Dómstólaleit

S var ákærð fyrir manndráp og brot gegn lögum um heilbrigðisstarfsmenn með því að hafa á Landspítalanum, þar sem S starfaði sem hjúkrunarfræðingur, svipt A lífi með því að þröngva ofan í hana innihaldi úr tveimur flöskum af næringardrykk, en S hafi hellt drykknum upp í munn A á meðan henni var haldið að fyrirskipan S, þrátt fyrir að A gæfi til kynna að hún vildi ekki drykkinn, allt með þeim afleiðingum að drykkurinn hafnaði í loftvegi hennar, sem hindraði loftflæði um lungun og olli öndunarbilun svo að A kafnaði Var háttsemin í ákæru talin varða við 211. gr. sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr., laga nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn. Í dómi Landsréttar var framburður þriggja vitna að atvikinu metinn mun trúverðugri en framburður S og talið hafið yfir skynsamlegan vafa að umrætt sinn hefði S þröngvað næringardrykk ofan í A með þeim hætti sem lýst væri í ákæru. Þá þótti miðað við gögn málsins og framburð vitna, og þrátt fyrir að mörk væru á því vægi sem skýrslu um útvíkkaða réttarkrufningu yrði gefið við sönnunarmat, hafið yfir skynsamlegan vafa að með háttsemi sinni hefði S svipt A lífi og þá með þeim hætti sem lýst væri í ákæru. Þrátt fyrir að ýmis atriði sem S bæri ekki ábyrgð á hefðu stuðlað að því að atvikið gat átt sér stað og haft áhrif á rás atburða breyttu þau því ekki að ákæra málsins tæki til nánar tiltekinnar háttsemi S, er haft hefði nánar tilteknar afleiðingar, og teldust bæði háttsemin og afleiðingar hennar sannaðar. Ósannað þótti að S hefði haft ásetning til að svipta A lífi og var því brot hennar ekki fært undir 211. gr. hegningarlaga. Þá var ekki talið unnt að staðhæfa að í háttsemi S hefði falist vísvitandi stórfelld líkamsárás sem færð yrði undir 2. mgr. 218. gr. sömu laga. S var á hinn bóginn sakfelld fyrir brot gegn 215. gr. laganna, enda hefði hún sýnt af sér gáleysi með háttseminni. Þá var hún einnig sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr., laga nr. 34/2012. Rúmt ár var liðið síðan hinn áfrýjaði dómur gekk í héraði og talsvert á fimmta ár síðan atvik gerðust. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var sú niðurstaða staðfest að fresta ákvörðun refsingar ákærðu skilorðsbundið í tvö ár. Jafnframt var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að S bæri að greiða dánarbúi B 2.760.884 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum.

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist skaðabóta vegna ólögmætrar uppsagnar úr starfi hjá B í kjölfar áminningar. Landsréttur lagði til grundvallar að það væri matskennd ákvörðun að veita starfsmanni áminningu. Óumdeilt væri að frammistaða A í því verkefni sem hefði verið tilefni áminningarinnar hefði verið ófullnægjandi, líkt og hann hefði viðurkennt í andmælabréfi sínu. Fullyrðingar um ófullnægjandi frammistöðu í því verkefni sem vísað hefði verið til í aðdraganda uppsagnarinnar hefðu jafnframt verið studdar gögnum. Taldi Landsréttur því ekki efni til að telja ákvarðanir forstjóra B ólögmætar eða að þær hefðu byggst á ómálefnalegum sjónarmiðum. Þá taldi Landsréttur ekki brotið gegn andmælarétti A. Í þeim efnum var meðal annars vísað til þess að ekkert lægi fyrir um það að A hefði þarfnast frekari gagna til að gæta andmælaréttar síns en auk þess yrði ekki annað ráðið af andmælabréfum A en að honum hefði verið fullkunnugt um atvik og tilefni hinna fyrirhuguðu ákvarðana. Loks taldi Landsréttur annað það sem A hefði fært fram í málinu ekki geta orðið til þess að kröfur hans yrðu teknar til greina. Hinn áfrýjaði dómur um sýknu Í af kröfum A var því staðfestur.

A höfðaði mál á hendur Í til heimtu miskabóta og viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna uppsagnar hennar úr starfi hjá B. Hafði staða A verið lögð niður vegna hagræðingar en um svipað leyti var fjórum öðrum starfsmönnum B sagt upp störfum. Í dómi Landsréttar var fallist á það með Í að rannsókn hefði farið fram á hæfi A í samanburði við aðra starfsmenn viðkomandi teymis, meðal annars með hliðsjón af fyrirsjáanlegri verkefnastöðu B. Talið var að matið hefði verið reist á málefnalegum sjónarmiðum og var ekki á það fallist með A að annmarkar hefðu verið á því. A var ekki talin hafa hnekkt því mati forstjóra B að þekking annarra starfsmanna hefði nýst betur í starfsemi B. Þá var talið sýnt fram á að gætt hefði verið meðalhófs við töku ákvörðunarinnar. Lagði Landsréttur til grundvallar að uppsögn A hefði verið lögmæt og í samræmi við 1. mgr. 43. gr. og síðari málslið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Var Í því sýknað af öllum kröfum A.

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist skaða- og miskabóta vegna ákvörðunar ráðherra um að hætta við að skipa í embætti forstjóra stofnunarinnar B og auglýsa embættið að nýju laust til umsóknar. Hafði A sótt um stöðuna og verið eini umsækjandinn sem uppfyllti hæfnisþætti starfsins. Byggði A á því að ákvörðun ráðherra hefði verið ólögmæt og valdið henni bæði tjóni og miska. Hefði ráðherra með ákvörðun sinni brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og meginreglum stjórnsýsluréttar, bæði hvað varðar efni og málsmeðferð. Í dómi Landsréttar var rakið að hvorki í lögum nr. 88/2021 um B né öðrum lögum væri vikið að því á hvaða sjónarmiðum ætti að byggja við skipun í embætti forstjóra B. Ráðherra hafi því notið ákveðins svigrúms til mats á hæfni umsækjenda. Þá var talið að stjórnvald nyti sams konar svigrúms þegar tekin væri ákvörðun um að skipa ekki í auglýst embætti og auglýsa það á ný. Rökstuðningur ráðherra bæri með sér að ákvörðun hans hafi byggst á því mati ráðuneytisins að A félli ekki nægilega vel að þeim kröfum sem gera yrði til hæfni forstjóra B. Var hvorki talið að ákvörðun ráðherra hefði verið tekin á grundvelli ómálefnalegra sjónarmiða né að meðferð ráðuneytisins við undirbúning ákvörðunarinnar hefði verið í andstöðu við lög. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu Í af öllum kröfum A.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist greiðslu launa í veikindaleyfi. A hafði verið ráðin í tímabundið starf hjá Í og laut ágreiningur aðila meðal annars að því hvort hún hefði verið í ráðningarsambandi við Í þegar hún veiktist. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að ráðningarsambandið hefði verið framlengt þótt ekki hefði verið gerður skriflegur samningur þess efnis. Leit héraðsdómur meðal annars til þess að A hefði mætt til vinnu samkvæmt vaktaplani eftir að hinn tímabundni ráðningarsamningur rann sitt skeið á enda og þá hefði vinnuframlag hennar ekki verið afþakkað. Í hefði ekki sýnt fram á að ráðningarsambandið hefði átt að vara skemur en í ljósi almennra reglna og stöðu aðila þótti Í bera ábyrgð á óljósu efni ráðningarsambandsins að þessu leyti, enda hefði Í ekki sinnt þeirri skyldu að gera skriflegan samning við A. Var Í því gert að greiða A laun í veikindaleyfi. Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms með vísan til forsendna.

A starfaði sem þróunarstjóri hjá B. Var honum tilkynnt um breytingu á störfum hans og verksviði í nóvember 2018 er staða þróunarstjóra var lögð niður. Varð A deildarstjóri nýrrar deildar og lækkaði um tvo launaflokka auk þess sem föst yfirvinna var felld niður. Í september 2020 var tilkynnt að nýtt skipurit B myndi taka gildi 1. janúar 2021. Var A sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara. Í desember 2020 skrifaði A undir ótímabundinn ráðningarsamning en sagði upp störfum í maí 2022. A höfðaði mál á hendur Í til heimtu bóta. Var á því byggt að ákvörðun um að gera breytingar á stöðu A árið 2018 og ákvörðun um að leggja niður stöðu A árið 2020 hefðu verið ólögmætar og brotið gegn ákvæðum laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og meginreglum stjórnsýsluréttarins. Þá hefði einelti af hálfu þáverandi forstjóra B gagnvart A orðið til þess að A hefði orðið fyrir miska. Í dómi héraðsdóms kom fram um breytingar á starfi A árið 2018 að enginn vafi væri á því að starfsmanni bæri að hlíta breytingum á starfi samkvæmt 19. gr laga nr. 70/1996, svo fremi sem nýtt starf sé honum samboðið, málefnalega að ákvörðun staðið og ekki gengið lengra en nauðsyn beri til. Vísaði héraðsdómur til þess að ákvörðun um breytt grunnlaun hefði falið í sér einhliða ákvörðun um réttindi A, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Taldi héraðsdómur að ekki hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins eða meðalhófsreglu 12. gr. sömu laga. Á hinn bóginn yrði ekki séð að A hefði verið gefinn kostur á að gæta andmælaréttar síns áður en ákvörðun hefði verið tekin í málinu. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að skortur á að veita honum andmælarétt hefði breytt neinu um þann grundvöll sem ákvörðun hefði verið tekin á og þar með efni ákvörðunarinnar. Varðandi niðurlagningu stöðu og uppsögn árið 2020 vísaði héraðsdómur til þess að ekkert væri fram komið sem benti til annars en að skipulagsbreytingarnar hefðu byggst á málefnalegum sjónarmiðum, það ætti meðal annars við um uppsögn A. Héraðsdómur féllst ekki á að brotið hefði verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, meðalhófsreglu 12. gr. sömu laga, jafnræðisreglu 11. gr. þeirra laga eða réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins. Þá yrði ekki séð að rökstuðningi hefði verið ábótavant eða að þörf hefði verið á persónubundnu mati eða samanburði milli A og annarra starfsmanna B. Loks benti ekkert til annars en að uppsögn A hefði verið ótengd persónu hans og frammistöðu. Að lokum kom fram í dómi héraðsdóms að ekki hefðu verið færðar sönnur á að A hefði sætt einelti af hálfu forstjóra B, sbr. b-lið 3. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, eða að stofnunin hefði ekki brugðist við með réttum hætti. Yrði A að bera hallann af sönnunarskorti varðandi það. Héraðsdómur sýknaði Í því af kröfum A og var sú niðurstaða staðfest í Landsrétti.

H höfðaði mál á hendur Í til heimtu skaðabóta og miskabóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá L. Hafði staða H verið lögð niður vegna skipulagsbreytinga en samtals voru lögð niður átta störf millistjórnenda hjá L. Taldi H ákvörðun um að leggja niður starf hans ólögmæta. Þannig hefði ákvörðunin brotið gegn meðalhófs- rannsóknar- og réttmætisreglu stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að almennt væri það á forræði forstöðumanna ríkisstofnana að ákveða hvaða viðfangsefnum einstakir starfsmenn skyldu sinna innan þeirra, svo framarlega sem önnur lagaákvæði mæltu ekki beinlínis fyrir um annað. Horfa þyrfti til þess að í dómaframkvæmd hefði ítrekað verið lagt til grundvallar að játa yrði forstöðumönnum ríkisstofnana rúmar heimildir til að taka ákvarðanir um hagræðingu í rekstri. Talið var að ákvörðun stjórnenda L um að breyta skipulagi og leggja niður starf H hefði verið tekin í kjölfar heildstæðrar greiningar á því að unnt yrði að hagræða í starfseminni og nýta fjármuni L á árangursríkari hátt. Voru ekki talin efni til að hrófla við því mati, enda hefði H ekki tekist að sýna fram á að ákvörðunin um að leggja starf hans niður hefði byggst á ómálefnalegum sjónarmiðum. Jafnframt var ekki fallist á með H að L hefði borið skylda til að rannsaka sérstaklega hvort unnt hefði verið að segja upp öðrum starfsmönnum en honum með tilliti til hagræðingar. Þá var ekki fallist á að ákvörðunin hefði verið ólögmæt, andstæð réttmætisreglu eða 10. gr. laga nr. 37/1993. Að virtum atvikum málsins varð ekki heldur séð að L hefði farið strangar í sakirnar en nauðsyn bar til við uppsögn H og brotið þannig gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993. Var Í því sýknað af kröfu H.

G höfðaði mál á hendur Í til heimtu skaðabóta og miskabóta vegna uppsagnar hennar úr starfi hjá L. Hafði staða G verið lögð niður vegna skipulagsbreytinga en samtals voru lögð niður átta störf millistjórnenda hjá L. Taldi G ákvörðun um að leggja niður starf hennar ólögmæta. Þannig hefði ákvörðunin brotið gegn meðalhófs- rannsóknar- og réttmætisreglu stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að almennt væri það á forræði forstöðumanna ríkisstofnana að ákveða hvaða viðfangsefnum einstakir starfsmenn skyldu sinna innan þeirra, svo framarlega sem önnur lagaákvæði mæltu ekki beinlínis fyrir um annað. Horfa þyrfti til þess að í dómaframkvæmd hefði ítrekað verið lagt til grundvallar að játa yrði forstöðumönnum ríkisstofnana rúmar heimildir til að taka ákvarðanir um hagræðingu í rekstri. Talið var að ákvörðun stjórnenda L um að breyta skipulagi og leggja niður starf G hefði verið tekin í kjölfar heildstæðrar greiningar á því að unnt yrði að hagræða í starfseminni og nýta fjármuni L á árangursríkari hátt. Voru ekki talin efni til að hrófla við því mati, enda hefði G ekki tekist að sýna fram á að ákvörðunin um að leggja starf hennar niður hefði byggst á ómálefnalegum sjónarmiðum. Jafnframt var ekki fallist á með G að L hefði borið skylda til að rannsaka sérstaklega hvort unnt hefði verið að segja upp öðrum starfsmönnum en henni með tilliti til hagræðingar. Þá var ekki fallist á að ákvörðunin hefði verið ólögmæt, andstæð réttmætisreglu eða 10. gr. laga nr. 37/1993. Að virtum atvikum málsins varð ekki heldur séð að L hefði farið strangar í sakirnar en nauðsyn bar til við uppsögn G og brotið þannig gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993. Var Í því sýknað af kröfu G.

F höfðaði mál á hendur Í til heimtu skaðabóta og miskabóta vegna uppsagnar hennar úr starfi hjá L. Hafði staða F verið lögð niður vegna skipulagsbreytinga en samtals voru lögð niður átta störf millistjórnenda hjá L. Taldi F ákvörðun um að leggja niður starf hennar ólögmæta. Þannig hefði ákvörðunin brotið gegn meðalhófs- rannsóknar- og réttmætisreglu stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að almennt væri það á forræði forstöðumanna ríkisstofnana að ákveða hvaða viðfangsefnum einstakir starfsmenn skyldu sinna innan þeirra, svo framarlega sem önnur lagaákvæði mæltu ekki beinlínis fyrir um annað. Horfa þyrfti til þess að í dómaframkvæmd hefði ítrekað verið lagt til grundvallar að játa yrði forstöðumönnum ríkisstofnana rúmar heimildir til að taka ákvarðanir um hagræðingu í rekstri. Talið var að ákvörðun stjórnenda L um að breyta skipulagi og leggja niður starf F hefði verið tekin í kjölfar heildstæðrar greiningar á því að unnt yrði að hagræða í starfseminni og nýta fjármuni L á árangursríkari hátt. Voru ekki talin efni til að hrófla við því mati, enda hefði F ekki tekist að sýna fram á að ákvörðunin um að leggja starf hennar niður hefði byggst á ómálefnalegum sjónarmiðum. Jafnframt var ekki fallist á með F að L hefði borið skylda til að rannsaka sérstaklega hvort unnt hefði verið að segja upp öðrum starfsmönnum en henni með tilliti til hagræðingar. Þá var ekki fallist á að ákvörðunin hefði verið ólögmæt, andstæð réttmætisreglu eða 10. gr. laga nr. 37/1993. Að virtum atvikum málsins varð ekki heldur séð að L hefði farið strangar í sakirnar en nauðsyn bar til við uppsögn F og brotið þannig gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993. Var Í því sýknað af kröfu F.

E höfðaði mál á hendur Í til heimtu skaðabóta og miskabóta vegna uppsagnar hennar úr starfi hjá L. Hafði staða E verið lögð niður vegna skipulagsbreytinga en samtals voru lögð niður átta störf millistjórnenda hjá L. Taldi E ákvörðun um að leggja niður starf hennar ólögmæta. Þannig hefði ákvörðunin brotið gegn meðalhófs- rannsóknar- og réttmætisreglu stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að almennt væri það á forræði forstöðumanna ríkisstofnana að ákveða hvaða viðfangsefnum einstakir starfsmenn skyldu sinna innan þeirra, svo framarlega sem önnur lagaákvæði mæltu ekki beinlínis fyrir um annað. Horfa þyrfti til þess að í dómaframkvæmd hefði ítrekað verið lagt til grundvallar að játa yrði forstöðumönnum ríkisstofnana rúmar heimildir til að taka ákvarðanir um hagræðingu í rekstri. Talið var að ákvörðun stjórnenda L um að breyta skipulagi og leggja niður starf E hefði verið tekin í kjölfar heildstæðrar greiningar á því að unnt yrði að hagræða í starfseminni og nýta fjármuni L á árangursríkari hátt. Voru ekki talin efni til að hrófla við því mati, enda hefði E ekki tekist að sýna fram á að ákvörðunin um að leggja starf hennar niður hefði byggst á ómálefnalegum sjónarmiðum. Jafnframt var ekki fallist á með E að L hefði borið skylda til að rannsaka sérstaklega hvort unnt hefði verið að segja upp öðrum starfsmönnum en henni með tilliti til hagræðingar. Þá var ekki fallist á að ákvörðunin hefði verið ólögmæt, andstæð réttmætisreglu eða 10. gr. laga nr. 37/1993. Að virtum atvikum málsins varð ekki heldur séð að L hefði farið strangar í sakirnar en nauðsyn bar til við uppsögn E og brotið þannig gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993. Var Í því sýknað af kröfu E.

A höfðaði mál á hendur Í til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá stofnuninni B. Hafði staða A verið lögð niður vegna aukinnar áherslu stofnunarinnar á að framfylgja stefnumörkun ríkisstjórnarinnar í stafrænni þróun og almennrar aðhaldskröfu fyrir rekstur B. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að játa yrði forstöðumönnum ríkisstofnana rúmar heimildir til að taka ákvarðanir til hagræðingar í rekstri og að ákvarðanir af þeim toga sættu ekki öðrum takmörkunum en þeim að aðgerðirnar þyrftu að vera í samræmi við lög og meginreglur stjórnsýsluréttar. Var ákvörðun B um að breyta skipulagi verkefna innan stofnunarinnar og leggja niður starf A tekin í kjölfar heildstæðrar greiningar á því hvernig unnt væri að mæta aðhaldskröfum fyrir B og innan heimilda forstöðumanns B samkvæmt ákvæðum laga nr. 70/1996. Þótti ekkert annað komið fram í málinu en að ákvörðunin hafi byggst á málefnalegu mati og hafði A ekki tekist að sýna fram á að uppsögnin hefði verið löngu áformuð eða að hún væri rakin til persónu hans eða framgöngu í starfi. Þá varð ekki séð að uppsagnir annars starfsfólks hefðu getað komið til álita á grundvelli fyrirhugaðra breytinga. Var því ekki fallist á að ákvörðunin hefði verið ólögmæt, andstæð réttmætisreglu eða 10. gr. laga nr. 37/1993. Að virtum atvikum málsins varð ekki heldur séð að B hefði brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. laga nr. 37/1993, en tekið var til athugunar hvort A gæti sinnt öðrum verkefnum innan B áður en til uppsagnar hans kom. Var því fallist á með Í að B hefði lagt viðunandi grundvöll að ákvörðun sinni áður en til uppsagnar A kom. Því var Í sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri grunnskóla í sveitarfélaginu veitti henni í aðdraganda uppsagnar hennar úr starfi. Þá krafðist A einnig skaða- og miskabóta vegna ætlaðs tjóns sem hún varð fyrir vegna áminningarinnar og uppsagnarinnar sem síðar kom til. Í dómi Landsréttar var rakið að bótakröfur áfrýjanda hvíldu meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim yrði ekki leyst án þess að tekin yrði afstaða til þeirrar röksemdar. Áfrýjandi hafi á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu yrði áminningin ógilt með dómi. Var kröfu hennar þar um því vísað frá dómi án kröfu. Þá var rakið að áfrýjandi hefði verið áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi. Henni hafi síðan verið sagt upp störfum í kjölfar þess að eftir hana birtist í tímariti grein sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar. Að því er varðaði háttsemi áfrýjanda á kennarafundinum, þá hafi verið um lokaðan fund starfsmanna að ræða. Slíkir fundir væru mikilvægur vettvangur til umræðu um starfsemi skólans og óhjákvæmilegt væri að játa þátttakendum á þeim mjög rúmt frelsi til tjáningar sem ekki yrðu gerðar sömu kröfur til og tjáningar á opinberum vettvangi. Þau ummæli sem áfrýjandi hefði haft uppi á fundinum hefðu yfirbragð gildisdóma og með hliðsjón af 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og samsvarandi ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu hafi tjáningin ekki verið slík að nauðsynlegt hafi verið að áminna áfrýjanda vegna ummæla sinna og það á grundvelli almennra ákvæða í kjarasamningi. Þá var talið að ákvörðun um áminninguna hafi farið í bága við 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Hið sama var talið gilda um uppsögn áfrýjanda vegna greinarskrifa hennar. Enn fremur hefði skólastjóri grunnskólans verið vanhæf í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga til töku ákvörðunar um uppsögn áfrýjanda. Ákvarðanir um áminningu og uppsögn hafi því verið ólögmætar. Fallist var á kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.000.000 króna. Skaðabótakröfu áfrýjanda var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

A höfðaði mál gegn Í og S til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá T, forvera S. Byggðu Í og S á því að uppsögnin hefði verið heimil án undangenginnar áminningar samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins þar sem um hagræðingu í rekstri T hefði verið að ræða. Einnig deildu aðilar um hvort heimilt hefði verið að skerða með uppsögninni rétt A til veikinda- og lausnarlauna. Í dómi Landsréttar var rakið efni rökstuðnings T fyrir uppsögn A. Taldi rétturinn ekki efni til að hnekkja því mati sem þar kæmi fram um að réttmætt hefði verið að segja A upp starfi miðað við fyrirliggjandi þarfir T og verkefnastöðu. Uppsögnin hefði því byggst á málefnalegum sjónarmiðum og gætt hefði verið meðalhófs við töku hennar. Lagði Landsréttur því til grundvallar að uppsögnin hefði verið í samræmi við fyrri málslið 1. mgr. 43. gr. og síðari málslið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996. Þá þótti ósannað að A hefði verið óvinnufær til langs tíma þegar honum var sagt upp störfum, en af því leiddi að málatilbúnaði hans um rétt til greiðslu þriggja mánaða lausnarlauna var hafnað. Í og S voru því sýknaðir af kröfum A.

Þ höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna starfsloka hans hjá Í. Í dómi Landsréttar kom fram að fyrir hefði legið sérstök úttekt, um stjórnsýslu, rekstur og fjármál Í, til grundvallar því mati bæjarstjóra að leggja starf Þ niður. Að mati Landsréttar yrði að líta svo á að niðurstaða bæjarstjóra hefði verið reist á viðhlítandi rannsókn á þeim valkostum sem fyrir hendi voru í því augnamiði að ná fram tiltekinni hagræðingu í rekstri Í. Það fjárhagslega markmið sem legið hefði til grundvallar þeirri ákvörðun að leggja starfið niður hefði verið málefnalegt, sbr. 64. gr. og 77. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011. Þá hefði mátt líta til mismunandi launasetningar starfsfólks til að ná fram hinu lögmæta markmiði. Með niðurlagningu á starfinu hefði ekki verið gengið lengra en nauðsyn bar til. Hvorki lægi því fyrir að með ákvörðuninni hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu, réttmætisreglu né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða að farið hefði verið í bága við jafnræðisreglu sem Þ bar fyrir sig. Var Í því sýknaður af kröfum Þ.

A var sagt upp störfum sem kennara í framhaldsskóla. Um ástæðu uppsagnarinnar var vísað til þess að í kjölfar styttingar náms til stúdentsprófs úr fjórum árum í þrjú hefði legið fyrir að nemendum við skólann myndi fækka og kennsla þar með dragast saman. A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna uppsagnarinnar þar sem hann taldi að skólinn hefði ranglega staðið að uppsögn hans. Í dómi Landsréttar var rakið að af gögnum máls mætti ráða að stytting á námi við framhaldsskóla hefði haft í för með sér fyrirsjáanlega fækkun nemenda við framhaldsskólann í þeim greinum sem A kenndi. Hefði því verið réttlætanlegt af hálfu skólans að grípa til aðgerða til hagræðingar í rekstri árið 2018 með fækkun kennara. Taldi Landsréttur að ekki væru efni til að hnekkja því mati sem lá uppsögn A til grundvallar en það var gert á grundvelli samanburðar á hæfni fjögurra kennara við skólann sem sinntu kennslu á sama sviði og A. Ekki var fallist á að slíkir annmarkar hefðu verið á mati sem lá þessum samanburði til grundvallar að forsendur væru til að endurskoða hann. Þá varð ekki ráðið af gögnum málsins að farið hefði verið strangar í sakirnar en nauðsyn hefði borið til miðað við aðstæður eða að leiðbeiningarskyldu hefði ekki verið sinnt af hálfu skólans. Varð því fallist á með Í að við ákvörðunina hefði bæði verið byggt á málefnalegum sjónarmiðum og gætt meðalhófs. Samkvæmt því lagði Landsréttur til grundvallar að uppsögnin hefði verið í samræmi við fyrri málslið 1. mgr. 43. gr. og síðari málslið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996. Var Í því sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál á hendur V til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá V. Byggði V á því að uppsögnin hefði verið heimil án undangenginnar áminningar samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins þar sem starf A hefði verið lagt niður, sbr. 1. mgr. 43. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar var fallist á það með V að uppsögn A hefði ekki tengst persónu hans eða nokkru því sem greinir í 21. gr. laga nr. 70/1996. Aftur á móti var talið að V hefði borið að leggja mat á það hvernig A nýttist í starfsemi V svo og á hæfni hans í samanburði við aðra starfsmenn á upplýsingatæknisviði, áður en ákveðið var að segja honum upp störfum. Rétturinn rakti efni skýrslu sem KPMG vann fyrir V, minnisblaðs starfsmanns V og funda sem haldnir voru og taldi ljóst að V hefði rannsakað málið nægilega. Því hefði undirbúningur ákvörðunar V um uppsögn A verið fullnægjandi. Var því ekki fallist á að V hefði brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Ekki var heldur á það fallist að V hefði brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða andmælarétti A, sbr. 12. og 13. gr. sömu laga. Lagði Landsréttur því til grundvallar að uppsögn A hefði verið lögmæt. Ekki var heldur talið að í uppsögninni hefði falist ólögmæt meingerð af hálfu V gegn æru eða persónu A í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var V því sýknaður af öllum kröfum A.

A höfðaði mál á hendur V til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá V. Byggði V á því að uppsögnin hefði verið heimil án undangenginnar áminningar samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins þar sem starf A hefði verið lagt niður, sbr. 1. mgr. 43. gr. sömu laga, en féllst á það undir rekstri málsins að A hefði notið réttar til launa í veikindaleyfi eftir að sex mánaða uppsagnarfresti hans lauk. Í dómi Landsréttar var fallist á það með V að uppsögn A hefði ekki tengst persónu hans eða nokkru því sem greinir í 21. gr. laga nr. 70/1996. Aftur á móti var talið að V hefði borið að leggja mat á það hvernig A nýttist í starfsemi V svo og á hæfni hans í samanburði við aðra starfsmenn á upplýsingatæknisviði, áður en ákveðið var að segja honum upp störfum. Rétturinn rakti efni skýrslu sem KPMG vann fyrir V, minnisblaðs starfsmanns V og funda sem haldnir voru og taldi ljóst að V hefði rannsakað málið nægilega. Því hefði undirbúningur ákvörðunar V um uppsögn A verið fullnægjandi. Var því ekki fallist á að V hefði brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Ekki var heldur á það fallist að V hefði brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða andmælarétti A, sbr. 12. og 13. gr. sömu laga. Lagði Landsréttur því til grundvallar að uppsögn A hefði verið lögmæt. Ekki var heldur talið að í uppsögninni hefði falist ólögmæt meingerð af hálfu V gegn æru eða persónu A í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í samræmi við kröfugerð sína var V því gert að greiða A bætur vegna launa í veikindaleyfi eftir að sex mánaða uppsagnarfresti hans lauk en að öðru leyti var V sýknaður af öllum kröfum A.

A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna uppsagnar hennar úr starfi hjá stofnuninni T. Byggði Í á því að uppsögnin hefði verið heimil án undangenginnar áminningar samkvæmt 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins þar sem um hagræðingu í rekstri T hefði verið að ræða. Einnig deildu aðilar um hvort heimilt hefði verið að skerða með uppsögninni áunninn rétt A til launa í forföllum vegna veikinda. Í dómi Landsréttar var rakið efni rökstuðnings tollstjóra fyrir uppsögn A. Taldi rétturinn ekki efni til að hnekkja því mati sem þar kæmi fram um að réttmætt hefði verið að segja A upp starfi miðað við fyrirliggjandi þarfir T og verkefnastöðu. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að farið hefði verið strangara í sakirnar en nauðsyn hefði borið til. Uppsögnin hefði verið reist á því að fækka þyrfti starfsmönnum T vegna fyrirliggjandi samdráttar í tekjum embættisins og yrði ekki ráðið af gögnum málsins að nein breyting hefði orðið á þeim samdrætti á uppsagnarfresti A. Lagði Landsréttur því til grundvallar að uppsögnin hefði verið í samræmi við fyrri málslið 1. mgr. 43. gr. og síðari málslið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996. Hins vegar taldi rétturinn að uppsögn starfsmanns sem er frá vinnu vegna veikinda hefði að jafnaði ekki áhrif á rétt viðkomandi til forfallalauna samkvæmt kjarasamningi á meðan viðkomandi væri enn veikur. Réttur starfsmanns til launa í veikindum réðist almennt af starfstíma viðkomandi og stæðist vart að vinnuveitandi hefði það í hendi sér að takmarka réttinn með uppsögn eftir að veikindi kæmu fram og starfsmaðurinn hefði byrjað að nýta réttinn. Var Í dæmt til að greiða A forfallalaun vegna veikinda til og með 29. júlí 2020 sem og útlagðan kostnað vegna læknisvottorða en að öðru leyti var Í sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál gegn L og krafðist þess að áminning sem henni var veitt er hún starfaði hjá L, sbr. 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, yrði felld úr gildi og að L yrði gert að greiða henni miskabætur. Í hinum áfrýjaða dómi var rakið að ekkert í gögnum málsins styddi staðhæfingu A um að hún hefði ekki sýnt af sér þá háttsemi sem var talin tilefni áminningarinnar. Raktar voru þær faglegu kröfur sem gerðar eru til heilbrigðisstarfsmanna og komist að þeirri niðurstöðu að með hliðsjón af gögnum málsins hefði A vikið verulega frá því sem almennt megi krefjast af heilbrigðisstarfsmanni. Ekki var fallist á með A að ákvörðun um að veita henni áminningu hefði byggt á ómálefnalegum sjónarmiðum, verið tilefnislaus, byggt á röngum forsendum eða að skort hafi á rökstuðning fyrir henni. Þá var ekki fallist á að L hefði brotið gegn meðalhófsreglu og jafnræðisreglu stjórnsýslulaga með því að ákveða að veita henni áminningu eða að málið hefði ekki verið rannsakað með fullnægjandi hætti. Var L því sýknaður af kröfu A í héraði og var sú niðurstaða staðfest af Landsrétti.

A var sagt upp störfum sem framhaldsskólakennara 26. apríl 2019 og tók uppsögnin gildi 30. sama mánaðar. A hafði verið frá vinnu frá 13. nóvember 2018 vegna veikinda og fékk greidd laun til loka júlí 2019 en þá lauk þriggja mánaða uppsagnarfresti hennar. A höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu til heimtu forfallalauna til 7. nóvember 2019 á grundvelli gildandi kjarasamnings Kennarasambands Íslands við fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs. Aðila greindi á um hvort A ætti rétt til launa vegna veikinda eftir að uppsagnarfresti hennar lauk. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var rakið að af dómaframkvæmd leiði að réttur starfsmanna til forfallalauna í veikindum, sem hafa komið til áður en viðkomandi er sagt upp stöfum, verði almennt ekki skertur með uppsögn. Að mati héraðsdóms yrði að skýra ákvæði kjarasamningsins um að forfallalaun greiðist „ekki lengur en ráðningu er ætlað að standa“ með þeim hætti að réttur viðkomandi til forfallalauna takmarkist við þann tíma sem áður hefur verið samið um að ráðning skuli standa. A var ráðin ótímabundið sem kennari við umræddan skóla og var íslenska ríkið ekki talið hafa sýnt fram á að framangreint orðalag bæri að skýra svo að réttur til forfallalauna takmarkist við uppsagnarfrest sé viðkomandi sagt upp eftir að veikindi ber að garði. Var því fallist á kröfu A.

A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá stofnuninni H. Byggði A á því að ekki hefði verið gætt að ákvæðum 21. gr. laga nr. 70/1996 við uppsögnina en aðila greindi á um hvort uppsögnina mætti rekja til skipulagsbreytinga eða ávirðinga í garð A. Í rökstuðningi stofnunarinnar fyrir uppsögninni var vísað til skipulagsbreytinga hjá stofnuninni en aðallega til slakrar frammistöðu hans í starfi og til þess að hann hefði ekki náð að bæta hæfni sína eins og til hefði verið ætlast. Þá þóttu gögn málsins benda eindregið til þess að ástæða uppsagnar A hefði í reynd verið að verulegu leyti tengd honum sjálfum og frammistöðu hans í starfi. Að því virtu og þar sem ekki var gætt að ákvæðum 21. og 44. gr. laga nr. 70/1996 taldist uppsögnin ólögmæt. Í samræmi við dómaframkvæmd var A talinn eiga rétt á bótum fyrir fjártjón og miska að álitum. Voru A dæmdar 6.000.000 króna í skaðabætur og 750.000 krónur í miskabætur, auk dráttarvaxta.

A höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna uppsagnar hans úr starfi hjá stofnuninni H. Byggði A á því að ekki hefði verið gætt að ákvæðum 21. gr. laga nr. 70/1996 við uppsögnina en aðila greindi á um hvort uppsögnina mætti rekja til skipulagsbreytinga eða ávirðinga í garð A. Í rökstuðningi stofnunarinnar fyrir uppsögninni var vísað til skipulagsbreytinga hjá stofnuninni en aðallega til slakrar frammistöðu hans í starfi og til þess að hann hefði ekki náð að bæta hæfni sína eins og til hefði verið ætlast. Þá þóttu gögn málsins benda eindregið til þess að ástæða uppsagnar A hefði í reynd verið að verulegu leyti tengd honum sjálfum og frammistöðu hans í starfi. Að því virtu og þar sem ekki var gætt að ákvæðum 21. og 44. gr. laga nr. 70/1996 taldist uppsögnin ólögmæt. Í samræmi við dómaframkvæmd var A talinn eiga rétt á bótum fyrir fjártjón og miska að álitum. Voru A dæmdar 6.000.000 króna í skaðabætur og 750.000 krónur í miskabætur, auk dráttarvaxta.

Staðfestur var dómur héraðsdóms þar sem G var fundinn sekur um fjárdrátt í opinberu starfi og peningaþvætti, með því að hafa sem skiptastjóri dánarbús dregið sér tugi milljóna króna sem hann nýtti í eigin þágu. Var ákærða gert að sæta fangelsi í tvö ár og jafnframt að greiða dánarbúinu skaðabætur.

H var vikið úr tímabundnu starfi aðstoðarskólameistara við FV og í kjölfarið einnig úr fyrra starfi sem kennari við skólann. Í málinu krafðist H bóta, sem námu launum og launatengdum greiðslum hans sem aðstoðarskólameistara út fimm ára ráðningartíma, skaðabóta vegna uppsagnar úr kennarastarfi og miskabóta. Fallist var á með héraðsdómi að ákvæði ráðningarsamnings um eins mánaðar uppsagnarfrest á reynslutíma ætti ekki við um tímabundna ráðningu H. Þá var fallist á með héraðsdómi að uppsögn H sem aðstoðarskólameistara hefði verið ólögmæt þar sem ekki hafi verið gætt ákvæða laga nr. 70/1996 um skriflega áminningu. Landsréttur taldi það sama eiga við um fyrirvaralausa brottvikningu H úr starfi sem kennari við skólann. Í samræmi við dómaframkvæmd var H talinn eiga rétt á bótum fyrir fjártjón og miska að álitum. Voru H dæmdar 4.000.000 króna í skaðabætur og 500.000 krónur í miskabætur.

Þ hóf störf hjá sýslumanninum á Akureyri á árinu 2008. Honum var sagt upp störfum í september 2014 og skyldi uppsögnin taka gildi 31. desember sama ár. Samkvæmt uppsagnarbréfi var uppsögnin tilkomin vegna þess að þau verkefni sem Þ hafði haft með höndum frá árinu 2011 lögðust af á árinu 2014 og hann hefði ekki viljað sinna öðrum störfum við embættið sem honum hefðu boðist. Þ höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna uppsagnarinnar þar sem hann taldi að uppsögnin væri ólögmæt, enda hefði honum hvorki verið boðið nýtt starf við embættið né hefði hann hafnað slíku boði. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var talið að settur sýslumaður hefði lagt sig fram um að finna Þ önnur verkefni en hann hafi ekki viljað taka við þeim verkefnum sem honum stóðu til boða og hefði sýslumaður gætt að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar áður en ákvörðun um uppsögn var tekin. Var ekki fallist á það með Þ að uppsögnin hefði byggst á ómálefnalegum ástæðum. Þá var talið réttmætt að segja Þ upp starfi með hliðsjón af þörfum embættisins. Var Í sýknað af kröfum Þ.