Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en S tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árin 2014 og 2016 í gegnum einkahlutafélagið B. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf S hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A- liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum S.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en S tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árin 2014 og 2016 í gegnum einkahlutafélagið N sem var í eigu sambýliskonu S. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf S hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A- liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum S.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en R tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árið 2016 í gegnum einkahlutafélagið H. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf R hjá dótturfélagi K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum R.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en M tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árið 2016 í gegnum einkahlutafélagið H. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf M hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum M.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en M tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árið 2016 í gegnum einkahlutafélagið Ú. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf M hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum M.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags hans árin 2014 og 2016. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf lykilstjórnendanna hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu þeirra í skilningi 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum K hf.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en B tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árin 2014 og 2016 í gegnum einkahlutafélagið B, síðar Þ. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf B hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A- liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum B.
Í málinu var deilt um rétta skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa sem gefin voru út á grundvelli áskriftarréttinda sem K hf. veitti einkahlutafélögum í beinni og óbeinni eigu nokkurra lykilstjórnenda K hf. og dótturfélags bankans, en Á tók þátt í útgáfu áskriftarréttinda K hf. árin 2014 og 2016 í gegnum einkahlutafélagið B. Deildu málsaðilar um hvort skattleggja bæri söluhagnaðinn sem fjármagns- eða launatekjur og hvort starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til töku ákvörðunar í málinu vegna viðbótarlaunakerfis sem var við lýði á tímamarki hinnar umdeildu endurákvörðunar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að leggja yrði til grundvallar að 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri almenn regla um skattlagningu tekna sem eigi rætur að rekja til starfstengdra kaupréttarsamninga. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að hin umdeildu áskriftarréttindi hefðu haft mun ríkari einkenni starfstengds og afkastahvetjandi kaupauka en hefðbundinna viðskipta með hlutabréf á markaði. Taldi Landsréttur að líta yrði svo á að útgáfa réttindanna hefði verið liður í því að umbuna lykilstjórnendum með árangurstengdum kaupauka sem þeir gátu hagnast á ef vel gengi í rekstri bankans. Þar sem umbunin stæði í svo nánum tengslum við starf Á hjá K hf. yrði að líta á hana sem endurgjald fyrir vinnu hans í skilningi 1. töluliðar A- liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. gr. laganna. Loks hafnaði Landsréttur því að starfsmenn ríkisskattstjóra hefðu verið vanhæfir til meðferðar málsins og töku ákvörðunar í því. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í af kröfum Á.
Stefnendur fengu arðgreiðslur frá félagi sem skráð var með skattalega heimilisfesti í Danmörku og greiddu fjármagnstekjuskatt af þeim að hluta til danska ríkisins. Í kjölfar þess að ríkisskattstjóri úrskurðaði félagið heimilisfast á Íslandi aftur í tímann fékkst skatturinn endurgreiddur frá dönskum skattyfirvöldum. Í málinu var deilt um það hvort stefnda, íslenska ríkinu, hefði verið rétt að bæta 2,5% álagi skv. 122. gr. tekjuskattslaga við greiðslurnar og m.a. gerð krafa um ógildingu úrskurðar yfirskattanefndar þar að lútandi. Dómurinn leit til þess að orðið hefði mismunur á álögðum tekjuskatti stefnenda og staðgreiðslu þeirra og taldi ekki efni til að fallast á málsástæður þeirra um viðtökudrátt, ómöguleika eða réttmætar væntingar. Þá voru mistök við lagasetningu í tíð eldri laga ekki talin hafa þýðingu í málinu auk þess sem málsmeðferðarreglur stjórnsýsluréttarins hefðu ýmist ekki verið brotnar eða leiddu ekki til ógildingar úrskurðarins. Var stefndi sýknaður af kröfum stefnenda.
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda.
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnand
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda.
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda.
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda.
Fallist var á að ávinningur af áskrift starfsmanna að hlutabréfum samkvæmt samningi við vinnuveitanda sinn um áskriftarréttindi teldust tekjur í skilningi A-liðar 7. gr., sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og bæri að skattleggja samkvæmt ákvæðum þeirrar greinar. Ekki var fallist á að endurgjald starfsmanna fyrir áskriftarréttindin gætu ráðið úrslitum um hvort fella ætti skattskyldu undir meginreglu 9. gr. laga nr. 90/2003 m.a. með vísan til þess að umrædd réttindi stóðu einungis örfáum einstaklingum úr hópi stjórnenda og lykilstarfsmanna til boða eingöngu vegna þess að þeir voru starfsmenn bankans. Þá var ekki fallist á að starfsmenn Skattsins hefðu verið vanhæfir. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu stefnanda.
Stefndi, Innheimtustofnun sveitarfélaga, var sýknaður af dómkröfum stefnanda um ógildingu á ákvörðun stefnda um það að skylda vinnuveitanda stefnanda til að halda eftir tiltekinni fjárhæð af mánaðarlaunum stefnanda næstu tvö árin, þó að hámarki 50% af launum, og um að standa stefnda skil á hinu afdregna fé. En fallist var á með stefnda að umrætt innheimtuúrræði vegna meðlagsskulda þannig framkvæmt í skjóli reglugerðar hefði skýra stoð í ákvæði laga nr. 54/1971, auk þess sem að ekki var fallist á að óverulegir stjórnsýsluréttarlegir formannmarkar gætu leitt til að fallast bæri á kröfur stefnanda, eins og hér stóð á.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
Jóni Ásgeiri Jóhannessyni og Tryggva Jónssyni (
Gestur Jónsson lögmaður)
Með dómi Hæstaréttar 7. febrúar 2013 í máli nr. 74/2012 voru J og T sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum, sem þeir frömdu í eigin nafni og sem stjórnendur B hf. Endurupptökudómur féllst á beiðni J og T um endurupptöku málsins. Vísað var til þess að Mannréttindadómstóll Evrópu hefði 18. maí 2017 komist að þeirri niðurstöðu að með framangreindum dómi Hæstaréttar hefði verið brotið gegn rétti J og T samkvæmt 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Ákærðu og ákæruvaldið kröfðust þess að vísað yrði frá dómi sakargiftum samkvæmt I. og II. kafla ákæru, en ágreiningur aðila laut að ákvörðun refsingar vegna 1. og 2. tölul. III. kafla ákæru. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í ljósi málsatvika og með hliðsjón af dómum Hæstaréttar væri málinu vísað frá héraðsdómi er varðaði sakargiftir samkvæmt I. og II. kafla ákæru. Þá kom fram að með hliðsjón af brotum J samkvæmt III. kafla ákæru og að teknu tilliti til dómaframkvæmdar væru brot hans talin meiri háttar og heimfærð til 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. T var talinn hafa brotið gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Að teknu tilliti til þess verulega dráttar sem orðið hafði á rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi á fyrri stigum og með hliðsjón af þeim sektargreiðslum sem J og T höfðu þegar innt af hendi var þeim ekki gerð sérstök refsing í málinu.
S ehf. og dótturfélag þess sameinuðust á reikningsárinu 2012 undir nafni og kennitölu S ehf. Við sameininguna færði S ehf. yfirfæranlegt tap dótturfélagsins frá reikningsárunum 2008 og 2009 til frádráttar tekjum í skattframtölum sínum árin 2013 og 2014 og nýtti hið sameinaða félag rekstartapið í skattskilum sínum. Í ágúst 2015 kynnti ríkisskattstjóri S ehf. fyrirhugaða endurákvörðun opinberra gjalda S ehf. árin 2013 og 2014. Með úrskurði í febrúar 2016 felldi ríkisskattstjóri niður ónotað rekstrartap dótturfélagsins frá árunum 2008 og 2009 í skattframtölum S ehf. árin 2013 og 2014 og beitti jafnframt álagi á vanframtalda tekjustofna. Yfirskattanefnd staðfesti þann úrskurð með úrskurði í febrúar 2017 en taldi að fella bæri álagið niður. Í kjölfarið höfðaði S ehf. mál þetta og krafðist þess að úrskurðirnir yrðu felldir úr gildi. Þá var einnig krafist endurgreiðslu þess sem félagið hefði innt af hendi til samræmis við úrskurð yfirskattanefndar. Héraðsdómur féllst á þær kröfur. Í dómi Landsréttar var rakið að ákvæði 54. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt fæli í sér sérreglu gagnvart 51. gr. sömu laga en það hefði að geyma viðbótarskilyrði fyrir því að rekstrartap flyttist við samruna til þess félags sem tæki við. Samkvæmt ákvæðinu þyrftu félögin að hafa með höndum skyldan rekstur og eða starfsemi. Þá flyttist tap ekki milli félaga við sameiningu þegar það félag sem slitið væri ætti fyrir slitin óverulegar eignir eða hefði engan rekstur með höndum. Jafnframt yrði sameining félaga að vera gerð í venjulegum og eðlilegum rekstrartilgangi og hið yfirfærða tap að hafa myndast í sams konar rekstri og það félag sem við tæki hefði haft með höndum. Í ákvæðinu fælist þannig takmörkun á þeirri meginreglu um heimild til frádráttar frá tekjum við samruna sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 51. gr. laganna. Í málinu væri ekki um það deilt að við þann samruna sem til umfjöllunar væri hefði verið uppfyllt það skilyrði að félögin tvö hefðu haft með höndum skyldan rekstur eða starfsemi og að tap yfirtekna félagsins hefði myndast í sams konar rekstri og yfirtökufélagið hefði stundað. Þótt játa yrði hluthöfum töluvert frelsi til að haga skipulagningu hlutafélaga með þeim hætti sem þeir kysu hverju sinni hvíldi á S ehf. að sýna fram á að venjulegur og eðlilegur rekstrartilgangur hafi legið að baki samrunanum. Þegar litið væri til þeirra skýringa sem S ehf. hefur gefið á samrunanum og takmarkaðra umsvifa dótturfélagsins yrði ekki talið að S ehf. hefði tekist það. Þvert á móti væri nærtækast að líta svo á, að öllum atvikum virtum, að tilgangur sameiningarinnar hefði í reynd verið sá að nýta uppsafnað rekstrartap hins yfirtekna félags. Var Í því sýknað af kröfum S ehf.
Ágreiningur við dánarbússkipti.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
Jóni Ásgeiri Jóhannessyni og Tryggva Jónssyni (
Gestur Jónsson lögmaður)
Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 74/2012 voru J og T sakfelldir fyrir nánar tilgreind brot vegna eigin skattskila og vegna skattalagabrota í starfsemi B hf. Með úrskurði endurupptökunefndar í apríl 2018 var fallist á beiðni þeirra um endurupptöku málsins á grundvelli d. liðar 1. mgr. 228. gr., sbr. 1. mgr. 232. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála sem kveður á um heimild dómfellds manns til að leita endurupptöku ef sýnt er fram á að verulegir gallar hafi verið á meðferð máls sem áhrif hafi haft á niðurstöðu þess. Vísaði nefndin til þess að Mannréttindadómstóll Evrópu hefði 18. maí 2017 komist að þeirri niðurstöðu að með framangreindum dómi Hæstaréttar hefði verið brotið gegn rétti J og T samkvæmt 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, þar sem þeir hafi verið saksóttir og refsað tvívegis vegna sömu eða efnislega sömu háttseminnar í tveimur aðskildum málum sem ekki hafi tengst með fullnægjandi hætti. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eftir meginreglu fyrri málsliðar 60. gr. stjórnarskrárinnar hafi dómstóllinn úrskurðarvald um ákvarðanir endurupptökunefndar og yrði því að taka afstöðu til þess hvort lög hafi með réttu staðið til þeirrar niðurstöðu sem nefndin komst að í úrskurði sínum. Tekið var fram að með aðild að mannréttindasáttmála Evrópu hefðu samningsríkin ekki undirgengist þjóðréttarlega skuldbindingu um að tryggja þeim, sem Mannréttindadómstóll Evrópu telur að brotið hafi verið gegn við meðferð máls fyrir innlendum dómstóli, rétt til að fá málið endurupptekið. Hvorki væri í lögum nr. 88/2008 né öðrum íslenskum lögum mælt berum orðum fyrir um heimild til endurupptöku máls að gengnum dómi mannréttindadómstólsins. Endurupptaka yrði því ekki reist á beinni lagaheimild. Þá var ekki talið að ákvæði d. liðar 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 heimilaði endurupptöku málsins. Var meðal annars vísað til þess að ekki yrði séð að tilgangur löggjafans með setningu ákvæðisins hafi verið að veita úrlausnum Mannréttindadómstóls Evrópu meira vægi en þær höfðu áður í kjölfar niðurstöðu þess dómstóls um að brotið hafi verið gegn mannréttindasáttmála Evrópu við meðferð máls fyrir íslenskum dómstólum. Slík grundvallarbreyting á íslenskri löggjöf hefði þurft að koma fram með ótvíræðum hætti við lagasetninguna og yrði ákvæðið hvorki með rýmkandi lögskýringu né lögjöfnun talið veita heimild til endurupptöku máls við fyrrgreindar aðstæður. Þá væri einnig til þess að líta að fyrir lægi að óhlutdrægur og óháður dómstóll hafi komist að niðurstöðu í máli dómfelldu í samræmi við ákvæði 61. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. fyrrnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 74/2012. Í honum hafi sérstaklega verið fjallað um 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmálans og komist að þeirri niðurstöðu að meðferð málsins væri ekki í andstöðu við ákvæðið þannig að frávísun varðaði. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 62/1994 væru úrlausnir mannréttindadómstólsins ekki bindandi að íslenskum landsrétti. Leggja yrði til grundvallar að með þessu hafi löggjafinn áréttað að þrátt fyrir lögfestingu mannréttindasáttmálans væri hér á landi byggt á grunnreglunni um tvíeðli landsréttar og þjóðaréttar. Fælist í niðurstöðu dómstóla að þeir hefðu með lögskýringu í reynd mælt fyrir um lagabreytingar í framagreindum tilgangi færu þeir út fyrir þau mörk sem stjórnlög setja valdheimildum þeirra, sbr. 2. gr. og 1. málslið 61. gr. stjórnarskrárinnar. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.
Stefnandi krafðist þess að úrskurður yfirskattanefndar frá 2017 og úrskurður ríkisskattstjóra frá febrúar 2016, um endurákvörðun opinberra gjalda stefnanda gjaldárin 2013 og 2014, yrði felldir úr gildi og stefnda gert að endurgreiða stefnanda oftekna skatta og gjöld ásamt vöxtum. Fallist var á kröfu stefnanda.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem staðfest var fjárnám S í fasteign Ó til tryggingar kröfu um vangreidd opinber gjöld fyrrum sambúðarmanns hennar vegna tekjuáranna 2006 og 2007, en fyrir lá að þau höfðu verið samsköttuð fram til ársins 2012. Fyrir Hæstarétti laut ágreiningur aðila að ábyrgð sambúðarfólks á gjöldum maka sem það er samskattað með að því er varðar gjöld sem eiga rætur að rekja til álags á tekjuskattstofna samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Taldi Ó það ekki standast að hún bæri ábyrgð á þeim refsiviðurlögum sem fælist í beitingu álags á vantalda skattstofna sambúðarmaka síns og vísaði í þeim efnum til 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Um ábyrgð Ó á skattgreiðslum fyrrum sambúðarmaka hennar vísaði S til 116. gr. laga nr. 90/2003 sem mælti fyrir um slíka ábyrgð. Í dómi Hæstaréttar var forsaga 108. og 116. gr. laga nr. 90/2003 rakin og hvaða breytingum reglur um álagningu skatts á tekjuskattstofn og gagnkvæma ábyrgð hjóna á skattgreiðslum hefðu tekið í tímans rás. Vísað var til þess að samkvæmt 116. gr. laganna bæru hjón og samskattað sambúðarfólk gagnkvæma ábyrgð á sköttum hvors annars í formi sjálfskuldarábyrgðar. Beiting heimildar samkvæmt 2. mgr. 108. gr. sömu laga fæli á hinn bóginn í sér refsikennd viðurlög eða refsiskatt sem yrði beitt gagnvart skattaðila án tillits til sakar hans. Með hliðsjón af 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um skýrleika refsiheimilda, auk þeirra viðmiða sem mótast hefðu í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu að þessu leyti, var talið að löggjafanum hefði verið í lófa lagið að kveða á um það með afdráttarlausum hætti, ef ætlunin hefði verið að láta ábyrgð maka skattaðila einnig ná til afleiðinga af beitingu álags samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Það hefði löggjafinn ekki gert. Var því ekki fallist á með S að 1. mgr. 116. gr. laganna fæli í sér heimild til þess að Ó yrði látin bera fjárhagslegar afleiðingar þeirrar hlutlægu refsingar sem lögð var á fyrrum sambúðarmann hennar í formi álags á skattstofna samkvæmt 2. mgr. 108. gr. sömu laga. Þar sem ekki var unnt á grundvelli gagna málsins að staðreyna með óyggjandi hætti hverju gjaldskuld sambúðarmaka Ó næmi ef skattstofnar hans hefðu ekki sætt hækkun með álagi var umþrætt fjárnám S fellt úr gildi.
Í málinu kröfðust Ó og H ógildingar á tilteknum úrskurðum skattstjóra og ríkisskattstjóra þar sem gjaldfærðar fyrningar samkvæmt rekstrarskýrslum þeirra árin 2003 til 2008 voru lækkaðar, annars vegar með vísan til þess að þeim hefði verið óheimilt að hækka bókfært verð eigna í atvinnurekstri sínum með tilliti til matsverðs eignanna á hverju ári og hins vegar með vísan til þess að þeim hefði verið óheimilt að fyrna stofnkostnað vegna kaupa á aflahlutdeild. Þá laut ógildingarkrafa Ó og H að þeirri ákvörðun ríkisskattstjóra að hafna gjaldfærslu að tiltekinni fjárhæð vegna skerðingar á úthlutuðu aflamarki fyrir fiskveiðiárið 2007 til 2008. Í héraðsdómi sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna kom fram að ekki hefði verið að finna heimild í lögum til að miða fyrningargrunn umræddra eigna við matsverð þeirra. Hefði úrskurður skattstjóra um endurákvörðun gjalda Ó og H til samræmis við stofnverð þeirra samkvæmt 2. mgr. 36. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt því verið í samræmi við lög. Þá væri samkvæmt ótvíræðum fyrirmælum 1. mgr. 48. gr. sömu laga óheimilt að fyrna stofnkostnað við kaup á varanlegri aflahlutdeild. Árleg ákvörðun á aflamarki Ó og H hefði ekki falið í sér skerðingu á aflahlutdeild þeirra. Þá yrði ekki á það fallist að téð réttindi hefðu fallið niður eða verið skert í skilningi lokaorða 3. mgr. 48. gr. laganna. Samkvæmt framangreindu hefðu úrskurðir skattyfirvalda sem deilt væri um í málinu verið í samræmi við skýr og ótvíræð fyrirmæli laga.
H höfðaði mál á hendur Í og gerði þá kröfu að felldir yrðu úr gildi úrskurðir ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar þar sem kveðið hafði verið á um að færa skyldi H til tekna, sem skattskylda gjöf á tekjuárinu 2010, mismun á áætluðu raunvirði hluta í F ehf., sem foreldrar H seldu félaginu með samningum í desember 2010, og kaupverði hlutanna sem þar var kveðið á um á grundvelli 4. töluliðar A-liðar 7. gr. og 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Þá krafðist G þess að Í yrði gert að endurgreiða sér þá fjárhæð sem honum hafði verið gert að greiða í kjölfar endurákvörðunar á opinberum gjöldum hans af þessum sökum.Fyrir lá í málinu að hlutabréf í F ehf. höfðu ekki verið skráð á skipulegum verðbréfamarkaði á þeim tíma þegar framangreind sala hafi farið fram. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af þeim sökum hefði ríkisskattstjóra verið rétt að áætla raunvirði hlutanna út frá bókfærðu eigin fé félagsins samkvæmt síðasta endurskoðaða ársreikningi þess, svo sem leiða mætti af 9. gr. laga nr. 90/2003, og að ríkisskattstjóri hefði með réttu mátt líta svo á að áðurgreindir samningar hefðu falið í sér gjöf sem svaraði mismuninum á raunvirði hlutanna og kaupverði þeirra. Seljendur hlutanna hefðu verið foreldrar H og kaupandi F ehf., en H hefði ekki verið aðili að þessum samningum. Að því leyti sem samningarnir hefðu falið í sér gjöf hefði það verið kaupandinn sem hefði notið hennar. Hvorki lægi fyrir að H hefði keypt þessa hluti af foreldrum sínum á sama verði ef þau hefðu ekki selt þá til F ehf. í desember 2010 né að hann hefði á einhvern hátt eignast þessa hluti í raun. Eftir hljóðan 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 hefðu þannig ekki verið uppfyllt skilyrði ákvæðisins fyrir því að flytja í skattskilum verðmæti gjafarinnar sem í samningunum hefði falist úr hendi viðtakanda hennar, F ehf., yfir á herðar H. Var því fallist á kröfur H.
A höfðaði mál gegn Í til að fá felldan úr gildi úrskurð Úrskurðarnefndar um sanngirnisbætur, auk þess sem hún gerði kröfu um dráttarvexti á slíkar bætur og málskostnað. Í úrskurði sínum vísaði Landsréttur til þess að kröfur A fyrir héraðsdómi hefðu verið settar fram á þann hátt að ekki hefði verið krafist greiðslu á tilteknum höfuðstól auk dráttarvaxta, heldur hefði einungis verið sett fram krafa um greiðslu dráttarvaxta af höfuðstólnum, eins og hann hefði verið á hverjum tíma, að frádregnum innborgunum. Slík kröfugerð hefði óhjákvæmilega í för með sér að A fengi einungis lítinn hluta dráttarvaxtanna greiddan ef dómur félli í samræmi við dómkröfur hennar. Dómkröfur A væru þannig ekki til þess fallnar að skila henni þeim árangri sem málatilbúnaður hennar lyti að. Því væri slíkt ósamræmi milli kröfugerðar hennar og málsástæðna að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu í heild frá héraðsdómi með vísan til e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá var fundið að því að í héraðsdómi hefði ekki verið tekin afstaða til krafna aðila um málskostnað, gjafsóknarþóknun lögmanns A var ekki ákveðin og ekki var tilgreint í dómsorði við hvaða lagaákvæði dæmdir dráttarvextir styddust.
Stefndi, íslenska ríkið, var sýknaður af kröfum stefnenda sem lutu meðal annars að ógildingu á úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar. Ekki var fallist að skattlagning hagnaðar vegna sölu á jörð þeirra samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt bryti í bága við 65. eða 72. gr. stjórnarskrár.
Fallist á kröfu stefnanda um að úrskurður úrskurðarnefndar sanngirnisbóta í máli hennar yrði ógiltur. Þá var fallist á kröfu hennar um greiðslu dráttarvaxta af sanngirnisbótum.
Í málinu deildu G og Í um það frá hvaða tímamarki ætti að reikna dráttarvexti á fjárhæð sem G hafði fengið endurgreidda í kjölfar niðurfellingar yfirskattanefndar á úrskurði ríkisskattstjóra um hækkun á opinberum gjöldum hans. Fjárhæðina hafði G fengið endurgreidda með dráttarvöxtum þar sem upphafstími þeirra var ákvarðaður samkvæmt 3. mgr. 114. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og miðaður við þann dag er yfirskattanefnd bar í síðasta lagi að lögum að kveða upp úrskurð í málinu. G byggði hins vegar á því að miða ætti upphaf dráttarvaxta við þann dag er hann hafði gert kröfu um endurgreiðslu fjárhæðarinnar og vísaði í þeim efnum til 2. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að í 3. mgr. 114. gr. laga nr. 90/2003 væri að finna sérstaka reglu um endurgreiðslu tekjuskatts sem gengi framar ákvæðum 2. gr. laga nr. 29/1995 og stæðu því engin rök til annars en að ákvæði 3. mgr. 114. giltu um endurgreiðsluna til G. Var Í því sýknað af kröfum G.
Stefndi, íslenska ríkið, sýknað af kröfu stefnanda um að úrskurðir ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar um endurákvörðun tekna hans vegna gjaldársins 2011 yrðu felldir úr gildi. Var talið að stefnandi hefði orðið aðnjótandi skattskylds gjafagernings vegna viðskipta með hluti í einkahlutafélagi á árinu 2010.
Íslenska ríkið sýknað af kröfu stefnanda um ógildingu á úrskurði yfirskattanefndar að hluta.
Kröfu Ó og H um að felldir úr úr gildi úrskurðir skattyfirvalda, þar sem skattstofn þeirra var endurákvarðaður, var hafnað.
Í málinu krafðist S ógildingar á úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar þar sem opinber gjöld hans vegna gjaldársins 2008 voru endurákvörðuð. Ágreiningur aðila laut að því hvort sá söluhagnaður sem S hlaut við uppgjör starfslokasamnings hans við B hf. árið 2007, þegar hann seldi hlutabréf sín í félaginu á raunverði en ekki innlausnarverði eins og honum hafði verið heimilt samkvæmt kaupréttarsamningum árin 2003 og 2006, skyldi teljast fram sem launatekjur samkvæmt 1. mgr. 1. töluliðar A. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, eins og skattyfirvöld gerðu ráð fyrir, eða sem fjármagnstekjur samkvæmt 8. tölulið C. liðar sömu greinar, eins og S hafði gert í framtali sínu. Í héraðsdómi, sem staðfestur var af Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var vísað til þess að leggja yrði rúma túlkun í tekjuhugtak 7. gr. laga nr. 90/2003. Samkvæmt því væri ljóst að réttindi sem skattaðilar öðluðust á grundvelli samninga um hlutabréfaviðskipti af því tagi sem mál þetta snérist um gætu falið í sér tekjur í skilningi ákvæðisins. Með hliðsjón af efni og eðli samninganna var talið hafið yfir allan vafa að þau kjör sem S hafði verið veitt með þeim tengdust starfi hans hjá B hf. og teldust því starfstengd hlunnindi hans í skilningi 1. mgr. 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003. Var það ekki talið hafa þýðingu þótt S hefði fengið andvirði þessa fjár greitt í formi óskráðra hlutabréfa í F hf. Þá var ekki fallist á með S að slíkir annmarkar hefðu verið á rannsókn og málsmeðferð skattyfirvalda að ógilda bæri úrskurði þeirra á þeim grundvelli. Var Í sýknað af kröfum S.
Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins, dags. 18. september 2015, og úrskurður tollstjóra, dags. 4. mars 2015, í málum stefnanda, Gunnars I. Hafsteinssonar felldir úr gildi. Dæmt að Tollstjóra beri að miða upphafstíma dráttarvaxtaútreiknings í máli stefnanda við 21. janúar 2014.
Hinn 28. apríl 2007 gerðu hluthafar í L ehf., sem þá voru Á og H og faðir H, samning við LV ehf. um kaup síðarnefnda félagsins á öllum hlutum í óstofnuðu einkahlutafélagi í eigu hluthafa L ehf. Samkvæmt samningnum átti að skipta félaginu út úr L ehf. og inn í það renna tilgreindar fasteignir L ehf. Var S ehf. stofnað 30. júní 2007 en í stofnsamningi félagsins kom fram að hluthafar í L ehf. fengju við skiptingu þess hlutafé í S ehf. í samræmi við hlutafjáreign þeirra í hinu skipta félagi. Sama dag var haldinn hluthafafundur í L ehf. þar sem samþykkt var að skipta félaginu. Í kjölfarið framseldu hluthafar í S ehf. alla hluti félagins til LV ehf. í samræmi við kaupsamninginn. Greiddu Á og H fjármagnstekjuskatt af söluhagnaði hlutabréfanna en með úrskurði ríkisskattstjóra voru skattstofnar þeirra endurákvarðaðir vegna gjaldársins 2008. Kröfðust Á og H að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi og endurgreiðslu fjárhæða sem svöruðu til greiðslna sem þau höfðu innt af hendi í samræmi við hann. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar skipting L ehf. átti sér stað hefðu Á og H þegar ráðstafað hlut sínum í S ehf. með kaupsamningi 28. apríl 2007. Hefðu þau því aldrei fengið hlutabréf í því félagi nema að nafninu til og gagngjaldsskilyrði 1. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt því ekki verið fullnægt. Hefðu slíkir samningar verið taldir fela í sér ráðstöfun á eignum og réttindum frá því félagi sem skipt væri til kaupanda hins óstofnaða félags og skattyfirvöldum því verið talið rétt að ákveða að kaupverðið skyldi fært til tekna félagsins sem skipt væri, sbr. 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003. Í þessu máli reyndi hins vegar á skattalegu áhrifin gagnvart hluthöfum sem ráðstafað hefðu hlutum sínum í óstofnuðu félagi fyrir hlutinn í félaginu sem skipt væri. Við skiptingu L ehf. hefði hlutafé félagsins lækkað og það verið fært yfir í annað félag. Þótt Á og H hefðu ráðstafað hlutnum sínum í S ehf. áður en skipting L ehf. fór formlega fram yrði greiðsla sem innt var af hendi vegna lækkunar hlutafjár við skiptinguna talinn arður, sbr. 2. málslið 4. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003, enda hefði hún farið fram lögum samkvæmt. Var talið að Á og H hefðu hagað skattskilum sínum í samræmi við það og krafa þeirra því tekin til greina.
Íslenska ríkið sýknað af kröfu um ógildingu á úrskurði yfirskattanefndar og ríkisskattstjóra.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Ó á hendur Í var vísað frá dómi. Í kæru Ó var getið hins kærða úrskurðar en á hinn bóginn var hvorki gerð krafa um breytingu á honum né gerð grein fyrir þeim ástæðum sem kæran var reist á. Var hún því ekki í samræmi við 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Voru slíkir brestir á kærunni að málinu var sjálfkrafa vísað frá Hæstarétti.
Óskar Karl Guðmundsson (Sjálfur ólöglærður) gegn
íslenska ríkinu (
Soffía Jónsdóttir hrl)
Skattamál. Málinu var vísað frá dómi.
Ágreiningur H og Í laut að skattlagningu hagnaðar H af sölu hlutabréfa hans í H hf. sem honum var færður til tekna tekjuárið 2009 í skattframtali ársins 2010. Fyrir lá að skatturinn nam 10% fyrir tekjuárið 2008 en var hækkaður í 15% frá 1. júlí 2009. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að ekki færi milli mála að samkvæmt 4. mgr. 71. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt bæri H að greiða tekjuskatt af hagnaði af sölu hlutabréfa. Yrði stöðu H ekki jafnað til stöðu annarra skattgreiðenda, svo sem hlutafélaga og samvinnufélaga, þannig að ólíkar reglur um skattlagningu hagnaðar við sölu hlutabréfa yrðu taldar brjóta gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Þá hefði ekkert komið fram sem gæti orðið grundvöllur þess að miða ætti tekjur H við árið 2008, enda yrði talið að þær hefðu verið óvissar allt fram til loka ársins 2009, sbr. 2. mgr. 59. gr. laga nr. 90/2003. Var Í því sýknað af kröfum H. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti, eftir að báðir aðilar höfðu skilað greinargerðum af sinni hálfu, lagði H fram nýja varakröfu í málinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að hin nýja kröfugerð H hefði ekki verið höfð uppi í héraði og rúmaðist ekki innan þeirra krafna sem þar hefðu verið gerðar af hálfu H. Kæmi hún því ekki til álita við úrlausn málsins, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu E um að héraðsdómari viki sæti í máli hans gegn Í.
H höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra, þar sem gerðar voru breytingar á opinberum gjöldum hans 2007 og 2009, en ella til breytingar á úrskurðinum að hluta. Með úrskurðinum hafði ríkisskattstjóri endurákvarðað áður álögð opinber gjöld H fyrrgreind gjaldár á þeim grundvelli að H hefði borið að færa tvær greiðslur, sem hann hafði fengið frá H ehf., til tekna sem laun. Þá beitti ríkisskattstjóri álagi við endurálagninguna, þar sem vantaldar tekjur teldust stórfelldur annmarki á skattskilum H. Hæstiréttur taldi að úthlutun fjármuna úr H ehf. til H hefði ekki verið á grundvelli 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá hefði heldur ekki verið um að ræða úthlutun arðs af hagnaði samkvæmt 74. gr. sömu laga, enda hefði hagnaður síðasta árs ekki verið til staðar né heldur yfirfærður hagnaður fyrri ára. Við úrlausn um hvort úthlutun fjármunanna úr H ehf. hefði verið gerð úr frjálsum sjóði félagsins samkvæmt heimild í 74. gr. laga nr. 138/1994 var litið til þess að enginn slíkur sjóður hefði verið skilgreindur í ársreikningi félagsins og að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að tekin hefði verið með formlegum hætti ákvörðun um úthlutun arðs úr því samkvæmt 76. gr. sömu laga. Þá var vísað til þess að samkvæmt 74. gr. laganna mynduðust frjálsir sjóðir af rekstrarhagnaði fyrri ára eða niðurfærslu hlutafjár og gæti gangvirðisreikningur félagsins, sem H bar fyrir sig í þessu samhengi, ekki talist frjáls sjóður í merkingu lagaákvæðisins. Loks voru ákvæði í lánssamningi H ehf. og G hf. ekki talinn lögmætur grundvöllur úthlutunar arðs úr H ehf. nema fullnægt væri skilyrðum laga í þeim efnum. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfum H.
K höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra, þar sem gerðar voru breytingar á opinberum gjöldum hans 2007 og 2009, en ella til breytingar á úrskurðinum að hluta. Með úrskurðinum hafði ríkisskattstjóri endurákvarðað áður álögð opinber gjöld K fyrrgreind gjaldár á þeim grundvelli að K hefði borið að færa tvær greiðslur, sem hann hafði fengið frá K ehf., til tekna sem laun. Þá beitti ríkisskattstjóri álagi við endurálagninguna, þar sem vantaldar tekjur teldust stórfelldur annmarki á skattskilum K. Hæstiréttur taldi að úthlutun fjármuna úr K ehf. til K hefði ekki verið á grundvelli 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá hefði heldur ekki verið um að ræða úthlutun arðs af hagnaði samkvæmt 74. gr. sömu laga, enda hefði hagnaður síðasta árs ekki verið til staðar né heldur yfirfærður hagnaður fyrri ára. Við úrlausn um hvort úthlutun fjármunanna úr K ehf. hefði verið gerð úr frjálsum sjóði félagsins samkvæmt heimild í 74. gr. laga nr. 138/1994 var litið til þess að enginn slíkur sjóður hefði verið skilgreindur í ársreikningi félagsins og að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að tekin hefði verið með formlegum hætti ákvörðun um úthlutun arðs úr því samkvæmt 76. gr. sömu laga. Þá var vísað til þess að samkvæmt 74. gr. laganna mynduðust frjálsir sjóðir af rekstrarhagnaði fyrri ára eða niðurfærslu hlutafjár og gæti gangvirðisreikningur félagsins, sem K bar fyrir sig í þessu samhengi, ekki talist frjáls sjóður í merkingu lagaákvæðisins. Þá var litið til þess að hvorki lög nr. 138/1994 né lög nr. 3/2006 gerðu ráð fyrir tilvist fyrirframgreidds arðs úr einkahlutafélögum. Loks voru ákvæði í lánssamningi K ehf. og G hf. ekki talinn lögmætur grundvöllur úthlutunar arðs úr K ehf. nema fullnægt væri skilyrðum laga í þeim efnum. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfum K.
F ehf., sem var í eigu stærstu hluthafa S hf., keypti hluti í S hf. og stofnaði til skulda af því tilefni. Við samruna félaganna var F ehf. skilgreint sem yfirtekið félag en S hf. skyldi vera yfirtökufélag. Við samrunann, svonefndan öfugan samruna, voru eignarhlutir F ehf. í S hf. færðir út úr efnahagsreikningi félagsins, en inn í S hf. runnu skuldir F ehf. Þá voru aflaheimildir í eigu S hf. endurmetnar og andvirði þeirra hækkað, en eigið fé S hf. lækkaði engu að síður vegna samrunans. Aðilar deildu um það annars vegar hvort S hf. hefði verið heimilt að nýta sér skattalegt tap F ehf. í skattskilum sínum og hins vegar hvort honum hefði verið heimilt að færa til gjalda í reikningsskilum sínum allan kostnað vegna skulda, sem fluttust til hans frá F ehf. við samrunann. Ríkisskattstjóri taldi að þetta hefði S hf. ekki verið heimilt og með úrskurði hans 16. desember 2011 voru opinber gjöld S hf. vegna tiltekinna gjaldára ákveðin á nýjan leik. S hf. höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess aðallega að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi, en til vara að viðurkennt yrði að sér hefði verið óskylt að færa til tekna gengismun af lánum sem F ehf. hafði upphaflega tekið. S hf. reisti kröfur sínar í fyrsta lagi á því að að ríkisskattstjóri hafi verið vanhæfur til að fjalla um mál hans, en Hæstiréttur hafnaði því m.a. með vísan til dóms réttarins í máli nr. 555/2012. Í öðru lagi taldi S hf. að frestur samkvæmt 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 hefði að hluta til verið liðinn er úrskurður ríkisskattstjóra hefði verið kveðinn upp. Var talið að 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 hefði ekki átt við í málinu og því hefði gilt sex ára frestur 1. mgr. ákvæðisins til endurákvörðunar opinberra gjalda S hf. Þá byggði S hf. í þriðja lagi á því að félaginu hefði verið heimilt að nýta yfirfæranlegt tap F ehf. í skattskilum sínum fyrir tiltekið gjaldár sem og að færa til gjalda allan kostnað vegna lántöku félagsins. Í því sambandi var rakið að kaup F ehf. á hlutum í S hf. áður en samruni félaganna átti sér stað hefðu eingöngu verið gerð í því skyni að færa eignarhald að S hf. í hendur þeirra, sem fyrir hefðu átt stærstan hlut í félaginu. Í þessu skyni hefði F ehf. stofnað til verulegra skulda sem færðust til S hf. við samrunann, en nær engar eignir og hefði það leitt til þess að eigið fé S hf. lækkaði verulega. Hefði samruninn ekki haft neinn venjulegan eða eðlilegan rekstrartilgang og taldi Hæstiréttur að þegar af þeirri ástæðu hefði ekki verið fullnægt skilyrðum 1. mgr. 54. gr. laga nr. 90/2003 til að flytja skattalegt tap F ehf. til S hf. Þá var talið að þær skuldir sem F ehf. hefði stofnað til vegna kaupa á hlutum í S hf. tengdust ekki eftir samrunann rekstri S hf. þannig að þær væru samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 31. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 49. gr. laganna frádráttarbærar í skattskilum S hf. Því var ekki fallist á að S hf. hefði verið heimilt færa til frádráttar kostnað vegna skulda sem fluttust til hans við samrunann. Loks færði S hf. rök fyrir því að fella ætti niður 25% álag sem ríkisskattstjóri beitti á vantalda skattstofna S hf. við endurákvörðun gjalda félagsins, en talið var að ríkisskattstjóra hefði verið þetta heimilt á grundvelli 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Að því er varðaði varakröfu S hf. taldi Hæstiréttur ákvæði 3. töluliðar C. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 5. tölulið 1. mgr. 8. gr. stæðu kröfunni í vegi. Var Í því sýknað af kröfu S hf.
Í málinu var deilt um heimild stefnanda, sbr. 8. tl. 31. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, til að nýta rekstrartap, sem myndast hafði í ferðaskrifstofurekstri stefnanda á árunum 2000 og 2001, til lækkunar á rekstarhagnaði hans, rekstrarárin 2004, 2005 og 2006, en á þeim árum hafði stefnandi haft með höndum kaup og sölu verðbréfa, fyrir eigin reikning. Ekki var fallist á heimild stefnanda til að nýta rekstrartöpin með þessum hætti.
Stefnandi krafðist þess að úrskurður ríkisskattstjóra, um að skattleggja bæri greiðslur til stefnanda frá einkahlutafélagi hans sem tekjur, yrði felldur úr gildi. Á það var ekki fallist og ekki heldur kröfur stefnanda um að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi að hluta og honum breytt í samræmi við kröfugerð stefnanda þar um. Þá var heldur ekki fallist á kröfu stefnanda um að álag, sem ríkisskattstjóri beitt, yrði fellt niður.
Stefnandi krafðist þess að úrskurður ríkisskattstjóra, um að skattleggja bæri greiðslur til stefnanda frá einkahlutafélagi hans sem tekjur, yrði felldur úr gildi. Á það var ekki fallist og ekki heldur kröfur stefnanda um að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi að hluta og honum breytt í samræmi við kröfugerð stefnanda þar um. Þá var heldur ekki fallist á kröfu stefnanda um að álag, sem ríkisskattstjóri beitt, yrði fellt niður.
Stefndi var sýknaður af kröfum stefnanda þess efnis að úrskurður ríkisskattstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda stefnanda gjaldárin 2006 - 2010 yrði felldur úr gildi. Einnig var stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um endugreiðslu á þeim hluta af álögðum gjöldum sem stefnandi hafði greitt.
Sakamál var höfðað á hendur þremur einstaklingum, J, T og K, vegna ætlaðra meiri háttar brota gegn skattalögum, sem þau áttu að hafa framið í eigin nafni og sem stjórnendur B hf. og F ehf. Hafnað var kröfum um að tilteknum ákæruliðum yrði vísað frá héraðsdómi, þar sem skýrleikakröfum laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til ákæru var talið fullnægt og engin hætta talin á að vörnum ákærðu yrði áfátt vegna þess. J og T kröfðust frávísunar eða sýknu af tilteknum ákæruliðum á þeim grundvelli að með höfðun sakamáls á hendur þeim tveimur, en ekki þriðja manni sem jafnframt þeim sat í framkvæmdastjórn B hf. er ætluð brot gerðust, hefði verið brotið gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Þeim kröfum var einnig hafnað með vísan til þess að ákvörðun ákæranda um höfðun sakamáls væri hluti meðferðar hans á lögbundnum valdheimildum sem gæti ekki sætt endurskoðun dómstóla. J var sakfelldur fyrir fimm brot vegna eigin skattskila með því að hafa vantalið fjármagnstekjur, tekjur af nýtingu kaupréttar, tekjur í formi launauppbótar, söluhagnað af hlutabréfum og tekjur af hlutareign, auk þess að standa ekki skil á sköttum í sömu tilvikum. J var einnig sakfelldur fyrir fjögur brot í starfsemi B hf. með því að hafa skilað rangri skilagrein og vantalið launagreiðslur auk þess að láta hjá líða að halda eftir og skila staðgreiðslu í sömu tilvikum. T var sakfelldur fyrir þrjú brot vegna eigin skattskila með því að hafa vantalið launatekjur sínar, tekjur af nýtingu kaupréttar á hlutabréfum og tekjur í formi launauppbótar, auk þess að standa ekki skil á sköttum í sömu tilvikum. T var einnig sakfelldur fyrir eitt brot í starfsemi B hf. með því að hafa skilað rangri skilagrein og vantalið launagreiðslu auk þess að láta hjá líða að halda eftir og skila staðgreiðslu í því tilviki. K var sakfelld fyrir tvö brot í starfsemi F ehf. með því að hafa skilað röngum skattframtölum fyrir félagið, annars vegar þar sem vantaldar voru skattskyldar tekjur þess og hins vegar þar sem oftaldar voru til gjalda niðurfærslur tiltekinnar hlutabréfaeignar félagsins og tap þess oftalið. Þeim J og T var með hliðsjón af eldri dómi dæmdur hegningarauki. Var refsing J ákveðin fangelsi í 12 mánuði, T fangelsi í 18 mánuði og K í þrjá mánuði, en fullnustu refsinganna frestað um tvö ár að því tilskildu að þau héldu almennt skilorð. Þá voru J og T dæmdir til sektargreiðslu, J að fjárhæð 62.000.000 krónur, en sæta ella fangelsi í 12 mánuði, og T að fjárhæð 32.000.000 krónur, en sæta ella fangelsi í 12 mánuði. K var ekki gerð sekt þar sem ákæruvaldinu var ekki talið hafa tekist sönnun um skattalegan ávinning F ehf. af brotum hennar. Verulegur dráttur var talinn hafa orðið á rannsókn málsins, sem ákærðu varð ekki sérstaklega um kennt, en upphaf þess varð rakið til húsleitar sem gerð var hjá B hf. 28. ágúst 2002 og ákæra var ekki gefin út í því fyrr en 18. desember 2008. Litið var til þessa við ákvörðun refsinga. Einnig var talið að verulegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins í héraði, þar sem héraðsdómur var kveðinn upp um þremur árum eftir að það var höfðað. Átalin var meðferð málsins í héraði, þar sem aðilum hafði meðal annars verið gefinn kostur á að skila fjórum greinargerðum, og hún talin hafa brotið í bága við fyrirmæli laga nr. 88/2008.
J krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður ríkisskattstjóra frá 2003 um að hann hefði skattalegt heimilisfesti og bæri fulla og ótakmarkaða skattskyldu hér á landi allt árið 1998 og áfram uns annað yrði ákveðið. Skattrannsóknastjóri ríkisins tilkynnti J í febrúar 2002 að rannsókn væri hafin á skattskilum hans vegna tekjuáranna 1996 til 2001. Síðar það ár eða 22. nóvember barst þjóðskrá tilkynning frá J um að hann og fjölskylda hans hefðu lögheimili í B frá 1. september 1998 og var breyting þessa efnis skráð í þjóðskrá. Hæstiréttur taldi ríkisskattstjóra hvorki hafa verið bundinn af því hvar lögheimili J hafði verið skráð í þjóðskrá á því tímabili sem um ræddi né af framangreindri tilkynningu J, heldur skipti fyrst og fremst skipti máli hvar hann hafi haft fasta búsetu á tímabilinu. Ekki yrði þó framhjá því litið að J tilkynnti ekki um breytt lögheimili þegar hann að eigin sögn flutti lögheimili sitt til útlanda, heldur fyrst fjórum árum síðar. Þá taldi J fram til skatts eins og hann væri heimilisfastur og bæri fulla og ótakmarkaða skattskyldu hér á landi allt til ársins 2001 en í ágúst 2002 skilaði hann fyrst skattskýrslu þar sem hann lét þess getið að hann væri með skattalegt heimilisfesti í B og teldi fram þar í landi. Jafnframt átti J fasteign hérlendis þar sem hann bjó að jafnaði þegar hann dvaldi hér á landi og hafði sjálfur skýrt svo frá í tímaritsviðtali að hann og fjölskylda hans héldu heimili hér á landi, auk þess sem upplýst var að J dvaldi lengur hér á landi umrædd ár en í B. Með vísan til alls þessa féllst Hæstiréttur á með Í að J hafi verið heimilisfastur og borið fulla og ótakmarkaða skattskyldu hér á landi samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 75/1981, sbr. nú lög nr. 90/2003, frá 1. september 1998 til 31. desember 2001. Var kröfu J því hafnað.
Með úrskurði skattstjóra, sem staðfestur var af yfirskattanefnd, voru opinber gjöld S í skattframtölum áranna 2006 og 2007 endurákvörðuð, með vísan til þess að fjárhæðir sem S hefði fengið að láni frá S ehf. bæri að skattleggja sem laun S samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. A. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 2. mgr. 11. gr. sömu laga, en óumdeilt var að lánveitingarnar voru í andstöðu við 73. og 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. S bar úrlausn skattyfirvalda undir dómstóla með höfðun máls gegn Í. Hæstiréttur vísaði meðal annars til þess að markmið fyrrgreindra lagaákvæða hefði verið að stemma stigu við ólögmætri úthlutun fjár í formi láns úr félögum og að endurgreiðsla láns, á borð við þau er málið varðaði, hefði engin áhrif á skattskyldu. Ekki var fallist á það með S að skattlagningin bryti í bága við 65. og 72. gr. stjórnarskrárinnar, enda yrði að játa löggjafanum víðtækt vald til að ákveða hvaða atriði valdi skattskyldu. Var niðurstaða skattyfirvalda því staðfest og Í sýknað af kröfum S.