyrir og voru stefndu sýknaðir vegna þess að nauðsynleg orsakatengsl til að bótaskylda stofnist voru ekki fyrir hendi.
D ehf. höfðaði mál á hendur K og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að K hefði með saknæmum og ólögmætum hætti hafnað umsókn D ehf. um byggingarrétt á lóðinni Á 4-8. K auglýsti úthlutun byggingarréttar á nánar tilgreindum lóðum árið 2015. D ehf. var meðal umsækjenda og samþykkti bæjarráð K að vísa umsókn félagsins til bæjarstjórnar til samþykktar fyrir lóðina Á 4-8 í samræmi við tillögu vinnuhóps um úthlutun byggingarréttar. Á fundi bæjar- stjórnar var ákveðið að fresta afgreiðslu umsóknarinnar og vísa erindinu aftur til bæjarráðs. Sama dag var umsókn D ehf. tekin fyrir hjá fyrrgreindum vinnuhópi sem bókaði að framlagður ársreikningur D ehf. hefði ekki uppfyllt skilyrði úthlutunar- reglna um áritun löggilts endurskoðanda. Í kjölfarið samþykkti bæjarráð, í samræmi við tillögu vinnuhópsins, að öðru félagi yrði gefinn kostur á byggingarrétti á lóðinni Á 4-8 enda þótti ekki rétt að heimila D ehf., umfram aðra, að leggja fram ný gögn að liðnum umsóknarfresti. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa úthlutunar- reglnanna um að framlagðir ársreikningar væru áritaðir af löggiltum endurskoðanda væri málefnaleg og að D ehf. hefði ekki leitt í ljós að það hefði verið venjuhelguð eða alkunn framkvæmd að K tæki við óárituðum ársreikningum þvert á reglurnar. Þá hefði D ehf. ekki átt kröfu um að skila árituðum ársreikningi eftir lok umsóknarfrests enda hefði það verið til þess fallið að raska jafnræði umsækjenda. Loks var því hafnað að upphafleg ákvörðun bæjarráðs hefði verið fullnaðarákvörðun sem óheimilt hefði verið að hverfa frá. D ehf. hefði því ekki tekist sönnun um að umsókn hans hefði uppfyllt kröfur úthlutunarreglnanna eða að stjórnsýsluframkvæmd eða aðrar ákvarðanir K hefðu leitt til skaðabótaskyldu K. Var K því sýknað af kröfum D ehf.
Elísabet Katrín Benónýsdóttir, Arndís Björg Sigurðardóttir, Benóný Benónýsson, Jóhann Brimir Benónýsson og Benóný Benónýsson (
Sævar Þór Jónsson lögmaður)
gegn
Deloitte ehf, Guðmundi Þórði Ásgeirssyni og Vátryggingafélagi Íslands hf (
Ólafur Lúther Einarsson lögmaður)
Stefndu sýkn af fjárkröfu stefnenda sem byggði á meintri sök við skjalagerð og framtalsskil.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons hf (
Geir Gestsson lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Þrotabú SS hf. höfðaði mál á hendur E&Y ehf. og R og krafðist greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir þegar R, í starfi sínu sem endurskoðandi hjá E&Y ehf., hafði staðfest við hlutafélagaskrá að 25.000.000 króna hlutafjárhækkun í Geysi Capital ehf., sem USI Holding B.V. hafði skráð sig fyrir árið 2014, hefði verið „greidd með peningum“. Geysir Capital ehf. og SS hf. höfðu síðar sameinast árið 2017 en orðið gjaldþrota ári síðar. Byggði þrotabú SS hf. á því að 18.000.000 króna af hlutafjárhækkuninni hefðu aldrei verið greiddar, útséð væri um innheimtu þess fjár vegna gjaldþrots USI Holding B.V. og að R hefði valdið félaginu tjóni að framangreindri fjárhæð með umræddri tilkynningu. E&Y ehf. og R byggðu á hinn bóginn meðal annars á því að þó að mistök hefðu verið gerð er tilkynningin var send hlutafélagaskrá væri ósannað að nokkurt tjón hefði hlotist af því, en hlutafjárhækkunin hefði að hluta verið greidd með peningum og að hluta með skuldajöfnuði í kjölfar skuldskeytingar á skuld Geysis Capital ehf. við SS hf. að fjárhæð ríflega 18.000.000 króna. Í dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að framangreind tilkynning um hækkun á hlutafé hefði ekki samræmst ákvæðum 26. og 28. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og að R hefði þannig sýnt af sér saknæma háttsemi sem E&Y ehf. væri meðábyrgt fyrir á grundvelli reglna um vinnuveitandaábyrgð. Á hinn bóginn var talið að þó að áhöld væru um hvort nefnd skuldskeyting og greiðsla USI Holding B.V. á hlutafjáraukningu hefði farið að öllu leyti fram með réttum og löglegum hætti, þannig að þær ráðstafanir væru gildar í kröfuréttarlegu tilliti, þá bæru málsgögn með sér að Geysir Capital ehf. hefði losnað undan framangreindri skuld sinni auk þess sem ekkert benti til annars en að litið hefði verið svo á að hlutafjáraukningin væri að fullu greidd. Þannig væri ósannað að SS hf. hefði orðið fyrir tjóni vegna háttsemi R og E&Y ehf. Var héraðsdómur samkvæmt framangreindu staðfestur um sýknu R og E&Y ehf.
Héraðssaksóknari (
Björn Þorvaldsson saksóknari)
gegn
X hf. og Y ehf. (
Arnar Þór Stefánsson lögmaður)
X hf. og Y ehf. kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu H um að Z ehf., Þ ehf. og Æ væri skylt að veita H upplýsingar og afhenda gögn varðandi nánar tiltekna þjónustu sem veitt var X hf. og Y ehf. og dóttur- eða hlutdeildarfélögum þeirra á tilteknu tímabili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að gagnaöflun H á grundvelli hins kærða úrskurðar væri lokið. Samkvæmt því væri það ástand sem leiddi af hinum kærða úrskurði um garð gengið. Var málinu því vísað frá Landsrétti á grundvelli 4. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008.
Þrotabú Sameinaðs Sílikons ehf (
Geir Gestsson lögmaður)
gegn
Ernst & Young ehf og Rögnvaldi Dofra Péturssyni (
Tómas Jónsson lögmaður)
Aðila greindi á um hvort stefndu, R og EY ehf., bæru bótaábyrgð á tjóni sem stefnandi, þrotabú S hf., taldi stafa af saknæmri háttsemi við gerð sérfræðiskýrslu sem unnin var 29. desember 2016 í tengslum við hlutafjárhækkun í S hf. Ekki var talið sýnt fram á slíkt og voru stefndu þegar af þeirri ástæðu sýknaðir af kröfum stefnanda.
Héraðssaksóknari (
Finnur Vilhjálmsson saksóknari)
gegn
X ehf., Y ehf. og Z (
Hilmar Gunnarsson lögmaður)
X ehf., Y ehf. og Z kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu H um að þeim og öllum fyrrverandi eða núverandi starfsmönnum eða eigendum X ehf. og Y ehf. sem kynnu að hafa veitt eða átt þátt í að veita, eða byggju yfir upplýsingum um, nánar tiltekna þjónustu sem veitt var Þ hf., Æ ehf. og dóttur- eða hlutdeildarfélögum þeirra á nánar tilteknu tímabili væri skylt að veita H upplýsingar og afhenda gögn varðandi þá þjónustu. Að beiðni H hlaut krafan meðferð fyrir héraðsdómi án þess að þeir sem hún beindist að yrðu kvaddir á dómþing. Fyrir lá að héraðsdómari tók kröfu H fyrir og kvað upp úrskurð án þess að rannsóknargögn málsins lægju frammi og án þess að boða H til þinghalds. Með vísan til 1. mgr. 103. gr. og 1. og 3. mgr. 104. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var það niðurstaða Landsréttar að meðferð málsins í héraði hefði verið svo áfátt að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hinn kærða úrskurð og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.
Héraðssaksóknari (
Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknari)
gegn
X hf. og Y ehf. (
Arnar Þór Stefánsson lögmaður)
X hf. og Y ehf. kærðu úrskurð Landsréttar þar sem kæru þeirra á úrskurði héraðsdóms, er laut að heimild H til tiltekinna rannsóknaraðgerða, var vísað frá Landsrétti. Í dómi Hæstaréttar kom fram að kæruheimild í a-lið 1. mgr. 211. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hefði verið skýrð svo að hún tæki almennt aðeins til endanlegra úrskurða um frávísun mála sem höfðuð hefðu verið með ákæru en ekki til úrskurða Landsréttar um frávísun kæru vegna rannsóknarúrskurða eða úrskurða um réttarfarsatriði. Var því talið að X hf. og Y ehf. hefði brostið heimild til að kæra úrskurð Landsréttar og var málinu vísað frá Hæstarétti.
Héraðssaksóknari (
Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknari)
gegn
X hf. og Y ehf. (
Arnar Þór Stefánsson lögmaður)
X hf. og Y ehf. kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu H um að Z ehf., Þ ehf., Æ og öllum fyrrverandi eða núverandi starfsmönnum eða eigendum framangreindra félaga sem kynnu að hafa veitt eða átt þátt í að veita, eða byggju yfir upplýsingum um, nánar tiltekna þjónustu sem veitt var X hf., Y ehf. og dóttur- eða hlutdeildarfélögum þeirra á nánar tilteknu tímabili væri skylt að veita H upplýsingar og afhenda gögn varðandi þá þjónustu. Að beiðni H hlaut krafan meðferð fyrir héraðsdómi án þess að þeir sem hún beindist að yrðu kvaddir á dómþing. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að skýra bæri ákvæði 1. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála svo að þegar kröfu um rannsóknaraðgerð væri beint að öðrum en sakborningi, og þess krafist að sá aðili yrði ekki boðaður á dómþing, kæmi ekki til álita að sakborningur yrði boðaður á dómþing. Samkvæmt því yrði að líta svo á að X hf. og Y ehf. hefðu ekki átt aðild að málinu í héraði og því væri þeim ekki heimilt að kæra úrskurð héraðsdóms til Landsréttar. Var málinu því vísað frá Landsrétti.
Ágúst Heimir Ólafsson (
Andri Árnason lögmaður)
gegn
D&T sf. og Deloitte ehf. og Deloitte FAS ehf. og Aðalsteini Þór Sigurðssyni og Önnu Birgittu Geirfinnsdóttur og Benóní Torfa Eggertssyni og Birnu Maríu Sigurðardóttur og Birni Inga Victorssyni og Einari Hafliða Einarssyni og Bjarna Þór Bjarnasyni og Birni Helga Arasyni og Guðna Björgvini Guðnasyni og Gunnari Þorvarðarsyni og Halldóri Arasyni og Haraldi Inga Birgissyni og Hilmari Alfreð Alfreðssyni og Hólmgrími Pétri Bjarnasyni og Jóhanni Geir Harðarsyni og Jóhanni Óskari Haraldssyni og Jónasi Gesti Jónssyni og Lovísu Önnu Finnbjörnsdóttur og Lúðvík Þráinssyni og Pálínu Árnadóttur og Páli Grétari Steingrímssyni og Ragnari Jóhanni Jónssyni og Sif Einarsdóttur og Signýju Magnúsdóttur og Sigurði Álfgeiri Sigurðarsyni og Sigurði Heiðari Steindórssyni og Sigurði Páli Haukssyni og Sigurði Pálma Sigurðssyni og Sunnu Dóru Einarsdóttur og Þorsteini Pétri Guðjónssyni (
Ólafur Eiríksson lögmaður) og
Birki Leóssyni og Guðmundi Kjartanssyni og Knúti Þórhallssyni og Lárusi Finnbogasyni (
Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður) og
Deloitte FAS ehf. (
Ólafur Eiríksson lögmaður) gegn
Ágústi Heimi Ólafssyni (
Andri Árnason lögmaður)
Í málinu var deilt um starfslok Á hjá D FAS ehf., D ehf. og D sf. á árinu 2017 og fjárhagslegt uppgjör vegna þeirra. Á reisti kröfur sínar á því að uppsögn hans hefði verið ólögmæt og að í henni hefði í reynd falist riftun á ráðningarsamningi hans við D FAS ehf. þar sem uppsagnarfrestur hans hefði eingöngu verið einn mánuður Í dómi Landsréttar kom fram að þegar litið væri til gagna málsins teldi dómurinn ekki efni til að hnekkja mati D FAS ehf. á brotum á starfsskyldum Á og hefði hann mátt, sem reyndum endurskoðanda og einum eigenda og stjórnanda D samstæðunnar, vera kunnugt um mikilvægi þess að fylgja reglum hennar og um hugsanleg viðurlög við frávikum frá þeim. Var því fallist á að ástæða uppsagnar Á hefði verið lögmætur grundvöllur fyrir uppsögn hans með skemmri fresti en sex mánuðum. Þegar mið væri tekið af umfangi og eðli brota Á og þeirrar takmörkuðu viðvörunar, sem hann hafði fengið vegna þeirra, var í ljósi almennra reglna um hæfilegan uppsagnarfrest á ráðningarsamningum fallist á að ekki hefðu verið næg efni til að segja Á upp með eins mánaðar fyrirvara. Því var talið að Á ætti rétt á skaðabótum óskipt úr hendi D FAS ehf. og D ehf. vegna tapaðra launatekna í tvo mánuði til viðbótar. Ekki var talið að uppsögn Á hefði falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart honum í skilningi b-liðar 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Voru allir stefndu því sýknaðir af kröfu Á um miskabætur. Þá var hafnað kröfu Á um að við innlausn eignarhluta hans í D sf. yrði beitt annarri reikningsaðferð við ákvörðun á útgönguverði en þeirri sem getið væri um í samkomulagi starfsmanna félagsins. Einnig var hafnað kröfu hans um viðurkenningu á rétti sínum til hlutdeildar í hagnaði D ehf. vegna þess rekstrarárs þegar innlausn hluta hans í D sf. átti sér stað. Loks var vísað frá héraðsdómi tveimur kröfum Á þar sem hann skorti lögvarða hagsmuni af úrlausn þeirra, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála..
Stefndi, Kópavogsbær, sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda, Dverghamra ehf., um tap væntanlegs hagnaðar/framlegð.
Stefndu sýknaðir af bótakröfu þrotabús vegna tilkynningar endurskoðanda til fyrirtækjaskrár vegna hlutafjárhækkunar.
Stefnendur kröfðust þess að þeim yrði veittur aðgangur að gögnum og upplýsingum sameignarfélags og einkahlutafélags að viðlögðum dagsektum. Fallist var á kröfu stefnenda að hluta.
Stefnandi krafði stefnda um skaðabætur vegna tjóns sem rakið varð til þess að starfsmaður stefnanda dró sér fé úr sjóðum þess á tilteknu tímabili. Því var haldið fram að stefndi, sem endurskoðaði ársreikninga félagsins á þessu tímabili, bæri bótaábyrgð á fjártjóninu þar sem ekki hefðu verið viðhöfð rétt vinnubrögð við endurskoðun ársreikninga og hefði því ekki komist upp um fjárdráttinn fyrr en raun bar vitni. Ekki var talið sýnt fram á að starfsmenn stefnda hefðu brugðist skyldum sínum eða gert mistök við endurskoðun á ársreikningum stefnanda sem gætu leitt til bótaskyldu. Þegar af þeirri ástæðu var stefndi sýknaður af kröfum stefnanda.
Ágúst Heimir Ólafsson (
Andri Árnason lögmaður)
gegn
D&T sf. og Deloitte ehf. og Deloitte FAS ehf. og Sigurði og Páli Haukssyni og Jónasi Gesti Jónassyni og Birni Inga Victorssyni og Benóní Torfa og Eggertssyni og Hilmari Alfreð Alfreðssyni og Pálínu Árnadóttur og Halldóri Arasyni og Sif og Einarsdóttur og Páli Grétari Steingrímssyni og Önnu Birgittu Geirfinnsdóttur og Hólmgrími og Pétri Bjarnasyni og Þorsteini Pétri Guðjónssyni og Signýju Magnúsdóttur og Bjarna Þór og Bjarnasyni og Gunnari Þorvarðarsyni og Sigurði Pálma Sigurðssyni og Ragnari Jóhanni og Jónssyni og Aðalsteini Þór Sigurðssyni og Sigurði Heiðari Steindórssyni og Sigurði og Álfgeir Sigurðarsyni og Einari Hafliða Einarssyni og Jóhanni Geir Harðarsyni og Birni og Helga Arasyni og Lúðvík Þráinssyni og Haraldi Inga Birgissyni og Guðna Björgvini og Guðnasyni og Jóhanni Óskari Haraldssyni og Sunnu Dóru Einarsdóttur og Lovísu Önnu og Finnbjörnsdóttur og Birnu Maríu Sigurðardóttur (
Ólafur Eiríksson lögmaður) og
Birki Leóssyni og Guðmundi Kjartanssyni og Knúti Þórhallssyni og og Lárusi Finnbogasyni (
Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)
Stefnandi krafðist skaðabóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar á ráðningarsamningi við stefnda Deloitte FAS ehf., svo og vegna ólögmætrar innlausnar á eignarhluta stefnanda í stefnda D&T sf. Þá krafðist stefnandi bóta fyrir ófjárhagslegt tjón og miska sem stefnandi taldi sig hafa orðið fyrir vegna starfslokanna. Einnig krafðist stefnandi greiðslu fyrir eignarhlut sinn í D&T sf. eftir tiltekinni reiknireglu. Með þeirri kröfu var krafist mismunar á innlausnarverði eignarhluta stefnanda og raunvirðis eignarhlutarins samkvæmt svonefndri sjóðsstreymisaðferð. Enn fremur krafðist stefnandi hlutdeildar í hagnaði stefnda Deloitte ehf. 2016/2017. Loks krafðist stefnandi viðurkenningar á því að samningsákvæði, sem leggi hömlur við því að stefnandi sinni endurskoðunar- og ráðgjafarstörfum eftir starfslok séu ógild og óskuldbindandi, meðal annars í ljósi ólögmæts brottrekstrar, auk viðurkenningar á bótaskyldu. Dómkröfum stefanda var hafnað að öðru leyti en því að fallist var á að hann ætti rétt á skaðabótum sem svaraði til launa og annarra greiðslna í tvo mánuði til viðbótar einum mánuði sem stefnandi fékk greiddan við starfslokin.
Sýkna af skaðabótakröfu vegna hlutabréfakaupa.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
X, V, U, W, Y og Z (
Ólafur Eiríksson hrl, Sigmundur Hannesson hrl, Ragnar Tómas Árnason hrl, Gísli Guðni Hall hrl, Hilmar Gunnarsson hdl, 1. prófmál, Gestur Jónsson hrl, Ragnar Halldór Hall hrl)
Ákærðu X, V og U voru bornir sökum um umboðssvik með því að hafa í störfum sínum sem stjórnendur M ehf. misnotað aðstöðu sína og valdið félaginu verulegri fjártjónshættu þegar þeir létu það fjármagna efndir á samningum sem X og V gerðu í desember 2005 við A um sölu þeirrar síðarnefndu á hlutafé í þremur tilteknum félögum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt hljóðan sinni hefðu umræddir samningar engar skuldbindingar lagt á M ehf., heldur eingöngu á X og V. Þrátt fyrir það hefði M ehf. verið látið efna samninga þeirra við A og í því skyni greitt henni samtals 5.195.721.859 krónur. Hefðu ákærðu með þessu misnotað aðstöðu sína hjá M ehf. Þá var ekki fallist á að M ehf. hefði verið nægilega varið fyrir fjártjóni vegna þessara ráðstafana og sérstaklega vísað til þess að kröfuréttindi M ehf. á hendur MIE Ltd. hafi verið orðin tóm og því einskis virði. Samkvæmt þessu voru ákærðu X, V og U sakfelldir fyrir umboðssvik. Ákærðu X, V og U voru einnig sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 145/1994 um bókhald með því að hafa ekki í tilteknum tilvikum hagað bókhaldi M ehf. á nægilega skýran, öruggan og aðgengilegan hátt á grundvelli áreiðanlegra og fullnægjandi gagna. Þá voru þeir sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 3/2006 um ársreikninga með því að hafa í störfum sínum í sameiningu rangfært efnahagsreikninga, sem hafi verið hluti af ársreikningum M ehf. og samstæðureikningum fyrir samstæðu M ehf. fyrir árin 2006 og 2007, og hagað gerð þeirra þannig að reikningsskilin hafi ekki gefið glögga mynd af rekstrarafkomu og eignabreytingum á umræddum reikningsárum. Þannig hefðu ákærðu meðal annars talið til eignar í ársreikningum kröfur sem svöruðu til greiðslna til A án þess að fyrir lægi peningalán, viðskipti eða undirritaður lánssamningur. Ákærðu Y og Z voru sakfelld fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 3/2006 og lögum nr. 18/1997 um endurskoðendur, sbr. lög nr. 79/2008 um sama efni, með því að hafa hagað störfum sínum við endurskoðun ársreikninga M ehf. og samstæðu félagsins fyrir árin 2006 og 2007 í ósamræmi við góða endurskoðunarvenju. Í dómi Hæstaréttar kom fram að vanræksla Y og Z að þessu leyti hefði leitt til þess að rangfærslur í reikningsskilum M ehf. um kröfur félagsins hafi staðið óátaldar. Ákærðu Y, Z og X voru aftur á móti sýknuð af þeim sakargiftum að hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 18/1997 og 79/2008 með því að rækja ekki endurskoðunarstörf sín fyrir M ehf. eftir góðri endurskoðunarvenju og beita þar ekki viðurkenndum aðferðum eftir leiðbeinandi reglum alþjóðasamtaka endurskoðenda. Í dómi Hæstaréttar var rakið að þótt háttalag þeirra kynni að hafa strítt gegn góðri endurskoðunarvenju yrði í umræddum lögum ekki fundin tæk heimild til að leggja á refsingu fyrir þá háttsemi sem þeim var gefin að sök. Í þeim efnum væri enn síður fært að byggja á ótilgreindum leiðbeinandi reglum alþjóðasamtaka endurskoðenda.
LBI hf. höfðaði mál á hendur P ehf. og P LLP til heimtu skaðabóta vegna tjóns sem LBI hf. taldi sig hafa orðið fyrir af þeirra hálfu við endurskoðun og könnun á árshlutauppgjörum bankans og ráðgjafar um hvernig haga bæri tilteknum þáttum í reikningsskilum hans. Undir rekstri málins fékk LBI hf. dómkvadda menn til að leggja mat á nánar tiltekin atriði varðandi framangreint. Í máli þessu hafnaði héraðsdómur að taka til greina þá kröfu LBI hf. um að P ehf. og P LLP yrðu gert skylt að afhenda tiltekin gögn og upplýsingar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að slitum væri lokið á LBI hf. og frá þeim tíma giltu ekki reglur laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um heimild slitastjórnar til að afla gagna og upplýsinga eftir reglum XIII. kafla laganna. Þá var tekið fram í dómi Hæstaréttar að frá þeirri meginreglu, að aðila máls yrði ekki gert að láta af hendi gögn sem hann hefði í umráðum sínum, yrði ekki komist með því að óska matsgerðar sem snertir sakarefnið og fá gagnaðila þannig knúinn til að afhenda gögn óbeint í skjóli reglna um matsgerðir. Var því hinn kærði úrskurður staðfestur.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðhaldi. Ekki var talið að rökstuddur grunur beindist að X um að hún hafi gerst sek um háttsemi sem fangelsisrefsing væri lögð við, sbr. 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.
M höfðaði máli á hendur A ehf. og krafðist þess aðallega að ógiltir yrðu aðalfundir A ehf. 14. október 2011 fyrir starfsárin 2009 og 2010, en til vara að ógiltar yrðu ákvarðanir á þeim fundum um samþykki ársreikninga A ehf. fyrir sömu ár. Í fundargerðum vegna aðalfundanna var bókað um deilu sem reis um hlutaskrá í A ehf. og atkvæðisrétt á grundvelli hennar. Þá hafði M fyrir fundina komið á framfæri margvíslegum athugasemdum við ársreikningana ásamt skýrslum félagsstjórnar, sem fylgdu reikningnum, og voru athugasemdirnar áréttaðar á fundunum. Hæstiréttur vísaði aðalkröfu M frá héraðsdómi, með skírskotun til þess að 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög veitti ekki heimilt til að ógilda hluthafafund í heild, heldur einungis tilgreindar ákvarðanir sem þar hafa verið teknar, sbr. dóm réttarins 11. mars 2004 í máli nr. 360/2003. M studdi varakröfu sína meðal annars málatilbúnaði um hvernig borið hefði að standa að endurskoðun ársreikninga A ehf., svo og hvort A ehf. hefði verið skylt að færa þar verðmæti eignarhluta í dótturfélögum sínum eftir hlutdeildaraðferð samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 3/2006 um ársreikninga og gera samstæðureikning eftir ákvæðum VII. kafla sömu laga. Hæstiréttur taldi að A ehf. hefði verið heimilt samkvæmt 1. mgr. 68. gr. laga nr. 3/2006, eins og atvikum var háttað, að víkja frá meginreglu 1. mgr. 67. gr. sömu laga um skyldu móðurfélags til að gera samstæðureikning fyrir öll dótturfélög sín, svo og að ef skylda hefði á annað borð verið til að gera slíkan samstæðureikning yrði að líta svo á að fullnægt hefði verið skilyrðum 4. tölul. 1. mgr. 70. gr. laganna til að halda tilgreindum dótturfélögum A ehf., þ. á m. AP AB utan reikningsins. Af því leiddi samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 40. gr. laga nr. 3/2006 að A ehf. hefði verið óskylt að tilgreina verðmæti eignarhluta síns í AP AB með hlutdeildaraðferð. Var A ehf. talinn hafa mátt láta við það sitja að kjörinn yrði á aðalfundi skoðunarmaður eftir þágildandi ákvæðum IX. kafla laga nr. 3/2006 sem ekki var skylt að endurskoða í eiginlegum skilningi ársreikninga A ehf. Loks vísaði Hæstiréttur til þess að héraðsdómur, sem skipaður hefði verið tveimur sérfróðum meðdómendum, hefði tekið afstöðu til málsástæðna M um önnur atrið sem hann taldi valda því að ársreikningum A ehf. fyrir 2009 og 2010 hefði verið áfátt. Taldi rétturinn að M hefði ekki hnekkt niðurstöðu héraðsdóms að þessu leyti. Var því staðfest niðurstöðu héraðsdóm um að sýkna A ehf. af varakröfu M.
Sérfræðiábyrgð.
Ákærðu sýknuð af ákæru sérstaks saksóknara um brot gegn almennum hegningarlögum, lögum um bókhald, lögum um ársreikninga og lögum um endurskoðendur.
Einkahlutafélag. Aðalfundur. Ársreikningur.
Skuldamál
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um skyldu vitnis, löggilta endurskoðandans VRG, til að gefa skýrslu í héraði í tengslum við öflun VB á sönnunargögnum án þess að mál hefði verið höfðað samkvæmt 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Fyrir Hæstarétti laut ágreiningur aðila að spurningu, sem VB beiddist að VRG yrði gert skylt að svara, um aðdraganda og ástæður að baki fundi er lýst var í tilteknu skjali. Hæstiréttur vísaði til þess að fyrrgreint skjal varðaði lögboðna upplýsingagjöf fjármálafyrirtækis til Fjármálaeftirlitsins samkvæmt ákvæðum laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og þágildandi lögum nr. 144/1994 um ársreikninga auk þess sem almennur aðgangur væri að efni skjalsins samkvæmt fyrirmælum laga nr. 3/2006 um ársreikninga. Að þessu virtu taldi rétturinn þagnarskylduákvæði laga nr. 161/2002, laga nr. 3/2006 og laga nr. 79/2008 um endurskoðendur ekki standa því í vegi að VRG yrði gert skylt að svara spurningu VB. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að VRG væri ekki skylt að svara spurningunni að því marki sem slíkt kynni að fella á hann ábyrgð af því tagi sem greindi í 3. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar ákæruvaldinu var í sakamáli á hendur X o.fl. heimilað að leggja fram hluta skjalaskrár og leiða A fyrir dóm sem vitni. Skjölin sem um var að ræða voru tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins, svar bankans við beiðni ákæruvaldsins, afrit af tölvupóstsamskiptum X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu. Í málinu reyndi á hvort ákæruvaldinu væri óheimilt að leggja fram fyrrgreind skjöl á grundvelli 4. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. mgr. 119. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar var talið að líta yrði svo á að undir b. lið síðastgreindrar málsgreinar gætu fallið einka-, fjárhags- og viðskiptamálefni einstaklinga jafnt sem lögpersóna, að því tilskyldu að þeim sérfræðingum sem heyrðu undir ákvæðið hefði verið trúað fyrir slíkum upplýsingum í starfi þeirra. Af síðastefndu leiddi að ákvæðið ætti ekki við væri manni trúað fyrir upplýsingum utan starfs hans sem sérfræðings, til dæmis af vini eða vandamanni. Þá var í dómi réttarins meðal annars vísað til þess að við skýringu ákvæðisins, sem fæli í sér undantekningu frá vitnaskyldu, yrði að líta til þess að því sé ætlað að vernda trúnaðarsamband sérfræðings og skjólstæðings sem til hans leitar þannig að skjólstæðingurinn geti almennt treyst því að upplýsingar, sem hann láti sérfræðingnum í té um einkamálefni sín, verði ekki síðar notaðar gegn honum í sakamáli án hans vilja. Talið var að tilkynning Seðlabanka Íslands til Fjármálaeftirlitsins og svar bankans við beiðni ákæruvaldsins fælu ekki í sér trúnaðarupplýsingar í merkingu b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008. Þá yrði ekki talið að X o.fl. hefðu leitað ráðgjafar hjá A sem lögmanni, heldur sem lögfræðingi með sérþekkingu á reglum um gjaldeyrisviðskipti. Litið var svo á að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu heyrðu undir undanþágu frá vitnaskyldu með vísan til eðlis og umfangs þeirrar ráðgjafar er A hefði veitt X o.fl., enda hefðu þeir eins og atvikum málsins var háttað mátt líta svo á með réttu að viðlíka trúnaðarskylda fylgdi samskiptum þeirra við A og um væri að ræða samskipti við lögmann, þannig að þeir gætu almennt treyst því að upplýsingarnar sem þeir trúðu A fyrir yrðu ekki síðar notaðar gegn þeim í sakamáli án vilja þeirra. Ekki yrði séð að tölvupóstsamskipti X o.fl. við A og skýrsla hennar hjá lögreglu gætu skipt sköpum um niðurstöðu málsins og því var ákæruvaldinu synjað um að leggja fram þau skjöl. Loks var talið að A yrði ekki leidd sem vitni án leyfis X o.fl. sökum fyrirmæla b. liðar 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu V um að hann fengi að leiða B og 16 nafngreind vitni fyrir dóm og að skylt væri að leggja fram tiltekið tölvubréf. Krafa V var reist á XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. V taldi sig hafa orðið fyrir tjóni þegar hlutabréf hans í L hf. urðu verðlaus og að tjónið mætti a.m.k. að hluta rekja til ólögmætra og saknæmra athafna sem B hefði stuðlað að eða átt þátt í. Talið var að skilyrði 1. og 2. mgr. 78. gr. laga nr. 91/1991 væru uppfyllt og að þau atvik sem V leitaði sönnunar um vörðuðu lögvarða hagsmuni hans. Skýrsla yrði þó ekki tekin af B sem fyrirsjáanlega yrði aðili að væntanlegu dómsmáli. Í dómi Hæstaréttar kom fram að 3. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 stæði því ekki í vegi að sönnunargagna væri aflað til að hafa uppi skaðabótakröfu í einkamáli á grundvelli saknæmrar og ólögmætrar háttsemi, þó svo að sú háttsemi sem sönnunargagna væri leitað um gæti verið refsiverð. Var í þessu samhengi meðal annars vísað til þess að almennar reglur laga nr. 91/1991 giltu um skýrslur sem vitni gæfu samkvæmt heimild í XII. kafla laganna. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og fallist á kröfu V að því undanskildu að B var ekki gert að gefa skýrslu fyrir dómi.
Hafnað var þeirri beiðni vitnastefnanda að fá að leiða vitnastefnda fyrir dóminn sem og 16 nafngreind vitni. Því var einnig hafnað að skylt væri að leggja fram í dómi nánar tilgreint tölvuskeyti.
Kröfu um ómerkingu samþykkta aðalfunda á ársreikningum einkahlutafélags hafnað.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni slitastjórnar L hf. um að endurskoðandinn V yrði kvaddur fyrir héraðsdóm til skýrslugjafar vegna slitameðferðar L hf. og honum gert skylt að afhenda tiltekin vinnugögn. Hæstiréttur taldi að V væri skylt að gefa skýrslu fyrir héraðsdómi vegna slitameðferðar L hf. samkvæmt 81. og 82. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Um kröfu L hf. um afhendingu gagna segir meðal annars í dómi Hæstaréttar að kröfunni væri beint að V einum, en ekki endurskoðunarfélaginu sem V starfaði hjá. Krafa L hf. væri víðtækari en svo að V gæti einn uppfyllt hana þótt á honum hvíldi skylda samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 21/1991. Með þessum fyrirvara var V gert að láta L hf. í té vinnugögn vegna starfa hans í þágu félagsins.
G gerði samning við A um tiltekið verk í júlí til október 2007. A átti í fjárhagsörðugleikum og nokkrum dögum síðar gerði A samning við D sem fól það meðal annars í sér að D skyldi sjá um fjármálastjórn A næstu fjóra mánuði. Starfi fjármálastjóra lauk 31. október 2007, og í kjölfar þess reis ágreiningur milli G og A um greiðslu fjögurra reikninga. Höfðaði G mál gegn A sem síðar var úrskurðað gjaldþrota, en enn síðar mál þetta gegn D. Í máli þessu byggði G á því að forsenda fyrir því að félagið hafi tekið að sér verk í þágu A hafi verið sú að fjármálastjórn félagsins yrði í höndum annars en A og að D hafi valdið honum tjóni með því að fjármálastjórinn hafi ekki séð til þess að reikningar G yrðu greiddir. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að þeir reikningar sem G krafðist greiðslu á hafi ekki verið komnir í gjalddaga er fjármálastjórinn lauk verkinu fyrir A 31. október 2007 og þegar af þeirri ástæðu hafi honum verið óskylt að greiða þá. Hvað varðaði ágreining aðila um tilgreindan reikning, sem stjórn A taldi ósannaðan, bæri að líta til þess að stjórnin hafi farið með vald til að stjórna félaginu, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Fjármálastjórinn hafi því ekki haft sjálfstæða heimild til að fara gegn ákvörðun stjórnenda félagsins um þetta. Samkvæmt framansögðu hefði G ekki sýnt fram á sök af hálfu D, sem leitt hafi til þess að G hafi orðið af réttmætum greiðslum úr hendi A. Þegar af þeirri ástæðu var talið að G gæti ekki byggt á þeirri málsástæðu sem reist væri á sérfræðiábyrgð D og ströngu sakarmati á starfsemi endurskoðenda, hvort heldur væri á grundvelli þágildandi laga nr. 18/1997 um endurskoðendur eða óskráðum reglum skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð. Samkvæmt þessu var D sýknað af kröfum G í málinu.