Dómstólaleit

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu Háskólans í Reykjavík hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hún féll fyrir utan aðalinngang skólans í janúar 2023. A byggði viðurkenningarkröfu sína á sakarreglunni, reglum skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð og á nánar tilgreindum skráðum reglum. Byggði hún á því að vátryggingartakinn, Háskólinn í Reykjavík, bæri ábyrgð á líkamstjóni hennar, sem hefði verið afleiðing óforsvaranlegra aðstæðna við fasteign skólans og vanrækslu starfsmanna hans á að bregðast við hættulegri gangbraut við aðalinngang skólans. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var ekki talið að slysið yrði rakið til saknæmrar háttsemi eða athafnaleysis sem vátryggingartaki bæri skaðabótaábyrgð á heldur að slys A væri fyrst og fremst að rekja til óhappatilviljunar og/eða eigin aðgæsluleysis hennar. Var s hf. því sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A varð fyrir. A var við steypuvinnu þar sem notaður var steypudælukrani. Kraninn var í útréttri stöðu þegar hluti hans féll skyndilega ofan á A. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki hefði farið fram fullnægjandi rannsókn á krananum og aðstæðum á slysstað eftir slysið en slík rannsókn hefði getað upplýst um atvik og orsök þess, þar á meðal hvort það væri að rekja til vanbúnaðar kranans. Í ljósi þess að vitneskja hefði legið fyrir um að kraninn hefði gefið sig á sama stað nokkrum árum fyrr yrði að telja að full þörf hefði verið á slíkri rannsókn. Þess í stað hefði kraninn verið fjarlægður af slysstað og seldur úr landi skömmu síðar. A hefði eftir það verið ókleift að sýna fram á hver orsök slyssins hefði verið. Þegar litið væri til þessara atvika og aðstöðumunar aðila yrði að telja að það hefði staðið B ehf. nær að leitast við að upplýsa betur um atvik að slysinu og ástand kranans. Við þessar aðstæður yrði V hf. látinn bera hallann af skorti á sönnun í málinu um þau atriði sem gætu haft áhrif á sakarmat og óljós atriði er varði orsök slyssins. Hefði V hf. ekki tekist að sanna að sanna að orsök slyssins væri ekki að rekja til saknæmrar háttsemi B ehf. eða starfsmanna hans. Samkvæmt því var tekin til greina krafa A um viðurkenningu á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysinu.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda síns B ehf. hjá SA hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við störf sín hjá B ehf. A hafði runnið í hálku er hann steig aftur fyrir sig þegar hann var við störf í frystihúsi hjá B ehf. Laut ágreiningur aðila að því hvort gætt hafi verið að þeim skyldum sem á atvinnurekendum hvíla samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum sem á þeim lögum byggjast. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var ekki talið að A hefði fært fram haldbær rök fyrir því að aðstæður á vinnustað hans hafi ekki samrýmst með fullnægjandi hætti fyrirmælum í reglum sem um þær gilti á þeim tíma sem slysið varð. Var því talið að slysið yrði ekki rakið til atvika sem vinnuveitandi hans bæri skaðabótaábyrgð á heldur að um væri að ræða óhappatilvik í skilningi skaðabótaréttar. Var SA hf. því sýknað af kröfum A.

A krafðist viðurkenningar á rétti til skaðabóta úr ábyrgðatryggingu B ehf. hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A varð fyrir árið 2019 í vinnuslysi við störf hjá B ehf. er vörubretti féll á A við affermingu vöruflutningabifreiðar en í vagninum voru raðir af mjólkurvögnum á hjólum sem á hvíldu vörubretti. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að þegar horft yrði heildstætt á málið væri óhjákvæmilegt að B ehf. yrði látið bera hallann af því að tildrög slyssins væru ekki nægilega upplýst hvað varðar ástand farmsins og hvernig brettunum hefði verið stillt upp á mjólkurvagnaraðirnar. Var B ehf. því talið bera sakarábyrgð á tjóni A vegna slyssins. Á hinn bóginn var talið að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með háttsemi sinni með því að hafa farið á bak við vagnaröðina til að ýta henni út og hefði A mátt gera sér ljóst að hætta gæti af þessu stafað, sér í lagi þegar litið væri til þess að A hefði kveðið það hafa verið „tímaspursmál“ hvenær brettin dyttu. Þá hefði það verklag A að standa ein að affermingunni átt stóran þátt í því að slysið varð og tjóni hennar. Var A því látin bera helmings hluta tjónsins sjálf.

A höfðaði mál og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu B og bótaréttar síns úr ábyrgðartryggingu B hjá V hf. vegna tjóns sem hann varð fyrir af völdum vinnuslyss. A hafði slasast þegar hann missteig sig og féll fram fyrir sig þar sem hann var á göngu meðfram sundlaug við nánar tilgreindan skóla. Hann hafði verið ráðinn kennari við skólann en slysið varð á fyrsta starfsdegi hans. Í dómi Landsréttar var rakið að slysið mætti rekja til þess að viðhald hellulagðrar stéttar við sundlaugina hefði verið vanrækt og aðstæður á vettvangi hefðu verið óforsvaranlegar af þeim sökum. Í þessu hefði falist saknæmt frávik frá þeirri skyldu atvinnurekanda og umráðamanns fasteignar, þar sem rekin er skólastarfsemi, að takmarka slysahættu. Var því fallist á viðurkenningarkröfu A.

S var ákærður fyrir brot gegn hegningarlögum og lögreglulögum í þremur ákæruliðum. Í fyrsta ákærulið var S gefin að sök líkamsárás, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ráðist að A sem sat í ökumannssæti bifreiðar sinnar, en S hafi staðið fyrir utan bifreiðina, teygt sig inn um opinn glugga, togað og rykkt til hægri hönd A sem og kveikjuláslykli bifreiðarinnar sem A hélt í en við þetta hafi langatöng hægri handar A fests í lyklakippu sem lykillinn var á og fingur hans aflagast og brotnað. Samkvæmt öðrum lið ákærunnar voru S gefin að sök eignaspjöll, sbr. 1. mgr. 257. gr. sömu laga, með því að hafa með háttsemi sinni í fyrsta ákærulið valdið því að kveikjuláslykillinn brotnaði og skemmdist. Loks voru S gefin að sök brot gegn lögreglulögum nr. 90/1996 með því að hafa neitað að ræða við lögreglumenn við afskipti lögreglu í kjölfar atvika í fyrsta og öðrum lið ákærunnar með þeim afleiðingum að lögreglumenn þurftu að taka S lögreglutökum og handtaka hann en S hafi streist á móti við þá handtöku. Var háttsemi S talin varða við 19. gr., sbr. 44. gr. laganna. Með hinum áfrýjaða dómi var S sakfelldur samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi í 18 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var S dæmdur til að greiða A nánar greindar skaða- og miskabætur. Í dómi Landsréttar voru raktir framburðir S, A og vitna sem voru á vettvangi þegar atvik máls áttu sér stað. Var framburður A og vitnisins B metinn í heild sinni trúverðugur um þau atvik sem greindi í fyrsta ákærulið ákæru en framburður S að sama skapi ótrúverðugur. Taldi Landsréttur að fullnægjandi sönnun væri fram komin um sök S samkvæmt þeim lið ákærunnar og var hann staðfestur um sakfellingu S fyrir þá háttsemi sem þar var lýst. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann enn fremur staðfestur um sakfellingu S í öðrum og þriðja ákærulið sem og niðurstaða dómsins um ákvörðun refsingar S. Loks var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bætur til handa A fyrir varanlegan miska en miskabætur til handa A fyrir miska samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 voru lækkaðar.

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu R hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A hlaut þegar hann rann í hálku í Árbæjarlaug. Jafnframt krafðist A þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr málskostnaðartryggingu hans hjá V hf. vegna reksturs dómsmálsins. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað teldist að hinum ríku skyldum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 814/2010 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum hefði ekki verið fullnægt. Þá lægi ekkert fyrir í málinu sem gæti leitt til þess að A yrði gert að bera hluta tjónsins sjálfur. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um viðurkenningu á bótaskyldu V hf. úr ábyrgðartryggingu R. Þá var ekki fallist á að A hefði glatað rétti sínum til bóta úr málskostnaðartryggingunni, enda yrði ekki séð að A hefði áður en mat vegna afleiðinga slyssins lá fyrir, haft upplýsingar sem með réttu hefðu gefið honum tilefni til málshöfðunar. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um rétt A til bóta úr málskostnaðartryggingu vegna reksturs málsins.

A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda félagsins vegna líkamstjóns sem A varð fyrir 12. maí 2022 um borð í fiskveiðiskipi. Kvaðst A hafa fallið niður brattan stiga milli þilfara í skipinu þegar það lyftist skyndilega og féll síðan snöggt niður á útstími á leið á fiskimið. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sannað að þetta atvik hefði átt sér stað og sýknaði V hf. af kröfum hans. Í dómi Landsréttar var rakinn vitnisburður tveggja vitna og mat lækna um að einkenni A væri að rekja til áverka en ekki sjúkdóms eða annars innra ástands í líkama hans. Taldi rétturinn sannað að A hefði fallið niður stiga á milli þilfara í skipinu og hlotið áverka á hálsi. Taldi rétturinn enn fremur að A hefði í umrætt sinn orðið fyrir slysi sem hefði hlotist af skyndilegum og utanaðkomandi atburði. Var viðurkenningarkrafa A því tekin til greina.

Í málinu var deilt um rétt A til bóta vegna sjúkrakostnaðar og annars fjártjóns samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 í tengslum við umferðarslys sem A varð fyrir árið 2014. V, B og C byggðu meðal annars á því að kröfur aðrar en þær sem lytu að aksturskostnaði væru fyrndar og væru réttmætar kröfur A að fullu greiddar. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var af Landsrétti með vísan til forsendna, var rakið að um fyrningarfrest krafna A færi samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem gilti á slysdegi. Fyrntust þær kröfur á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar, en þó í síðasta lagi á tíu árum frá tjónsatburði. Þá var talið að A hefði fengið vitneskju um umræddan kostnað þegar hann féll til hverju sinni og hefði hann þá þegar átt kost á að leita fullnustu kröfu sinnar. Miðaðist upphaf fyrningar, hverju sinni, þannig við þann dag sem A lagði út fyrir tilgreindum kostnaði. Voru V, B og C því sýknuð af kröfum A, enda hefði A ekki sýnt fram á að hann ætti kröfur á hendur þeim umfram þá fjárhæð sem honum hefði þá þegar verið greidd.

A krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda S úr ábyrgðartryggingu nánar tilgreinds ökutækis vegna líkamstjóns sem A hefði orðið fyrir í umferðarslysi. Í dómi Landsréttar kom fram að hvorugur málsaðila hefði aflað matsgerðar samkvæmt 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Málið lyti að því hvort A hefði orðið fyrir einhverju líkamstjóni í slysinu yfirleitt en sönnunarbyrðin um það hvíldi á A. Fram kom að A hefði lagt fram tiltekin gögn um heilsufar sitt og að talið væri sannað að A hefði orðið fyrir einhverju líkamstjóni við slysið. Yrði því fallist á viðurkenningarkröfu A og hinn áfrýjaði dómur staðfestur en með því væri engu slegið föstu um nákvæmt eðli og umfang tjónsins, sem ráða yrði úr á grundvelli matsgerðar.

Í málinu var deilt um hvort miða ætti bætur fyrir varanlega örorku A við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða hvort árslaun skyldu metin sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður væru fyrir hendi, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Í dómi Landsréttar var rakið að í dómum Hæstaréttar hafi verið lagt til grundvallar við mat á því hvort námslok teldust fyrirsjáanleg að tjónþoli hafi verið kominn langt á veg í námi sínu svo honum yrðu dæmdar bætur samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Einnig hafi dómaframkvæmdin verið skýr um að námslok teldust ekki fyrirsjáanleg hafi tjónþoli aðeins lokið um það bil helmingi náms. Þá hafi verið litið til náms í heild sinni, bæði bóklegs og verklegs. Var í dómi Landsréttar vísað til þess að þegar A varð fyrir slysinu hafði hún lokið tæplega helmingi þeirra námseininga sem þurfi til að ljúka námi. Þá hafi A stundað verklegt nám á sama misseri er slysið varð og lokið námi rúmlega sjö mánuðum eftir slysið. Með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar var talið að námslok A hafi ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi og því ekki tilefni til að víkja frá lágmarkslaunum samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Var því fallist á með V að við uppgjör á tjóni A skyldi farið eftir 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og krafa V um sýknu því tekin til greina.

Málið varðaði kröfu A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu R og V hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún renndi sér í rennibraut í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum í Reykjavík. Ekki var ágreiningur um að A hefði tekist á loft er hún renndi sér niður, og þótti sannað að hún hefði orðið fyrir varanlegu líkamstjóni þegar hún lenti harkalega. Aftur á móti var ekki talið sýnt fram á að rennibrautin, eða leiktækið sem hún var hluti af, hefði haft sérstaka hættueiginleika eða að starfsmenn R hefðu sýnt af sér saknæmt aðgæslu- eða eftirlitsleysi sem hefði verið orsök tjóns áfrýjanda. Af því leiddi að tjón áfrýjanda hefði ekki verið að rekja til saknæmrar háttsemi R eða starfsmanna garðsins og voru R og V hf. því sýknaðir af kröfu A.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna líkamstjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir á L 14. og 16. september 2016 með því að starfsmönnum á bráðamóttöku hefði yfirsést að greina og veita meðferð við blóðtappa í framhaldi af komu hennar þangað. Í dómi Landsréttar var rakið að við úrlausn málsins yrði ekki byggt á álitsgerð, sem gerð hefði verið að beiðni SÍ vegna umsóknar A um bætur úr sjúklingatryggingu, en þar hefði engin afstaða verið tekin til þess hvort tjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna L. Enn fremur taldi rétturinn, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, að með hliðsjón af umkvörtunarefni og ástæðu komu A á bráðamóttöku L 14. og 16. september 2016, einkennum og reglulegum mælingum á lífsmörkum A síðari daginn og þess að endurtekin ómskoðun á vinstri fótlegg A umrædda daga hefði ekki sýnt ummerki um blóðtappa, hefði ekki verið nægilegt tilefni til að álykta að um blóðtappa í lungum væri að ræða. Því hefði ekki verið ástæða til að láta taka sneiðmynd af lungum A. Meðal annars að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur. Var Í því sýknað af kröfu A.

A höfðaði mál gegn S vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í skurðaðgerð sem A gekkst undir í júní 2016. A krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu S en til vara að felld yrði úr gildi ákvörðun S frá 8. maí 2020, þar sem S komst að þeirri niðurstöðu að ekki lægi fyrir bótaskylt tjón sem að öllum líkindum mætti rekja til þátta sem féllu undir gildissvið sjúklingatryggingar samkvæmt 2. gr. laga um sjúklingatryggingar nr. 111/2000. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, þar sem fram kom að A hefði ekki sýnt fram á að um bótaskylt tjón hefði verið að ræða sem fallið gæti undir gildissvið 2. gr. laga nr. 111/200, staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sýknu S af aðalkröfu A. Þá taldi Landsréttur, að fenginni niðurstöðu um sýknu S af aðalkröfu A, hagsmuni A ekki standa til þess að fá ákvörðun S fellda úr gildi, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var varakröfu A því vísað frá héraðsdómi.

A höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann féll ásamt stiga til jarðar við vinnu hjá B ehf. á gámasvæði félagsins. Með dómi héraðsdóms var skaðabótaskylda B ehf. viðurkennd að hluta en talið að A skyldi bera þriðjung tjóns síns þar sem hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi, sbr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Landsréttar kom fram að B ehf. bæri ábyrgð á því að A hefði aðgang að tækjum sem hæfðu vinnu hans. Hefði félaginu þannig borið að tryggja að A hefði stiga sem hentaði því verkefni sem hann sinnti og að komið væri í veg fyrir að hann rynni til við notkun, sbr. meðal annars grein 4.2.2 í II. viðauka reglugerðar nr. 367/2006 og 5. gr. reglugerðarinnar. Var ekki talið að umræddur stigi hefði hæft því verki sem A hafði verið falið að vinna og að B ehf. hefði vanrækt þær ríku kröfur sem gerðar eru til atvinnurekanda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Taldi Landsréttur ótvírætt að saknæm háttsemi B ehf. hefði átt þátt í að slysið varð og að félagið bæri bótaábyrgð á tjóni A. Þá lægi ekki annað fyrir en að A hefði hagað verkinu í samræmi við verklagsreglur B ehf. og með þeim tækjum sem félagið hefði útvegað. Voru engin efni til að telja A hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og láta hann bera hluta af tjóni sínu sjálfur. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á óskertri bótaábyrgð B ehf. vegna slyssins.

A höfðaði mál á hendur R og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu R vegna líkamstjóns sem A varð fyrir er hann var að störfum í B þegar C, skjólstæðingur B, sló A í hálsinn. Kröfu sína byggði A annars vegar á grein 8.5.1 í þágildandi kjarasamningi Eflingar og R en hins vegar á sakarreglunni og reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Í dómi Landsréttar kom fram um ábyrgð samkvæmt kjarasamningi að C, sem hafði skömmu áður en hann réðst að A neytt fíkniefna, gæti ekki talist til einstaklings „sem að takmörkuðu eða jafnvel engu leyti [gæti] borið ábyrgð á gerðum sínum“ en slíkt væri nauðsynlegt til að umrætt kjarasamningsákvæði leiddi til ábyrgðar R. Var niðurstaða héraðsdóms um að R bæri ekki skaðabótaábyrgð gagnvart A á grundvelli kjarasamningsákvæðisins því staðfest. Um sakarábyrgð kom meðal annars fram að A hefði ekki talið sér ógnað áður en árásin átti sér stað og að hann hefði ekki sjálfur metið hættu á ferðum eða þörf á að grípa til varúðarráðstafana sem buðust. Yrði því ekki litið svo á að tjón hans mætti rekja til skorts á tilvist frekari úrræða sem grípa mætti til ef hætta skapaðist. Þá væru engin efni til að leggja til grundvallar að vegna skorts á þjálfun, leiðbeiningum eða öðrum athöfnum R hefði mat A á aðstæðum umrætt sinn verið rangt. Tjón hans hafi hlotist af fyrirvaralausri, óvæntri og saknæmri árás C en ósannað væri að tjónið yrði rakið til saknæmrar vanrækslu R eða starfsmanna hans. Var dómur héraðdóms því staðfestur um sýknu R.

A varð fyrir vinnuslysi í vinnu hjá B. Í málinu var ekki deilt um bótaskyldu eða bótafjárhæð heldur einskorðaðist ágreiningur aðila við það hvort krafa A væri fyrnd. Í fyrsta lagi var deilt um það hvort fyrningarfrestur hefði verið rofinn með orðum eða athöfnum V fyrir höfðun málsins. Í öðru lagi hvort V hefði gefið yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu og í þriðja lagi hvort krafa stefndu hefði fyrnst á grundvelli hins sérstaka fyrningarákvæðis 1. mgr. 125. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga en aðilar voru sammála um að það ákvæði gilti um fyrningu kröfunnar. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að fyrningarfrestur kröfu A hefði ekki verið rofinn fyrir höfðun málsins með orðum eða athöfnum V og að V hefði ekki gefið út yfirlýsingu um að bera ekki fyrir sig fyrningu. Varðandi það hvort krafan hefði fyrnst með vísan til fyrrgreinds ákvæðis laga nr. 30/2004 vísaði Landsréttur til þess að með hliðsjón af upplýsingum sem fram kæmu í sjúkraskrá A yrði að líta svo á að A hefði ekki látið hjá líða að leita sér aðstoðar vegna vinnuslyssins og fylgt í öllu meðferð og þeim ráðleggingum sem læknar hefðu lagt fyrir hana. Hún hefði með réttu mátt líta svo á að hún fengi bata af áverkum sínum fyrir tilstilli lækna og mátt ganga út frá að henni yrði vísað til sérfræðinga á því sviði stæðu efni til þess. Með vísan til þessa yrði að líta svo á að A hefði ekki haft nauðsynlegar upplýsingar um kröfu sína fyrr en í fyrsta lagi að lokinni skoðun sérfræðings á fyrri hluta árs 2018 og var krafa hennar því ekki talin fyrnd við höfðun málsins. Hinn áfrýjaði dómur, þar sem V var gert að greiða A nánar tiltekna fjárhæð, var því staðfestur.

A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á rétti hans til bóta úr slysatryggingu ökumanns tilgreindrar bifreiðar vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 17. september 2021. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með dómi Landsréttar var rakið að A hefði sýnt fram á að hann hefði hlotið varanlegt líkamstjón þegar hann ók bifreiðinni út af Vatnsendavegi í umrætt sinn. Á hinn bóginn var litið svo á að S hf. hefði sýnt nægilega fram á að A hefði af ásetningi ekið bifreiðinni út af veginum og þar með fyrirgert rétti sínum til bóta úr hendi félagsins. Var S hf. því sýknað af kröfu A.

A krafðist þess að viðurkennd yrði óskert skaðabótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hf. hjá S vegna líkamstjóns sem A varð fyrir við vinnu sína er hún var að þrífa færiband við aðgerðarlínu í frystihúsi B hf. Byggði A meðal annars á því að verklag við þrif á umræddri vél hefði ekki verið í samræmi við þær kröfur sem gerðar væru í 37. og 46. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerðum settum með stoð í þeim. Þá hefði sú þjálfun og verkstjórn sem A hafi fengið til verksins verið ófullnægjandi og ekki samrýmst kröfum 14. og 21. til 23. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að A hefði ekki haft reynslu af því að þrífa umrætt færiband áður en slysið varð. Þá kom meðal annars fram að þó að fyrir lægi að A hefði verið kynnt áhættugreining frystihúss B hf. væri þess að gæta að ekki hefði sérstaklega verið vikið að þrifum á færiböndum í áhættugreiningunni. Enn fremur lægi ekkert fyrir um að A hefði fengið viðunandi leiðbeiningar fyrir það verk sem hún átti að sinna, en á vinnuveitanda hennar hvíldi skylda til að annast það, sbr. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 46/1980. Jafnframt var lagt til grundvallar að slysahætta af umræddri aðgerðarlínu hefði verið umtalsvert meiri við það verklag sem viðhaft var við þrifin og hefðu fyrirsvarsmenn B hf. mátt reikna með því að starfsmönnum gæti verið hætta búin af því að þrífa færibandið á meðan það væri í gangi. Því var fallist á það með A að verklag það sem viðhaft var við þrif á umræddu færibandi hefði haft í för með sér hættu sem unnt hefði verið að afstýra án mikilla vandkvæða og því slegið föstu að hið óforsvaranlega vinnulag hefði verið orsök þess að A slasaðist á fingri. Var krafa A því tekin til greina.

A varð fyrir líkamstjóni vegna umferðarslyss árið 2018. Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort telja skyldi mótframlag vinnuveitanda A í séreignasjóð til árslauna í skilningi 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Einnig ríkti ágreiningur um hvort fyrirvari A við uppgjör bóta vegna varanlegrar örorku hefði verið fullnægjandi svo hann gæti sett fram frekari kröfur um bætur vegna slyssins. Niðurstaða Landsréttar var að uppgjör málsaðila hefði ekki falið í sér fullnaðaruppgjör og gæti A samkvæmt því haft uppi þá viðbótarkröfu sem ágreiningur málsins tók til. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði fallist á að nein lagarök stæðu til þess að mótframlag vinnuveitanda í séreignasjóð skyldi ekki telja til atvinnutekna tjónþola og þar með árslauna í skilningi 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Enginn tölulegur ágreiningur ríkti í málinu, yrði fallist á þá málsástæðu A að telja mótframlag vinnuveitanda A í séreignasjóð á viðmiðunartímabilinu til árslauna. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og V hf. gert að greiða A 302.639 krónur með nánar tilgreindum vöxtum.

A varð fyrir vinnuslysi við störf hjá B ehf., sem var með ábyrgðartryggingu vinnuveitanda hjá T. T féllst á bótaskyldu vegna slyssins en taldi að skerða bæri bætur til A um þriðjung vegna þess stórkostlega gáleysis A að hafa ekki notað fallvarnarbelti og línu við vinnu sína. A krafðist þess að fá tjón sitt bætt að fullu. Laut ágreiningur málsins að því einu hvort A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í skilningi 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993 þannig að heimilt hefði verið að skerða bætur til hans. Samkvæmt dómi Landsréttar þótti T hafa axlað sönnunarbyrði um að fallvarnarbelti hefðu verið til reiðu fyrir starfsmenn á verkstað. Við úrlausn málsins var litið til þess að fram hefði komið í málinu að A væri óvanur verkum utanhúss, svo sem mótasmíði og fráslætti, og að sú fræðsla, sem hann hefði hlotið um öryggismál virtist fyrst og fremst hafa lotið að smíðavinnu innanhúss. Fyrir lægi að A hefði gengið til þess verks að slá steypumót utan af kranaundirstöðu, sem byggð hafði verið skammt frá stórum, opnum húsgrunni á verkstað, ásamt öðrum starfsmönnum B ehf. sem ekki notuðu fallvarnarbelti og línu. Þá hefði notkun slíks búnaðar ekki komið til tals meðal starfsmanna B ehf. áður en gengið var til verksins. Fram kom í málinu að um fyrsta vinnudag áfrýjanda á verkstað hefði verið að ræða. Þótti ekki fram komið að hann hefði vitað hvar fallvarnarbeltin voru geymd á verkstað, en af framburði vitna yrði ráðið að þau hefðu ekki verið geymd á áberandi stað. Með vísan til framangreinds og þeirra takmörkuðu tjáskiptamöguleika sem A hafði yfir að ráða, en hann talaði hvorki íslensku né ensku, yrði það ekki metið honum til stórkostlegs gáleysis að hafa ekki notað fallvarnarbelti við vinnu umræddan dag. Samkvæmt því var ekki fallist á að áfrýjandi bæri meðábyrgð á tjóni sínu í skilningi 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga og var skilyrðum ákvæðisins til að skerða bætur til hans því ekki fullnægt. Voru kröfur A teknar til greina og T gert að greiða honum 10.192.615 krónur ásamt tilgreindum vöxtum.

A höfðaði mál á hendur R og S og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaábyrgð þeirra vegna líkamstjóns sem A hlaut þegar hún datt á leið sinni milli vaðlaugar og heits potts í Árbæjarlaug. Óumdeilt var í málinu að A datt í hálku og laut ágreiningur málsaðila að því hvort R og S væru skaðabótaskyldir gagnvart A. Í dómi Landsréttar var rakið að dómaframkvæmd beri með sér að ríkar kröfur séu gerðar til aðbúnaðar á sundstöðum. Þær kröfur birtist meðal annars í ströngu sakarmati en einnig í því að til álita geti komið að beita sönnunarreglum með þeim hætti að sönnunarbyrði sé að einhverju marki létt af tjónþola. Um þetta skipti máli að á sund- og baðstöðum geti leynst ýmsar hættur, svo sem vegna bleytu og hálku, og að settar hafi verið skráðar og nokkuð strangar hátternisreglur til að auka öryggi og stemma stigu við slysum og óhöppum á slíkum stöðum. Var talið sannað samkvæmt gögnum málsins að hinum ríku skyldum sem kveðið er á um í reglugerð nr. 814/2010 var ekki fullnægt. Samkvæmt því og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur og viðurkennd bótaskylda R og S hf.

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu sem B var með hjá S vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann missteig sig við vinnu sína í flokkunarstöð B við það að stíga út úr liðléttingi og ofan á pappa sem undir var rusl. Byggði A einkum á því að aðstæður á vinnustaðnum hefðu verið óásættanlegar og tækjabúnaður ófullnægjandi. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sýnt fram á að örsök þess að hann slasaðist við vinnu sína hefði verið annmarkar á aðbúnaði, aðstæðum eða tækjabúnaði vinnustaðarins. S var því sýknað af kröfum A með vísan til þess að slysið yrði rakið til óhappatilviljunar eða aðgæsluleysis A. Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu og lagði til grundvallar að vinnuveitandi A hefði ekki uppfyllt þær ríku kröfur sem gerðar væru til atvinnurekenda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Landsréttur vísaði meðal annars til þess að óhjákvæmilegt væri, vegna þeirrar starfsemi sem rekin væri í flokkunarstöð B, að rusl yrði í vegi fyrir starfsmönnum og að B bæri að ganga úr skugga um að verklagi og búnaði væri þannig háttað að dregið yrði úr hættu sem af því skapaðist. Það hefði ekki verið gert, heldur hefði A verið látinn sinna starfi sem tveir starfsmenn hefðu átt að vinna svo að öruggt væri, sem leiddi til þess að við ákveðnar aðstæður varð hann að fara með hraði út úr liðléttingnum á stað þar sem mestar líkur voru á því að aðskotahlutir væru á gólfi. Fólst í þessu saknæmt frávik frá þeirri háttsemi sem gera mætti kröfu um til atvinnurekandans og því ótvírætt að sú saknæma háttsemi hefði að minnsta kosti verið meðorsök slyssins. Var því fallist á viðurkenningarkröfu A í málinu.

A höfðaði mál gegn R og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda R vegna líkamstjóns sem A hlaut er hann rann til á flísum við innilaug sundlaugarinnar í Laugardal. Byggði málsókn A á því að flísarnar sem hann rann á hefðu verið flughálar og gólfið þar með vanbúið. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sýnt fram á að hálkuviðnám flísanna hefði ekki uppfyllt áskildar kröfur og sýknaði R. Í dómi Landsréttar var rakið að dómaframkvæmd beri með sér að ríkar kröfur séu gerðar til aðbúnaðar á sundstöðum. Þær kröfur birtist meðal annars í ströngu sakarmati en einnig í því að til álita geti komið að beita sönnunarreglum með þeim hætti að sönnunarbyrði sé að einhverju marki létt af tjónþola. Eftir sem áður séu meginreglur um sönnun hinar sömu og endranær í skaðabótarétti og til að vikið verði frá þeim þurfi almennt eitthvað sérstakt til að koma, er kalli á slíkt frávik. Í ljósi atvika, sem rakin eru í dómi Landsréttar, og fyrirliggjandi gagna voru ekki talin efni til að víkja frá meginreglum um sönnun í málinu. Engu breytti í því sambandi þó ekki hefði verið fallist á formlega beiðni áfrýjanda í maí 2022 um að teknar yrðu upp nokkrar flísar og hálkuviðnám þeirra mælt. Rannsókn á því tímamarki hefði ekki lotið að ástandi flísanna nálægt slysdegi, enda voru þá liðin tæplega 12 ár frá slysinu. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um að sýkna R af kröfum A.

A höfðaði mál gegn S og krafðist þess að úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála nr. 319/2017 yrði felldur úr gildi og S dæmt til að greiða honum 12.104.500 krónur í skaðabætur vegna tjóns sem hann rakti til lyfjameðferðar sem hann gekkst undir. Byggði A á því að tjón sitt væri að rekja til sjaldgæfs og þungbærs fylgikvilla meðferðar með tilgreindu lyfi og að ekki væri unnt að rekja svo sjaldgæfan fylgikvilla til eiginleika lyfsins heldur væri um að ræða einstaklingsbundna svörun hans við lyfinu og tjón hans því bótaskylt á grundvelli 4. töluliðar 2. gr. laga nr. 11/2000 um sjúklingatryggingu. S byggði á því að tjón A mætti rekja til eiginleika lyfsins og því ekki til staðar bótaskylda þar sem 3. mgr. 3. gr. laga nr. 111/2000 kveður á um að bætur greiðist ekki samkvæmt lögunum ef rekja má tjón til eignleika lyfs. Í dómi Landsréttar var rakið að í matsgerð dómkvaddra matsmanna kæmi fram að tjón A væri að rekja til langvarandi notkunar á umræddu lyfi og að ekkert kæmi fram í málatilbúnaði A eða í hinum áfrýjaða dóm um hvað fælist í einstaklingsbundinni svörun A við lyfinu. Var því lagt til grundvallar að nýrnabilun sú, sem A þjáðist af, væri að rekja til langvarandi notkunar umrædds lyfs og um væri að ræða sjaldgæfa en þekkta aukaverkun lyfsins sem teldist til eiginleika þess. Þar sem ekki þótti tækt að túlka 3. mgr. 3. gr. laga nr. 111/2000 með þeim hætti að hún næði ekki til sjaldgæfra og alvarlegra aukaverkanna lyfja var bótaskyldu hafnað og S sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál gegn V og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins R hjá V vegna líkamstjóns sem hann hlaut í frítímaslysi í nánar tiltekinni sundlaug. Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að meginorsök slyss A mætti rekja til óhappatilviks sem vátryggingartaka og starfsmönnum sundlaugarinnar yrði ekki kennt um. Var V því sýknað af kröfum A. Landsréttur taldi áfrýjanda á hinn bóginn hafa fært fyrir því rök að þeim tröppum sem hann rann í, og umbúnaði þeirra, hefði verið ábótavant án þess að R hefði gert ráðstafanir til að bæta úr þeim vanköntum til að auka öryggi og koma í veg fyrir slys, en á R hvíldu ríkar skyldur í þeim efnum samkvæmt ákvæðum reglugerðar nr. 814/2010 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum. Voru umbúnaður trappanna og athafnaleysi R því metin honum til sakar og fallist á kröfu A um viðurkenningu á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins R hjá V vegna líkamstjóns A. Ekki voru talin efni til að skerða bótarétt A vegna eigin sakar.

A krafðist viðurkenningar á því að V hf. og R bæru fulla skaðabótaábyrgð vegna afleiðinga líkamstjóns hennar af völdum slyss sem hún varð fyrir á útisvæði S árið 2019 þegar hún rann á stétt við heitan pott. Ágreiningur aðila laut einungis að því hvort A skyldi bera hluta tjóns síns sjálf vegna eigin sakar. Í forsendnum hins áfrýjaða dóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var meðal annars vísað til þess að A hefði verið kunn staðháttum í sundlaugunni og vitað af vandkvæðum við að hálkuverja útisvæði laugarinnar. Þá hefði hún valið að fara óhefðbundna leið upp úr pottinum, í stað þess að ganga upp úr honum um tröppur sem voru með handriði. Var því talið rétt að skerða bótarétt A um þriðjung.

A krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda DK ehf. og O vegna heilsutjóns sem hún hefði orðið fyrir á tímabilinu júní 2016 til mars 2017 sökum myglu í húsnæði O þar sem hún vann sem starfsmaður DK ehf. Auk þess krafðist A viðurkenningar á greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu DK ehf. hjá V hf. Með dómi Landsréttar var lagt til grundvallar, með vísan til matsgerðar og annarra gagna sem lutu að heilsufari A, að hún hefði orðið fyrir varanlegu heilsutjóni vegna viðveru í húsnæði O vegna áhrifa myglu. Við mat á háttsemi O og DK ehf. í kjölfar þess að mygla greindist í húsnæðinu haustið 2015 var talið að miða yrði við þær aðstæður sem þá voru fyrir hendi, þar með talda þá þekkingu sem fyrir lá um hættueiginleika myglu fyrir heilsu manna. Að teknu tilliti til aðgerða O, ráðgjafar sem hann fékk og þeirrar vitneskju sem lá fyrir um áhrif myglu á heilsufar fólks var það ekki metið honum til sakar að hafa ekki gripið til frekari ráðstafana en gert var. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu O af kröfum A því staðfest. Við mat á háttsemi DK ehf. sem vinnuveitanda A var miðað við að félagið hefði haft sömu upplýsingar um möguleg áhrif myglu á heilsu fólks og O. Að virtri þeirri vitneskju og þeim upplýsingum sem A miðlaði til DK ehf. var það ekki metið félaginu til sakar að hafa ekki útvegað henni aðra vinnuaðstöðu eða gripið til frekari aðgerða til að vernda heilsu hennar á því tímabili sem um ræddi. Þá var ekki talið að DK ehf. hefði láðst að miðla upplýsingum sem hefðu þýðingu frá O til starfsmanna eða að félagið hefði brotið gegn ákvæðum laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum eða reglugerða sem vísað var til þannig að áhrif hefði á sakarmat í málinu. Var því ekki talið að heilsutjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi DK ehf. eða starfsmanna félagsins og var félagið sýknað af kröfum A. Jafnframt var V hf. sýknað af kröfu A um viðurkenningu á greiðsluskyldu úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda hennar.

A höfðaði mál á hendur S og krafðist viðurkenningar á fullri og óskertri bótaskyldu S á grundvelli ábyrgðartryggingar ökutækis, vegna afleiðinga fyrir A eftir umferðarslys í janúar 2020. Deildu aðilar aðallega um hvort ökumaður bifreiðarinnar, sem A var farþegi í, hefði af ásetningi ekið á ljósastaur umrætt sinn þannig að bótaskylda S félli niður og að sama skapi hvort A hefði veitt rangar eða ófullnægjandi upplýsingar um afleiðingar slyssins og þannig glatað rétti til bóta. Með dómi héraðsdóms var hvorki talið að S hefði fært sönnur á að árekstrinum hefði verið valdið af ásetningi né axlað þá sönnunarbyrði sem félagið bæri um að skilyrði væru til að fella niður greiðslur til A vegna brota á upplýsingaskyldu. Féllst héraðsdómur því á kröfu A. Fyrir Landsrétti krafðist S aðallega ómerkingar dóms héraðsdóms þar sem dómurinn, sem ekki var skipaður sérfróðum meðdómanda, hefði í forsendum sínum litið til læknisfræðilegra gagna og framburðar sjúkraþjálfara fyrir héraðsdómi hvað varðaði sönnun þess að A hefði orðið fyrir tjóni við áreksturinn. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem A nýtti heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að höfða mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og í ljósi þess að ekki var deilt um læknisfræðileg álitaefni eða umfang tjónsins, hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni. Voru því ekki talin efni til að ómerkja dóm héraðsdóms. Enn fremur taldi Landsréttur að A hefði leitt nægar líkur að því að hún hefði orðið fyrir líkamstjóni við áreksturinn og að skilyrðum 2. mgr. 25. gr. um lögvarða hagsmuni væru uppfyllt. Að því gættu og með skírskotun til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur.

A höfðaði mál á hendur S og krafðist viðurkenningar á fullri og óskertri bótaskyldu S á grundvelli ábyrgðartryggingar ökutækis, vegna afleiðinga fyrir A eftir umferðarslys í janúar 2020. Deildu aðilar aðallega um hvort ökumaður bifreiðarinnar, sem A var farþegi í, hefði af ásetningi ekið á ljósastaur umrætt sinn þannig að bótaskylda S félli niður og að sama skapi hvort A hefði veitt rangar eða ófullnægjandi upplýsingar um afleiðingar slyssins og þannig glatað rétti til bóta. Með dómi héraðsdóms var hvorki talið að S hefði fært sönnur á að árekstrinum hefði verið valdið af ásetningi né axlað þá sönnunarbyrði sem félagið bæri um að skilyrði væru til að fella niður greiðslur til A vegna brota á upplýsingaskyldu. Féllst héraðsdómur því á kröfu A. Fyrir Landsrétti krafðist S aðallega ómerkingar dóms héraðsdóms þar sem dómurinn, sem ekki var skipaður sérfróðum meðdómanda, hefði í forsendum sínum litið til læknisfræðilegra gagna og framburðar sjúkraþjálfara fyrir héraðsdómi hvað varðaði sönnun þess að A hefði orðið fyrir tjóni við áreksturinn. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem A nýtti heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að höfða mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og í ljósi þess að ekki var deilt um læknisfræðileg álitaefni eða umfang tjónsins, hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni. Voru því ekki talin efni til að ómerkja dóm héraðsdóms. Enn fremur taldi Landsréttur að A hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir líkamstjóni við áreksturinn og að skilyrðum 2. mgr. 25. gr. um lögvarða hagsmuni væru uppfyllt. Að því gættu og með skírskotun til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur.

A höfðaði mál á hendur S og krafðist viðurkenningar á fullri og óskertri bótaskyldu S á grundvelli slysatryggingar ökumanns og eiganda ökutækis, vegna afleiðinga fyrir A eftir umferðarslys í janúar 2020. Deildu aðilar aðallega um hvort A hefði af ásetningi ekið á ljósastaur umrætt sinn þannig að bótaskylda S félli niður og að sama skapi hvort A hefði veitt rangar eða ófullnægjandi upplýsingar um afleiðingar slyssins og því glatað rétti til bóta. Með dómi héraðsdóms var hvorki talið að S hefði fært sönnur á að árekstrinum hefði verið valdið af ásetningi né axlað þá sönnunarbyrði sem félagið bæri um að skilyrði væru til að fella niður greiðslur til A vegna brota á upplýsingaskyldu. Féllst héraðsdómur því á kröfu A. Fyrir Landsrétti krafðist S aðallega ómerkingar dóms héraðsdóms þar sem dómurinn, sem ekki var skipaður sérfróðum meðdómanda, hefði í forsendum sínum litið til læknisfræðilegra gagna og framburðar sjúkraþjálfara fyrir héraðsdómi hvað varðaði sönnun þess að A hefði orðið fyrir tjóni við áreksturinn. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem A nýtti heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að höfða mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og í ljósi þess að ekki var deilt um læknisfræðileg álitaefni eða umfang tjónsins, hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni. Voru því ekki talin efni til að ómerkja dóm héraðsdóms. Enn fremur taldi Landsréttur að A hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir líkamstjóni við áreksturinn og að skilyrðum 2. mgr. 25. gr. um lögvarða hagsmuni væru uppfyllt. Að því gættu og með skírskotun til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur.