Útivist varð af hálfu B, H ehf. og V í þinghaldi í héraði 11. apríl 2025. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að allir lögmenn hefðu staðfest boðun í framangreint þinghald en hvorki mætt til þinghaldsins né boðað forföll, þar á meðal lögmaður B, eins og héraðsdómari hafði fyrirfram gert ráð fyrir. Þar sem þingsókn féll niður af hálfu B hefði héraðsdómara borið að fara svo að sem segir í b-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og fella málið niður nema um lögmæt forföll hefði verið að ræða í skilningi 2. mgr., sbr. 1. mgr. 97. gr. sömu laga, en í þingbók málsins kæmi ekkert fram um að svo hefði verið og heldur ekki í svari lögmanna aðila til héraðsdóms. Ef sú hefði verið raunin hefði dómara borið að fresta málinu og boða til nýs þinghalds, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Héraðsdómari hefði hvorugt gert. Væri því óhjákvæmilegt að ómerkja meðferð málsins frá og með fyrrgreindu þinghaldi 11. apríl 2025 og leggja fyrir héraðsdóm að taka það til meðferðar á ný.
Með hinum áfrýjaða dómi var X sýknuð af öllum kröfum ákæruvaldsins en Z og Y sakfelldar fyrir stórfelld skattalagabrot. Í úrskurði Landsréttar var rakið misræmi hvað varðaði texta verknaðarlýsingar og tölulegra þátta í ákærum og hinum áfrýjaða dómi, sem rekja mætti til þess að ófullgerð drög að ákæru voru send héraðsdómi í stað samrits ákæru. Fram kom að umtalsverðs misræmis gætti á milli lýsingar á sakargiftum í héraðsdómi og þeirrar ákæru er lægi fyrir í málinu, sem meðal annars birtist í niðurstöðukafla hins áfrýjaða dóms. Var talið að slíkir annmarkar væru á samningu dómsins, sbr. 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008, að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
H höfðaði mál á hendur I og krafðist þess að viðurkennt yrði að I hefði verið óheimilt að binda enda á störf hans á grundvelli greinar 18.4.5 í nánar tilgreindum kjarasamningi. Byggði H á því að ákvæðið væri eftir tilteknar lagabreytingar andstætt lögum. Með héraðsdómi var I sýknað af dómkröfu H en Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu og féllst á viðurkenningarkröfu H. Reisti Landsréttur þá niðurstöðu einkum á því að ekki væri unnt að leggja þá merkingu í umrætt kjarasamningsákvæði að starfslok skyldu verða við tiltekinn aldur. I hélt því fram í greinargerð sinni til Hæstaréttar að hvorugur aðila hefði byggt á því að vafi léki á um túlkun greinar 18.4.5. Í dómi Hæstaréttar kom fram að málsástæðu um þá túlkun kjarasamningsákvæðisins sem lögð hefði verið til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi sæi hvergi stað í skriflegum málflutningi aðila í héraði og fyrir Landsrétti. Hana hefði ekki heldur borið á góma við flutning málsins á þeim dómstigum. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur með vísan til 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til löglegrar meðferðar að nýju.
X var gefin að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás, brot í nánu sambandi og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa fengið óþekkta konu til að skera forhúð af getnaðarlim ólögráða sonar síns með nánar tilgreindum afleiðingum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að eins og framsetningu ákæru, málatilbúnaði og sönnunarfærslu ákæruvaldsins háttaði hefði verið brýnt að héraðsdómari kveddi til sérfróðan meðdómsmann til að leggja mat á og spyrja þá sérfróðu menn sem nauðsyn bar til að kæmu fyrir dóm, sbr. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þar sem það hefði ekki verið gert væri óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.
Í málinu var X ákærður fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist að brotaþola A með ítrekuðum hnéspörkum í höfuð og búk. Fyrir héraðsdómi gekkst X við þeirri háttsemi sem lýst var í ákæru en hafnaði heimfærslu háttseminnar til 2. mgr. 218. gr. fyrrgreindra laga. Í aðdraganda aðalmeðferðar málsins hafði héraðsdómari sent tölvupóst til verjanda ákærða þar sem hann lýsti því meðal annars að hann teldi afar hæpið að heimfæra háttsemina undir 217. gr. almennra hegningarlaga. Taldi Landsréttur að með ummælum í tölvupóstinum hefði héraðsdómari lýst afstöðu sinni til þeirra efnisvarna sem X hafði teflt fram í málinu. Þar með hefði verið kominn upp réttmætur vafi um óhlutdrægni dómarans, en skylda dómara til að gæta að hæfi sínu sneri meðal annars að því að efnisleg afstaða hans til ágreinings kæmi ekki fram fyrr en í dómi. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur og heimvísað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
X var sakfelldur í héraði fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og dæmdur til tíu mánaða skilorðsbundinnar fangelsisrefsingar, auk þess sem X var gert að greiða A miskabætur. X krafðist ómerkingar dómsins og byggði meðal annars á því að sérfróður meðdómsmaður hefði verið vanhæfur til að taka sæti í dóminum á grundvelli g-liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með vísan til þess sem fram væri komið í málinu hefði ekki verið upplýst um nánari ástæður þess hvers vegna hinn sérfróði meðdómsmaður taldi tengsl sín við brotaþola A koma í veg fyrir að hann kæmi að meðferð einkamáls milli ákærða og A árið 2016. Í ljósi sakarefnis málsins og þeirrar óvissu sem væri uppi um inntak tengslanna yrði að leggja til grundvallar að sú staðreynd að meðdómsmaðurinn taldi á sínum tíma rétt að skorast undan aðkomu að ágreiningi um forsjá barns A og X, væri til þess fallin að draga hafi mátt óhlutdrægni hans með réttu í efa með vísan til vanhæfisreglu g-liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 og þeirra grunnraka sem liggja að baki reglunni. Af þeim sökum þótti óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm ásamt meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar og vísa því til héraðsdóms til löglegrar meðferðar.
Þar sem meira en átta vikur höfðu liðið frá munnlegum málflutningi til dómsuppsögu í héraði var hinn áfrýjaði dómur, með vísan til dómaframkvæmdar Hæstaréttar, ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.
Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá barna aðila og A gert að greiða einfalt meðlag með börnunum frá uppkvaðningu dóms og þar til þau yrðu fullra 18 ára að aldri. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við A á tveggja vikna fresti, fjórar klukkustundir í senn, með nánar tilgreindum hætti og undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að tekin hefði verið rökstudd afstaða til matsgerðar, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði, og þeirra málsástæðna A er henni tengdust en þær lutu einkum að ágöllum á matsgerðinni og hugsanlegu vanhæfi matsmannsins. Var dómurinn að þessu leyti ekki talinn samræmast áskilnaði e- og f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá taldi Landsréttur rökstuðning héraðsdóms fyrir niðurstöðu hans um að umgengni barnanna við A skyldi fara fram undir eftirliti svo ófullkominn að færi gegn áskilnaði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, sbr. einnig 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í þeim efnum vísaði Landsréttur meðal annars til þess að niðurstaða héraðsdóms að þessu leyti hefði ekki verið sérstaklega rökstudd og til að mynda ekki útskýrt hvernig hið matskennda skilyrði 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, um sérstaka ástæðu, ætti við. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.
Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsuppsögu að nýju þar sem ekki hafði verið fylgt fyrirmælum síðari málsliðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.
Játning X fyrir héraðsdómi var ekki talin skýlaus í skilningi 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og voru því ekki talin skilyrði til að ljúka málinu á grundvelli þeirrar lagaheimildar. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Útivist varð af hálfu L, K og F í þinghaldi í héraði 21. mars 2023. Í úrskurði Landsréttar kom fram að allir lögmenn aðila hefðu boðað forföll í þinghaldið, þar með talinn lögmaður L. Þar sem þingsókn hefði fallið niður af hálfu L hefði héraðsdómara borið að fara svo að sem segði í b-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og fella málið niður nema um lögmæt forföll hefði verið að ræða í skilningi 2. mgr., sbr. 1. mgr. 97. gr. sömu laga en í þingbók kæmi ekkert fram um að svo hefði verið. Ef sú hefði verið raunin hefði dómara borið að fresta málinu og boða til nýs þinghalds, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Héraðsdómari hafi gert hvorugt. Væri því óhjákvæmilegt að ómerkja meðferð málsins frá og með fyrrgreindu þinghaldi 21. mars 2023 og leggja fyrir héraðsdóm að taka það til löglegrar meðferðar.
A krafðist bóta úr vátryggingu útgefinni af L vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir er hann féll úr stiga við vinnu sína. L hafnaði bótaskyldu einkum sökum þess að A hefði vanrækt verulega upplýsingaskyldu samkvæmt 1. mgr. 82. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga með því að upplýsa ekki um atvik sem A vissi, eða hefði mátt vita, að hefðu verulega þýðingu fyrir mat á áhættu. Þá hefði ástæða þess að A féll úr stiga ekki verið vegna utanaðkomandi aðstæðna og því ekki um slys að ræða auk þess sem ósannað væri að A hafi vegna þessa atviks verið ófært með öllu að gegna sínu fyrra starfi. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að A hefði með sviksamlegum hætti vanrækt upplýsingaskyldu sína en í umsókn um vátrygginguna hefði A upplýst að hann hefði þjáðst af brjósklosi, tognað í baki eða fundið fyrir öðrum vandamálum „tengdum hrygg/mænu“. Þá veitti A umboð til að afla frekari upplýsinga frá læknum og heilsugæslu með sérstakri yfirlýsingu sem var að finna í umsókninni. Hefði L því verið í lófa lagið að kalla eftir frekari upplýsingum um vandamál tengd baki A sem L teldi að gætu haft þýðingu. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var sú niðurstaða staðfest að leggja bæri til grundvallar að A hefði orðið fyrir slysi er hann féll úr stiga við vinnu auk þess sem L var látinn bera hallann af sönnunarskorti um að A væri ekki varanlega óvinnufær til að gegna sínu fyrra starfi vegna slyssins. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
A og B gengu í hjúskap árið 2009 en skildu að borði og sæng árið 2019. Gerðu A og B með sér fjárskiptasamning og laut ágreiningur málsins að ákvæði í samningnum sem fjallaði um búsetu A og sölu á fasteigninni C. Krafðist B þess að A skyldi greiða honum helming söluverðs fasteignarinnar að frádregnum lánum og kostnaði. Byggði krafa B á því að hann hefði gefið eftir kröfu í fjármagn sem kæmi úr sölu eignarinnar C ef A tryggði að búseta barna þeirra yrði á ákveðnu svæði en því hefði A ekki fylgt þegar eignin var seld. Í dómi héraðsdóms var fallist á greiðsluskyldu A um þá fjárhæð sem greindi í aðalkröfu B. Fyrir Landsrétti krafðist A þess aðallega að dómur héraðsdóms yrði ómerktur. Í dómi Landsréttar kom fram að í greinargerð A í héraði hefði meðal annars verð teflt fram þeirri málsástæðu til stuðnings kröfu hennar um lækkun krafna B, að frá hreinni eign eftir uppgreiðslu áhvílandi lána bæri að draga nánar tiltekinn kostnað. Lagði A fram hreyfingaryfirlit yfir þær greiðslur sem hún krafðist að yrðu dregnar frá kröfu B og upplýsingar um samtölu greiðslnanna, sem ekki var mótmælt af B. Þrátt fyrir það vísaði héraðsdómur til þess að A hefði í greinargerð sinni einungis gert áskilnað um að leggja fram nákvæman útreikning á lækkun kröfu B á síðari stigum en það hefði hún ekki gert og hefði ekki gert tölulega grein fyrir lækkunarkröfum sínum á annan hátt. Fjallaði héraðsdómur ekki að öðru leyti um umrædda málsástæðu A. Að mati Landsréttar hefði því ekki í hinum áfrýjaða dómi verið tekin rökstudd afstaða til þessarar málsástæðu A eins og bar að gera samkvæmt f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af þeim sökum yrði ekki komist hjá því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Með hinum kærða úrskurði var skattrannsóknarstjóra heimiluð rannsókn á rafrænu efnisinnihaldi farsíma sem haldlagður hafði verið í þágu rannsóknar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að fyrir héraðsdómi hefðu ekki hefðu legið fyrir nauðsynleg gögn til að tekin yrði afstaða til þess hvort lagaskilyrði væru uppfyllt fyrir því að fram færi rannsókn á rafrænu efnisinnihaldi farsíma X. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til meðferðar að nýju.
A og B deildu um forsjá dóttur sinnar og lögheimili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að verulega hefði skort á að í héraðsdómi væri tekin rökstudd afstaða til atriða sem líta bæri til við úrlausn málsins samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þannig hefði héraðsdómur ekkert vikið að forsjárhæfni B eða lagt á hana mat. Úrlausn héraðsdóms hefði því ekki verið í samræmi við fyrirmæli greinds ákvæðis, auk þess sem hún hefði heldur ekki samrýmst ákvæði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 að því leyti sem héraðsdómur tók ekki afstöðu til málsástæðna A er vörðuðu skort á mati héraðsdóms á forsjárhæfni B og ætlaða galla á matsgerð dómkvadds matsmanns. Þá taldi Landsréttur jafnframt að takmarkaðar upplýsingar lægju fyrir um afstöðu dóttur aðila til málsins og yrði ekki séð að héraðsdómur hefði gætt með viðhlítandi hætti þess réttar sem börnum væri áskilinn í 1. mgr. 43. gr. barnalaga og 12. gr. laga nr. 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins. Taldi Landsréttur ágalla á meðferð og úrlausn málsins í héraði slíka að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Dánarbú J, Á og S áfrýjuðu málinu til Hæstaréttar og kröfðust þess að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað aftur til Landsréttar. Dómur í málinu fyrir Landsrétti var kveðinn upp þegar liðnar voru fimm vikur og fjórir dagar frá munnlegum flutningi og dómtöku málsins. Málflutningur hafði ekki verið endurtekinn. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til meginreglna einkamálaréttarfars og tengsla 1. mgr. 115. gr. og 1. mgr. 165. gr. laga nr. 91/1991 og þess sameiginlega tilgangs ákvæðanna að gefa eigi málsaðilum kost á að endurtaka munnlegan málflutning að einhverju leyti hafi dómur ekki verið kveðinn upp innan fjögurra vikna frá málflutningi. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að í ljósi þess hefði Landsrétti borið eftir að beiðni var komin fram frá lögmanni dánarbús J, Á og S um að málflutningur yrði endurtekinn að verða við henni. Taldi Hæstiréttur þann annmarka að munnlegur málflutningur var ekki endurtekinn við þessar aðstæður alvarlegan. Ennfremur væri ljóst að sá annmarki á málsmeðferðinni fyrir Landsrétti að málflutningur hefði ekki verið endurtekinn hefði leitt til þess að ekki hefði verið tekin afstaða til fram kominnar kröfu dánarbús J, Á og S um gjafsóknarkostnað fyrir réttinum. Taldi Hæstiréttur því slíka annmarka hafa verið á málsmeðferð fyrir Landsrétti og samningu dóms að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu aftur til Landsréttar.
A höfðaði mál á hendur Í og krafðist ógildingar á úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar um endurákvörðun opinberra gjalda hennar fyrir gjaldárið 2015. Var hún talin hafa vantalið tekjur sem raktar voru til ólögmætrar úthlutunar úr einkahlutafélagi við afsal tiltekinnar fasteignar til hennar án endurgjalds. Landsréttur hafði staðfest niðurstöðu héraðsdóms um að fella úrskurðina úr gildi. Byggðist sú niðurstaða á að A hefði vegna sömu atvika verið með dómi Landsréttar sýknuð af ákæru um meiriháttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti. Samkvæmt 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 4. mgr. 186. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var sýknudómurinn í sakamálinu talinn hafa fullt sönnunargildi um þau málsatvik sem í honum greindi þar til hið gagnstæða væri sannað. Hefði Í ekki hnekkt þeim atvikum sem sá dómur hefði verið reistur á. Hæstiréttur tók fram að sönnunarmat Landsréttar og héraðsdóms í máli þessu um ógildingu úrskurðanna hefði að öllu leyti tekið mið af kröfum laga nr. 88/2008 en ekki verið lagt sjálfstætt mat á málsgögn og atvik svo sem bar að gera í samræmi við fyrirmæli laga nr. 91/1991. Þótt Hæstiréttur gæti að jafnaði endurskoðað sönnunarmat og aðra þætti dómsúrlausna á lægri dómstigum í einkamálum hefði ekki verið lagt mat á sönnun atvika málsins á réttum lagagrundvelli og því gæti ekki orðið um raunverulega endurskoðun að ræða fyrir Hæstarétti. Dómur Landsréttar og dómur héraðsdóms voru því ómerktir og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.
N krafðist þess að staðfest yrði riftun á kaupsamningi hans og P um eitt skákborð, tvö hliðarborð, eitt sett af skákmönnum, eina skákklukku og eitt áritað tréborð. Jafnframt krafðist N þess að P yrði gert að greiða honum tiltekna fjárhæð gegn skilum N á mununum. Héraðsdómur sýknaði P af kröfum N. Í úrskurði Landsréttar kom fram að kröfugerð N hefði verið tvíþætt og hefði fjárkrafa hans meðal annars verið byggð á óskráðum meginreglum samningaréttar um brostnar forsendur og 30., 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í forsendum héraðsdóms hefði ekkert verið vikið að þessum málsástæðum og yrði ekki ráðið af dóminum hvers vegna talið hafi verið óþarft að leysa úr þeim. Ekki hefði verið tekin rökstudd afstaða til málsástæðna sem málatilbúnaður N var reistur á og væri það í andstöðu við f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt væri í forsendum héraðsdóms hvorki vísað í lagaákvæði né aðrar reglur til stuðnings niðurstöðu um sýknu P. Samkvæmt því væru slíkir annmarkar á dómi héraðsdóms að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
A krafðist bóta úr vátryggingu útgefinni af L vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir er hann féll niður úr stiga við vinnu sína. Í málinu reyndi meðal annars á þá málsástæðu L hvort fella bæri ábyrgð þess niður í heild eða að hluta með stoð í 2. mgr. 83. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga vegna vanrækslu A á að upplýsa í umsókn um vátrygginguna um nánar tilgreind atvik sem fram komu í sjúkraskrá hans. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í 3. mgr. 83. gr. laganna segi að við mat á því hvort efni séu til að fella niður ábyrgð vátryggingarfélags í heild eða að hluta með stoð í 2. mgr. sömu lagagreinar skuli litið til þess hvaða þýðingu vanrækt upplýsingaskylda vátryggðs hafi haft fyrir mat félagsins á áhættu, hve sökin er mikil og fleira. Taldi rétturinn að þótt ljóst væri að mat á þessu væri atviksbundið og kallaði ekki undantekningalaust á sérfræðiþekkingu væri byggt á því af hálfu L að læknisfræðilegar upplýsingar úr sjúkraskrá A ættu að hafa þýðingu fyrir matið. Hafi héraðsdómara því eðli máls samkvæmt verið ókleift að fjalla um þá málsástæðu á grundvelli almennrar þekkingar og menntunar eða lagakunnáttu. Hefði því verið þörf á sérkunnáttu og héraðsdómara borið að kveðja til meðdómsmenn samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Þá gerði Landsréttur athugasemd við, eins og atvikum máls væri háttað, að í hinum áfrýjaða dómi hefði verið lögð til grundvallar sem fullgild sönnun um afleiðingar ætlaðs slyss A álitsgerð læknis sem ekki hefði verið aflað til samræmis við ákvæði IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að forsjá barna þeirra yrði ákveðin sameiginleg og að lögheimili barnanna yrði hjá honum. Í hinum áfrýjaða dómi var því slegið föstu að framganga A varðandi umgengni og brot á samkomulagi aðila um hana dragi verulega úr forsjárhæfni hans og því væri börnunum ekki fyrir bestu að forsjá þeirra yrði ákveðin sameiginleg. B var á hinn boginn talin hæf til að fara með forsjá barnanna og henni einni dæmd forsjá þeirra. Landsréttur rakti tilgreind ákvæði barnalaga og komst að þeirri niðurstöðu að þegar lagður var dómur á málið í héraði hefði notið afar takmarkaðra gagna um mörg þeirra atriða sem dómara hefði borið samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga að líta til er hann kvað á um hvernig forsjá barnanna og lögheimili þeirra skildi háttað. Að því gættu og í ljósi málsatvika allra og þeirra sérreglna sem giltu um öflun sönnunargagna í málum af þeim toga sem um ræddi, sbr. 42. gr. barnalaga, hefði héraðsdómara borið að leggja fyrir aðila að afla frekari gagna varðandi aðstæður þeirra og barna þeirra, þar með talið sérfræðilegrar álitsgerðar, sbr. 3. mgr. 42. gr. barnalaga, og kveðja síðan til setu í dómi sérfróðan meðdómsmann, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Taldi Landsréttur því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, þar sem nánar tilgreind ummæli héraðsdómara við meðferð málsins í héraði gáfu ákærða með réttu tilefni til að draga óhlutdrægni dómarans í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
X var ákærð fyrir manndráp í opinberu starfi og brot gegn lögum um heilbrigðisstarfsmenn með því að hafa á Landspítalanum, þar sem X starfaði sem hjúkrunarfræðingur, svipt A lífi. Var háttsemin í ákæru talin varða við 211. gr., sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr. laga nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn. Ekki var höfð uppi varakrafa í ákæru um heimfærslu til refsiákvæða. Með dómi héraðsdóms var talið ósannað að X hefði haft ásetning til að svipta A lífi og var hún sýknuð af broti gegn 211. gr. almennra hegningarlaga, sem og öðrum þeim brotum sem henni voru gefin að sök í ákæru. Í forsendum héraðsdóms var tekið fram að í málinu hefði ekki verið ákært fyrir brot gegn 215. gr. almennra hegningarlaga og hefði það því ekki verið flutt með tilliti til þess. Í greinargerð ákæruvaldsins til Landsréttar kom fram að færi svo að rétturinn teldi ósannað að ásetningur X hefði staðið til að svipta A lífi væri byggt á því að líta bæri á háttsemina sem stórfellda líkamsárás sem bani hefði hlotist af og yrði hún samkvæmt því heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, en yrði ekki á það fallist teldi ákæruvaldið í það minnsta liggja fyrir að X hefði svipt A lífi svo að varðaði hana refsingu samkvæmt 215. gr. laganna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ef héraðsdómur teldi vafa leika á því að X hefði haft ásetning til að svipta A lífi, svo að fullnægt væri huglægum refsiskilyrðum 211. gr. almennra hegningarlaga, hefði dóminum borið að gefa sakflytjendum færi á að flytja málið út frá því hvort heimfæra mætti ætlað brot hennar undir 2. mgr. 218. gr. laganna, ellegar 215. gr. þeirra. Það hefði ekki verið gert og yrði ekki leyst úr því fyrir Landsrétti hvort málið yrði dæmt eftir öðrum refsiákvæðum en í ákæru greindi, enda myndi slík úrlausn ekki fela í sér endurskoðun á niðurstöðu héraðsdóms. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur án kröfu og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar á ný og fella síðan á það efnisdóm.
Útivist varð af hálfu A í þinghaldi í héraði 13. desember 2022. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti skýrði lögmaður A fjarveru í greindu þinghaldi á þann veg að lögmaðurinn hefði ranglega skráð hjá sér að þinghaldið yrði háð 14. sama mánaðar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að áðurgreind ástæða fyrir fjarveru lögmanns A gæti hvorki talist til lögmætra forfalla í skilningi 1. mgr. 97. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála né yrði henni jafnað til slíkra forfalla. Þegar þingsókn hefði fallið niður af hálfu A hefði héraðsdómara borið að fara svo að sem segði í b-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 og fella málið niður en afstaða lögmanns S hf. hefði engu getað breytt í því efni. Þetta hefði héraðsdómari ekki gert og væri því óhjákvæmilegt að ómerkja meðferð málsins frá og með fyrrgreindu þinghaldi 13. desember 2022 og leggja fyrir héraðsdóm að taka það til löglegrar meðferðar.
Með hinum áfrýjaða dómi var felldur úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála þar sem kröfu A o.fl. um endurupptöku var hafnað. Krafa er laut að ógildingu þess úrskurðar var þrautavarakrafa A o.fl. í héraði. Kröfugerð A o.fl. fyrir Landsrétti var efnislega hin sama og fyrir héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í aðalkröfu A o.fl. í héraði hefði falist helsta ósk hans um málsúrslit en í varakröfum óskir um málsúrslit, yrði ekki fallist á aðalkröfu hans eða aðrar varakröfur sem framar voru í röðinni. Í hinum áfrýjaða dómi hefði héraðsdómari hvorki tekið afstöðu til aðal- né varakröfu A o.fl. Þá hefði hann heldur ekki tekið afstöðu til þeirra málsástæðna sem A o.fl. tefldu fram til stuðnings þeim kröfum. Taldi Landsréttur þessa annmarka á hinum áfrýjaða dómi slíka að ekki yrði hjá því komist að ómerkja dóminn án kröfu og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Með hinum áfrýjaða dómi var felldur úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála þar sem kröfu A um endurupptöku var hafnað. Krafa er laut að ógildingu þess úrskurðar var þrautavarakrafa A í héraði. Kröfugerð A fyrir Landsrétti var efnislega hin sama og fyrir héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í aðalkröfu A í héraði hefði falist helsta ósk hans um málsúrslit en í varakröfum óskir um málsúrslit, yrði ekki fallist á aðalkröfu hans eða aðrar varakröfur sem framar voru í röðinni. Í hinum áfrýjaða dómi hefði héraðsdómari hvorki tekið afstöðu til aðal- né varakröfu A. Þá hefði hann heldur ekki tekið afstöðu til þeirra málsástæðna sem A tefldi fram til stuðnings þeim kröfum. Taldi Landsréttur þessa annmarka á hinum áfrýjaða dómi slíka að ekki yrði hjá því komist að ómerkja dóminn án kröfu og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
H og S keyptu einbýlishús af HD sem byggði húsið, Ó var byggingarstjóri en G var arkitekt hússins. Ó og G höfðu báðir tekið ábyrgðartryggingu hjá V hf. H og S höfðuðu mál vegna galla á húsinu og kröfðust þess að HD myndi greiða þeim 31.995.686 krónur, þar af að hluta óskipt með Ó og V hf. og að hluta óskipt með G. Með hinum áfrýjaða dómi var HD gert að greiða H og S nánar tiltekna fjárhæð, þar af óskipt að hluta með Ó, sem talinn var hafa bakað sér skaðabótaábyrgð sem byggingarstjóri. G og V ehf. voru sýknaðir og byggði sýkna V hf. af kröfu úr starfsábyrgðartryggingu Ó á því að vátryggingin hefði verið fallin úr gildi. Í dómi Landsréttar var rakið að stefndi V hf. hafði ekki byggt á þeirri málsástæðu í héraði að starfsábyrgðartrygging Ó væri fallin úr gildi og var hinn áfrýjaði dómur því ekki í samræmi við ákvæði 2. mgr. 111. gr. laga um meðferð einkamála. Yrði ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.
A ehf. höfðaði mál á hendur K ehf. til heimtu nánar tilgreindrar skuldar auk dráttarvaxta. Héraðsdómari ákvað að skipta sakarefni málsins með stoð í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að við skiptingu sakarefnisins hefði engin breyting orðið á þeim kröfum aðila sem settar hefðu verið fram í héraðsstefnu A ehf. og greinargerð K ehf. í héraði. Í ljósi þeirra forsendna sem héraðsdómari hefði fært fyrir niðurstöðu sinni í hinum áfrýjaða dómi hefði hann að réttu lagi átt að kveða upp dóm í málinu þar sem í dómsorði væri tekin efnisleg afstaða til allra krafna málsaðila, þar með talið kröfu A ehf. um dráttarvexti, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 31. maí 2018 í máli nr. 461/2017. Það hefði héraðsdómari aftur á móti ekki gert. Þá væri í forsendum og dómsorði hins áfrýjaða dóms tekin efnisleg afstaða til málskostnaðarkrafna aðila sem ekki samrýmdist þeirri niðurstöðu dómsins að öðru leyti sem birtist í dómsorði. Væri því í hinum áfrýjaða dómi ekki leyst með viðhlítandi hætti úr málinu á grundvelli ákvörðunar dómara um skiptingu sakarefnis þess. Dómurinn væri því haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að dómur Landsréttar hefði ekki fullnægt þeim kröfum sem gera yrði til rökstuðnings í dómi fyrir niðurstöðu um sönnunar- og lagaatriði samkvæmt f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 3. og 4. mgr. 164. gr. sömu laga. Þá taldi rétturinn að meðferð málsins hefði farið úr skorðum fyrir héraðsdómi með því að í niðurstöðu dómsins hefði verið farið út fyrir þann grundvöll sem aðilar höfðu markað málinu og hún reist á málsástæðu sem aðilar hefðu ekki byggt á. Yrði að ætla að það hefði meðal annars verið vegna skorts á sérfræðilegri þekkingu á umhverfi fjarskipta í skilningi laga nr. 38/2011 og samspili þeirra við reglur um fjölmiðlaveitur. Hefði héraðsdómara því borið að kveða til sérfróðan mann til dómstarfa samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 en þeim galla á meðferð málsins í héraði hafi ekki verið unnt að bæta úr fyrir Landsrétti. Dómur Landsréttar sem og dómur héraðsdóms voru því ómerktir og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.
M og A hf. deildu um hvort sjálfskuldaraábyrgð M að fjárhæð 7.000.000 króna, í tengslum við hækkun á yfirdráttarheimild fyrirtækis sem M var í forsvari fyrir, hefði átt að falla niður samtímis því að viðauki var gerður við tryggingabréf og A hf. veitt veð í íbúðarhúsi M. M byggði á því að A hf. hefði skuldbundið sig til að fella sjálfskuldarábyrgðina niður um leið og fyrrgreindu tryggingabréfi væri þinglýst. Í dómi Landsréttar var rakið að málatilbúnaður M byggði á þeirri málsástæðu að það hafi verið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera sjálfskuldarábyrgðina fyrir sig, sbr. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í hinum áfrýjaða dómi væri hvergi tekin afstaða til þeirrar málsástæðu. Þar væri eingöngu hafnað þeirri málsástæðu M að sjálfskuldarábyrgðin hafi verið tímabundin og átt að falla niður þegar viðaukinn við tryggingabréfið var gefinn út og A veitt veð í íbúðarhúsi M. Þar sem héraðsdómari hefði ekki tekið efnislega afstöðu til þessarar málsástæðu M, yrði með hliðsjón af f- lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.
Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra (
Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Friðrik Smárason lögmaður)
Ómerktur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni og brottvísun af heimili á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.
A varð fyrir slysi á vinnustað sínum er hún rann til í hálku þegar hún var að fara út með rusl. Hlaut hún læknisfræðilega örorku og varanlegan miska í slysinu. Hinn áfrýjaði dómur komst að þeirri niðurstöðu að slysið yrði ekki rakið til annars en gáleysis A og sýknaði vinnuveitanda hennar og tryggingafélag af kröfum hennar. A byggði kröfu sína meðal annars á því að slys hennar mætti rekja til sakar vinnuveitanda hennar sem hafi borið að tryggja að gönguleiðir starfsfólks væru greiðar og þannig úr garði gerðar að þær fælu ekki í sér hættu á meiðslum eða annars konar spjöllum á heilsu starfsfólks í samræmi við meginreglur í lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Jafnframt byggði áfrýjandi á því að stefndu bæru hallann af skorti á sönnun um þau atvik er vörðuðu slys hennar sem ekki væru upplýst. Í því sambandi vísaði áfrýjandi til þess að slysið hefði ekki verið tilkynnt án ástæðulausrar tafar til Vinnueftirlits ríkisins svo sem vinnuveitanda A hefði borið að gera samkvæmt 1. mgr. 79. gr. áður tilvitnaðra laga. Í dómi Landsréttar kom fram að af hinum áfrýjaða dómi yrði ekki ráðið að héraðsdómari hefði tekið rökstudda afstöðu til framangreindra málsástæðna áfrýjanda, líkt og borið hefði að gera sbr. f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.
Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, þar sem ummæli héraðsdómara í tölvupósti hans til sækjanda og verjanda við meðferð málsins í héraði gáfu ákærða með réttu tilefni til að draga óhlutdrægni dómarans í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, þar sem ekki hafði verið fylgt fyrirmælum 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
A og B slitu sambúð sinni í júní 2019 og gerðu af því tilefni með sér skriflegt samkomulag um sambúðarslitin þar sem meðal annars var fjallað um skiptingu eigna og skulda á milli þeirra. Ágreiningur reis þeirra á milli um eignaskiptin og höfðaði A mál á hendur B. Í dómi Landsréttar kom fram að í hinum áfrýjaða dómi væri ekki komist að rökstuddri niðurstöðu um þann hluta aðalkröfu A sem lyti að afhendingu allra hluta í einkahlutafélaginu C. Þá skorti nokkuð á að tekin væri rökstudd afstaða til þeirra sjónarmiða sem málsaðilar tefldu fram með skírskotun til 2. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og þau metin heildstætt. Einnig væri ágreiningur um fyrirliggjandi verðmat einkahlutafélaganna P og S og væri sérkunnáttu þörf til að leysa úr þeim ágreiningi. Hafi héraðsdómara því verið rétt að kveðja til sérfróðan meðdómsmann. Vegna þessara annmarka á hinum áfrýjaða dómi var hann ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.
Íslenska útflutningsmiðstöðin ehf (
Ólafur Eiríksson lögmaður)
gegn
Sykes Seafood Ltd (enginn)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Í ehf. gegn S Ltd. var vísað frá dómi án kröfu á þeim grundvelli að Í ehf. hefði hvorki lagt fram gögn sem sýndu hvaða reglur giltu um stefnubirtingar í Bretlandi, né staðfestingu á því að stefna Í ehf. gegn S Ltd. hefði verið birt með lögmætum hætti þar í landi í samræmi við ákvæði 90. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. einnig 5. og 15. gr. Haagsamningsins um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum frá 15. nóvember 1965. Í úrskurði Landsréttar kom fram að Í ehf. hefði lagt fram með kæru sinni til réttarins ný skjöl samkvæmt heimild í 2. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 og taldi dómurinn nægilega sannað að um væri að ræða gildandi reglur um stefnubirtingar í Bretlandi. Var það niðurstaða Landsréttar að þar sem fyrir lægi samkvæmt gögnum málsins, að Í ehf. hefði sent S Ltd. stefnu með pósti á skráð heimilisfang S Ltd. þar sem stefnan hefði verð móttekin með undirritun, hefði stefna Í ehf. verið birt með lögmætum hætti samkvæmt enskum birtingarreglum og 1. mgr. 90. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem Í ehf. hefði við meðferð málsins fyrir Landsrétti bætt úr þeim annmörkum sem leiddu til frávísunar þess frá héraðsdómi var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
A slasaðist í bifhjólaslysi árið 2013 og greiddi V hf. honum bætur úr sjúkra- og slysatryggingu en A gerði fyrirvara um rétt til frekari bóta vegna varanlegrar örorku. Árið 2020 krafðist A frekari bóta úr tryggingunni á grundvelli nýrrar álitsgerðar örorkunefndar. V hf. hafnaði frekari greiðslu með vísan til greinar 3.7 í skilmálum sjúkra- og slysatryggingarinnar. Höfðaði A þá mál til heimtu frekari bóta. Með hinum áfrýjaða dómi var V hf. sýknaður af þeirri kröfu. Í dómi Landsréttar kom fram að í lýsingu hins áfrýjaða dóms á málsástæðum A væri þess hvergi getið að hann byggði kröfu sína á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í niðurstöðukafla héraðsdóms væru því til samræmis einungis raktar aðrar málsástæður A. Ekki hefði verið unnt að komast efnislega að niðurstöðu í héraði um sýknu V hf. af kröfum A án þess að afstaða væri tekin til allra málsástæðna hans. Varð af þeim sökum ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsuppsögu að nýju.
Í málinu deildu aðilar um skylduaðild E ehf. og G að Á samkvæmt 17. gr. laga nr. 75/2008 og jafnframt skyldu þeirra til að greiða árgjald til þess fyrir árin 2016 til 2018. Í dómi Hæstaréttar var rakið að áfrýjun Á beindist að E ehf. sem neytti heimildar 3. mgr. 177. gr. laga nr. 91/1991 til að gagnáfrýja dóminum. Málskot félagsins til Hæstaréttar varðaði á hinn bóginn ekki G og veitti honum því ekki sjálfstæðan rétt til gagnáfrýjunar á grundvelli fyrrgreinds ákvæðis laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti að því er G varðaði. Þá var rakið í dómi Hæstaréttar að niðurstöðu héraðsdóms hefði verið breytt með hinum áfrýjaða dómi að því leyti að E ehf. var aðeins gert að greiða Á árgjald vegna ársins 2016 svo og 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti. Í dóminum hefði hins vegar engin afstaða tekin til þess hvernig fara skyldi með málskostnað milli þessara aðila í héraði. Það færi í bága við fyrirmæli h-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um atriði sem tilgreina bæri í dómi. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að þetta væri slíkur annmarki á hinum áfrýjaða dómi að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu til Landsréttar til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort S ses. bæri skaðabótaábyrgð á líkamstjóni sem A kvaðst hafa orðið fyrir við störf sín hjá S ses. í september og október 2015 vegna myglu í húsinu Brautarholti að Sólheimum. A hafði verið veitt gjafsóknarleyfi sem lagt var fram í héraði við þingfestingu málsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í hinum áfrýjaða dómi væri ekkert vikið að framangreindri gjafsókn en að réttu hefði átt að kveða á um að málskostnaðinn skyldi greiða í ríkissjóð en ekki til A, að því marki sem ekki væri um að ræða kostnað sem hann hefði sjálfur haft af málinu, sbr. síðari málslið 4. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hvorki hefði verið tekin afstaða til þess hvað ætti að greiða stefnda vegna málflutningsþóknunar lögmanns hans né mælt fyrir um skyldu til að greiða annan gjafsóknarkostnað úr ríkissjóði. Þá var fjallað um að ágreiningur ríkti milli málsaðila um hvort mygla hefði verið til staðar í húsnæði S ses. Af því tilefni hefði A aflað matsgerðar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að héraðsdómara hefði verið ófært að fjalla nægilega um ágreiningsatriði málsins á grunni almennrar þekkingar sinnar, menntunar eða lagaþekkingar. Hefði héraðsdómara borið að kveðja til sérfróða menn til dómstarfa samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 til að leggja mat á gögn málsins og eftir atvikum spyrja þá sérfróðu menn sem unnið hefðu matsgerðir í því. Vegna framangreindra galla á hinum áfrýjaða dómi var óhjákvæmilegt að ómerkja hann og vísa heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar á ný.
Með dómi héraðsdóms voru S hf. og B sýknaðir af kröfum A um frekari bætur í kjölfar umferðaslyss þar sem síðara skilyrði 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 um endurupptöku bótaákvörðunar var ekki talið uppfyllt. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki yrði séð að héraðsdómur hefði tekið rökstudda afstöðu til þeirrar málsástæðu A að 8% varanleg örorka gæti fallið undir það skilyrði 11. gr. skaðabótalaga að örorkustig væri verulega hærra en áður var talið. Þá hefði A haft uppi þrautavarakröfu í héraði sem byggst hefði á fyrirvara A um varanlega örorku við uppgjör bóta. Hefðu S og B mótmælt því að A mætti koma að þessari málsástæðu þar sem hún væri of seint fram komin. Í forsendum héraðsdóms hefði í engu verið vikið að þessari málsástæðu, hvorki að formi, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, né heldur verið tekin efnisleg afstaða til hennar. Með vísan til f- liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 væri dómur héraðsdóms haldinn slíkum annmörkum að ekki væri hjá því komist að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til munnlegs flutnings og dómsálagningar að nýju.
Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá C, dóttur A og B, og skyldi lögheimili hennar vera hjá B. Þá var mælt fyrir um umgengni A og B við C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málinu væri deilt um forsjárhæfni málsaðila og það hvers konar fyrirkomulag forsjár og umgengni væri dóttur þeirra fyrir bestu. Hefði héraðsdómi því verið rétt að kveðja sérfróðan meðdómsmann til setu í dómi, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var jafnframt vísað til þess að við meðferð málsins fyrir héraðsdómi hefði dómurinn falið sálfræðingi, sem ekki var dómkvaddur sem matsmaður í málinu, önnur verkefni en að kanna viðhorf C og skila álitsgerð um það til dómsins. Með þessu hefði héraðsdómur farið út fyrir þær heimildir sem honum væru fengnar með 1. mgr. 43. gr., sbr. 3. mgr. 42. gr. barnalaga nr. 76/2003. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar á ný.
Ágreiningur málsins varðaði það álitaefni hvort skuldbinding Ú til að kaupa fasteignina Bitru í Flóahreppi á grundvelli samþykkts gagntilboðs hefði fallið niður vegna fyrirvara sem þar komu fram. Ú byggði á því að fyrirvarar í kauptilboði hefðu ekki gengið eftir og skuldbinding hans til að kaupa fasteignina hefði því verið niður fallin er hann tilkynnti Á um að hann hefði ákveðið að hætta við kaupin. Með dómi héraðsdóms var fallist á kröfu Á um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Ú. Í dómi Landsréttar kom fram að í dómi héraðsdóms hefði ekki verið vikið að málsástæðu Ú um fyrirvara á fjármögnun kaupanna og skorti á tilkynningu hans til Á og fasteignasala eins og áskilið var í samþykktu gagntilboði. Samkvæmt því hefði ekki í héraðsdómi verið tekin rökstudd afstaða til málsástæðna sem meginþungi málatilbúnaðar Ú hefði verið reistur á. Hafi því skort verulega á að héraðsdómur tæki rökstudda afstöðu til allra málsástæðna Ú, sbr. f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Yrði með vísan til þess ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Með dómi héraðsdóms var X sakfelld fyrir sjö umferðarlagabrot og eitt skjalabrot. X krafðist ómerkingar dómsins og byggði á því að hún kannaðist hvorki við að hafa við meðferð málsins játað akstur ökutækja né að hafa veitt verjanda sínum heimild til að játa þá háttsemi. Í dómi Landsréttar kom fram að X hefði neitað sök í öllum liðum ákæru við þingfestingu málsins. Við skýrslugjöf hennar við aðalmeðferð málsins hefði hún neitað að hafa ekið bifreiðum í nánar tilgreind skipti en játað akstur í einum ákærulið. Fyrir lá í málinu að síðar í aðalmeðferðinni hefði verjandi X gefið út yfirlýsingu um að hún játaði það að hafa ekið bifreið í umrædd sjö skipti. Vísaði Landsréttur til þess að í dómi héraðsdóms hefði verið gengið út frá því að X hefði gengist við því að hafa ekið umræddum bifreiðum í öllum tilvikum sem ákært væri fyrir þótt hún hefði borið um annað í skýrslugjöf sinni fyrir héraðsdómi. Þeirri skýrslugjöf yrði hvorki breytt með yfirlýsingu verjanda X né með samkomulagi milli málflytjenda. Við þessar aðstæður hefði borið að gæta þess að X gæfi skýrslu að nýju í samræmi við XVII. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að ganga úr skugga um hvort hún vildi draga fyrri framburð sinn til baka og þá að hvaða leyti. Þar sem þessa var ekki gætt væri hinn áfrýjaði dómur reistur á röngum forsendum um framburð X fyrir dómi. Þessi annmarki væri þess eðlis að ómerkja yrði hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.
Aðilar málsins gerðu með sér leigusamning til tuttugu ára þar sem F ehf. tók á leigu fasteign í eigu Í ehf. í því skyni að reka þar hótel. Vegna aðstæðna sem rekja mátti til COVID-19 heimsfaraldursins var hótelinu lokað í lok mars 2020. Með dómi héraðsdóms var fallist á kröfu F ehf. um að víkja tímabundið til hliðar ákvæði leigusamningsins um leigugreiðslur á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Leyfi var veitt til áfrýjunar héraðsdóms beint til Hæstaréttar samkvæmt heimild í 1. mgr. 175. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrir héraðsdómi hefði verið til úrlausnar annars vegar viðurkenningarkrafa F ehf. um að leigusamningi yrði tímabundið vikið til hliðar og hins vegar fjárkrafa Í ehf. í gagnsök um greiðslu leigu fyrir hluta þess tímabils sem viðurkenningarkrafan tók til. Síðastnefnd krafa hefði falið í sér skyldu sem fullnægja mætti með aðför samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989. Í dóminum hefði einungis verið leyst úr viðurkenningarkröfunni en að þeirri niðurstöðu fenginni hefði ekki verið dæmt um greiðslukröfu Í ehf. Taldi Hæstiréttur að Í ehf. hefði lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um hvort hann ætti fjárkröfu á hendur F ehf. og hefði héraðsdómi borið að leysa efnislega úr kröfum hans eins og skylt hefði verið samkvæmt f. lið 1. mgr. og 2. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Héraðsdómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
A krafði Í um bætur samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993 vegna „varanlegs miska“, tímabundins atvinnutjóns og þjáninga sem A kvaðst hafa orðið fyrir vegna aðgerða lögreglu sem beindust að honum í apríl 2010 við rannsókn á sakamáli. Með hinum áfrýjaða dómi var kröfu A í héraði um bætur vegna „varanlegs miska“ og þjáningabóta vísað frá dómi en Í gert að greiða A 5.643.212 krónur í bætur fyrir tímabundið tekjutap „með vöxtum frá 21. apríl 2010 samkvæmt 16. gr. laga nr. 38/2001 og dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá 15. apríl 2018 til greiðsludags.“ Þá skyldi allur málskostnaður A greiddur úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans. Í dómi Landsréttar kom fram að í forsendum hins áfrýjaða dóms væri hvorki leyst úr ágreiningi aðila um upphafstíma vaxta né tekin afstaða til málsástæðu Í um að vextir væru fyrndir að hluta. Þá kom fram að skorti á að héraðsdómur hefði fjallað um þá málsástæðu Í og mótmæli við því að bifreiðahlunnindi væru ekki að réttu lagi hluti af tímabundnu atvinnutjóni A. Jafnframt var í hinum áfrýjaða dómi ekki tekin afstaða til krafna um málskostnað sem hvor aðila gerði á hendur hinum. Því voru slíkir annmarkar á hinum áfrýjaða dómi að ekki yrði komist hjá því að ómerkja hann og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
A krafðist viðurkenningar á því að S hefði frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til hans með því að telja A til tekna barnalífeyri sem hann fengi greiddan frá Tryggingastofnun ríkisins. Einnig að viðurkennt yrði að A ætti kröfu um að S væri skylt að greiða sér vangoldnar örorkulífeyrisgreiðslur frá sama degi ásamt dráttarvöxtum frá og með gjalddögum hverrar vangoldinnar greiðslu auk þess sem A krafðist viðurkenningar á fyrningarslitum þeirrar kröfu. Í dómi Landsréttar var rakið að A hefði byggt á því í stefnu að málsmeðferð S við töku ákvörðunar um að skerða lífeyrisréttindi A hefði ekki verið í samræmi við þær kröfur sem leiddi af dómaframkvæmd og meðal annars nefnt í því sambandi að ákvarðanir yrðu að vera teknar af þar til bærum aðila. S hefði í kjölfarið sett fram varnir við þessu, lagt fram gögn um að ákvörðunin hefði verið tekin af Greiðslustofu lífeyrissjóða og byggt á því að sú ákvörðun hefði falið í sér eðlilegt og rökrétt framhald af fyrri ákvörðunum. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að A hefði verið heimilt að bregðast við framkomnum vörnum S með frekari sönnunarfærslu um hvort málsmeðferðin hefði verið lögum samkvæmt og röksemdum þar að lútandi. Því yrði ekki talið að reglur laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hafi útilokað að A hefði uppi nánari röksemdir að þessu leyti við meðferð málsins í héraði, svo sem miðað hefði verið við í hinum áfrýjaða dómi. Sú staðreynd að ákvörðunin hefði verið tekin af Greiðslustofu lífeyrissjóða hafi meðal annars skipti máli við úrlausn um það hvort ákvörðunin hafi verið nægilega undirbúin og hvort málefnalegar ástæður hafi legið að baki skerðingu umræddra réttinda. Þar sem ekki hafi verið tekin efnisleg afstaða til málsástæðu A um að ákvörðunin hafi ekki verið tekin af réttum aðila, eins og sú málsástæða hafi virst vera rökstudd við dómtöku málsins, yrði með hliðsjón af f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað að nýju.
A krafði D um greiðslu fjárhæðar vegna ætlaðs tjóns á fasteign í sinni eigu sem hann taldi að hefði hlotist af leka frá heimæð. Ágreiningur aðila laut meðal annars að því hvor þeirra færi með eignarhald heimæðarinnar og hefði þar með borið ábyrgð á viðhaldi hennar. Í héraðsdómsstefnu var ekki nánar rökstutt á hvaða grundvelli D væri eigandi heimæðarinnar. Í greinargerð sinni í héraði mótmælti D því að hann væri eigandi heimæðarinnar og vísaði meðal annars til þess að hún hefði frá upphafi verið í einkaeigu og ekki verið endurnýjuð. Við aðalmeðferð málsins í héraði hélt A því fram að með ætlaðri endurnýjun heimæðarinnar hefði D orðið eigandi hennar. Með hinum áfrýjaða dómi var því hafnað að þessar röksemdir kæmust að í málinu þar sem A hefði borið að gera grein fyrir þeim í héraðsdómsstefnu. Í dómi Landsréttar var rakið að A hefði fyrst haft tilefni til að gera nánar grein fyrir því með hvaða hætti D hefði orðið eigandi heimæðarinnar þegar varnir D í héraði lágu fyrir. Skortur á rökstuðningi í héraðsdómsstefnu í þessum efnum yrði því ekki virtur A til vanrækslu. Þá kom fram að A hefði verið heimilt að bregðast við vörnum D tengdum eignarhaldi heimæðarinnar með frekari sönnunarfærslu af sinni hálfu og röksemdum þar að lútandi við meðferð málsins í héraði. Þar sem héraðsdómari hefði ekki tekið efnislega afstöðu til málsástæðu A um eignarhald D á heimæðinni, eins og hún hefði verið nánar rökstudd við dómtöku málsins, var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað með vísan til f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.
Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsuppsögu að nýju þar sem ekki hafði verið fylgt fyrirmælum síðari málsliðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991.
Í málinu kröfðust D og K þess að M yrði gert að greiða þeim eftirstöðvar kaupverðs fasteignar sem hann hafði keypt af þeim. M krafðist sýknu og byggði á því að hann ætti kröfu til afsláttar eða skaðabóta sem væri hærri en krafa D og K. Með hinum áfrýjaða dómi var M dæmdur til að greiða D og K hluta stefnufjárhæðarinnar en niðurstaða héraðsdóms var byggð á því að tjón hefði orðið á séreign M sem stafaði af vanrækslu á viðhaldi þaks. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki hefði verið byggt á þeirri málsástæðu í héraði að tjón M mætti rekja til vanrækslu annarra eigenda fjöleignarhússins á viðhaldi séreigna sinna eða vanrækslu húsfélags hússins á viðhaldi sameignar. Samkvæmt 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála mætti dómari ekki byggja niðurstöðu sína á málsástæðum sem hefðu mátt koma fram við meðferð máls en gerðu það ekki. Að auki hefði héraðsdómur ekki leyst úr þeirri málsástæðu M að hann hefði einnig orðið fyrir óbeinu tjóni vegna afnotamissis af séreign sinni, sbr. f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Taldi Landsréttur því ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Lengri tími en fjórar vikur liðu frá munnlegum málflutningi um frávísunarkröfu X þar til úrskurður var kveðinn upp. Þar sem málið var ekki flutt að nýju og ekki mátti ráða að aðilum hefði verið gefinn kostur á því né að þeir hefðu lýst því yfir að þess gerðist ekki þörf og að dómari væri því sammála, var hinn kærði úrskurður ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.
Ákæruvaldið (
Sigríður J. Friðjónsdóttir ríkissaksóknari)
gegn
X (
Björgvin Jónsson lögmaður)
X var ákærður fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn dóttur þáverandi sambýliskonu sinnar, sbr. 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft í vörslum sínum í síma 85 ljósmyndir og eina hreyfimynd sem sýndu börn á kynferðislegan hátt, sbr. 1. mgr. 210. gr. a. laga nr. 19/1940. Loks var X ákærður fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum 1,44 g af kókaíni, sbr. 2. gr., sbr. 5. og 6. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni. Með héraðsdómi var X sýknaður af því broti sem honum var gefin að sök gegn dóttur þáverandi sambýliskonu sinnar en fundinn sekur um hin brotin. Með dómi Landsréttar var X fundinn sekur um öll brotin sem honum voru gefin að sök. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að svo verulegir annmarkar hefðu verið á aðferð við sönnunarmatið í hinum áfrýjaða dómi að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.