Dómstólaleit

H höfðaði mál á hendur I og krafðist þess að viðurkennt yrði að I hefði verið óheimilt að binda enda á störf hans á grundvelli greinar 18.4.5 í nánar tilgreindum kjarasamningi. Byggði H á því að ákvæðið væri eftir tilteknar lagabreytingar andstætt lögum. Með héraðsdómi var I sýknað af dómkröfu H en Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu og féllst á viðurkenningarkröfu H. Reisti Landsréttur þá niðurstöðu einkum á því að ekki væri unnt að leggja þá merkingu í umrætt kjarasamningsákvæði að starfslok skyldu verða við tiltekinn aldur. I hélt því fram í greinargerð sinni til Hæstaréttar að hvorugur aðila hefði byggt á því að vafi léki á um túlkun greinar 18.4.5. Í dómi Hæstaréttar kom fram að málsástæðu um þá túlkun kjarasamningsákvæðisins sem lögð hefði verið til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi sæi hvergi stað í skriflegum málflutningi aðila í héraði og fyrir Landsrétti. Hana hefði ekki heldur borið á góma við flutning málsins á þeim dómstigum. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur með vísan til 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til löglegrar meðferðar að nýju.

Staðfestur var úrskurður Félagsdóms þar sem máli F gegn S var vísað frá dómi.

Kærður var úrskurður Félagsdóms þar sem hafnað var kröfu S um frávísun á kröfu ASÍ um að viðurkennt yrði að uppsögn A hjá I ehf. fæli í sér brot gegn 11. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og væri af þeim sökum ólögmæt. Hæstiréttur vísaði til þess að meginágreiningur aðila lyti að því hvort A hefði notið þeirrar verndar sem 11. gr. laganna kvæði á um til handa trúnaðarmönnum við uppsögn. Sá ágreiningur félli ótvírætt undir lögsögu Félagsdóms. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Staðfest var niðurstaða Félagsdóms um frávísun aðal- og varakröfu AÍ á hendur A frá dómi, auk þess sem þrautavarakröfu AÍ var jafnframt vísað frá dómi. Vísað var til þess að AÍ leitaði með aðal- og varakröfu sinni eftir að fá viðurkennt að A bæri að efna lífeyrisskuldbindingar gagnvart félagsmönnum A. Var talið að kröfur þessar beindust ekki að því að fá úrlausn ágreinings um skilning á kjarasamningi eða gildi hans, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1937 um stéttarfélög og vinnudeilur. Þá taldi Hæstiréttur að þrautavarakrafa AÍ félli heldur ekki undir áskilnað fyrrgreinds lagaákvæðis þar sem sú yfirlýsing sem hún byggði á var ekki talin fela í sér skuldbindingu þess efnis að geta talist hluti kjarasamnings um tiltekin réttindi eða skyldur.

Staðfestur var úrskurður Félagsdóms þar sem hafnað var kröfu Í um að máli S á hendur honum yrði vísað frá dómi. Reisti Í kröfu sína á því að málið heyrði ekki undir Félagsdóm þar sem að rammasamkomulag, sem S byggði kröfur sínar á, væri ekki kjarasamningur milli samningsaðila í skilningi 3. töluliðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Talið var að með samkomulagi Í og S um breytingu og framlengingu á gildandi kjarasamningi milli þeirra hefðu nánar tilgreind ákvæði rammasamkomulagsins um svokallaða launaskriðstryggingu orðið hluti af gildandi kjarasamningi milli aðila og væri S því samkvæmt fyrrgreindu lagaákvæði heimilt að bera undir Félagsdóm ágreining um þau samningsákvæði.

Staðfestur var úrskurður Félagsdóms þar sem máli S gegn Í var vísað frá dómi. Í málinu krafðist S þess að viðurkenndur yrði sá skilningur félagsins að Í væri bundið af tiltekinni bókun við kjarasamning milli aðila og niðurstöðu starfshóps um að meðallaun almennra hljóðfæraleikara SÍ skyldu ekki vera undir meðallaunum aðildarfélaga BHM frá tilteknu tímamarki. Var talið að kröfugerð S lyti að hagsmunaágreiningi og atriðum varðandi gerð kjarasamnings, en ekki að réttarágreiningi um skilning á kjarasamningi eða gildi hans. Ætti úrlausn um viðurkenningarkröfu S því ekki undir Félagsdóm. Þá væri kröfugerð S ekki í samræmi við ákvæði d. liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 69. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.

Kærður var úrskurður Félagsdóms þar sem máli K gegn Í var vísað frá dómi. Krafðist K að viðurkennt væri að bókun Kvennaskólans í Reykjavík og K frá júní 2015 væri skuldbindandi. Í úrskurði sínum tók Félagsdómur meðal annars fram að fjármála- og efnahagsráðuneytið hefðu ekki komið að gerð bókunarinnar en samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga færi ráðherra fyrrnefnds ráðuneytis með fyrirsvar ríkissjóðs við gerð og framkvæmd kjarasamninga samkvæmt lögum. Þá kæmi ekki fram í bókuninni að hún væri byggð á kjarasamningnum og ekki væri unnt að líta svo á að aðilar bókunarinnar hefðu upp á sitt eindæmi getað breytt eða aukið við efni kjarasamningsins.Var því talið að framangreind bókun gæti ekki talist vera kjarasamningur eða ígildi kjarasamnings í skilningi 3. tl. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 og félli því utan lögsögu Félagsdóms að fjalla um skuldbindingargildi bókunarinnar. Hæstiréttur staðfesti úrskurð Félagsdóms með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður Félagsdóms þar sem hafnað var kröfu P um að gagnkröfu A á hendur sér yrði vísað frá dómstólnum. P hafði höfðað mál gegn A og krafðist þess að boðuð ótímabundin vinnustöðvun flugfreyja um borð í flugvélum P sem flogið væri frá og til Íslands yrði dæmd ólögmæt. A gerði gagnkröfu til sjálfstæðs dóms um að viðurkennt yrði að honum væri heimilt að boða verkfall á hendur P til stuðnings kröfu um kjarasamning sem tæki til starfa flugfreyja með starfsstöð hér á landi og sem störfuðu um borð í flugvélum P sem flygju farþegum frá og til Íslands. Í dómi Hæstaréttar kom fram að gagnkrafa A félli ekki undir verkefni Félagsdóms sbr. 44. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Var gagnkröfu A því vísað frá Félagsdómi.

Kærður var úrskurður Félagsdóms þar sem hafnað var kröfu S um að máli A á hendur sér yrði vísað frá dómstólnum. A hafði höfðað málið fyrir hönd aðildarfélaga sinna gegn S vegna L og krafist þess meðal annars að viðurkennt yrði að sú aðgerð að beina því til útgerðarmanna að halda skipum sínum ekki til veiða eftir sjómannadag árið 2012 og beina þeim þess í stað til Reykjavíkurhafnar til að mótmæla fyrirhugaðri lagasetningu hefði brotið gegn lögum nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. S krafðist þess að málinu yrði vísað frá því krafa A fæli í sér að leitað væri lögfræðilegrar álitsgerðar dómstóla. Talið var að sakarefni málsins félli skýrt og ótvírætt undir verkefni Félagsdóms. Var frávísunarkröfunni því hafnað, enda þóttu aðildarreglur ekki standa því í vegi að málið fengi efnismeðferð.

R ohf. kærði úrskurð Félagsdóms 10. maí 2011, þar sem hafnað var kröfu um að máli BÍ vegna tiltekinna einstaklinga gegn R ohf. yrði vísað frá dómi. BÍ hafði krafist þess að viðurkennt yrði að félagið færi með samningsaðild við gerð kjarasamninga vegna starfa tiltekinna starfsmanna R ohf. Einnig var þess krafist að kjarasamningur BÍ og SA gilti um laun og kjör starfsmannanna frá því tímamarki þegar kjarasamningur Rafiðnaðarsambands Íslands, sem starfsmennirnir höfðu áður tilheyrt, við fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs rann sitt skeið en til vara frá öðru og síðara tímamarki að mati réttarins. Í úrskurði Félagsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna, var frávísunarkröfu R ohf. hafnað. Í samræmi við 2. tölulið 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, var talið að málið ætti undir Félagsdóm þar sem það varðaði samningsfyrirsvar og gildi kjarasamninga, enda þótt að í þeim lögum væri ekki að finna sambærilegt ákvæði og í 1. tölulið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Þrátt fyrir að það væri ekki innan valdsviðs Félagsdóms að dæma um ráðningarkjör eða ráðningarsamninga sem starfsmenn gerðu þegar þeir væru ráðnir til vinnu var talið að hugsanleg ágreiningsefni hvað þetta varðaði stæðu því ekki í vegi að dómkröfur BÍ hlytu efnisúrlausn.

Íslenska ríkið kærði úrskurð Félagsdóms, þar sem hafnað var kröfu þess um að máli D á hendur því yrði vísað frá dómi. Ágreiningur málsins var risinn af því hvaða kjarasamningsákvæði ætti að leggja til grundvallar greiðslum og starfskjörum héraðsdýralækna fyrir þá vaktþjónustu sem lög nr. 66/1998 um dýralækna og heilbrigðisþjónustu við dýr kvæðu á um. Í því sambandi var meðal annars tekist á um þýðingu umrædds kjarasamnings. Samkvæmt þessu var talið að uppi væri ágreiningur milli málsaðila, sem væru samningsaðilar, um skilning á kjarasamningi eða gildi hans að því er tæki til héraðsdýralækna, sem væru félagsmenn í D, sem borinn yrði undir Félagsdóm samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Yrði aðalkröfu D því ekki vísað frá Félagsdómi á þeim grundvelli að úrlausn hennar ætti ekki undir dóminn. Þá þótti varakrafa D vera í þeim tengslum við aðalkröfuna að henni yrði heldur ekki vísað frá Félagsdómi. Var niðurstaða úrskurðarins staðfest

F krafðist viðurkenningar á því að þeir félagsmenn hans, sem störfuðu á L og unnu með hreinræktir smitefna og/eða eiturefni, ættu rétt á eins launaflokks hækkunar samkvæmt gildandi stofnanasamningi aðila og fylgiskjala með honum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála tækju þau lög til dómsmála, sem hvorki sættu sérstakri meðferð eftir ákvæðum annarra laga né ættu undir sérdómstóla lögum samkvæmt. Samkvæmt 3. tl. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna ætti ágreiningur um skilning á kjarasamningi eða gildi hans undir Félagsdóm. Málið varðaði skýringu á stofnanasamningi, sem samkvæmt 1. gr. hans væri hluti kjarasamningsins, sbr. 11. kafla kjarasamningsins, og umrædd fylgiskjöl í málinu væru hluti af stofnanasamningnum. Að þessu virtu þótti ágreiningsefnið heyra undir valdsvið Félagsdóms og var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Kærður var úrskurður Félagsdóms 19. júní 2008 þar sem máli J á hendur F var vísað frá dómi. J hafði leitaði úrlausnar félagsdóms til þess að fá hnekkt niðurstöðu kjörstjórnar F þannig að hann fengi full félagsréttindi til kosninga og kjörgengis við stjórnarkjör í apríl 2008. Deilt var um hvort F hafi brotið 2. gr. laga nr. 80/1938 með því að hafa neitað J um full félagsréttindi. Þar sem dómkrafa J laut að félagsréttindum hans vegna stjórnarkjörs í F, sem þegar hafði farið fram, hafði J ekki lengur lögvarða hagsmuni af úrlausn dómkröfunnar, eins og hún var sett fram. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Talið var að það álitaefni hvort nánar tilgreind takmörkun á félagsréttindum J sem félaga í F ætti undir Félagsdóm samkvæmt 1. tl. 44. gr. laga um stéttarfélög og vinnudeilur nr. 80/1938 og að J ætti lögvarða hagsmuni af því að fá úr því leyst fyrir dómi. Var kröfu F um frávísun málsins frá Félagsdómi því hafnað.

Málinu var vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti þar sem kæruheimild var ekki fyrir hendi.

H sagði upp aksturssamningi við nokkra starfsmenn sína, félagsmenn F, en tekið var fram að ekki væri verið að segja upp ráðningarsamningum þeirra. Leiddi þetta til þess að verulegur hluti starfsmannanna hættu störfum. Í kjölfar samningaviðræðna réðu umræddir starfsmenn sig flestir til starfa að nýju. H veitti þeim starfsmönnum sem ekki höfðu sagt upp fjárhagslega umbun að verðmæti 13.900 krónur, vegna þess aukna vinnuálags sem þeir urðu fyrir á því tímabili sem starfsstöðvar H voru undirmannaðar vegna þessa. Þetta taldi F ólögmætan gerning og stefndi H fyrir Félagsdóm. Vísaði F til laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur til stuðnings málsókn sinni en byggði ekki nema öðrum þræði á lögum nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í úrskurði Félagsdóms var talið að hvorugur málsaðila gæti verið aðili að dómsmáli fyrir dóminum á grundvelli laga nr. 80/1938 og yrði ekki á því byggt að sakarefnið heyrði undir dóminn með vísan til þeirra laga. Var málinu því vísað frá Félagsdómi. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að H nyti ekki hæfis til að eiga aðild að málinu og yrði krafa F því talin beinast að Í fyrir hönd H. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hans var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærður var úrskurður Félagsdóms, þar sem kröfu S um að dómari í máli V gegn S viki sæti, var hafnað. Málinu var sjálfkrafa vísað frá Hæstarétti þar sem kæruheimild skorti.

L krafðist þess fyrir Félagsdómi að viðurkennt yrði að félagsmenn hans, sem störfuðu við heilsugæslustöðvar og tækju laun samkvæmt tilgreindum úrskurði kjaranefndar, hefðu sjálfir val um hvort þeir tækju föst mánaðarlaun eða samsett laun. Var ágreiningur milli málsaðila um skilning á umræddum úrskurði nefndarinnar. Fyrir lá að heilsugæslulæknar féllu utan laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna, og voru seldir undir úrskurðarvald kjaranefndar að lögum með laun sín og starfskjör, þegar sú ákvörðun var tekin sem deilt var um í málinu. Var talið, að samkvæmt því félli það utan valdsviðs Félagsdóms, eins og það væri afmarkað samkvæmt lögum 94/1986, að dæma um þann ágreining sem uppi var í málinu. Var því staðfest frávísun málsins frá Félagsdómi.

Ó og B, félagsmönnum í stéttarfélaginu S, var sagt upp störfum hjá K. Í gildandi kjarasamningi var ákvæði um forgangsrétt félagsmanna í S til starfa samkvæmt kjarasamningnum. Félagsdómur hafði í framhaldi af þessu fallist á með S að K hafi með fyrrgreindum uppsögnum brotið gegn forgangsréttarákvæðinu. Að fenginni þeirri niðurstöðu kröfðust Ó og B skaða- og miskabóta vegna ólögmætrar uppsagnar. Með því að dómar Félagsdóms eru endanlegir og verður ekki áfrýjað var áðurgreind niðurstaða Félagsdóms lögð til grundvallar dómsúrlausn. Var K dæmdur til greiðslu skaðabóta, en sýknaður af kröfu um miskabætur.

Ó og B, félagsmönnum í stéttarfélaginu S, var sagt upp störfum hjá K. Í gildandi kjarasamningi var ákvæði um forgangsrétt félagsmanna í S til starfa samkvæmt kjarasamningnum. Félagsdómur hafði í framhaldi af þessu fallist á með S að K hafi með fyrrgreindum uppsögnum brotið gegn forgangsréttarákvæðinu. Að fenginni þeirri niðurstöðu kröfðust Ó og B skaða- og miskabóta vegna ólögmætrar uppsagnar. Með því að dómar Félagsdóms eru endanlegir og verður ekki áfrýjað var áðurgreind niðurstaða Félagsdóms lögð til grundvallar dómsúrlausn. Var K dæmdur til greiðslu skaðabóta, en sýknaður af kröfu um miskabætur.

F höfðaði mál fyrir Félagsdómi og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að túlka bæri tiltekna grein í kjarasamningi F og A þannig, að á meðan engin verkefni væru á Íslandi væri A skylt að bjóða félagsmönnum F ráðningu í flugliðastörf, sem yrðu til vegna erlendra verkefna félagsins. Jafnframt var þess krafist að í þeim tilvikum bæri A að greiða félagsmönnum F laun samkvæmt fyrrnefndum kjarasamningi. Af hálfu A var þess krafist að málinu yrði vísað frá dómi. Í niðurstöðu Félagsdóms, sem Hæstiréttur staðfesti með vísan til forsendna, segir að málið sé höfðað til viðurkenningar á túlkun F á kjarasamningi aðila, en ekki væri deilt um að farið hafi verið eftir kjarasamningi aðila eftir að hann féll úr gildi í árslok 2001. Samkvæmt lögum nr. 80/1938 væri meðal verkefna Félagsdóms að dæma í málum sem rísa út af kærum um brot á vinnusamningi eða út af ágreiningi um skilning á vinnusamningi eða gildi hans. Félli málið því undir valdsvið dómsins. Samkvæmt því og með því að ekki væri hald í öðrum málsástæðum A til stuðnings frávísunarkröfu var henni hafnað.

KÍ höfðaði mál fyrir Félagsdómi og krafðist viðurkenningar á því að lögmannsþóknun félli undir útgjöld sem bæri að bæta samkvæmt nánar tilteknu ákvæði í kjarasamningi KÍ og L. Félagsdómur vísaði málinu frá á þeim grundvelli að úrlausn um kröfuna ætti undir almenna dómstóla, en ekki Félagsdóm. Var sú niðurstaða staðfest í Hæstarétti.

Með úrskurði gerðardóms sem starfaði á grundvelli laga nr. 34/2001 um kjaramál fiskimanna og fleira, var breytt kjarasamningum „milli Samtaka atvinnulífsins (SA) vegna aðildarfélaga Landssambands íslenskra útvegsmanna (L)“. SÍ höfðaði af þessu tilefni mál á hendur L og krafðist þess að dæmt yrði að tiltekin ákvæði í úrskurði gerðardómsins væru óskuldbindandi fyrir sig og félagsmenn sína og hefðu ekki áhrif á kjarasamning milli sín og L. Af hálfu L var þess krafist að málinu yrði vísað frá dómi og féllst héraðdómari á þá kröfu. Hæstiréttur taldi SÍ geta stutt heimild sína til að sækja málið við 3. mgr. 25. gr. laga um meðferð einkamála. Í dómi réttarins kemur fram að enda þótt SA fari með umboð frá L til að gera kjarasamninga verði málinu ekki vísað frá á þeim grundvelli að nauðsyn sé á samaðild með L og SA, sbr. 2. mgr. 18. gr. sömu laga. Þá verði ekki fallist á að mál um kröfu SÍ eigi undir Félagsdóm og verði málinu því ekki vísað frá héraðsdómi af þeirri ástæðu. Samkvæmt því var lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

S höfðaði mál fyrir Félagsdómi gegn Í og krafðist viðurkenningar á því að Í bæri samkvæmt úrskurðum sérstakrar úrskurðarnefndar, sem starfaði samkvæmt gildandi kjarasamningi aðila, að gefa upp forsendur fyrir röðun tilgreindra manna í launaramma. Í krafðist frávísunar málsins. Talið var að málið ætti undir Félagsdóm og var staðfestur úrskurður dómsins þar sem frávísun var hafnað.

B höfðaði mál fyrir Félagsdómi gegn R og S og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að B færi með samningsaðild fyrir 27 bifreiðastjóra sem gengið höfðu úr S og í B, auk þess sem viðurkennt yrði að R væri skylt frá og með 1. júlí 2000 að halda eftir og greiða til B félagsgjöld bifreiðastjóranna 27. Kröfðust R og S frávísunar málsins. Talið var að málið ætti undir Félagsdóm og var staðfestur úrskurður dómsins þar sem frávísun var hafnað.

Félag íslenskra flugumferðarstjóra (F) höfðaði mál gegn íslenska ríkinu (Í) og krafðist viðurkenningar á því að H félagsmaður F hefði átt rétt á dagpeningum í samræmi við reglur og ákvarðanir ferðakostnaðarnefndar er hún dvaldi fjarri starfsstöð sinni á vegum Flugmálastjórnar Íslands vegna námskeiðs- og þjálfunarstarfa á tímabilinu frá október 1998 til maíloka 1999. Þá var krafist viðurkenningar á því að brotið hefði verið gegn grein 5.7.1 í kjarasamningi F og ríkissjóðs með því að neita að greiða H slíka dagpeninga. Í krafðist frávísunar málsins á grundvelli vanreifunar og aðildarskorts. Var niðurstaða félagsdóms staðfest með vísan til forsendna.

Kærumál. Félagsdómur. Dómstólar. Kröfugerð. Samlagsaðild. Kröfusamlag. Vanreifun. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. Gjafsókn. Samtök atvinnulífsins (SA) stefndu tveimur verkalýðsfélögum og nokkrum einstaklingum til greiðslu skaðabóta vegna tjóns, sem SA töldu stefndu hafa valdið með ólögmætum hætti við verkfallsvörslu. Hafði SA fengið kröfurnar framseldar frá félagsmanni sínum. Héraðsdómur vísaði málinu frá á þeirri forsendu að sakarefnið ætti undir Félagsdóm. Þar sem ekki var ágreiningur um lögmæti þess verkfalls sem stóð yfir í umrætt sinn þótti sérákvæði laga um stéttarfélög og vinnudeilur um verkefni Félagsdóms ekki eiga við heldur ætti málið undir hina almennu dómstóla. Ekki þóttu aðrir gallar á málatilbúnaði SA eiga að leiða til frávísunar og var frávísunarúrskurðurinn því felldur úr gildi.

Launanefnd sveitarfélaga höfðaði mál fyrir Félagsdómi gegn FL og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að uppsagnir tólf leikskólakennara, félagsmanna í FL, úr störfum hjá sveitarfélaginu Á yrðu dæmdar brot á friðarskyldu á gildistíma kjarasamnings og því ólögmæt vinnustöðvun. Krafðist FL frávísunar málsins. Talið var að málið ætti undir Félagsdóm og var staðfestur úrskurður dómsins þar sem frávísun var hafnað.