Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Arnfríður Einarsdóttir og Ásmundur Helgason auk Eymundar Sveins Einarssonar, löggilts endurskoðanda.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 2. maí 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. apríl 2022 í málinu nr. E-7223/2020.
2. Áfrýjandi krefst þess aðallega að stefndu verði dæmdir óskipt til að greiða þrotabúi Tomahawk Development á Íslandi hf. 1.751.966.273 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2016 til 6. apríl 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 6. apríl 2020 til greiðsludags. Til vara krefst áfrýjandi þess að stefndu verði dæmdir óskipt til að greiða þrotabúi Tomahawk Development á Íslandi hf. 47.146.179 krónur með sömu vöxtum og dráttarvöxtum og í aðalkröfu. Í báðum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.
3. Stefndu krefjast þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur en til vara að dómkröfur áfrýjanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefjast stefndu málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

1. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi lýtur málið að tíu hlutafjárhækkunum í hlutafélaginu Tomahawk Development á Íslandi sem tilkynntar voru ríkisskattstjóra frá maí 2013 til febrúar 2015. Með þeim hækkaði skráð hlutafé félagsins úr 59.700.000 krónum í 1.855.557.801 krónu eða um 1.795.857.801 krónu. Stefndi Rögnvaldur Dofri ritaði nafn sitt í reit á eyðublaði fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra á níu þessara tilkynninga en annar nafngreindur endurskoðandi hjá stefnda Ernst & Young ehf. á eina þeirra. Með þessum undirskriftum var í fimm fyrstu tilvikunum staðfestur eftirfarandi forskráður texti á eyðublaðinu um hækkun hlutfjár: Þegar hlutafé breytist þurfa að koma til nýjar samþykktir. Nýtt hlutafé: Ef um nýtt hlutafé er að ræða verður áskrift að hafa fengist fyrir allri aukningunni og verður allt að vera innborgað við skráningu hjá einkahlutafélögum, en fjórðungur hjá hlutafélögum. Við hækkun hlutafjár skal fylgja tilkynningu staðfesting frá lögmanni, löggiltum endurskoðanda þess efnis, að hlutafjáraukningin sé samkvæmt lögmætri ákvörðun hluthafafundar og tekin í samræmi við hluta- eða einkahlutafélagalög að öllu leyti. Í seinni fimm tilkynningunum hefur síðari hluta textans sem stefndu staðfestu verið lítillega breytt. Þar segir nánar tiltekið eftirfarandi: Þegar hlutafé er hækkað í einkahlutafélagi skal allt hlutafé vera greitt við skráningu. Sé hlutafé hækkað í hlutafélagi er heimilt að skrá hækkunina er fjórðungur hefur verið greiddur til félagsins. Lögmaður, löggiltur endurskoðandi eða skoðunarmaður skal staðfesta með undirskrift sinni hér fyrir neðan að hlutafé hafi verið greitt í samræmi við lög um einkahlutafélög/hlutafélög. Einnig er heimilt að leggja fram sérstaka yfirlýsingu þess efnis.
2. Með tilkynningunum fylgdu afrit af fundargerðum hluthafafunda í Tomahawk Development á Íslandi hf. þar sem samþykkt var að hækka hlutafé félagsins um þær fjárhæðir sem um ræðir. Á fundunum var einnig samþykkt að fela stjórn félagsins að ganga frá skráningu einstakra hækkana eftir greiðslu hins nýja hlutafjár.
3. Ársreikningar Tomahawk Development á Íslandi hf. fyrir rekstrarárin 2013 og 2014 liggja frammi í málinu. Samkvæmt þeim eru fjárfestingar aðalstarfsemi félagsins. Bera ársreikningarnir með sér að innborgað hlutafé á fyrra árinu hafi numið 397.867.320 krónum en 1.235.595.315 krónum á því síðara. Það svarar að öllu leyti til fyrrnefndra ákvarðana á hluthafafundum félagsins um hækkun hlutafjár á þeim árum. Síðasta hlutafjárhækkunin að fjárhæð 162.395.166 krónur var tilkynnt 11. febrúar 2015, en ársreikningur hlutafélagsins fyrir það rekstrarár hefur ekki verið lagður fram í málinu.
4. Í skýrslum stjórnar í framangreindum ársreikningum segir að 13 hluthafar séu í Tomahawk Development á Íslandi hf. og að Magnús Garðarsson eigi 73,52% í félaginu. Ekki er ágreiningur um að Magnús hafi skráð sig fyrir hinu aukna hlutafé í félaginu að langmestu leyti, eða um samtals 1.751.966.273 hluti, og að því loknu hafi hann átt tæp 96,8% af öllu hlutafé í félaginu. Magnús sat einnig í stjórn félagsins og var framkvæmdastjóri þess.
5. Stefndi Rögnvaldur Dofri áritaði framangreinda ársreikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. Þar segir að hann hafi veitt faglega aðstoð við gerð þeirra í samræmi við alþjóðlegan staðal ISRS 4410. Ekki væri um staðfestingarverkefni að ræða og því væri hvorki veitt álit byggt á endurskoðun né ályktun byggða á könnun um hvort ársreikningarnir væru gerðir í samræmi við lög um ársreikninga. Í greinargerð stefndu í héraði segir að stefndi Rögnvaldur Dofri hafi eingöngu veitt aðstoð við gerð ársreikninga félagsins frá haustinu 2014 en nafngreindur starfsmaður Sameinaðs Sílikons hf. hafi annast bókhald þess. Þá hafi stefndu verið falin þau afmörkuðu verkefni að staðfesta hækkanir hlutafjár í Tomahawk Development á Íslandi hf. á árunum 2013 til 2015, auk þess sem Rögnvaldur Dofri getur þess í aðilaskýrslu sinni í héraði að stefndu hafi gengið frá skattframtölum félagsins.
6. Stefndu veittu öðrum íslenskum félögum, sem tengdust Magnúsi Garðarssyni, einnig þjónustu. Fyrir liggur að stefndi Rögnvaldur Dofri veitti meðal annars faglega aðstoð við gerð samandreginna ársreikninga Íslenska Kísilfélagsins ehf. vegna rekstraráranna 2013 og 2014, en báðir ársreikningarnir eru dagsettir 5. febrúar 2016. Í þeim kemur fram að Tomahawk Development á Íslandi hf. eigi tæplega 80% í einkahlutafélaginu. Þá segir þar að aðalstarfsemi Íslenska Kísilfélagsins ehf. hafi lotið að byggingu og rekstri kísilverksmiðju.
7. Stefndu veittu einnig einkahlutafélögunum Stakksbraut 9 ehf. og Geysi Capital ehf. faglega aðstoð við gerð ársreikninga þeirra áður en félögin runnu inn í Sameinað Sílikon hf. hvort á sinn hátt, eins og nánar er vikið að í dómum Landsréttar 19. maí 2023 í máli nr. 181/2021 og 9. júní sama ár í málum nr. 457/2021 og nr. 499/2021. Stakksbraut 9 ehf. og Geysir Capital ehf. voru bæði í eigu hollenska félagsins USI Holding B.V., sem var í eigu íslenskra og danskra fjárfesta, meðal annars fyrrgreinds Magnúsar. Stakksbraut 9 ehf. vann að undirbúningi að byggingu kísilverksmiðju í Helguvík, en rann saman við Sameinað Sílikon hf. í september 2014. Við það eignaðist Sameinað Sílikon hf. verðmæti sem fólust í undirbúningsvinnu Stakksbrautar 9 ehf. Fyrrgreinda félagið lauk því næst við byggingu kísilverksmiðjunnar og hóf rekstur hennar í nóvember 2016. Upplýst er að stefndu endurskoðuðu ársreikninga Sameinaðs Sílikons hf. Rekstur verksmiðjunnar gekk ekki sem skyldi og var Sameinað Sílikon hf. tekið til gjaldþrotaskipta 22. janúar 2018. Þá var USI Holding B.V. einnig tekið til gjaldþrotaskipta í Hollandi 30. október sama ár.
8. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi var Tomahawk Development á Íslandi hf. tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 6. febrúar 2019. Áfrýjandi lýsti tveimur kröfum í þrotabú félagsins með kröfulýsingum 7. og 28. mars 2019, en samtals nemur höfuðstóll krafnanna rúmum 155 milljónum króna. Samkvæmt kröfuskrá er ekki tekin afstaða til lýstra krafna í þrotabúið, sbr. 1. mgr. 119. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., enda engar eignir í því. Við skiptin hefur skiptastjóri þrotabús Tomahawk Development á Íslandi hf. lýst því yfir að hann muni ekki halda fram kröfum á hendur þriðja aðila vegna þeirra hlutafjárhækkana sem að framan greinir. Með vísan til heimildar í 130. gr. laga nr. 21/1991 höfðaði áfrýjandi mál þetta 15. maí 2020 í eigin nafni á hendur stefndu vegna hlutafjárhækkananna til hagsbóta fyrir þrotabú Tomahawk Development á Íslandi hf.
9. Í héraðsdómsstefnu víkur áfrýjandi að tilraunum sínum til að fá upplýsingar frá stefndu um hvernig greitt hefði verið fyrir þær hlutafjárhækkanir sem málið snýst um. Ályktað er í stefnunni að þar sem svör stefndu hafi verið óljós og engar millifærslukvittanir lagðar fram hafi í raun engar greiðslur borist vegna þessara hækkana. Sérstaklega er fjallað í þessu sambandi um hlutafjárhækkanir 15. maí 2014 að fjárhæð 435.702.992 krónur, 25. júní 2014 að fjárhæð 130.262.699 krónur, 3. september 2014 að fjárhæð 433.602.814 krónur og 11. febrúar 2015 að fjárhæð 162.395.166 krónur. Yrði aftur á móti talið að einhverjar greiðslur hefðu borist fyrir hlutafjárhækkanirnar taldi áfrýjandi í stefnunni að líta bæri á þær sem sýndargreiðslur, en ekki raungreiðslur fyrir hlutafé. Bankareikningsyfirlit Tomahawk Development á Íslandi hf. hjá viðskiptabanka félagsins hér á landi bæru með sér að ýmsar greiðslur hefðu jafnharðan verið færðar beint til Magnúsar Garðarssonar aftur. Augljóst sé að slíkar greiðslur geti ekki talist greiðsla fyrir hlutafé. Þá sé þar að finna aðra tegund hringgreiðslna milli nafngreindra félaga, þar á meðal Íslenska Kísilfélagsins ehf. og Stakksbrautar 9 ehf., sem öll hafi verið undir stjórn Magnúsar. Engar raungreiðslur hefðu borist fyrir hlutafjárhækkanirnar heldur hafi sömu fjármunirnir verið færðir í hring milli félaganna. Hefði Magnús meðal annars notað hollenskt félag, Pyromet Engineering B.V., til þessarar ólögmætu háttsemi, eins og nánar er útskýrt í stefnu málsins. Bent er á að eftir síðustu hlutafjárhækkunina hafi lausafjárstaða Tomahawk Development á Íslandi hf. verið neikvæð og skylt að gefa félagið upp til skipta samkvæmt 64. gr. laga nr. 21/1991. Er því haldið fram að það hafi verið augljóst sérfróðum endurskoðanda að raungreiðslur hefðu ekki borist fyrir hlutafjárhækkanirnar miðað við stöðuna á bankareikningum félagsins. Hafi stefndu átt að vera ljóst að tæplega 1,8 milljarða króna hlutafjárhækkanir, sem einungis hefðu verið notaðar til útgreiðslu úr félagi sem hafi verið hætt starfsemi, gætu aldrei verið eðlilegar. Er í þessu sambandi bent á að stefndu hafi verið endurskoðendur allra þeirra íslensku félaga sem Magnús hefði nýtt til hringgreiðslnanna.
10. Krafa áfrýjanda er í héraðsdómsstefnu sögð byggjast á almennu skaðabótareglunni. Um ólögmæti og saknæmi vísaði áfrýjandi þar til þess að stefndu hefðu aðstoðað Magnús við að eignast hlutfé í Tomahawk Development á Íslandi hf. án greiðslu í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Í stefnunni er vísað til þess að þegar komið hafi í ljós að engar greiðslur hefðu borist hafi Magnús verið orðinn ógjaldfær. Það tjón sem hlotist hefði af greiðslufalli Magnúsar væri bein afleiðing af vanrækslu stefndu við að ganga úr skugga um að Magnús hefði greitt fullt verð fyrir hlutina. Því séu skilyrði um sennilega afleiðingu og orsakatengsl uppfyllt. Um röksemdir áfrýjanda í héraði er að öðru leyti vísað til hins áfrýjaða dóms.
11. Við þingfestingu málsins í héraði lagði áfrýjandi fram fjölmörg gögn. Meðal þeirra eru gögn um rekstur Tomahawk Development á Íslandi hf., þar á meðal yfirlit yfir færslur á bankareikningi félagsins nr. 0358-26-442. Enn fremur ýmis gögn um Stakksbraut 9 ehf., Íslenska Kísilfélagið ehf. og hollenska félagið Pyromet Engineering B.V., þar á meðal bankareikningsyfirlit félaganna. Í stefnu var enn fremur skorað á stefndu að upplýsa „með nákvæmum hætti“ hvernig skoðun á því, hvort umræddar greiðslur hefðu borist Tomahawk Development á Íslandi hf., var háttað og hvaða gögn hefðu legið til grundvallar þeirri skoðun í hvert og eitt skipti.
12. Stefndu gripu til varna í héraði og kröfðust sýknu. Í greinargerð stefndu var meðal annars vísað til þess að ætlaðar kröfur þrotabús Tomahawk Development á Íslandi hf. væru fyrndar. Að öðru leyti var á því byggt að ekki væri sýnt fram á saknæma eða ólögmæta háttsemi stefndu við staðfestingu greiðslnanna né á orsakasamband eða tengsl milli starfa stefndu og ætlaðs tjóns Tomahawk Development á Íslandi hf. Töldu stefndu að góður og gegn endurskoðandi hefði ekki borið sig öðruvísi að en þau gerðu við störf sín fyrir félagið og að stefndu hefðu hagað vinnu sinni í samræmi við lög og reglur. Í staðfestingu á innborgun hlutafjár fælist engin ábyrgð á því hvað yrði um fjármunina, enda bæri félagsstjórn og framkvæmdastjóri ábyrgð á því. Hvergi í lögum væri gert ráð fyrir því að í staðfestingu á greiðslu hlutafjár fælist skylda til að fylgjast með ráðstöfun þess. Þá hafi verið eðlilegt að félag eins og Tomahawk Development á Íslandi hf. ráðstafaði hlutafé sínu til fjárfestinga, en safnaði því ekki einungis til varðveislu á bankareikningum. Útilokað hefði verið fyrir stefndu að átta sig á ætluðum hringgreiðslum sem lýst væri í stefnu. Í því sambandi var meðal annars á það bent að vinna stefndu fyrir umrædd íslensk félög hefði ekki farið fram á sama tíma og að stefndu hafi ekki verið ætlað að gera samanburð eða rekja fjárflæði milli félaganna. Þá hafi engin gögn legið fyrir á þessum tíma um erlenda bankareikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. og stefndu ekki kunnað nein deili á hollenska félaginu Pyromet Engineering B.V. Ætlað tjón fyrrgreinda félagsins væri einnig ósannað, en áfrýjandi bæri alla sönnunarbyrði fyrir því. Í greinargerðinni var því einnig haldið fram að sýkna bæri stefndu vegna eigin sakar Tomahawk Development á Íslandi hf. og fyrirsvarsmanna þess, auk þess sem hinir ætluðu hagsmunir nytu ekki verndar skaðabótareglna.
13. Í málsatvikalýsingu í greinargerð stefndu er vinnu við staðfestingu greiðslnanna lýst með þeim almenna hætti að eftir hluthafafundi, þar sem hækkun hlutfjár Tomahawk Development á Íslandi hf. hafi verið ákveðin, hefðu stefndu fengið upplýsingar um að félagið hefði tekið við greiðslum, sem hefðu numið að minnsta kosti fjárhæð hlutafjárhækkananna, en því hafi ekki verið hnekkt. Á grundvelli framangreindra upplýsinga hefðu stefndu staðfest að hlutafjárhækkanirnar hefðu verið greiddar. Bent er á að staðfesting á greiðslu geti byggst á öllum gögnum sem sýni fram á raunverulega hreyfingu fjármagns, ekki einungis millifærslukvittunum. Þá gæti ábyrgð þess sem staðfestir greiðslu hlutfjár ekki varað lengur en í fjögur ár í samræmi við 3. og 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Af því leiði að viðkomandi verði ekki krafinn um sönnun fyrir réttmæti staðfestingarinnar eftir þann tíma. Tekið er fram að stefndu hafi verið gert að afhenda gögn til embættis héraðssaksóknara um Tomahawk Development á Íslandi hf. Þrátt fyrir það og þann langa tíma sem liðinn væri hefði tekist að finna upplýsingar um fimm af þeim tíu hækkunum sem málið snúist um, það er hækkunum frá og með 5. febrúar 2014, en þau gögn hafi verið afhent áfrýjanda og verið lögð fram af hans hálfu við þingfestingu málsins. Það sem liggi fyrir í málinu staðfesti réttmæti þess vinnulags sem stefndu hafi viðhaft við að ganga úr skugga um að Tomahawk Development á Íslandi hf. hefði fengið greiðslur sem námu að minnsta kosti hækkun hlutafjár hverju sinni. Þá hefðu greiðslur farið í gegnum fjárfestingaleið Seðlabanka Íslands fyrir milligöngu H.F. Verðbréfa hf. og hlutir verið skráðir rafrænni skráningu í kerfi Verðbréfaskráningar Íslands. Þessir aðilar hafi ekki séð ástæðu til að draga í efa að greiðslur hefðu borist fyrir hlutaféð.
14. Í málsatvikalýsingunni er einnig vikið að því að samkvæmt framlögðu yfirliti yfir reikning Tomahawk Development á Íslandi hf. nr. 0358-26-442 hafi félagið fengið greiddar rúmlega 1,2 milljarða króna á árinu 2014, en hlutafjárhækkanir félagsins hafi numið sömu fjárhæð það ár. Þar er tekið dæmi af hlutafjárhækkunum 15. maí 2014 að fjárhæð 435.707.992 krónur og vísað til þess að tilgreindar innborganir inn á reikninginn frá 14. febrúar til 14. maí 2014 nemi nákvæmlega sömu fjárhæð og hlutafjárhækkunin að teknu tilliti til þóknunar H.F. Verðbréfa hf. Með sama hætti hefðu greiðslur inn á sama reikning frá 4. júlí til 8. september 2014 svarað nákvæmlega til hlutafjárhækkunar sem ákveðin hefði verið 3. september 2014. Fullyrt er að útskýra megi aðrar hlutafjárhækkanir með sama hætti og bent á að reikningsyfirlit fyrrgreinds reiknings gefi til kynna að innborganir frá janúar 2013 til ársloka 2015 nemi yfir 3,8 milljörðum króna. Af þeim sé ekki hægt að útiloka að greiðslur að fjárhæð yfir þremur milljörðum króna hafi verið vegna hlutafjárhækkana. Verulegar innborganir hefðu einnig átt sér stað á aðra bankareikninga félagsins, en stefndi lagði fram yfirlit þeirra reikninga með greinargerðinni. Áskildu stefndu sér rétt til þess að fjalla nánar um allar hlutafjárhækkanirnar „ef þurfa þykir“, en áréttuðu að sönnunarbyrðin hvíldi á áfrýjanda.
15. Í þinghaldi í héraði 16. júní 2021 lögðu stefndu fram dómsskjal, þar sem farið er yfir umræddar tíu hlutafjárhækkanir í Tomahawk Development á Íslandi hf. og þær tengdar við tilteknar innborganir inn á reikninga félagsins nr. 358-26-422 nr. 358-26- 441 og nr. 301-26-090110. Yfirlitið ber með sér að lokagreiðslan í hverju tilviki hafi verið innt af hendi af H.F. Verðbréfum hf. Af gögnum málsins virðist mega ráða að þær hafi borist frá Magnúsi Garðarssyni í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Samkvæmt þessari úttekt var innborgað hlutafé samtals 6.081.253 krónum lægra en fjárhæð samþykktra hlutafjárhækkana í fyrstu til sjöundu hækkun ásamt tíundu hækkun, en enginn mismunur var í níundu hækkuninni. Í flestum tilvikum er þessi munur skýrður með því að endanleg greiðsla væri „eftir kostnað hjá H.F. Verðbréf“. Áttunda hlutafjárhækkunin 12. júní 2014, að fjárhæð 130.262.699 krónur, sem tilkynnt var ríkisskattstjóra 25. júní 2014, sker sig úr hvað þetta varðar. Í skjalinu er hún talin greidd með þremur greiðslum inn á bankareikning nr. 358-26-442. Þær áttu sér stað 24. mars 2014 að fjárhæð 76.670.300 krónur, 23. júní 2014 að fjárhæð 18.401.559 krónur og 30. júní 2014 að fjárhæð 69.459.300 krónur eða samtals 164.831.159 krónur. Í skjalinu er að finna eftirfarandi athugasemd: „Ath. að skv. gögnum vegna þessarar hækkunar er sagt í samtímagögnum að 35.675.160 kr. af 76.670.300 kr. greiðslu dags. 24. mars 2014 hafi átt að tilheyra fyrri hlutafjárhækkun, en kr. 40.995.140 þessari hækkun.“ Í útreikningi stefndu á skjalinu vegna þessarar hækkunar er ekki tekið mið af þessari athugasemd heldur er greiðslan 24. mars 2014 dregin frá að öllu leyti með athugasemdinni: „Innborgun sem tilheyrir hlutafjárhækkun í maí 2014.“ Greiðslur til að mæta framangreindri hlutafjárhækkun að fjárhæð 130.262.699 krónur námu samkvæmt því einungis 88.160.859 krónum, en þá vantar 42.101.840 krónur upp á fulla greiðslu. Í skjalinu virðist leitast við að skýra þennan mun með því að vísa sem endranær til kostnaðar hjá H.F. Verðbréfum hf.
16. Með hinum áfrýjaða dómi voru stefndu sýknaðir af dómkröfum áfrýjanda. Var umfang ætlaðra hringgreiðslna ekki talið sannað og ekki sýnt fram á að stefndu hafi verið kunnugt um þær á þeim tíma sem innborganirnar voru staðfestar. Þá var í ljósi skýringa stefnda Rögnvalds Dofra fyrir dómi, sem fengu stoð í tilgreindum gögnum málsins, talið eðlilegt að greiðslur, sem fóru í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands, hafi borist inn á reikning Tomahawk Development á Íslandi hf. nokkru eftir staðfestingu endurskoðendanna. Um einstakar hækkanir var talið að stefndu hefðu ekki haft ástæðu til ætla annað en að umræddar greiðslur hefðu í raun verið inntar af hendi af reikningi hluthafans. Ráðstöfun félagsins jafnskjótt á þeim fjármunum eftir innborgun, en áður en tilkynningar bárust fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra, hefðu ekki verið á ábyrgð stefndu, hvað sem liði réttmæti þeirra. Með þeim rökum var því hafnað að stefndu hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi við staðfestingu á fyrstu til sjöundu hlutafjárhækkuninni sem og níundu og tíundu hækkuninni.
17. Stefndi Rögnvaldur Dofri var í héraðsdómi sýknaður af skaðabótakröfu áfrýjanda vegna áttundu hækkunarinnar þegar af þeirri ástæðu að hann staðfesti hana ekki, heldur annar endurskoðandi hjá stefnda Ernst & Young ehf. Varðandi framangreindan mun á samþykktri hækkun og greiddu hlutafé að fjárhæð 42.101.804 krónur var litið til þess að langt var um liðið, auk þess sem gögn sem tengdust málinu hefðu verið tekin úr vörslum stefndu við húsleit héraðssaksókna í september 2019. Eins og málið lægi fyrir var talið ósannað að endurskoðandi stefnda Ernst & Young ehf. hefði látið hjá líða að ganga úr skugga um hvort öll innborgunin hefði verið innt af hendi. Því var málsástæðu áfrýjanda hafnað um að endurskoðandinn hefði sýnt af sér saknæma háttsemi sem hið stefnda félag bæri ábyrgð á.
18. Ýmis gögn hafa verið lögð fyrir Landsrétt í málinu til viðbótar þeim sem lágu fyrir við meðferð málsins í héraði. Stefndu lögðu meðal annars fram nýja útgáfu af fyrrgreindu dómskjali sem lagt var fram 16. júní 2021. Þar hefur nokkrum staðfestingum um gjaldmiðlaviðskipti og innborganir inn á bankareikninga sem og uppgjör gjaldeyrisviðskipta verið skeytt við yfirlitið, en efnislega er það óbreytt. Áfrýjandi hefur einnig lagt fram bankareikningsyfirlit ýmissa félaga sem koma við sögu í málinu, þar á meðal yfirlit yfir færslur á dönskum bankareikningi Tomahawk Development á Íslandi hf., yfirlit færslna á bankareikningi Pyromet Engineering B.V. í Hollandi, bankareikningsyfirlit USI Holding B.V., sem og bankareikningsyfirlit Magnúsar Garðarssonar í Danmörku, Hollandi og á Íslandi. Áfrýjandi lagði einnig fyrir Landsrétt kæru Seðlabanka Íslands til héraðssaksóknara vegna ætlaðra brota fyrrum forsvarsmanna Sameinaðs Sílikons hf. á lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og skýrslu stefnda Rögnvalds Dofra sem hann gaf hjá héraðssaksóknara við rannsókn þess máls.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

1. Áfrýjandi reisir aðalkröfu sína á öllum sömu málsástæðum og hann gerði fyrir héraðsdómi. Í hnotskurn er þar vísað til þess að stefndu hafi mátt gera sér grein fyrir því að greiðslurnar, sem bárust inn á reikning Tomahawk Development á Íslandi hf., hefðu verið sýndargreiðslur og því sýnt af sér saknæma vanrækslu þegar það var staðfest að hlutaféð hefði verið greitt. Þessi vanræksla hafi gert Magnúsi Garðarssyni kleift að eignast hlutafé í félaginu án þess að nokkur greiðsla hefði borist fyrir það. Þannig hafi vantað fjármuni í þrotabú félagsins sem með réttu hefðu átt að vera þar til að greiða kröfuhöfum félagsins. Að öðru leyti er hér vísað til umfjöllunar um málsástæður áfrýjanda fyrir héraðsdómi.
2. Varakröfu sína fyrir Landsrétti reisir áfrýjandi á því að stefndu hafi, með framlagningu bókunar í héraði, viðurkennt að samtals 47.146.179 krónur hefði vantað upp á greiðslur fyrir hlutafjárhækkanirnar. Þar vísar áfrýjandi til fyrrgreinds dómskjals sem stefndu lögðu fram í málinu 16. júní 2021. Með því sé upplýst að 42.101.840 krónur hefði vantað upp á greiðslu vegna hlutafjárhækkunar sem samþykkt var 12. júní 2014 og var tilkynnt ríkisskattstjóra 25. sama mánaðar. Einnig liggi fyrir að ýmsar smærri upphæðir hefði vantað upp á fullar greiðslur fyrir aðrar hlutafjárhækkanir, samtals 6.151.039 krónur. Telur áfrýjandi að endurskoðendur hljóti að bera skaðabótaábyrgð hafi fullnægjandi greiðsla ekki borist. Ekki sé þörf á frekari sönnunarfærslu um þetta atriði, enda liggi fyrir viðurkenning stefndu hvað það varðar sem leggja beri til grundvallar við úrlausn málsins. Þá liggi fyrir að stefndu hafi fengið hin haldlögðu gögn afhent frá héraðssaksóknara og að þeir séu því í aðstöðu til að sanna að greiðslur hafi borist að þessu leyti.

Málsástæður stefndu

1. Stefndu vísa í öllum aðalatriðum til sömu málsástæðna og þeir gerðu í héraði. Röksemdir þeirra fyrir sýknu eru aðallega reistar á því réttilega hafi verið staðið að staðfestingu hlutafjárhækkana í Tomahawk Development á Íslandi hf. og að greiðslur fyrir hlutafé hafi borist félaginu. Þá liggi ekki fyrir sönnun um ætlaða hringrás fjármuna sem notaðir hafi verið við hlutafjárhækkanir í félaginu. Hafi svo verið byggja stefndu á því að þeim hafi verið ókunnugt um þær og að ekki hafi verið hægt að ætlast til þess að stefndu gætu áttað sig á þeim. Jafnvel þótt talið yrði, að ekki hafi verið staðið rétt að staðfestingu hlutafjárgreiðslnanna, byggja stefndu á því að ekkert tjón hafi hlotist af því, auk þess sem önnur skilyrði skaðabótaskyldu séu ekki uppfyllt. Að lokum eru áréttaðar málsástæður stefndu þess efnis að ætlaðar kröfur áfrýjanda séu fyrndar, auk þess sem á því er byggt að þær geti ekki notið verndar skaðabótaréttar.
2. Varakröfu áfrýjanda er sérstaklega mótmælt af hálfu stefndu fyrir Landsrétti. Dómskjal sem lagt hafi verið fram í þinghaldi 16. júní 2021 hafi einungis verið viðleitni stefndu til að útskýra, á grundvelli ófullkominna gagna og bankayfirlita, að staðfestingar þeirra á greiðslu hlutafjárins hafi verið réttar. Í því hafi ekki falist viðurkenning á því að ranglega hafi verið staðið að málum. Áréttað er í greinargerð stefndu til Landsréttar að staðfestingarnar hafi byggst á greiðslukvittunum um innborganir á bankareikninga, eins og komist sé að niðurstöðu um í hinum áfrýjaða dómi og stefndi Rögnvaldur Dofri hafi borið um. Aftur á móti hafi ekki að öllu leyti tekist rekja á bankayfirlitum greiðslu fyrir hlutafjárhækkun í júní 2014. Það skýrir áfrýjandi með þeim langa tíma sem er liðinn frá því að atvik áttu sér stað, auk þess sem óvíst sé hvort stefndu hafi fengið afrit af öllum gögnum sem héraðssaksóknari hafi lagt hald á. Þá er staðhæft að innborganir hlutahafa inn á bankareikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. á tímabilinu janúar 2013 til ársloka 2015 nemi yfir 3,8 milljörðum króna. Þótt ekki hafi verið hægt að tengja allar þessar greiðslur við nefndar hlutafjárhækkanir sé ekkert í bókhaldi félagsins sem bendi til þess að hlutafjárloforð hafi verið vanefnd.
3. Varðandi þann mismun sem rekja megi til þóknunar H.F. Verðbréfa hf. er tekið undir niðurstöðu héraðsdóms. Bent er á að fjórar uppgjörskvittanir frá því félagi hafi verið lagðar fyrir Landsrétt. Ekki liggi fyrir hvort sá kostnaður hafi verið samþykktur á hluthafafundum Tomahawk Development á Íslandi hf., en ekki sé við stefndu að sakast í því efni. Áfrýjandi hafi ekki mótmælt þessu fyrirkomulagi sérstaklega fyrir héraðsdómi og geti því ekki borið því við fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

1. Eins og rakið hefur verið lýtur mál þetta að tíu staðfestingum stefndu á greiðslu hlutafjár, samtals að fjárhæð 1.795.857.801 króna, til Tomahawk Development á Íslandi hf., á grundvelli ákvarðana hluthafafunda í félaginu um hlutafjárhækkanir með áskrift nýrra hluta, sbr. V. kafla laga nr. 2/1995. Áfrýjandi krefst þess aðallega að stefndu greiði þrotabúi Tomahawk Development á Íslandi hf. skaðabætur að fjárhæð 1.751.966.273 krónur, sem svari til þeirra greiðslna sem Magnús Garðarsson, aðaleigandi félagsins, skráði sig fyrir við hlutafjárhækkanirnar.
2. Fundargerðir umræddra hluthafafunda bera með sér að tilkynna hafi átt um hlutafjárhækkanirnar þegar hlutaféð hefði verið greitt, en þar er í engu getið um fresti til greiðslu hluta eða áætlaðan kostnað félagsins af hækkun hlutafjárins, sbr. 5. og 7. tölulið 1. mgr. 36. gr. laga nr. 2/1995. Þegar einungis hluti hlutafjárauka hefur verið greiddur við tilkynningu um hlutafjárhækkun ber samkvæmt 2. mgr. 40. gr. sömu laga að geta þess sérstaklega hvaða fjárhæð hefur þegar verið greidd. Það var ekki gert í þeim tilkynningum til ríkisskattstjóra sem málið lýtur að. Af þessum sökum ber að líta svo á að með áritunum sínum á umræddar tilkynningar hafi stefndu staðfest að allur hlutafjáraukinn hafi verið greiddur hverju sinni.
3. Í málinu liggja fyrir yfirlit bankareikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. og fleiri gögn um einstakar greiðslur inn á umrædda bankareikninga. Á grundvelli þessara gagna hafa stefndu leitast við að tengja tilteknar greiðslur inn á reikningana við einstakar hlutafjárhækkanir. Þær greiðslur nema samtals 1.747.674.708 krónum. Á það er fallist að þessar greiðslur, sem sannanlega bárust inn á reikninga félagsins á þeim tíma sem um ræðir, hafi ekki borið annað með sér en að með þeim væri verið að greiða fyrir þá hlutafjárauka sem um er deilt. Með þeim rökum sem greinir í héraðsdómi er einnig á það fallist að ekki sé efni til að virða það stefndu til sakar, þótt hluti af greiðslu hlutafjáraukans hverju sinni hafi borist inn á bankareikning félagsins nokkru eftir að stefndu staðfestu greiðslurnar.
4. Eins og rakið hefur verið unnu stefndu fyrir fleiri félög sem tengdust undirbúningi að uppbyggingu og rekstri kísilverksmiðju í Helguvík. Ekki liggur þó fyrir að stefndu hafi verið kunnugt um eignarhald eða rekstur hollenska félagsins Pyromet Engineering B.V. sem áfrýjandi kveður hafa gegnt lykilhlutverki við hringferð fjármuna inn og út af innlendum og erlendum reikningum umræddra félaga, eins og nánar er vikið að í dómum Landsréttar 9. júní 2023 í málum nr. 457/2021 og 499/2021. Enn fremur er ósannað að stefndu hafi haft vitneskju um þá erlendu bankareikninga sem þar koma við sögu. Óljóst er hvort reikningsyfirlit bankareikninga Tomahawk Development á Íslandi hf., sem hlutaféð var greitt inn á, hafi legið frammi þegar stefndu staðfestu greiðslurnar. Þótt svo hafi verið verður ekki ráðið af þeim yfirlitum sem liggja fyrir í málinu að stefndu hafi átt að veita því eftirtekt við vinnu sína, að greiðslurnar væru sýndargreiðslur, eins og áfrýjandi heldur fram, en stefndu var ekki ætlað að leggja mat á ráðstöfun fjármuna í rekstri félagsins eða rekja flæði þeirra milli tengdra félaga. Í því sambandi ber meðal annars að taka fram að ekki verður af yfirlitunum ráðið að hlutafjáraukanum hafi verið ráðstafað jafnóðum til hluthafans Magnúsar Garðarssonar.
5. Í ljósi alls þess sem hér hefur verið rakið er ekki efni til þess að fallast á aðalkröfu áfrýjanda um skaðabætur til handa þrotabúi Tomahawk Development á Íslandi hf.
6. Varakrafa áfrýjanda er um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 47.146.179 krónur úr hendi stefndu. Hann greinir svo frá að krafan sé annars vegar komin til af því að 42.101.840 krónur hafi vantað upp á greiðslu hlutafjárhækkunar 12. júní 2014 og hins vegar vegna ýmissa lægri upphæða, sem vanti upp á greiðslu annarra hlutafjárhækkana, samtals að fjárhæð 6.151.039 krónur. Varakrafan rúmast innan málatilbúnaðar áfrýjanda frá öndverðu. Þær fjárhæðir sem hún byggist á fá þó ekki að öllu leyti stoð í gögnum málsins, eins og hér verður nánar vikið að.
7. Eins og rakið hefur verið lögðu stefndu fram dómskjal í héraði 16. júní 2021, þar sem leitast er við að tengja einstakar greiðslur inn á tilgreinda reikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. við þær hlutafjárhækkanir sem um er deilt. Þegar hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að greiðslur inn á reikninga félagsins að fjárhæð 1.747.674.708 krónur séu vegna umræddra hlutafjárhækkana. Út af standa samtals 48.183.093 krónur sem ekki hefur verið unnt að finna stoð í þeim bankareikningsyfirlitum sem liggja fyrir í málinu.
8. Eins og áður segir virðast 42.101.840 krónur vanta upp á fulla greiðslu hlutafjárhækkunar í Tomahawk Development á Íslandi hf. sem samþykkt var 12. júní 2014. Í dómskjalinu sem lagt var fyrir héraðsdóm 16. júní 2021 virðast stefndu leita skýringa á þessum mismun með því að vísa til þóknunar til H.F. Verðbréfa hf. Miðað við málatilbúnað stefndu fyrir Landsrétti virðast þeir hafa fallið frá þessari skýringu og vísa einungis til þess að ekki hafi tekist að rekja allar greiðslur fyrir þá hlutafjárhækkun á framlögðum bankareikningsyfirlitum. Virðast stefndu telja að ekki sé útilokað að aðrar greiðslur til félagsins hafi falið í sér efndir á áskriftarloforði hluthafans, þótt ekki hafi tekist að finna gögn því til stuðnings.
9. Að frátalinni framangreindri fjárhæð, sem fjallað verður um síðar, standa eftir 6.081.253 krónur sem stefndu byggja á að sé kostnaður vegna þóknunar til H.F. Verðbréfa hf. Af 7. tölulið 1. mgr. 36. gr. laga nr. 2/1995 má ráða að hlutafélag getur þurft að bera einhvern kostnað af hlutafjárhækkun í því. Áfrýjandi hefur ekki brugðist við málatilbúnaði stefndu að þessu leyti með efnislegum rökum í þá veru að sá kostnaður sem að framan greinir geti ekki fallið undir lagaákvæðið, hann fái ekki samrýmst gögnum málsins eða að samþykki hluthafafundar hafi vantað fyrir því að félagið bæri þennan kostnað. Áfrýjandi virðist reisa varakröfu sína fyrir Landsrétti eingöngu á ætlaðri viðurkenningu stefndu á því að tilgreinda fjármuni hafi vantað til greiðslu hlutafjáraukans. Það fær ekki staðist í ljósi þess að stefndu byggja samkvæmt framansögðu á því að Tomahawk Development á Íslandi hf. hafi verið látið bera kostnað vegna þóknunar H.F. Verðbréfa hf. að fjárhæð 6.081.253 krónur. Með vísan til 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála getur þessi hluti varakröfu áfrýjanda ekki komið til álita.
10. Stefndu hefur samkvæmt framangreindu yfirliti aðeins lánast að tengja tvær greiðslur inn á reikninga Tomahawk Development á Íslandi hf. við hlutafjárhækkun 12. júní 2014. Þær greiðslur eru annars vegar að fjárhæð 18.401.559 krónur og hins vegar að fjárhæð 69.759.300 krónur sem báðar voru lagðar inn á reikning nr. 358-26-442. Sem fyrr segir vantar þá 42.101.840 krónur upp á greiðslu hækkunarinnar. Stefndu tóku margumrætt yfirlit saman eftir að gögn, sem héraðssaksóknari hafði lagt hald á, voru afhent stefndu. Sá langi tími sem liðinn er getur ekki breytt því sem álykta má af framlögðum reikningsyfirlitum félagsins. Við athugun á þeim verður ekki betur séð en að þær greiðslur, sem réttilega er hægt að tengja við þá hækkun, séu tæmandi taldar í framangreindu yfirliti. Í málatilbúnaði sínum byggir áfrýjandi á því að framangreinda fjárhæð hafi vantað til að efna hlutafjárhækkunina 12. júní 2014. Að teknu tilliti til þess hvernig báðir aðilar hafa ráðstafað sakarefninu verður samkvæmt því sem upplýst er í málinu að leggja til grundvallar að 42.101.840 krónur hafi vantað upp á fulla greiðslu hlutafjárhækkunarinnar þegar greiðsla hennar var staðfest 25. júní sama ár.
11. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms ber að sýkna stefnda Rögnvald Dofra af skaðabótakröfu áfrýjanda vegna framangreindrar hlutafjárhækkunar, enda staðfesti annar endurskoðandi hjá stefnda Ernst & Young ehf. greiðslu þeirrar hækkunar. Eins og málið liggur fyrir verður að álykta að við þá vinnu hafi ekki verið hugað af nægilegri kostgæfni að því hvort hlutafjárhækkunin væri að fullu greidd áður en staðfesting þess efnis var undirrituð af endurskoðandanum og hún send ríkisskattstjóra.
12. Bótaskyldu stefnda Ernst & Young ehf. verður þó ekki slegið fastri nema að sýnt sé fram á að þrotabú Tomahawk Development á Íslandi hf. hafi orðið fyrir tjóni vegna saknæmrar vanrækslu sem stefndi ber ábyrgð á. Áfrýjandi telur að tjón þrotabúsins liggi í því að félagið hafi ekki fengið fulla greiðslu fyrir umræddar hlutafjárhækkanir í samræmi við áskriftarloforð hluthafans. Hafi hin saknæma háttsemi þannig gert hluthafanum kleift að eignast hlutaféð án þess að greiða fyrir það, en þá fjármuni hafi vantað í þrotabú Tomahawk Development á Íslandi hf. til að greiða kröfuhöfum þess.
13. Með áskriftarloforði hluthafa öðlast hlutafélag kröfu um greiðslu hlutafjár úr hendi hluthafa. Við hækkun hlutafjár skulu hlutirnir greiddir að fullu í síðasta lagi einu ári eftir að ákvörðun um hækkun hlutafjár var tekin, eins og segir í 19. gr. laga nr. 2/1995, sbr. 6. gr. laga nr. 25/2017. Á þeim tíma sem atvik urðu hófst þessi ársfrestur samkvæmt 19. gr. fyrrgreindra laga þegar tilkynnt hafði verið um hlutafjárhækkunina. Þar segir síðan að ef ekki er tilkynnt á réttum tíma að hinir nýju hlutir séu að fullu greiddir skuli hlutafélagaskrá gefa félaginu hæfilegan frest, sem þó má ekki vera lengri en þrír mánuðir, til að bæta úr annmörkum. Hafi ekki verið bætt úr innan frestsins og stjórn félagsins hefur heldur ekki tilkynnt að hlutafé hafi verið lækkað samkvæmt 53. gr. laganna skal hlutafélagaskrá láta skrá að hlutaféð hafi verið lækkað sem samsvari nafnverði þeirra hluta sem ekki hafa verið greiddir og samþykktum breytt samkvæmt því. Skulu hækkunarhlutir teljast ógildir þegar lækkunin hefur verið skráð.
14. Krafa áfrýjanda á hendur stefndu er skaðabótakrafa utan samninga. Slík krafa miðar að því að gera tjónþola eins settan fjárhagslega og ef saknæm háttsemi tjónvalds hefði ekki komið til. Það kallar á ályktun um hvað ætla má að orðið hefði ef endurskoðandinn hefði sýnt af sér þá kostgæfni sem ætlast mátti til af honum er hann staðfesti greiðslu hlutafjárhækkunar 12. júní 2014. Samkvæmt 2. mgr. 40. gr. laga nr. 2/1995 má ætla að þá hefði staðfesting endurskoðandans borið með sér að enn vantaði 42.101.840 krónur upp á að hækkunin væri greidd. Við þær aðstæður hefði Tomahawk Development á Íslandi hf. getað látið hjá líða að innheimta kröfuna og lækkað hlutaféð eða að það hefði gerst með atbeina hlutafélagaskrár í samræmi við fyrrgreinda 19. gr. laga nr. 2/1995. Miðað við þá framvindu er hægt að líta svo á að hin saknæma háttsemi hafi stuðlað að því að hlutafé hluthafans hafi verið of hátt skráð. Ekki verður séð að sú aðstaða hefði getað valdið félaginu sjálfu tjóni þótt aðrir hefðu getað orðið fyrir tjóni af þeim sökum. Hefði hluthafinn aftur á móti brugðist við með því að greiða þá fjármuni sem vantaði má ætla að fénu hefði verið varið með sama hætti og öðru fjármagni félagsins. Ekki liggur annað fyrir en að þrotabú Tomahawk Development á Íslandi hf. sé eignalaust, en af því má álykta að fjárfestingar félagsins hafi engu skilað fyrir það. Háttsemi endurskoðandans gat engu breytt um þá framvindu. Í ljósi þessara atriða verður ekki séð að áfrýjandi hafi sýnt fram á að hin saknæma háttsemi hafi valdið þrotabúi Tomahawk Development á Íslandi hf. fjárhagstjóni þannig að það eigi kröfu um skaðabætur utan samninga á hendur stefnda Ernst & Young ehf.
15. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið ber að staðfesta hinn áfrýjaða dóm um sýknu stefndu. Stefndu hafa ekki áfrýjað niðurstöðu héraðsdóms um málskostnað fyrir sitt leyti og því kemur krafa þeirra fyrir Landsrétti um málskostnað í héraði ekki til álita. Verður niðurstaða héraðsdóms að því leyti einnig staðfest.
16. Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður áfrýjanda gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður. Áfrýjandi, þrotabú Sameinaðs Sílikons hf., greiði stefndu Ernst & Young ehf. og Rögnvaldi Dofra Péturssyni, hvorum um sig 750.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 7. apríl 2022

I

Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 20. maí 2020 og þingfest 3. nóvember sama ár, var dómtekið 11. mars 2022. Stefnandi er þrotabú Sameinaðs Sílikons hf., [...], Reykjavík, en stefndu eru Ernst & Young ehf., [...], Reykjavík, og Rögnvaldur Dofri Pétursson, [...]. Stefnandi krefst þess að stefndu verði dæmdir óskipt til að greiða þrotabúi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 1.751.966.273 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2016 til 6. apríl 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 6. apríl 2020 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar. Stefndu krefjast sýknu af öllum kröfum stefnanda auk greiðslu málskostnaðar.

II

Stefnandi er kröfuhafi í þrotabú Tomahawk Developement á Íslandi hf. og rekur mál þetta í eigin nafni en til hagsbóta búinu samkvæmt 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Tomahawk Developement á Íslandi hf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, dags. 6. febrúar 2019, í máli nr. X-14/2019. Félagið mun hafa verið eignarhaldsfélag Magnúsar Garðarssonar auk fleiri aðila og tengdist uppbyggingu kísilvers í Helguvík. Hlutafé Tomahawk Developement á Íslandi hf. var hækkað alls tíu sinnum á árunum 2013–2015 um samtals 1.751.966.273 krónur og var Magnús Ólafur Garðarsson, þáverandi framkvæmdastjóri félagsins, skráður fyrir hlutafénu að mestu leyti. Með tilkynningum stefndu var staðfest að hækkanirnar hefðu borist Tomahawk Developement á Íslandi hf. með peningum. Var um að ræða eftirfarandi hækkanir: Hlutafjárhækkun að fjárhæð 33.000.000 kr. þann 3. maí 2013. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 28.111.460 kr. þann 12. júní 2013. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 97.448.200 kr. þann 3. september 2013. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 105.960.160 kr. þann 16. október 2013. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 133.347.500 kr. þann 5. desember 2013. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 236.026.810 kr. þann 5. febrúar 2014. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 435.702.992 kr. þann 15. maí 2014. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 130.262.699 kr. þann 12. júní 2014. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 433.602.814 kr. þann 3. september 2014. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 162.395.166 kr. þann 11. febrúar 2015. Samtals: 1.795.857.801 kr. Hinn 11. nóvember 2019 sendi stefnandi fyrirspurnarbréf til stefndu og óskaði eftir upplýsingum um staðfestingar þeirra til fyrirtækjaskrár. Óskaði stefnandi eftir upplýsingum um hverjir hefðu verið áskrifendur í hverju og einu tilviki og millifærslukvittunum til sönnunar á peningagreiðslum fyrir hlutaféð. Í svari stefndu með tölvuskeyti, dags. 23. desember 2019, var vísað á Verðbréfaskráningu Íslands hvað þetta varðaði og þann 8. janúar 2020 sendi Verðbréfaskráning hlutaskrá Tomahawk Developement á Íslandi hf. til stefnanda. Samkvæmt henni var Magnús Garðarsson skráður fyrir 96,8% hlutafjár í félaginu að loknum hækkunum. Kemur fram að fyrir hækkanirnar hafi hann átt 17.421.374 hluti í félaginu og að heildareign hans hafi numið 1.769.120.647 hlutum að loknum hækkunum. Stefndu svöruðu fyrirspurn stefnanda með bréfi, dags. 20. janúar 2020, þar sem fram kom m.a. að greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir hefðu borist í tengslum við fjárfestingaleið Seðlabanka Íslands með aðstoð fjármálafyrirtækisins H.F. Verðbréf hf. Hlutabréfin ættu öll að vera skráð á nafn og upplýsingar um áskriftarhafa og millifærslur ættu að liggja fyrir hjá Verðbréfaskráningu Íslands. Með kröfubréfi stefnanda til stefndu, dags. 6. mars 2020, var því borið við að svo virtist sem áskriftarloforðin hefðu ekki verið greidd. Í sumum tilvikum virtist sem alls engar greiðslur hefðu borist fyrir hækkanirnar og í öðrum tilvikum virtist sem greiðslur hefðu aðeins millilent í skamma stund á bankareikningum félagsins áður en þær voru færðar á bankareikninga Magnúsar Garðarssonar persónulega eða annarra félaga undir hans stjórn, þ.e. Íslenska kísilfélagsins og Stakksbrautar 9. Þaðan hafi fjármunirnir svo verið færðir til fyrirtækisins Pyromet Engineering í Hollandi, sem væri annað félag undir stjórn Magnúsar, þaðan hafi þeir svo farið aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands og svo aftur út af reikningum þess félags til sömu aðila og áður greinir. Þannig hafi fjármunirnir verið færðir í hring. Engar raunverulegur greiðslur hafi því borist frá Magnúsi fyrir hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.751.966.273 krónur, sem sé í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 2/1995. Þrotabú Tomahawk Developement á Íslandi hf. hefði af þessum sökum orðið fyrir tjóni sem næmi lögbundinni lágmarksgreiðslu fyrir hlutaféð sem Magnús hefði verið skráður fyrir en greiddi ekki. Með bréfi, dags. 18. mars 2020 höfnuðu stefndu bótaskyldu og tóku fram að rétt hefði verið staðið að staðfestingum og að stefndu hefðu ekki vitað um meintar hringgreiðslur. Þá var einnig á það bent að meintar vanefndir á greiðslu hlutafjárloforða hefðu ekki valdið neinu tjóni og allar kröfur félagsins væru fyrndar, sbr. 2. og 3. gr. laga nr. 150/2007. Við meðferð málsins fyrir dóminum lögðu stefndu fram sundurliðun á innborgunum byggða á bankareikningi Tomahawk Developement á Íslandi hf., þar sem innborganir á reikninginn eru bornar saman við hinar umþrættu hlutafjárhækkanir. Við aðalmeðferð málsins gaf stefndi, Rögnvaldur Dofri Pétursson, skýrslu og vitni báru þar Friðbjörn Garðarsson lögmaður, Helgi björn Ormarsson, fyrrum stjórnarmaður í Tomahawk Developement á Íslandi hf., Pétur Sverrisson, lögmaður og skiptastjóri Íslenska kísilfélagsins hf., og Joseph Dignan, fyrrum stjórnarmaður Pyromet Engineering í Hollandi.

III

1. 1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir á því að engar greiðslur hafi borist fyrir umræddar hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.795.857.801 krónur. Bendir stefnandi sérstaklega á eftirfarandi fjórar hlutafjárhækkanir máli sínu til stuðnings og tekur fram að þær athugasemdir eigi einnig við um hinar sex hlutafjárhækkanirnar.
2. 1. Hlutafjárhækkun að fjárhæð 435.702.992 kr. þann 15. maí 2014.

   Stefnandi byggir á því að engum millifærslukvittunum hafi verið framvísað til stuðnings því að Magnús hafi greitt fyrir hækkunina og greiðslur inn á bankareikninga Tomahawk Development Íslandi hf. hafi ekki borið með sér að vera vegna hlutafjárhækkunar. Framvísað hafi verið tölvupósti frá Magnúsi til stefnda Rögnvaldar Dofra, dags. 14. maí 2014, með svarbréfi stefndu. Þar hafi Magnús vísað til fyrirhugaðs gjaldeyrisútboðs Seðlabanka Íslands og því væri hægt að láta skrá hækkun hlutafjár Tomahawk Development frá mars–maí 2014. Þá hafi verið framvísað tölvupóstsstaðfestingu, dags. 24. júní 2014, frá Adrian Sabido, miðlara hjá H.F. Verðbréfum, þar sem hann staðfesti að niðurstaða gjaldeyrisútboðs Seðlabankans hafi verið um tiltekið skiptigengi. Inni í tölvupóstssamskiptum um úrslit gjaldeyrisútboðsins virðist hafa verið ýmsir aðilar tengdir Tomahawk Development og stefnanda, þ. á m. aðrir starfsmenn stefnda, Ernst & Young og stjórn Tomahawk Development. Af samskiptunum megi sjá að stefndu hafi verið grandsamir um að hlutafjárhækkanir Tomahawk Development tengdust gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands. Samskiptin sem fram komi í tölvuskeytunum virðist staðfesta að Magnús hafi keypt krónur af Seðlabanka Íslands með afslætti í gjaldeyrisútboðum, til að fjárfesta í hlutabréfum í Tomahawk Development, með aðstoð og fullri vitneskju stefndu.

3. 2. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 130.262.699 kr. þann 25. júní 2014.

   Stefnandi byggir á því að til grundvallar þessari hlutafjárhækkun hafi stefndu framvísað millifærslukvittun að fjárhæð 381.000 EUR (um 60 m kr.) af persónulegum reikningi Magnúsar Garðarssonar inn á eigin reikning H.F. Verðbréfa hf. þann 23. júní 2014. Þá hafi verið framvísað staðfestingu frá H.F. Verðbréfum hf., dags. 24. júní 2014, þess efnis að Magnús ætti alls 70.866.000 króna inneign inni á reikningi hjá Seðlabanka Íslands. Hvorugt feli í sér sönnun á greiðslu fyrir hlutafjárhækkun inn á bankareikninga Tomahawk Development Íslandi hf. Þann 30. júní 2014 hafi þó borist 69.759.300 krónur frá H.F. Verðbréfum hf. inn á bankareikning Tomahawk Development. Sú greiðsla hafi borist eftir að hlutafjárhækkunin átti sér stað og sé ekki merkt sem greiðsla fyrir hlutafé. Þá sé óljóst hvort hún sé frá Magnúsi Garðarssyni. Þá hafi fjármunirnir að mestu verið millifærðir jafnharðan út aftur, alls 10.500.000 kr. inn á persónulegan reikning Magnúsar („Til MAG“) og 50.000.000 kr. til Íslenska kísilfélagsins („Fra TDI“) þann 1. júlí 2014. Íslenska kísilfélagið hafi verið annað félag sem var hætt starfsemi, sem var undir stjórn Magnúsar. Þannig hafi Tomahawk Development Íslandi hf. ekki borist raunverulegir fjármunir fyrir hlutafjárhækkunina.

4. 3. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 433.602.814 kr. þann 3. september 2014. Stefnandi bendir á að stefndu hafi framvísað tölvupósti frá Helga Birni Ormarssyni, bróður Magnúsar og fyrrv. stjórnarmanni Tomahawk Development Íslandi hf., til stefnda Rögnvaldar Dofra, dags. 3. september 2014. Magnús Garðarsson hafi verið afritaður í tölvupóstssamskiptin. Þar hafi Helgi Björn beðið endurskoðandann að staðfesta hækkun við fyrirtækjaskrá með þeim orðum að það hafi virkað vel að biðja „þau um að fara í þetta sem fyrst þar sem þetta sé vegna Seðlabankaútboðs“. Sýni þetta enn frekar að stefndu hafi verið grandsamir um tengsl hlutafjárhækkana Tomahawk Development Íslandi hf. og gjaldeyrisútboða Seðlabankans. Engin greiðsla virðist hafa borist frá Magnúsi fyrir greindri upphæð fyrir 3. september 2014. Tekur stefnandi fram að ýmsar greiðslur hafi borist í aðdraganda hækkunar, en óljóst og ósannað sé hvort þar hafi verið um að ræða greiðslur frá Magnúsi fyrir hlutafjárhækkanir. Þær greiðslur virðist í öllu falli einungis hafa millilent í skamma stund inni á bankareikningi félagsins, þaðan farið til Íslenska kísilfélagsins, sem var annað félag undir stjórn Magnúsar.
5. 4. Um hlutafjárhækkun að fjárhæð 162.395.166 kr. þann 11. febrúar 2015. Stefnandi byggir á því að engum gögnum hafi verið framvísað um greiðslu fyrir hækkunina. Óumdeilt sé því að greiðslan hafi ekki borist Tomahawk Development Íslandi hf. Stefnandi tekur fram að handbært fé á bankareikningum Tomahawk Development Íslandi hf. hafi ekkert verið eftir hlutafjárhækkanirnar. Ef talið verður að einhverjar greiðslur hafi borist fyrir umræddar hlutafjárhækkanir að fjárhæð 1.795.857.801 krónur frá Magnúsi, þá byggir stefnandi á því að líta beri á þær sem sýndargreiðslur, en ekki raungreiðslur fyrir hlutafé. Bankareikningsyfirlit félagsins hjá Arion banka hf. beri með sér að ýmsar greiðslur hafi verið færðar beint til Magnúsar aftur, umsvifalaust eftir að þær bárust. Ekki þurfi að fjölyrða um að Magnús teljist ekki hafa greitt fyrir hlutafé ef hann leggur fjárhæð inn á bankareikning hlutafélags en tekur hana jafnharðan út aftur, þ.e. færir sömu fjármuni í hring.

   Önnur tegund af hringgreiðslum hafi einnig átt sér stað á milli Tomahawk Development Íslandi hf., Stakksbrautar 9 ehf., Pyromet Engineering í Hollandi og aftur til Tomahawk Development Íslandi hf. Öll félögin hafi verið undir stjórn Magnúsar. Engar raungreiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanirnar, heldur hafi sömu fjármunir verið færðir í hring milli félaganna.

   Enn önnur tegund af hringgreiðslum hafi einnig átt sér stað á milli Tomahawk Development Íslandi hf., Íslenska kísilfélagsins, Pyromet Engineering í Hollandi og aftur til Tomahawk. Öll félögin hafi verið undir stjórn Magnúsar. Engar raungreiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanirnar, heldur hafi sömu fjármunir verið færðir í hring milli félaganna.

   Tilgangurinn með hringgreiðslunum hafi, að því er virðist, aðallega verið að blekkja kröfuhafa og opinbera aðila um raunverulega fjárhagsstöðu Tomahawk Development, að nýta sömu fjármuni ítrekað til að auðgast á krónukaupum með afslætti (ca. 15–20%) í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands og að þvætta ávinning af ágóða af þátttöku í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands með refsiverðum hætti skv. 264. gr. alm. hgl. og hylma yfir brotin.

   Með hliðsjón af öllu framansögðu sé óhjákvæmilegt að líta svo á að engar raunverulegar greiðslur hafi borist fyrir hlutafjárhækkanir Tomahawk Development Íslandi hf. Ef einhverjar greiðslur bárust, þá hafi það verið í sýndartilgangi og þær verið færðar jafnharðan út.

   Þessu til frekari stuðnings vísar stefnandi til bankareikningsyfirlita Tomahawk Development Íslandi hf. Eftir síðustu hlutafjárhækkunina, þann 11. febrúar 2015, hafi lausafjárstaða Tomahawk Development verið neikvæð. Þar sem engin starfsemi hafi verið í félaginu eftir hækkanirnar og lausafjárstaða þess neikvæð hafi verið skylt að gefa félagið upp til skipta, sbr. 64. gr. laga um gjaldþrotaskipti, eða í febrúar 2016.

   Augljóst megi vera að greiðslur bárust ekki raunverulega fyrir hlutafjárhækkanirnar, m.v. stöðuna á bankareikningunum. Þannig hafi löggiltum endurskoðanda átt að vera ljóst að tæplega 1,8 milljarða hlutafjárhækkanir, sem einungis væru nýttar til útgreiðslna úr félagi sem væri hætt starfsemi, gætu aldrei verið eðlilegar. Eigi það sérstaklega við í ljósi þess að þær áttu sér stað til tengdra aðila (Stakksbrautar 9, Íslenska kísilfélagsins og Magnúsar sjálfs). Augljóst hafi verið að hlutafjárhækkanirnar væru liður í refsiverðri háttsemi sem hafi átt sér stað um árabil, milli 2013–2015, þ.e. ólögmætum auðgunarbrotum Magnúsar í gjaldeyrisútboðum Seðlabanka Íslands og peningaþvætti. Ekki sé heldur hægt að líta fram hjá því að stefndu hafi verið endurskoðendur allra þeirra íslensku félaga sem Magnús nýtti til hringgreiðslnanna (Tomahawk Development, Íslenska kísilfélagsins og Stakksbrautar 9) og hafi samkvæmt því haft sýn yfir heildarbrot Magnúsar. Þeir hafi verið með nákvæmar fjárhagsupplýsingar um öll félögin, þ.m.t. bankareikningsyfirlit þeirra, enda skoðuðu þeir og endurskoðuðu ársreikninga þeirra. Þeim hafi ekki átt að dyljast að um hringgreiðslur væri að ræða. Stefnandi bendir sérstaklega á að Íslenska kísilfélagið hafi hætt starfsemi á þessum tíma og því mátt augljóst vera að félagið væri einungis nýtt til ólögmætrar og refsiverðrar háttsemi.

   Um hringgreiðslur í gegnum Stakksbraut 9 bendir stefnandi á það að á tímabilinu frá 5. febrúar 2014 til 3. september 2014 hafi Tomahawk Development Íslandi hf. hækkað hlutafé sitt um alls 1.235.595.315 krónur. Samkvæmt yfirliti stefndu hafi rúmur helmingur þess fjár farið beint út úr félaginu til Stakksbrautar 9 ehf., alls 638.055.600 krónur. Frá Stakksbraut 9 ehf. hafi fjármunirnir verið millifærðir áfram til Pyromet Engineering B.V. og svo aftur til Íslands í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabankans.

   Þá hafi stefndu sýnilega verið grandsamir um að greiðslur til Pyromet Engineering B.V. væru í ólögmætum tilgangi. Þetta hafi mátt sjá af því að stefndu færðu greiðslurnar frá Stakksbraut 9 ehf. til Pyromet Engineering B.V. sem „óefnislega eign“ í reikningsskilum Stakksbrautar 9, án nokkurs eðlilegs tilefnis.

   Stefndu hafi þannig staðfest í tölvupósti, dags. 14. ágúst 2018, að þeir hefðu ekki haft neina reikninga undir höndum frá Pyromet Engineering B.V. til að styðja í fyrsta lagi að til kostnaðar hefði stofnast af hálfu félagsins og í öðru lagi að rétt hefði verið að færa hann sem óefnislega eign Stakksbrautar 9 ehf. Samkvæmt 30. tl. 1. mgr. 2. gr. laga um ársreikninga er óefnisleg eign sú eign sem er „aðgreinanleg og ópeningaleg og er ekki í hlutkenndu formi“. Um heimild til eignfærslu óefnislegra eigna í ársreikningum sé fjallað í 16. gr. ársreikningalaga nr. 3/2006, en þar segi að félög megi „að uppfylltum ákvæðum settra reikningsskilareglna“ telja til eignar óefnislegar eignir og skal þeirra þá getið í skýringum. Í gr. 38.21. í alþjóðlegum reikningsskilastöðlum („IAS“) komi fram að það sé skilyrði bókfærslu óefnislegra eigna að líklegt sé „að ábati hljótist af eign sem rennur til eiganda og að unnt sé að mæla kostnað vegna hennar á áreiðanlegan hátt“. Hvorugt skilyrðið hafi verið uppfyllt í þessu tilviki.

   Í skýrslutöku af Magnúsi Garðarssyni hafi hann játað því að hinar „óefnislegu eignir“ sem stefndu tilgreindu í reikningsskilum Stakksbrautar 9 ehf. hefðu verið greiðslurnar til Pyromet Engineering B.V. Spurður um það hvort stefndi Rögnvaldur Dofri hefði staðfest við hann að hægt væri að koma hringgreiðslunum fyrir sem óefnislegum eignum í reikningum Stakksbrautar 9 ehf. svaraði Magnús: „já“. Af þessu sé ljóst að eignfærsla stefndu á greiðslum til Pyromet Engineering var í slæmri trú og til þess fallin að dylja að hringgreiðslur ættu sér stað milli Íslands og útlanda.

   Þá hafi stefndu ekki verið í góðri trú um lögmæti greiðslna til Pyromet Engineering B.V. eða hringgreiðslnanna, í ljósi þess að gjaldeyrishöft voru við lýði á Íslandi á þessum tíma. Það hafi verið skilyrði fyrir krónukaupum með afslætti í gjaldeyrisútboðum, skv. gr. 4 b í skilmálum Seðlabankans að um væri að ræða innstreymi „nýs erlends gjaldeyris“. Meðal annars hafi það verið skilyrði, skv. 5. gr. reglnanna, að fjárfesting hérlendis væri til a.m.k. 5 ára.

   Löggiltum endurskoðendum mátti skv. framansögðu vera ljóst að tilgangur hlutafjárhækkananna hefði verið var ólögmætur.

   Í stað þess að tilkynna um brotin til Seðlabanka Íslands (sem brot á gjaldeyrishöftum) eða Héraðssaksóknara (sem auðgunarbrot og peningaþvætti) völdu stefndu að dulbúa greiðslurnar til Pyromet Engineering B.V. sem „óefnislegar eignir“ án tilefnis. Þá staðfestu þeir einnig fullar greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir í Tomahawk Development Íslandi hf., þó þeir hafi vitað eða mátt vita að engir fjármunir bærust raunverulega fyrir hækkanirnar.

   Þá veki athygli að síðasta hlutafjárhækkunin í Tomahawk Development á Íslandi hf. hafi farið fram í febrúar 2015. Síðasta gjaldeyrisútboðið vegna fjárfestingaleiðar Seðlabankans hafi einnig verið í febrúar 2015. Þetta gefi sjálfstæða vísbendingu um að hlutafjárhækkanir Tomahawk Development Íslandi hf. hafi verið í tengslum við þátttöku í gjaldeyrisútboðum vegna fjárfestingaleiðar Seðlabankans.

   Um skilyrði skaðabótaskyldu vísar stefnandi til 16. gr. laga nr. 131/1997 sem mæli fyrir um að eignaskráning rafbréfs í verðbréfamiðstöð veiti skráðum eiganda lögformleg eignarréttindi að hlutabréfum. Fyrir liggi að Magnús Garðarsson varð lögformlegur eigandi hinna nýju hluta í Tomahawk Development Íslandi hf., í samræmi við þau áskriftarloforð sem vísað er til í þeim hluthafafundargerðum sem framvísað var til fyrirtækjaskrár í hvert og eitt skipti sem hlutafé var hækkað. Magnúsi hafi borið að greiða 1 kr. á nafnverðshlut fyrir hlutina, skv. 1. mgr. 16. gr. hfl., óháð því hvort Tomahawk Development hafi í raun verið hætt starfsemi eða hver hafi verið tilgangur hlutafjárhækkana. Grandsemi stefndu um ólögmæti háttsemi Magnúsar leysi þá m.ö.o. ekki undan skaðabótaskyldu.

   Stefnandi byggir á því að einfalt hefði verið fyrir góðan og gegnan endurskoðanda að ganga úr skugga um það hvort raunveruleg greiðsla hefði borist fyrir hlutafjárhækkun áður en staðfesting væri send til fyrirtækjaskrár. Raunar sé svo einfalt að framkvæma athugunina að draga megi í efa að sérfræðingur geti misst af því fyrir gáleysi að engin peningagreiðsla hafi borist eða að um sýndarpeningagreiðslu sé að ræða. Röng sérfræðistaðfesting sé bæði ólögmæt og refsiverð. Stefndu virðist ekki einu sinni hafa hirt um að kynna sér millifærslukvittanir fyrir hverri og einni greiðslu. Þegar af þeirri ástæðu sé ljóst að gáleysi þeirra sé afar stórfellt.

   Stefnandi áréttar að hlutafé hafi aldrei verið lækkað eða skráning þess leiðrétt að frumkvæði stjórnar Tomahawk Development Íslandi hf., stefndu, Magnúsar eða annarra. Stefndu hafi haft allar upplýsingar um bankareikninga félagsins, lausafjárstöðu, greiðslur milli tengdra aðila o.fl. Þeir hafi skoðað eða endurskoðað ársreikninga allra íslensku félaganna sem að hringgreiðslunum stóðu. Þannig megi ganga út frá því að Magnús og stefndu hafi haldið því leyndu um árabil að ekki hefði verið greitt fyrir hlutaféð. Gætt hafi verið að því að leiðrétta ekki skráninguna eða lækka hlutaféð skv. 19. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög enda hefði þá komist upp um brot á gjaldeyrishöftum, peningaþvætti, ólögmætar hlutafjárhækkanir o.fl. Tilgangurinn með aðkomu endurskoðenda að hlutafjárhækkunum sé að tryggja að áskrifendur hlutafjár og fyrirsvarsmenn hlutafélaga blekki ekki lánardrottna um greiðslur fyrir hlutafé. Tilgangslaust væri að endurskoðendur staðfestu greiðslur ef þeir gætu borið fyrir sig eigin sök fyrirsvarmanna eða stjórnenda einkahlutafélaga. Því geti reglur um eigin sök Magnúsar eða annarra fyrirsvarsmanna Tomahawk Development ekki komið til skoðunar við mat á sök stefndu sem sérfræðinga í þessu máli.

   Þá athugist að stefndu hafi verið óskýrir í svörum um það hvernig þeir gengu úr skugga um að greiðslur hefðu borist fyrir hverja og eina hækkun og þeir hafi ekki framvísað neinum millifærslukvittunum eða tölvupóstssamskiptum því til stuðnings að þeir hafi staðið að hinni sérfræðilegu athugun með forsvaranlegum hætti.

   Um orsakatengsl og sennilega afleiðingu bendir stefnandi á að staðfesting sérfræðings á fullri greiðslu fyrir hlutafé sé forsenda þess að lögum að hlutafé sé hækkað og að áskrifandi eignist hlutina. Sérfræðiaðstoð stefndu hafi þannig verið forsenda þess að Magnús eignaðist hlutina í Tomahawk Development Íslandi hf. án greiðslu og í andstöðu við 1. mgr. 16. gr. hfl. Þegar af þeirri ástæðu sé ljóst að orsakatengsl séu á milli háttsemi stefndu og þess tjóns sem hlaust af því að Magnús greiddi ekki fyrir hlutina.

   Þá hefði engin greiðslufallsáhætta verið fyrir hendi ef greitt hefði verið fyrirfram fyrir hlutaféð eða í síðasta lagi innan árs frá því að hver og ein hlutafjárhækkun var ákveðin, skv. 19. gr. hfl. Með því að ganga ekki úr skugga um að greiðslurnar hefðu raunverulega borist sköpuðu stefndu áhættu af greiðslufalli Magnúsar, sem eigi með réttu ekki að vera til staðar skv. hlutafélagalögum.

   Þegar loks hafi komið í ljós að greiðslurnar hefðu ekki borist, þann 20. janúar 2020, hafi Magnús þegar verið orðinn ógjaldfær, enda hafi árangurslaus kyrrsetningargerð átt sér stað hjá honum þann 18. september 2017.

   Það tjón sem hafi hlotist af greiðslufalli Magnúsar sé þannig bein afleiðing af vanrækslu stefndu á því að ganga úr skugga um að Magnús hefði greitt fullt verð fyrir hlutina innan tímamarka 19. gr. hfl. Því séu skilyrði um sennilega afleiðingu og orsakatengsl uppfyllt.

   Þá sé þrotabú Tomahawk Development Íslandi hf. tjónþoli vegna brota stefndu og því réttur sóknaraðili að málinu. Margdæmt hafi verið að hlutafélag geti innheimt greiðslur fyrir hlutafé sitt eftir gjaldþrot, þrátt fyrir að hlutafé sé orðið verðlaust. Hagsmunir kröfuhafa Tomahawk Development Íslandi hf. séu að tjón þrotabúsins af ólögmætri og saknæmri háttsemi stefndu verði bætt. Óhugsandi sé að einn aðili eigi kröfu um greiðslu áskriftarloforðs en annar aðili eigi kröfu um greiðslu skaðabóta vegna þess að sérfræðingar aðstoðuðu áskrifanda við að komast undan því að greiða loforðið. Því sé Tomahawk Development Íslandi hf. tjónþoli málsins, þó greiðslur inn í þrotabúið úthlutist á endanum til kröfuhafa þess að tiltölu.

Um sérfræði- og húsbóndaábyrgð.

Samkvæmt 27. gr. laga um endurskoðendur nr. 79/2008, sem í gildi voru á þeim tíma sem hlutafjárhækkanirnar áttu sér stað, bar endurskoðandi ábyrgð á tjóni sem hann eða starfsmenn hans yllu í störfum sínum, af ásetningi eða gáleysi. Um sakarmat og sönnun gildi reglur skaðabótaréttar. Kröfur stefnanda byggist á almennu skaðabótareglunni.

Í 8. gr. laganna segi að endurskoðendur skuli rækja störf sín af kostgæfni og samviskusemi í hvívetna og fylgja ákvæðum þeirra laga og reglna sem gilda um störf þeirra. Endurskoðandi sé jafnframt opinber sýslunarmaður. Þá segi í 9. gr. laga um endurskoðendur að endurskoðandi skuli einnig rækja störf sín í samræmi við alþjóðlega endurskoðunarstaðla og alþjóðlega staðla um gæðaeftirlit sem teknir hafa verið upp í íslenskan rétt. Í 27. gr. laganna segir að endurskoðanda beri að gæta óhæðis gagnvart viðskiptavinum sínum. Vísvitandi rangar staðfestingar endurskoðanda í blekkingartilgangi séu refsiverðar skv. 155. gr. alm. hgl. nr. 19/1940.

Stefnandi beinir kröfu sinni að báðum stefndu með vísan til meginreglna skaðabótaréttar um húsbóndaábyrgð. Stefndi Ernst & Young ehf. beri húsbóndaábyrgð á skaðabótaskyldri háttsemi endurskoðenda sinna skv. meginreglum íslensks skaðabótaréttar. Tjóninu hafi verið valdið við framkvæmd starfa endurskoðenda sem sérfræðinga og stefndi Ernst & Young ehf. hafi þegið greiðslur fyrir störfin. Þá séu skilyrði vinnuveitandaábyrgðar skýrð rúmt í framkvæmd. Það sé t.d. almennt ekki talið útiloka beitingu reglunnar að háttsemi starfsmanns kunni að vera refsiverð eða að hún fari í bága við fyrirmæli vinnuveitanda. Þá vísast til dómaframkvæmdar Hæstaréttar um að löggiltir endurskoðendur og endurskoðunarfyrirtæki þeirra beri óskipta ábyrgð á tjóni sem valdið er í endurskoðunarstörfum, sbr. t.d. Hrd. nr. 272/1999 og Hrd. nr. 302/2013.

Kröfugerð.

Um kröfufjárhæðina athugist að um sé að ræða ýtrustu kröfu og lægri kröfur rúmist innan hennar. Rétt er að benda á að hlutafjárhækkun að upphæð 130.262.699 kr., dags. 25. júní 2014, hafi ekki verið staðfest af stefnda, Rögnvaldi Dofra, heldur Margréti Pétursdóttur, löggiltum endurskoðanda hjá Ernst & Young ehf. Því kunni að vera tilefni til lækkunar kröfunnar gagnvart stefnda, Rögnvaldi Dofra. Slík lækkun geti þó ekki komið til skoðunar gagnvart stefnda, Ernst & Young ehf., sem beri húsbóndaábyrgð á staðfestingu Margrétar. Stefndi, Ernst & Young ehf., beri einnig óskipta skaðabótaábyrgð með Margréti. Það sé því uppgjörsatriði milli þeirra hvernig uppgjöri bóta sé hagað eftir á, en varnaraðild hennar sé ekki nauðsynleg að málinu.

Fyrning.

Í 9. gr. laga nr. 150/2007 segir að fyrning kröfu hefjist þegar nauðsynlegar upplýsingar berast um tjónið og þann sem olli því. Fyrst hafi orðið ljóst að Magnús hefði skráð sig fyrir hinu nýju hlutafé þann 8. janúar 2020, þegar Verðbréfaskráning afhenti stefnanda hlutaskrá félagsins. Þann 20. janúar 2020 barst svo bréf frá stefndu, sem gaf vísbendingar um að Magnús hefði ekkert greitt fyrir hækkanirnar. Hvoru tveggja hafi verið andstætt opinberri upplýsingagjöf stefndu og stjórnar Tomahawk Development hf. Samkvæmt þessu upplýstist um atvik þessa máls á tímabilinu 8.–20. janúar 2020. Þann 20. janúar 2020 hafi m.ö.o. fyrst verið komnar fram nauðsynlegar upplýsingar, bæði um tjónið og þann sem bar ábyrgð á því skv. 9. gr. laga nr. 150/2007. Upphaf fyrningarfrests miðast því við þann dag. Þá eigi almennar reglur um upphaf fyrningar ekki við þegar leynt sé lögbrotum með villandi sérfræðistaðfestingum til opinberra aðila, villandi upplýsingagjöf í ársreikningum, þegar skylda til að gefa félag félag upp til skipta sé brotin, skv. 64. gr. gþskl. og bókhaldsgögnum er eytt, til að dylja slóð afbrota.

Tekið er fram að öndverð niðurstaða um fyrningu fæli í sér að fyrirsvarsmenn íslenskra hlutafélaga og endurskoðendur þeirra hefðu hag af því að breiða yfir afbrot með rangri upplýsingagjöf fram yfir fyrningartíma og gefa þau ekki upp til skipta á réttum tíma skv. 64. gr. gþskl.

1. 2. Helstu málsástæður og lagarök stefndu Stefndu taka fram að umfjöllun um þátttöku Tomahawk Developement á Íslandi hf. í gjaldeyrisútboði Seðlabanka Íslands styðji ekki málatilbúnað stefnanda. Stefndu hafi aðeins staðfest greiðslu hlutafjár en stefndu hafi ekki varðað um þátttöku félagsins í gjaldeyrisútboðum tengdum félaginu. Þátttaka félagsins í útboðum bankans styðji hins vegar þá staðreyndi að félagið hafi móttekið greiðslur fyrir hlutafjárhækkanir. Þá felist í staðfestingu um hækkun hlutafjár engin ábyrgð á hlutaskrá eða hvernig gerð sé grein fyrir eignarhlutföllum í ársreikningum.

   Þá taka stefndu fram að þeir hafi eingöngu aðstoðað Tomahawk Developement á Íslandi hf. við gerð ársreikninga frá hausti 2014 vegna ársreiknings 2013. Fram að þeim tíma hafi afskipti stefndu af Tomahawk Developement á Íslandi hf. engin verið.

   Stefndu byggja á því að kröfur stefnanda á hendur stefnda séu fyrndar. Almennur fyrningarfrestur krafna sé fjögur ár, samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, frá þeim tíma sem Tomahawk Development Íslandi hf. átti fyrst rétt til efnda, en það hafi verið þegar hluthafar skráðu sig fyrir hinu nýja hlutafé. Að því er varðar síðustu hækkunina, sem fór fram 2. febrúar 2015, þá hafi Tomahawk Development Íslandi ehf. fyrst átt rétt til efnda á greiðslu fyrir hækkunina á þeim sama degi. Þessi krafa Tomahawk Development Íslandi hf. hafi því fyrnst 2. febrúar 2019 enda var mál þetta ekki höfðað fyrr en 15. maí 2020 eða meira en 5 árum frá upphafi fyrningarfrests. Kröfur Tomahawk Development Íslandi hf. um greiðslu á öðrum hlutafjárloforðum, sem varða mál þetta, séu enn eldri og því einnig fyrndar. Stefndu telji engan grundvöll vera fyrir bótaábyrgð stefndu. Stefndu taka fram að bú Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta hinn 6. febrúar 2019 og aldrei hafi umræddar hlutafjárhækkanir verið vefengdar. Stefndu mótmæla tilraun stefnanda til að gera störf þeirra tortryggileg með fullyrðingu sinni um að engin bókhaldsgögn séu í félaginu. Taka stefndu fram að störf þeirra hafi byggst á bókhaldsgögnum, og bendi á að á þeim hvíli engin skylda til varðveita gögnin, heldur hvíli sú skylda á félagsstjórn. Auk þess hafi stefndu afhent embætti héraðssaksóknara í september 2019 öll gögn sem stefndu hafi haft undir höndum um kísilverið, þ. á m. gögn vegna Tomahawk Developement á Íslandi hf., vegna kæru stefnanda til embættis héraðssaksóknara og húsleitar sem gerð var af því tilefni hjá stefnda, Ernst & Young ehf. Stefndu byggja á því að rétt hafi verið staðið að staðfestingu á hækkun hlutafjár. Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi tekið við greiðslum sem samsvari þeirri fjárhæð sem nam hækkun hlutafjár, sem hafi verið grunnforsenda fyrir staðfestingu stefndu á hækkuninni. Ekki skipti máli þó að greiðslur hafi ekki verið greiddar í einu lagi, nákvæmlega að þeirri fjárhæð sem viðkomandi hækkun hljóðaði upp á. Yfirlýsingar stefndu hafi því staðist ákvæði III. og IV. kafla laga um hlutafélög. Stefndu byggja einnig á því að í staðfestingu á innborgun felist engin ábyrgð á því hvað verði um greiðsluna síðar. Félagsstjórn og eftir atvikum framkvæmdastjóri beri þá ábyrgð. Hvergi sé þess getið í lögum nr. 2/1995 um hlutafélög eða lögskýringargögnum að í staðfestingu á greiðslu hlutafjár felist einnig skylda til að fylgjast með ráðstöfun þess. Skyldan lúti aðeins að staðfestingu innborgunar og þá skyldu hafi stefndu uppfyllt.

   Þá benda stefndu á að millifærslukvittun sé langt í frá eina gagnið sem lagt verði til grundvallar staðfestingu á hækkun hlutafjár. Þvert á móti geti staðfesting byggst á öllum gögnum sem sýni raunverulega hreyfingu fjármagns. Þá hafi engin skylda hvílt á stefndu til að varðveita gögn um hlutafjárhækkanirnar.

   Stefndu taka fram að í stefnu sé aðeins fjallað sérstaklega um fjórar af þeim tíu hlutafjárhækkunum sem dómkröfur stefnanda byggist á. Telja stefndu að stefnandi verið að leiða a.m.k. einhverjar líkur að skaðabótaábyrgð stefndu og því sé málatilbúnaður stefnanda vanreifaður að þessu leyti. Stefnandi bendi á að samkvæmt yfirliti reiknings Tomahawk Developement á Íslandi hf. í Arion banka hf. sem liggi fyrir í gögnum málsins hafi Tomahawk Developement á Íslandi hf. fengið greidda rúmlega 1,2 milljarða króna inn á þann reiknings á árinu 2014. Hlutafjárhækkanir í félaginu hafi á sama ári numið sömu fjárhæð. Þótt stefndu hafi ekki framvísað millifærslukvittunum nákvæmlega fyrir þeim fjárhæðum leiði þetta í ljós að Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi tekið við peningagreiðslum í samræmi við hlutafjárhækkanir enda hafi ekki verið sýnt fram á að umræddar peningagreiðslur til félagsins hafi verið vegna annarra skuldbindinga.

   Án viðurkenningar á því að stefndu beri að afsanna staðhæfingar stefnanda þá bendi stefndu í dæmaskyni á hlutafjárhækkun þann 15. maí 2014 að fjárhæð 435.702.992 kr., sem stefnandi fjalli um í stefnu. Sjá megi hvernig samanlögð fjárhæð innborgana á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358-26-442 frá 14. febrúar til 14. maí 2014 er að nákvæmlega sömu fjárhæð og hlutafjárhækkunin að teknu tilliti til þóknunar H.F. Verðbréfa hf., sem annaðist viðskiptin, sbr. eftirfarandi:

Dagsetning innborgana

Fjárhæð í kr.

14. febrúar 61.443.360 24. febrúar 1.555.033 10. mars 17.240.520 14. mars 35.140.500 17. mars 15.463.279 24. mars 76.670.300 Innborgað til útboðs 14. maí 228.190.000 Samtals 435.702.992 Á tímabilinu frá þeirri hækkun og fram að tilkynningu þann 3. september 2014 hafi Tomahawk Developement á Íslandi hf. fengið greiddar hátt í 600 millj. króna inn á reikning sinn, 358-26-442, en á sama tíma hafi hlutafé verið hækkað um annars vegar um 130.262.699 krónur þann 25. júní 2014 og hins vegar 433.602.814 krónur þann 3. september 2014 eða samtals 563.865.513. Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi því fengið greitt ríflega umfram tilkynntar hlutafjárhækkanir. Innborganir á tímabilinu 4. júlí til 8. september 2014 inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358-26-442 stemmi þó nákvæmlega við framangreinda hlutafjárhækkun 3. september 2014 að fjárhæð 433.602.814 kr., sbr. eftirfarandi töflu:

Dagsetning innborgana

Fjárhæð í kr. 4. júlí 47.490.507 7. júlí 34.765.580 12. ágúst 10.826.900 21. ágúst 27.254.208 3. september 79.051.619 8. september 234.214.000 Samtals 433.602.814 Aðrar hlutafjárhækkanir megi útskýra með sama hætti og stefndu bendi á, sbr. yfirlit yfir bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. nr. 358-26-442. Þá nemi samtals innborganir inn á reikninginn á tímabilinu janúar 2013 til ársloka 2015 yfir 3,8 milljörðum króna. Af þeim sé ekki hægt að útiloka að greiðslur að fjárhæð yfir 3 milljörðum króna hafi verið vegna hlutafjárhækkana. Við þetta bætist verulegar innborganir á bankareikninga 358-22-441 og 301-26-90110. Samkvæmt framangreindu verði að leggja til grundvallar að aðkoma stefndu að hlutafjárhækkunum í Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi í öllu tilliti staðist ákvæði hfl. Öll sönnunarbyrði um hið gagnstæða hvíli á stefnanda en honum hafi ekki tekist að gera líklegt að hlutafé hafi verið vangreitt. Allur málatilbúnaður stefnanda virðist byggjast á því að stefndu geti ekki „framvísað millifærslukvittunum“.

Um ætlaða hringrás greiðslna taki stefndu fram að útilokað hafi verið að átta sig á slíku. Það hafi auk þess ekki verið hlutverk stefndu að rekja flæði fjármuna á milli félaga eða fylgjast með ráðstöfun þeirra að öðru leyti, svo sem hvort ráðstafanir Tomahawk Developement á Íslandi hf. samræmdust gjaldeyrislögum. Þá bendi stefndu á að eðlilegt sé að félag eins og Tomahawk Developement á Íslandi hf. ráðstafi hlutafé sínu til fjárfestingar en safni því ekki á bankareikningum. Þá taki stefndu fram að sök verði ekki á þá felld þótt upp kunni að hafa komist um ætlaðar blekkingar Magnúsar Garðarssonar tengdar gjaldeyrisviðskiptum síðar.

Um félög tengd Magnúsi Garðarssyni taka stefndu fram að þeir hafi sinnt afmörkuðum störfum fyrir nokkur félög tengd Magnúsi. Er mótmælt staðhæfingum stefnanda um að stefndu hafi verið „endurskoðendur allra þeirra íslensku félaga sem Magnús nýtti til hringgreiðslna“ og hafi af þeim sökum átt að hafa „yfirsýn yfir heildarbrot“. Er því einnig mótmælt að stefndu hafi haft nákvæmar fjárhagsupplýsingar um öll félögin“ eða hafi átt að koma auga á ætlaðar hringgreiðslur. Þá taka stefndu fram að Íslenska kísilfélagið hafi skilað ársreikningi fram til ársins 2016 og hafi ekki verið afskráð fyrr, eins og haldið sé fram af stefnanda. Þá er áréttað að stefndu hafi ekki sinnt endurskoðendastörfum fyrir félagið í skilningi þágildandi 2. tölul. 1. gr. laga nr. 79/2008 og hafi eingöngu aðstoðað við samantekt ársuppgjörs og skattframtal Íslenska kísilfélagsins. Þá sé það sérstaklega áréttað að stefndu störfuðu ekkert fyrir hollenska fyrirtækið Pyromet Engineering B.V., sem stefnandi telur að hafi tekið við þeim fjármunum sem voru greiddir til Tomahawk Developement á Íslandi hf. fyrir hinar umþrættu hlutafjárhækkanir. Þá er einnig áréttað að stefndu hafi eingöngu aðstoðað við samantekt ársuppgjörs og við skattframtal samkvæmt staðli ISRS 4410 fyrir Tomahawk Developement á Íslandi hf. og fyrir Stakksbraut 9 ehf., en engum endurskoðunarstörfum sinnt fyrir þau félög í skilningi 2. töluliðar 1. gr. laga nr. 79/2008 um endurskoðendur og endurskoðun. Þetta sé mikilvæg staðreynd sem stefnandi virðist algerlega líta fram hjá. Reginmunur sé á endurskoðunarvinnu og annars konar aðstoð við bókhald og reikningsskil. Endurskoðun feli í sér staðfestingarvinnu eða eins og segi í 6. tl. 1. gr. laga nr. 94/2019: Óháð og kerfisbundin öflun gagna og mat á þeim í þeim tilgangi að láta í ljós rökstutt og faglegt álit endurskoðanda um áreiðanleika þeirra og framsetningu í samræmi við lög, settar reikningsskilareglur eða önnur skilyrði sem fram koma í álitsgerðinni. Í annars konar vinnu, t.d. aðstoð við færslu bókhalds og gerð ársreikninga, láti endurskoðandi ekki í ljós álit sitt á áreiðanleika upplýsinga, framsetningu o.s.frv. Vinnan felist eingöngu í því að safna saman, flokka og draga saman fjárhagsupplýsingar.

Sú sviðsmynd sem stefnandi dragi upp af störfum stefndu, nánar tiltekið að stefndu hafi haft eða mátt hafa „yfirsýn yfir heildarbrot“, sé því bæði röng og afar villandi. Stefndu hafi einfaldlega staðfest að greiðslur fyrir hlutafé hefðu borist á sínum tíma og það hafi verið gert á grundvelli óyggjandi upplýsinga. Hvað síðar varð um fjármunina hafi aldrei getað verið á ábyrgð stefndu.

Um óefnislegar eignir í Stakksbraut 9 ehf. taka stefndu fram að þeir átti sig ekki á samhengi þessarar málsástæðu við sakarefnið, þ.e. meint tjón Tomahawk Developement á Íslandi hf. Lykilatriði sé að stefndu sinntu ekki endurskoðunarstörfum fyrir Stakksbraut 9 ehf. Þeir hafi aðstoðað félagið við færslu bókhalds og gerð ársreikninga fyrir árið 2013 og árshlutauppgjör 2014 en engar breytingar gert á reikningsskilaaðferðum. Bókhald og ársreikningsgerð Stakksbrautar 9 ehf. hafi verið hjá Pricewaterhouse Coopers ehf. vegna ársins 2012 og þar hafi verið færðar inn óefnislegar eignir auk lóðarkaupa.

Stefndu byggja á því að ekki hafi verið sýnt fram á tjón eða tengsl þess við háttsemi stefndu. Stefndu telja að staðfesting þeirra á hækkun hlutafjár hafi ekki haft afgerandi þýðingu og þ.a.l. ekki verið nauðsynlegt skilyrði ætlaðs tjóns. Stefnandi virðist hins vegar gefa sér að tjón hafi orðið og að það samsvari hækkun hlutafjár í Tomahawk Developement á Íslandi hf. og að stefndu beri óskipta ábyrgð á öllu því ætlaða tjóni sem hlotist hafi af hækkununum. Þá byggja stefndu á því að orsakasambandi skorti á milli háttsemi stefndu og meints tjóns og í öllu falli sé hið meinta tjón alls ekki sennileg afleiðing af háttsemi stefndu.

Stefndu byggja á því að sönnunarbyrðin hvíli á stefnanda og vísa alfarið á bug sjónarmiðum stefnanda um að sönnunarbyrði skuli snúið við. Vissulega tíðkist á vissum sviðum sérfræðiábyrgðar að sönnunarreglum sé beitt með sérstökum hætti. Hvað sem því líði þurfi meintur tjónþoli ávallt að sýna fram á að frumskilyrði skaðabótaréttar séu fyrir hendi en stefnandi hafi ekki einu sinni getað gert líklegt að stefndu hafi sýnt af sér vanrækslu, hvað þá að störf stefndu hafi leitt til ætlaðs tjóns.

Um þátt Tomahawk Developement á Íslandi hf. í ætluðu tjóni taka stefndu fram að eitt af frumskilyrðum skaðabótaábyrgðar sé að sá sem verði fyrir tjóni hafi ekki sjálfur valdið því eða verið í þeim tengslum við tjónvald að hann glati skaðabótarétti vegna tengslanna. Samkvæmt lýsingu í stefnu, reynist hún rétt, sé eigin sök Tomahawk Developement á Íslandi hf. að því er varðar ætlað tjón slík að sýkna beri stefndu, jafnvel þótt stefnanda takist að sýna fram á vanrækslu af þeirra hálfu eða tengsl hennar við ætlað tjón. Stefndu byggja á því að Tomahawk Developement á Íslandi hf. geti ekki krafist bóta vegna eigin ætlaðrar ólögmætrar háttsemi þar sem slík háttsemi njóti ekki verndar skaðabótaréttarins. Það myndi enda skjóta skökku við ef félagið gæti fengið greitt, í formi skaðabóta, fyrir ólögmæta starfsemi. Enn síður standist skoðun að Magnúsi Garðarssyni, sem hluthafa í félaginu, séu fengnar hagsbætur í formi skaðabóta.

IV

Kröfur stefnanda á hendur stefndu byggjast á því að þrotabú Sameinaðs Sílikons hf. hafi orðið fyrir tjóni vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda, Rögnvaldar Dofra Péturssonar, löggilts endurskoðanda, sem meðstefndi, Ernst & Young ehf., beri ásamt honum óskipta bótaábyrgð á. Þá er einnig byggt á því að stefndi, Ernst & Young ehf., beri ábyrgð á meintu tjóni stefnanda vegna saknæmrar háttsemi Margrétar Pétursdóttur sem einnig var löggiltur endurskoðandi hjá félaginu á þeim tíma sem málið varðar, en henni hefur ekki verið stefnt persónulega og er hún því ekki aðili að málinu.

Stefnandi byggir í fyrsta lagi á því að engar raunverulegar greiðslur hafi borist fyrir tíu hlutafjárhækkanir í Tomahawk Developement á Íslandi hf. að fjárhæð 1.795.857.801 krónur og að líta beri á þær greiðslur sem bárust sem sýndargreiðslur. Er á því byggt að sömu fjármunir fyrir ætlaðar hlutafjárhækkanir hafi verið færðir í hring þannig að sömu verðmætin hafi verið notuð til greiðslu fjölda mismunandi hlutafjárhækkana. Sumar greiðslur hafi þannig farið beint inn á bankareikning Magnúsar Ólafs Garðarssonar jafnharðan og þær voru greiddar, en aðrar greiðslur hafi verið fluttar frá Tomahawk Developement á Íslandi hf., til Stakksbrautar 9 ehf. og til hollensks félags, Pyromet Engineering B.V., og þaðan aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf. Stefndu hafi verið grandsamir um hringgreiðslurnar þar sem þeir hafi skoðað og endurskoðað ársreikninga allra félaganna og þeir hafi þrátt fyrir þessa vitneskju staðfest að fullar greiðslur hefðu borist fyrir hlutafjárhækkanirnar. Stefndu beri ábyrgð á því að staðfesta þær þó að þær hafi í raun ekki borist félaginu.

Krafa stefnanda byggist sem fyrr segir á því að engar greiðslur hafi borist fyrir tíu hlutafjárhækkanir í hlutafélaginu Tomahawk Developement á Íslandi hf., samtals að fjárhæð 1.795.857.801 krónur, sem tilkynntar voru til fyrirtækjaskrár á tímabilinu 3. maí 2013 til 11. febrúar 2015. Stefndi, Rögnvaldur Dofri, hafi ranglega staðfest við fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra að hækkanirnar sem hann kom að hefðu verið greiddar með peningum við skráningu og hafi með því sýnt af sér saknæma háttsemi. Greiðslur fyrir hlutafjárhækkanirnar hafi staðið í stuttan tíma á bankareikningum Tomahawk Developement á Íslandi hf., en síðan verið millifærðar á bankareikninga Magnúsar Garðarssonar persónulega eða annarra félaga undir hans stjórn, þ.e. Íslenska kísilfélagsins hf. og Stakksbrautar 9 ehf. og þaðan til hollensk fyrirtækis Pyromet Engineering B.V. sem einnig hafi verið undir stjórn Magnúsar og svo aftur til Tomahawk Developement á Íslandi hf., m.a. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Um hringgreiðslu fjármuna eða sýndargreiðslur hafi verið að ræða og því engar raunverulegar greiðslur borist frá Magnúsi Garðarssyni fyrir hinum umþrættu hlutafjárhækkunum sem Magnús var skráður fyrir. Telur stefnandi að stefndu beri ábyrgð á röngum staðfestingum um að hlutafjárhækkunin hafi verið greidd með peningum. Til grundvallar framangreindri lýsingu stefnanda á ætluðum hringgreiðslum eru bankayfirlit hollenska félagsins Pyromet Engineering B.V., bankayfirlit Stakksbrautar 9 ehf., millifærslukvittanir vegna greiðslna frá Stakksbraut 9 ehf. til hollenska félagsins og yfirlit Arion banka hf. yfir millifærslur frá Íslenska kísilfélaginu til m.a. aðila í Danmörku en einnig til hollenska félagsins. Að mati dómsins geta umrædd bankayfirlit ekki nema að takmörkuðu leyti varpað ljósi á hinar ætluðu ólögmætu hringgreiðslur. Nauðsynlegt hefði verið að rekja með nákvæmum hætti einstakar greiðslur sem stefnandi telur umrædd yfirlit varpa ljósi á. Telur dómurinn að verulega skorti á að stefnandi hafi gert nægilega grein fyrir hinum ætluðu hringgreiðslum að fyrrgreindri fjárhæð, 1.795.857.801 krónur, sem hann telur að stefndu hafi verið kunnugt um. Ekki nægir í þessu sambandi að vísa með almennum hætti til fyrirliggjandi bankayfirlita og færslna án þess að rakið sé nákvæmlega hvernig umræddir fjármunir hafi verið fluttir á milli greindra félaga og Magnúsar Ólafs Garðarssonar. Telur dómurinn að tilvist og umfang umræddra hringgreiðslna sé ósannað eins og málið liggur fyrir, en sönnunarbyrðin hvílir á stefnanda að þessu leyti. Verður því ekki talið að sýnt hafi verið fram á að stefndu hafi verið kunnugt um meintar ólögmætar hringgreiðslur fjármuna á þeim tíma þegar staðfestingar þeirra á innborgunum áttu sér stað. Að því virtu hefur það ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins hvort stefndi, Rögnvaldur Dofri, og Margrét Pétursdóttir, starfsmaður og meðeigandi stefnda, Ernst & Young ehf., hafi skoðað eða endurskoðað ársreikninga þeirra félaga sem um ræðir.

Þá verður ekki talið að greiðslur Stakksbrautar 9 ehf. til Pyromet Engineering B.V. og færslur þeirra sem óefnislegar eignir í reikningsskilum félagsins árið 2012 gefi til kynna að stefndu hafi verið kunnugt um umræddar hringgreiðslur fjármuna á þeim tíma sem staðfestingar stefndu á hlutafjárhækkunum Tomahawk Developement á Íslandi hf. áttu sér stað.

Stefnandi byggir einnig á því að þau gögn sem lágu til grundvallar staðfestingum stefnda, Rögnvaldar Dofra, hafi verið ófullnægjandi, þar sem millifærslukvittanir hafi ekki legið frammi og greiðslur hafi komið í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands. Í skýrslu stefnda, Rögnvaldar Dofra, við aðalmeðferð málsins lýsti hann fyrirkomulaginu sem viðhaft var við staðfestingu hlutafjárhækkana í Tomahawk Developement á Íslandi hf. Hann tók fram að byggt hefði verið á greiðslukvittunum um innborgarnir á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. og staðfestingum um að innborganir hefðu borist félaginu í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabankans. Þá lýsti hann því hvers vegna greiðslur sem bárust inn á bankareikning félagsins frá H.F. Verðbréfum hf. í gegnum gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hefðu verið lagðar inn á bankareikning félagsins eftir staðfestingu endurskoðandans um hlutafjárhækkun, en það væri vegna þess að Seðlabankinn hefði ekki samþykkt greiðslur í gegnum gjaldeyrisútboð bankans fyrr en staðfesting fyrirtækjaskrár ríkisskattstjóra um hlutafjárhækkunina hefði legið fyrir. Þegar hún lá fyrir hefðu greiðslur verið lagðar inn á reikning félagsins. Er þetta í samræmi við skýringar sem komu fram í svari stefndu hinn 20. janúar 2020 til stefnanda og meðfylgjandi gögn, þ. á m. tölvuskeyti frá H.F. Verðbréfum hf. þar sem fram kemur að inneign Magnúsar Ólafs Garðarssonar á reikningi hjá Seðlabanka Íslands verði millifærð inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. að frádreginni þóknun „þegar hlutafjárhækkun félagsins hefur verið skráð“ hjá Verðbréfaskráningu Íslands. Að þessu virtu telur dómurinn að greiðslur sem bárust inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. eftir staðfestingu endurskoðandans um að hlutafjárhækkun hefði verið greidd eigi sér eðlilegar skýringar. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að það fyrirkomulag sem hér hefur verið lýst sé sönnun um saknæma háttsemi endurskoðandans við staðfestingu hlutafjárhækkana sem hafi leitt til þess tjóns sem í málinu greinir.

Víkur þá að einstökum hlutafjárhækkunum, en í tengslum við þær er á því byggt að stefndi, Rögnvaldur Dofri, eða Margrét Pétursdóttir hafi sýnt af sér saknæma háttsemi með því að senda tilkynningar um hlutafjárhækkanir eins og hér greinir. Í fyrsta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar 3. maí 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. þann 20. apríl 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 33.000.000 króna.

Þegar stefndi, Rögnvaldur Dofri, staðfesti hækkunina hinn 3. maí 2013 lágu fyrir tvær innborganir inn á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. Sú fyrri hinn 25. mars 2013 og hin síðari 2. maí s.á. Þriðja greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 14. maí 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 32.767.069 krónum. Mismunurinn, 232.931 króna, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að umræddar greiðslur bárust inn á bankareikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. og hafði stefndi, Rögnvaldur Dofri, ekki ástæðu til að ætla annað en að greiðslur hefðu í raun verið inntar af hendi af reikningi hluthafans eins og millifærslur á bankareikning félagsins báru með sér. Ráðstöfun félagsins jafnskjótt á þeim fjármunum eftir innborgun og áður en tilkynning stefnda, Rögnvaldar Dofra, barst fyrirtækjaskrá gat ekki verið á ábyrgð stefndu, hvað sem líður réttmæti þeirra að öðru leyti. Með vísan til þess er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í öðru lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 12. júní 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 10. júní 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 28.111.460 krónur.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Tvær fóru fram hinn 24. maí og 13. júní 2013. Þriðja greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 20. júní 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 27.972.196 krónum. Mismunurinn, 139.264 krónur, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í þriðja lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 3. september 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 30. ágúst 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 97.448.200 krónur.

Fjórar innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Þær fóru fram hinn 19. júlí, 16. ágúst, 20. ágúst og 30. ágúst 2013. Fimmta greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 13. september 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 96.940.959 krónum. Mismunurinn, 507.241 króna, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í fjórða lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 16. október 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 2. október 2013, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 105.960.160 krónur.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda, innborganir 16. ágúst, 25. september og 4. október 2013. Fjórða greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 22. október 2013, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 105.430.259 krónur. Mismunurinn, 529.901 króna, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í fimmta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 5. desember 2013, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 11. nóvember 2013, þar sem, ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 133.347.500 krónur.

Til grundvallar staðfestingu endurskoðandans eru annars vegar innborgun á bankareikning félagsins hinn 28. október 2013. Hins vegar er greiðsla 6. desember 2013 frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. sem var lögð inn á reikning félagsins þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 130.803.763 krónum. Mismunurinn, 2.543.737 krónur, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Í sjötta lagi er um að ræða staðfestingu hlutafjárhækkunar þann 5. febrúar 2014, sem samþykkt var á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 6. janúar 2014, þar sem, ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 236.026.810 krónur.

Tvær innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda, hinn 11. desember 2013 og 27. janúar 2014. Þriðja greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 7. febrúar 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 234.945.491 krónum. Mismunurinn, 1.081.319 krónur, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Sjöunda hlutafjárhækkunin, sem staðfest var þann 15. maí 2014, var samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 5. maí 2014, þar sem ákveðið var að auka hlutafé í félaginu um 434.702.992 krónur.

Sex innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 14. og 24. febrúar 2014 og 10., 14., 17. og 24. mars 2014. Sjöunda greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 16. maí 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 434.665.898 krónum. Mismunurinn, 1.037.094 krónur, var þóknun til H.F. Verðbréfa hf. Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Áttunda hlutafjárhækkunin að fjárhæð 130.262.699 krónur var staðfest hinn 25. júní 2014 af Margréti Pétursdóttur, endurskoðanda hjá stefnda, Ernst & Young ehf., en var samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 12. júní 2014.

Óumdeilt er að stefndi, Rögnvaldur Dofri, staðfesti ekki innborgun fyrir þessari hlutafjárhækkun. Í ljósi þess er hann þegar af þeirri ástæðu sýknaður af dómkröfu stefnanda vegna greindrar hækkunar.

Tvær innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu endurskoðandans Margrétar Pétursdóttur. Samkvæmt skýringum stefndu voru annars vegar 18.401.559 krónur lagðar inn 23. júní 2013 og hins vegar komu 69.759.300 krónur í gegnum H.F. Verðbréf hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og voru lagðar inn á reikning félagsins hinn 30. júní 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Stefndu hafa leitast við að varpa ljósi á innborganirnar með skoðun á bankareikningi Tomahawk Developement á Íslandi hf., en þeim hefur ekki tekist að rekja alla fjárhæðina eða sem nemur 42.101.840 krónum. Stefndu hafa bent á að langur tími er liðinn frá því að umrædd hlutafjárhækkun átti sér stað en auk þess hafi gögn sem tengjast málinu verið tekin úr vörslum stefndu af héraðssaksóknara í kjölfar húsleitar embættisins í september 2019 hjá stefndu. Að virtum skýringum stefndu telur dómurinn ósannað, eins og málið liggur fyrir, hvort endurskoðandinn hafi látið hjá líða að ganga úr skugga hvort öll innborgunin hefði átti sér stað og verður stefnandi að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Er því hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að endurskoðandinn hafi sýnt af sér saknæma háttsemi sem stefndi, Ernst & Young ehf., beri ábyrgð á.

Níunda hlutafjárhækkunin, að fjárhæð 433.602.814 krónur, var staðfest þann 3. september 2014, en hafði verið samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 28. ágúst 2014.

Fimm innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 4. júlí, 7. júlí, 12. ágúst, 21. ágúst og 3. september 2014. Sjötta greiðslan kom frá H.F. Verðbréfum hf. í tengslum við gjaldeyrisútboð Seðlabanka Íslands hf. og var lögð inn á reikning félagsins hinn 8. september 2014, þegar fyrirtækjaskrá var búin að staðfesta hlutafjárhækkun félagsins. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 433.602.814 krónum.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Tíunda hlutafjárhækkunin, að fjárhæð 162.395.166 krónur, sem um er deilt í máli þessu var staðfest þann 11. febrúar 2015 og samþykkt á hluthafafundi Tomahawk Developement á Íslandi hf. 2. febrúar 2015.

Þrjár innborganir inn á bankareikning félagsins voru lagðar til grundvallar staðfestingu stefnda. Hinn 15. desember 2014 og 9. og 13. febrúar 2015. Samtals námu innborganir á bankareikning félagsins 162.385.400 krónum. Mismunur er á staðfestri hlutafjáraukningu og innborguðu hlutafé að fjárhæð 9.766 krónur. Ekki liggur fyrir af hverju hann stafar.

Að þessu virtu og með skírskotun til þess er fyrr segir um ábyrgð stefndu á þeirri ákvörðun félagsins að ráðstafa fjármunum jafnskjótt eftir innborgun er hafnað þeirri málsástæðu stefnanda að stefndi hafi sýnt af sér saknæma háttsemi þegar hann sendi tilkynningu til fyrirtækjaskrár um greinda hlutafjáraukningu.

Með vísan til alls þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins að umræddar staðfestingar stefndu á hlutafjárhækkunum í félaginu Tomahawk Developement á Íslandi hf. hafi ekki falið í sér saknæma og ólögmæta háttsemi stefndu, í ljósi þeirra upplýsinga sem lágu fyrir um innborganir inn á bankareikning félagsins eða voru í vörslum H.F. Verðbréfa hf. þegar staðfestingarnar fóru fram.

Við meðferð málsins fyrir dóminum lögðu stefndu fram sundurliðanir á einstökum hlutafjárhækkunum sem teknar voru saman á grundvelli bankareiknings Tomahawk Developement á Íslandi hf. Í þeirri samantekt stefndu kemur fram, eins og nánar greinir hér að framan um einstakar hlutafjárhækkanir, að mismunur hafi verið á innborguðum greiðslum fyrir hlutafjárhækkunum sem hafi stafað af því að frá greiddum hækkunum hafi verið dregin þóknun til H.F. Verðbréfa hf. áður en fjárhæð var lögð inn á reikning Tomahawk Developement á Íslandi hf. Samkvæmt reglum félagaréttar hefði borið að geta þessa kostnaðar í ákvörðun hluthafafundar þegar hækkunin var ákveðin, sbr. 7. tölulið 36. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Það var ekki gert, en þar sem stefnandi hefur ekki mótmælt sérstaklega lögmæti þessa fyrirkomulags kemur þetta ekki til frekari skoðunar við úrlausn málsins.

Með skírskotun til alls þess er að framan er rakið verða stefndu sýknaðir af öllum dómkröfum stefnanda. Koma þá ekki til frekari skoðunar málsástæður stefndu um ætlað tjón, eigin sök Tomahawk Developement á Íslandi hf. í ætluðu tjóni og um fyrningu meintra krafna stefnanda. Eftir úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber stefnanda að greiða stefndu sameiginlega 2.000.000 króna í málskostnað. Peter Dalmay lögmaður flutt málið af hálfu stefnanda. Tómas Jónsson lögmaður flutti málið af hálfu stefndu. Ragnheiður Snorradóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Meðdómendur voru Björn L. Bergsson héraðsdómari og Lárus Finnbogason, löggiltur endurskoðandi.

Dómsorð:

Stefndu, Ernst & Young ehf. og Rögnvaldur Dofri Pétursson, eru sýknaðir af öllum kröfum stefnanda, þrotabús Sameinaðs Sílikons hf. Stefnandi greiði stefndu 2.000.000 króna í málskostnað.