Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

31 dómar fundust

Lög: Lög um breytingu á lögum nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, með síðari breytingum. nr. 14/1995

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 20. desember 2023

E-508/2021

Reykjavíkurborg (Ebba Schram lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)

Talið var að ekki væri fullnægjandi lagastoð fyrir því að útiloka stefnanda frá úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði vegna reksturs grunnskóla og vegna nemenda með íslensku sem annað tungumál. Samkomulag um tilteknar forsendur, sérstaða stefnanda og möguleikar á fjármögnun og hagræðingu voru ekki talin breyta því að lagheimild skorti til að undanskilja stefnanda lögbundnum framlögum. Við útreikninga á kröfu var ekki tekið tillit til einka- og sérskóla enda tekjugrunnur þeirra annar. Þá var miðað við alla nemendur í almennum grunnskólum þegar reiknað var vegið meðaltal enda í samræmi við ákvæði reglugerðar nr. 351/2002 og sanngirnissjónarmið. Jafnframt var miðað við endanlegan álagningarstofn útsvars varðandi endanlegt fjármagn til úthlutunar, sem einnig studdist við fyrirmæli í reglugerðinni. Fallist var á sjónarmið stefnanda varðandi fjölda þeirra sem nutu nýbúafræðslu. Framlög til nýbúafræðslu samkvæmt 5. gr. reglugerðarinnar var dregin frá framlögum til almennra jöfnunarframlaga í samræmi við 3. gr. reglugerðarinnar. Niðurstaðan var sú að stefndi greiði stefnanda 3.370.162.909 krónur auk vaxta.

Hæstiréttur birt 10. desember 2020

21/2020

Einar Dagbjartsson (Björn Þorri Viktorsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Ásgeir Jónsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn E og krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi í breskum pundum. Lánið hafði E tekið vegna uppgjörs á sjálfskuldarábyrgð sem hann hafði gengist undir ásamt öðrum fyrir greiðslu á fjölmyntaláni milli L hf. og H ehf. (síðar E ehf.) Vegna vanskila E ehf. hafði L hf. beint kröfum sínum að sjálfskuldarábyrgðarmönnum til uppgjörs á samningnum. L hf. lýsti í framhaldinu kröfu í þrotabú E ehf. en lækkaði hana síðar vegna greiðslna frá ábyrgðarmönnum sem ráðstafað hafði verið inn á lánið. Ágreiningur málsins laut í fyrsta lagi að ætluðu vanhæfi tveggja dómara Landsréttar, í öðru lagi hvort lánssamningurinn milli L hf. og H ehf. sem E gekkst í ábyrgð fyrir hefði verið lögmætt lán í erlendri mynt, í þriðja lagi hvort það lán hefði verið uppgreitt og að lokum var ágreiningur um túlkun á 103. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar kom fram að enda þótt landsréttardómarinn A hefði í lögmannsstörfum sínum gætt réttar L hf. í málum er vörðuðu svipaða lánssamninga og reyndi á í málinu hefði ekkert komið fram um að dómarinn hefði á nokkru stigi komið að lögfræðilegri ráðgjöf eða hagsmunagæslu fyrir L hf. í tengslum við sakarefni þessa máls. Var hann því ekki talinn vanæfur á grundvelli b-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var meðal annars með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar 26. mars 2019 í máli nr. 14/2019 ekki fallist á að dómarinn A hefði á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 verið vanhæfur til að fara með málið. Að því er varðaði landsréttardómarann H kom fram í dómi réttarins að enda þótt hún hefði sem héraðsdómari dæmt í öðrum málum sem hefðu varðað sama lánssamning og þetta mál laut að þá teldist hún ekki hafa annast dómstörf í þessu máli á lægra dómstigi og var hún því ekki talin vanhæf til meðferðar málsins fyrir Landsrétti á grunni g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991. Þá taldi Hæstiréttur með vísan til dóms réttarins 11. maí 2017 í máli nr. 587/2016 og annarra atriða varðandi lánssamninginn milli L hf. og H ehf. að samningurinn hefði ekki verið lán í íslenskum krónum með ólögmætri bindingu við gengi erlends gjaldmiðils. Ekki var fallist á að sú skuld hefði verið uppgreidd og að greiðslur E samkvæmt lánssamningi hans og L hf. myndu leiða til ólögmætrar auðgunar L hf. Að lokum vísaði rétturinn til þess að með yfirlýsingu hefði E lýst því yfir að hann hefði fengið hlutabréf í H ehf. í skiptum fyrir ábyrgð sína og ætti enga aðra kröfu á hendur þrotabúi E ehf. Var tekið fram að óháð því hvort réttur E til greiðslu á grundvelli 103. gr. og 104. gr. laga nr. 21/1991 hefði verið fyrir hendi væri ljóst að með yfirlýsingunni hefði hann fallið frá kröfum um greiðslur úr þrotabúi E ehf. og gæti því ekki borið fyrir sig ætlað tjón af völdum L hf. vegna þess að L hf. hefði lækkað kröfulýsingu sína í þrotabúð. Var krafa L hf. því tekin til greina.

Hæstiréttur birt 10. desember 2020

20/2020

Sigmar Júlíus Eðvarðsson (Árni Ármann Árnason lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Ásgeir Jónsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn S og krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi í breskum pundum. Lánið hafði S tekið vegna uppgjörs á sjálfskuldarábyrgð sem hann hafði gengist undir ásamt öðrum fyrir greiðslu á fjölmyntaláni milli L hf. og H ehf. (síðar E ehf.) Vegna vanskila E ehf. hafði L hf. beint kröfum sínum að sjálfskuldarábyrgðarmönnum til uppgjörs á samningnum. L hf. lýsti í framhaldinu kröfu í þrotabú E ehf. en lækkaði hana síðar vegna greiðslna frá ábyrgðarmönnum sem ráðstafað hafði verið inn á lánið. Ágreiningur málsins laut í fyrsta lagi að ætluðu vanhæfi tveggja dómara Landsréttar, í öðru lagi hvort lánssamningurinn milli L hf. og H ehf. sem S gekkst í ábyrgð fyrir hefði verið lögmætt lán í erlendri mynt, í þriðja lagi hvort það lán hefði verið uppgreitt og að lokum var ágreiningur um túlkun á 103. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar kom fram að enda þótt landsréttardómarinn A hefði í lögmannsstörfum sínum gætt réttar L hf. í málum er vörðuðu svipaða lánssamninga og reyndi á í málinu hefði ekkert komið fram um að dómarinn hefði á nokkru stigi komið að lögfræðilegri ráðgjöf eða hagsmunagæslu fyrir L hf. í tengslum við sakarefni þessa máls. Var hann því ekki talinn vanæfur á grundvelli b-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var meðal annars með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar 26. mars 2019 í máli nr. 14/2019 ekki fallist á að dómarinn A hefði á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 verið vanhæfur til að fara með málið. Að því er varðaði landsréttardómarann H kom fram í dómi réttarins að enda þótt hún hefði sem héraðsdómari dæmt í öðrum málum sem hefðu varðað sama lánssamning og þetta mál laut að þá teldist hún ekki hafa annast dómstörf í þessu máli á lægra dómstigi og var hún því ekki talin vanhæf til meðferðar málsins fyrir Landsrétti á grunni g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991. Þá taldi Hæstiréttur með vísan til dóms réttarins 11. maí 2017 í máli nr. 587/2016 og annarra atriða varðandi lánssamninginn milli L hf. og H ehf. að samningurinn hefði ekki verið lán í íslenskum krónum með ólögmætri bindingu við gengi erlends gjaldmiðils. Ekki var fallist á að sú skuld hefði verið uppgreidd og að greiðslur S samkvæmt lánssamningi hans og L hf. myndu leiða til ólögmætrar auðgunar L hf. Að lokum vísaði rétturinn til þess að með yfirlýsingu hefði S lýst því yfir að hann hefði fengið hlutabréf í H ehf. í skiptum fyrir ábyrgð sína og ætti enga aðra kröfu á hendur þrotabúi E ehf. Var tekið fram að óháð því hvort réttur S til greiðslu á grundvelli 103. gr. og 104. gr. laga nr. 21/1991 hefði verið fyrir hendi væri ljóst að með yfirlýsingunni hefði hann fallið frá kröfum um greiðslur úr þrotabúi E ehf. og gæti því ekki borið fyrir sig ætlað tjón af völdum L hf. vegna þess að L hf. hefði lækkað kröfulýsingu sína í þrotabúð. Var krafa L hf. því tekin til greina.

Landsréttur birt 6. mars 2020

259/2019

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Sigmari Júlíusi Eðvarðssyni (Árni Ármann Árnason lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn S og krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi í breskum pundum. Lánið hafði S tekið vegna uppgjörs á sjálfskuldarábyrgð sem hann hafði gengist undir á láni L hf. til EC ehf. S byggði meðal annars á því að upphaflegur lánssamningur milli L hf. og EC ehf. hefði verið lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu sem hefði farið í bága við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í dómi Landsréttar kom fram að tveir viðaukar hefðu verið gerðir við lánssamninginn þar sem eftirstöðvar láns hefðu verið skýrlega tilteknar í breskum pundum og að lagt hefði verið til grundvallar í dómaframkvæmd að við slíkar aðstæður væri um lögmætt lán í erlendum gjaldmiðli að ræða. Auk þess hefði S gengist undir ábyrgð sína með tiltekinni fjárhæð í breskum pundum og væri hann því skuldbundinn gagnvart lánveitanda samkvæmt því. Þá var hafnað þeirri málsástæðu S að L hf. hefði valdið honum tjóni með því að lækka kröfu sína í þrotabú EC ehf. Jafnframt hafnaði Landsréttur því að víkja bæri samningnum til hliðar á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þar sem gögn málsins bæru með sér að skuld samkvæmt lánssamningnum væri ógreidd bæri S greiðsluskylda í samræmi við ákvæði lánssamningsins.

Landsréttur birt 6. mars 2020

258/2019

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Einar Dagbjartsson (Björn Þorri Viktorsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn E og krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi í breskum pundum. Lánið hafði E tekið vegna uppgjörs á sjálfskuldarábyrgð sem hann hafði gengist undir á láni L hf. til EC ehf. E byggði meðal annars á því að upphaflegur lánssamningur milli L hf. og EC ehf. hefði verið lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu sem hefði farið í bága við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í dómi Landsréttar kom fram að tveir viðaukar hefðu verið gerðir við lánssamninginn þar sem eftirstöðvar láns hefðu verið skýrlega tilteknar í breskum pundum og að lagt hefði verið til grundvallar í dómaframkvæmd að við slíkar aðstæður væri um lögmætt lán í erlendum gjaldmiðli að ræða. Auk þess hefði E gengist undir ábyrgð sína með tiltekinni fjárhæð í breskum pundum og væri hann því skuldbundinn gagnvart lánveitanda samkvæmt því. Þá var hafnað þeirri málsástæðu E að L hf. hefði valdið honum tjóni með því að lækka kröfu sína í þrotabú EC ehf. Jafnframt hafnaði Landsréttur því að víkja bæri samningnum til hliðar á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þar sem gögn málsins bæru með sér að skuld samkvæmt lánssamningnum væri ógreidd bæri E greiðsluskylda í samræmi við ákvæði lánssamningsins.

Hæstiréttur birt 7. júní 2018

575/2017

Landsbankinn hf (Ólafur Örn Svansson lögmaður) gegn Margréti Helgu Helgadóttur (Einar Hugi Bjarnason lögmaður)

M höfðaði mál á hendur L hf. og krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning sem hún hafði veitt í fasteign sinni með áritun á veðskuldabréf útgefnu af H og að L hf. yrði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af fasteigninni. Hélt M því fram að L hf. hefði við lánveitinguna til H ekki gætt skyldna sinna samkvæmt samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001. Bæri því að víkja veðsetningunni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í fyrsta lagi byggði M á því að sér hefði í engu verið kynnt að verja ætti lánsfénu í öllu verulegu til að greiða upp vanskilaskuldir H, bæði við L hf. og aðra, áður en hún samþykkti veðsetninguna. Í áðurnefndu samkomulagi var kveðið á um að ef ráðgert væri að verja meira en helmingi lánsfjár til að endurgreiða önnur lán skuldara hjá fjármálafyrirtæki væri skylt að afla skriflegrar staðfestingar ábyrgðarmanns um að honum hefði verið kynnt það. Var ekki talið að sú staða hefði verið uppi í málinu og þessi málsástæða M því haldlaus. Í öðru lagi vísaði M til þess að hún hefði hvorki undirritað skjöl um mat á greiðslugetu H né fengið að sjá þau andstætt ákvæðum samkomulagsins. Þá hefði L hf. ekki afhent henni upplýsingabækling um skuldaábyrgð og veðsetningar eins og mælt væri fyrir um í samkomulaginu. Í skuldabréfinu sem M áritaði um samþykki fyrir veðsetningunni var tekið fram að veðsali staðfesti með undirritun sinni að hafa kynnt sér upplýsingabækling L hf. um persónuábyrgðir og veðtryggingar þriðja aðila. Í bæklingnum var kveðið á um að ábyrgðarmaður skyldi eiga þess kost að kynna sér niðurstöðu greiðslumats lántaka áður en hann gengist í ábyrgð. Var því talið að M hefði með undirritun skuldabréfsins viðurkennt að hún hefði fengið bæklinginn í hendur og kynnt sér hann og þar með fengið næga vitneskju um rétt sinn til að fá aðgang að greiðslumati. Hefði M ekki gert það yrði hún að bera halla af því. Í þriðja lagi hélt M því fram að mat L hf. á greiðslugetu H hefði í ýmsu verið reist á röngum forsendum. Að samanlögðum mánaðarlegum útgjöldum H og greiðslum hennar af nýja láninu og eldri skuldum var talið að niðurstaða greiðslumatsins hefði verið jákvæð þó svo að lögð væri til grundvallar lægri fjárhæð heildartekna en þar var gert. Hefði því ekki hvílt skylda á L hf. samkvæmt samkomulaginu til að afla skriflegrar staðfestingar frá M um að henni hefði verið kynnt greiðslumat fyrir H með neikvæðri niðurstöðu. Var L hf. því sýknaður af kröfum M.

Hæstiréttur birt 17. janúar 2017

850/2016

Veitustofnun Skútustaðahrepps (Guðjón Ármannsson hrl) gegn Jónasi Pétri Péturssyni (Gizur Bergsteinsson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sýslumanns vegna ógreiddra hitaveitugjalda J á þeim grundvelli að V hefði brostið heimild til að byggja kröfu um gjöldin á áætlun í stað þess að staðreyna raunverulega vatnsnotkun með álestri af mælum. Í dómi Hæstaréttar var úrskurðurinn staðfestur með þeirri athugasemd að V gæti án tillits til afstöðu umráðamanns fasteignar átt úrræði til að koma við slíkum álestri.

Hæstiréttur birt 7. september 2016

455/2016

Veitustofnun Skútustaðahrepps (Heiðrún Lind Marteinsdóttir hdl) gegn Jónasi Pétri Péturssyni (Gizur Bergsteinsson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu J um að fella úr gildi fjárnámsgerð sýslumanns vegna ógreiddra hitaveitugjalda. Með dómi Hæstaréttar var úrskurður héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar að nýju þar sem ekki hafði verið tekin rökstudd afstaða til þeirra málsástæðna um lögmæti kröfunnar sem aðilar reistu málatilbúnað sinn á.

Hæstiréttur birt 11. febrúar 2016

157/2015

Vátryggingafélag Íslands hf (Heiðar Örn Stefánsson hrl) gegn A (Steingrímur Þormóðsson hrl)

A krafði V hf. um greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hann hlaut í starfi sínu sem háseti. Höfðu aðilar samið um bætur vegna slyssins á grundvelli matsgerðar í maí 2010 og var eingreiðsluverðmæti fullra bóta frá almannatryggingum og lífeyrissjóði A dregið frá örorkubótunum. Tók A við bótunum með fyrirvara um niðurstöðu örorkumats og frádrátt. Í desember 2010 var A tilkynnt að SÍ teldu hann ekki eiga rétt á lífeyri frá almannatryggingum og voru honum greiddar eingreiðslubætur vegna örorku. Greiddi V hf. því A mismun hinna eingreiddu bóta og þess eingreiðsluverðmætis örorkubóta frá almannatryggingum sem dregið hafði verið frá í uppgjöri aðila. Deildu aðilar í málinu um við hvaða miskastig og örorku skyldi miða og hvort V hf. væri heimill framangreindur frádráttur, sbr. 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um að leggja til grundvallar matsgerðir dómkvaddra manna frá árinu 2013 sem mátu miska og örorku A hærri en miðað hafði verið við í uppgjörinu árið 2010. Í dómi réttarins kom fram að tjónþola bæri að takmarka tjón sitt, sbr. 2. mgr. 5. gr. skaðabótalaga. Hefði V hf. ítrekað skorað á A að leita endurskoðunar á ákvörðun SÍ án þess að brugðist hafi verið við því. Hefði V hf. því aflað matsgerðar árið 2013 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að A ætti rétt á örorkubótum lífeyristrygginga almannatrygginga ef hann sækti um þær og var hún lögð til grundvallar. Þar sem V hf. hefði þegar greitt A bætur og dregið frá eingreiðsluverðmæti réttar A til greiðslna frá almannatryggingum í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms var talið að V hf. hefði gert upp tjón A að fullu. Var V hf. því sýknaður af kröfu A.

Hæstiréttur birt 6. nóvember 2014

202/2014

Ólafur Garðarsson og Ágústa Sigrún Ágústsdóttir (Björn Þorri Viktorsson hrl) gegn Arion banka hf (Hjördís Halldórsdóttir hrl)

G og Á gáfu út skuldabréf til K hf., forvera A hf., en óumdeilt var að það hefði verið bundið ólögmætri gengistryggingu. Aðila greindi á um uppgjör sín á milli vegna skuldabréfsins, nánar tiltekið um hvaða vexti skuldbindingin hefði átt að bera í ljósi þess að hún var í íslenskum krónum. Endurútreikningur A hf. tók mið af því að skuldbindingin bæri vexti samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en samkvæmt gögnum málsins voru þeir vextir hærri en samningsvextir vegna þess tíma sem endurútreikningur tók til. A hf. hafði þó viðurkennt að vaxtagreiðslur til 1. desember 2008 hefðu falið í sér fullnaðargreiðslur og ætti A hf. því ekki rétt til frekar greiðslna vaxta vegna þess tímabils, en eftir þann dag höfðu greiðslur ekki verið inntar af hendi fyrr en eftir endurútreikning. G og Á báru því við að leggja skyldi samningsvexti samkvæmt skuldabréfinu til grundvallar uppgjöri aðila og höfðuðu af því tilefni mál þetta á hendur A hf. Með vísan til dóms Hæstaréttar 16. september 2010 í máli nr. 471/2010 var því slegið föstu að fyrirmæli skuldabréfsins hafi vegna hinnar ólögmætu gengistryggingar verið ógilt í merkingu 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001. Var A hf. því sýknað af kröfum G og Á tengdum fyrrgreindum málatilbúnaði, en ein dómkrafa þeirra var talin fela í sér lögspurningu og var henni af þeim sökum vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

Hæstiréttur birt 6. maí 2013

211/2013

LBI hf (Herdís Hallmarsdóttir hrl) gegn Landsbankanum hf (Ólafur Örn Svansson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa L hf. við slit fjármálafyrirtækisins LB hf. var viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið. 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í kjölfar þess að Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar LB hf., vék frá stjórn þess og skipaði skilanefnd var innlend starfsemi LB hf. flutt yfir í L hf. Áður en til þess kom höfðu starfsmönnum LB hf. orðið á þau mistök að framkvæma ekki fyrirmæli viðskiptamanna bankans um að selja hlutdeildarskírteini í tilteknum verðbréfasjóðum áður en lokað var fyrir viðskipti með umrædd skírteini. Biðu viðskiptamenn LB hf. tjón vegna þessa og var það bætt af L hf. Í kjölfarið lýsti L hf. kröfu við slit LB hf. sem nam þeirri fjárhæð sem greidd hafði verið til fyrrum viðskiptamanna LB hf. vegna mistakanna. Talið var að fyrir hefði legið samkomulag um að LB hf. bæri endanlegan kostnað af þeim greiðslum sem L hf. innti af hendi skömmu eftir fall LB hf. Varðandi áframhaldandi greiðslur L hf. vegna mistakanna var talið að L hf. hefði mátt ætla að samkomulagið gilti áfram. Meðal annars var vísað til þess hvers eðlis samband LB hf. og L hf. hefði verið á þessum tíma, mistök starfsmanna LB hf. hefðu ekki verið á ábyrgð L hf. og að LB hf. hefði mátt vera ljóst að breytingar á greiðslunum hefðu verið til þess fallnar að skaða viðskiptahagsmuni L hf. og torvelda rekstur hans. Var því fallist á kröfu L hf. og hún viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. mars 2013

E-1322/2013

Lykilorð: Vextir.

Ágreiningslaust var að lán Ó og Á væri lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistrygging. Var talið að líta bæri alfarið framhjá ákvæðum skuldabréfs um samningsvexti og að um vexti af láninu færi samkvæmt 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Hæstiréttur birt 29. nóvember 2012

207/2012

Íslandsbanki hf (Aðalsteinn E. Jónasson hrl) gegn Birki Leóssyni og Drómundi ehf (Ásgeir Þór Árnason hrl)

B tók lán hjá G hf., síðar Í hf., í ágúst 2007. Til tryggingar skuldinni undirritaði hann handveðsyfirlýsingu þar sem hann setti bankanum að veði öll verðbréf, sem væru á tilteknum vörslureikningi hjá bankanum. Í október sama ár samþykkti bankinn skuldaraskipti að skuldabréfinu þannig að H ehf., síðar D ehf., sem var í eigu B, yfirtók skuldina. Vegna þessa undirritaði B nýja handveðsyfirlýsingu þar sem sett voru að veði öll verðbréf á sama vörslureikningi og var fyrri handveðsyfirlýsing hans ógilt. Í krafðist þess að viðurkennt yrði að öll verðbréf á tilteknum vörslureikningi B hjá bankanum væru til tryggingar skuld samkvæmt skuldabréfi útgefnu af B, en sem D ehf. hefði síðar gerst skuldari að fyrir skuldskeytingu, í samræmi við handveðsyfirlýsingu sem B hefði samþykkt í tenglum við skuldskeytinguna. Deildu aðilar um það hvort síðari handveðsyfirlýsing B væri í gildi, en B og D ehf. héldu því fram að nýtt lán hefði verið veitt í október 2007 í þágu H ehf. og með því hefði lán B verið greitt upp. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að frumkvæði að því að breytt hefði verið um aðild að lánssamningi B hefði komið frá honum sjálfum. Skjalið um skuldaraskiptin hefði verið skýrt og sá tilgangur ótvíræður að H ehf. kæmi í stað B að þegar veittu láni. Engin ný lán hefðu þannig verið veitt H ehf. Skipti þar engu þótt lánin hefðu við skuldaraskiptin fengið nýtt númer í kerfi bankans. Þá væri enga stoð að finna í gögnum málsins að önnur handveðsyfirlýsing sem B undirritaði síðar sama ár hefði, auk þess að vera til tryggingar endurgreiðslu yfirdráttarheimildar H ehf., átt að koma í stað veðs í vörslureikningi B. Óumdeilt væri að handveð hefði verið veitt í október 2007 í verðbréfum á vörslureikningi B sem hefði allt frá ágúst 2007 verið sviptur aðgangi að vörslureikningnum. Hefði hann ekki gert athugasemdir við það að verðbréf á reikningnum væru veðsett fyrr en liðið var tæpt ár frá því skuldskeyting og veðsetning vegna yfirdráttarheimildar hefði verið gerð, en því hefði hvorki verið lýst yfir af hálfu G hf. né Í hf. að veðtryggingin yrði gefin eftir. Var krafa Í hf. því tekin til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. september 2009

E-1255/2009

Höldur ehf (Bjarni Lárusson hdl) gegn Guðmundi Ívari Markússyni (Óskar Rúnar Harðarson hdl)
Málaflokkur: Leiguréttur

Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda. Talið var að bílaleigusamningur aðila stríddi gegn góðum viðskiptaháttum og hefði raskað til muna jafnvægi milli réttinda og skyldna samningasaðila, stefnda í óhag, skv. 3. mgr. c laga um samningsgerð, umboð og ógildingu löggerninga nr. 7/1936, sbr. 4. gr. laga nr. 14/1995.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 23. mars 2007

E-5353/2006

MP Fjárfestingarbanki hf (Ólafur Eiríksson hrl) gegn Guðjóni Sverri Rafnssyni (Björgvin Þorsteinsson hrl)

G var dæmdur til að greiða MP skuld sem hann hafði stofnað til með gerð svo kallaðra skiptasamninga með verðbréf. Ekki var fallist á málsástæður G um að MP hefði vanrækt skyldur sínar eða að samningar hans við MP hefðu verið ógildir.

Hæstiréttur birt 23. október 2003

124/2003

Plast, miðar og tæki ehf (Ragnar Halldór Hall hrl) gegn Sigurði Þorsteini Guðjónssyni (Lára Valgerður Júlíusdóttir hrl)

S var ráðinn til starfa til PMT ehf. árið 1993 og tók við stöðu yfirmanns þjónustudeildar félagsins árið 1998. Í tengslum við launahækkun til S var gerður við hann skriflegur ráðningarsamningur 30. maí 2000. Í samningnum var meðal annars ákvæði um að S skuldbindi sig til að ráða sig ekki hjá fjórum nafngreindum fyrirtækjum í tvö ár frá starfslokum sínum hjá PMT ehf., að viðlögðu févíti að fjárhæð 12.000 krónur á dag. Var P ehf. eitt þeirra. S sagði upp starfi sínu hjá PMT ehf. og hætti í ágúst 2001. Í desember sama ár hóf hann störf hjá P ehf. Í málinu krefur PMT ehf. um greiðslu févítis vegna samningsbrots S að fjárhæð 3.120.000 krónur. Talið var að samningsskuldbinding S hafi hvorki verið víðtækari en heimilað sé í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 7/1936, né verði henni vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. sömu laga. Þóttu heildarbætur til PMT ehf. vegna samningsrofs S hæfilega metnar 900.000 krónur.

Hæstiréttur birt 3. apríl 2003

371/2002

Brynjólfur Hauksson og Arndís Magnúsdóttir (Jón Magnússon hrl) gegn Statens Bostadsfinansieringsaktiebolag (Þorsteinn Júlíusson hrl)

Sænska hlutafélagið S, sem hafði með höndum lánastarfsemi í Svíþjóð, stefndi A og B fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur til greiðslu á skuld samkvæmt skuldabréfi, sem þau gáfu út til félagsins. Var málið höfðað í þeirri þinghá, þar sem lögmaðurinn sem fór með það fyrir S í héraði, hafði starfstöð, sbr. 3. mgr. 36. gr. laga um meðferð einkamála, en óumdeilt var að A og B áttu þá lögheimili í Kópavogi. Í dómi Hæstaréttar segir að skýra verði ákvæði 36. gr. áðurnefndra laga eftir orðanna hljóðan, þannig að þau varði eingöngu mál, sem eru höfðuð til greiðslu á andvirði vöru eða þjónustu. Þótt lánastarfsemi geti eftir atvikum talist til þjónustu sé málið ekki höfðað til greiðslu þóknunar fyrir hana, heldur til heimtu ætlaðrar skuldar samkvæmt viðskiptabréfi, sem S kveði hafa verið gefið út til sín fyrir veittu láni. Geti reglur 36. gr. því ekki heimilað að málið sé sótt í þeirri þinghá, þar sem lögmaðurinn, sem fór með málið fyrir S í héraði, hafði starfstöð. Var málinu vísað frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 20. febrúar 2003

349/2002

Jón Gunnar Þorkelsson (Bjarni Guðmundur Björgvinsson hdl) gegn Lífeyrissjóði sjómanna (Hörður Felix Harðarson hrl)

J stefndi L til viðurkenningar á því að honum bæri að framreikna áunnin stig hans við útreikning örorkubóta vegna slyss sem hann varð fyrir sem sjómaður í Danmörku í september 1996 og að bótaréttur hans í sjóðnum skyldi ekki skerðast að því er framreikning varðaði vegna flutnings hans til Danmerkur á árinu 1995. Jafnframt krafist J að viðurkennt yrði að sjóðurinn hefðu vanefnt skyldu sína gagnvart honum við greiðslu á örorkubótum frá 29. september 1996. Tekið var fram að málið varðaði mikilvæga hagsmuni J og bæri í sér álitaefni um lífeyrisréttindi og réttarstöðu manna á EES-svæðinu sem hefðu ekki áður komið til kasta dómstóla. Með vísan til þess að lýsingu atvika málsins var verulega áfátt af hálfu J og torvelt á grundvelli hennar að meta málsástæður hans var talið að stefna málsins í héraði hefði ekki fullnægt ákvæði e. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem úr þessu hafði ekki verið bætt undir rekstri málsins bar að vísa því sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 6. febrúar 2003

400/2002

Byggingarsamvinnufélagið Samtök aldraðra (Ragnar Halldór Hall hrl) gegn dánarbúi Valgerðar Jónsdóttur (Karl Axelsson hrl)

X var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa ráðist á A fyrir utan skemmtistað, slegið hann niður, sest klofvega yfir hann og slegið hann með bjórflösku, sem brotnaði við það, og slegið hann hnefahöggum svo A hlaut mar yfir vinstri augabrún, mar undir vinstra auga, bólgu á öllum hægri helmingi andlits og eymsli í kinnbeini og neðri kjálka og með því að beita brotinni flöskunni til að skera A þannig að hægra eyra var meira og minna tætt og eyrnavængur sundurskorinn, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði, en fullnustu hennar frestað og hún látin falla niður að liðnum 3 árum með hliðsjón af ungum aldri og sakaferli X. Þá var X gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð 231.111 krónur.

Hæstiréttur birt 7. febrúar 2002

231/2001

Friðgeir Stefánsson (Helgi Birgisson hrl) gegn Vátryggingafélagi Íslands hf (Jakob R. Möller hrl)

Mál F gegn V hf. var fellt niður að ósk málsaðila, sem jafnframt voru sammála um að leggja það í dóm um málskostnað. Rétt var talið að aðilarnir bæru hvor sinn kostnað af málinu fyrir Hæstarétti, en kveðið á um að gjafsóknarkostnaður F fyrir Hæstarétti greiddist úr ríkissjóði.

Hæstiréttur birt 28. október 1999

189/1999

Garðamúr ehf (Björn Jóhannesson hdl) gegn Sjóvá-Almennum tryggingum hf (Jakob R. Möller hrl)
Lykilorð: Vátrygging.
Málaflokkur: Vátryggingaréttur

Verktakafyrirtækið G bakaði sér skaðabótaábyrgð gagnvart verkkaupa vegna skemmda, sem fyrirtækið vann á rúðugleri þegar það sandblés útveggi íbúðarhúss. G stefndi vátryggingafélaginu S og krafðist þess að viðurkennd yrði skylda S til að endurgreiða G bæturnar á grundvelli ábyrgðartryggingar, sem G hafði keypt hjá félaginu. Talið var að tjónið á rúðuglerinu félli undir undanþáguákvæði í viðkomandi vátryggingarskilmálum varðandi þá muni, sem G væri að vinna við. Ekki var fallist á að umrætt undanþáguákvæði væri ósanngjarnt í skilningi samningalaga. Var S því sýknað af kröfum G.