Dómstólaleit

Kröfu X um að matsgerð dómkvadds matsmanns sem lögð var fram í máli Á gegn honum yrði felld úr skjölum málsins, var vísað frá Landsrétti þar sem ákvörðun héraðsdóms um að hafna þeirri kröfu sætti ekki kæru til réttarins. Þá var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna kröfu X um að meina Á að leiða þann sálfræðing sem vann matsgerðina fyrir dóm sem vitni við aðalmeðferð málsins.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var öllum kröfum A en fallist á nánar tilgreindar kröfur B og C í tengslum við ágreining aðila við opinber skipti á dánarbúi D. Fyrir Landsrétti gerði A fjórar dómkröfur. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ein þeirra dómkrafna ætti sér ekki stoð í erindi skiptastjóra, sem afmarkað hefði þann ágreining sem beint var til héraðsdóms, og hefði ekki verið til úrlausnar í héraði. Var þeirri kröfu sjálfkrafa vísað frá Landsrétti. Að öðru leyti var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar C, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá stúlkunnar. Lögheimili C skyldi vera hjá A en kveðið var á um umgengni B við stúlkuna með tilgreindum hætti. Í dómi Landsréttar var talið að eins og málið lægi fyrir réttinum yrði engu slegið föstu um ætlað ofbeldi sem A kvaðst hafa orðið fyrir af hálfu B eða að C stafaði hætta af B. Lagt var til grundvallar að A og B væru bæði hæf til að fara með forsjá stúlkunnar. Þá taldi rétturinn mega ráða af gögnum málsins að þau hefðu leitast við að efla forsjárhæfni sína að gengnum dómi héraðsdóms og bæta samskipti sín í kringum umgengni B við C. Einnig taldi Landsréttur að ekki yrði horft framhjá áhyggjum sem dómkvaddur matsmaður lýsti í skýrslu sinni fyrir réttinum af umgengni B við barnið ef A færi ein með forsjá þess. Að öllu virtu féllst Landsréttur á það með héraðsdómi að það þjónaði hagsmunum C best að A og B færu áfram með sameigin- lega forsjá hennar og að lögheimili hennar héldist óbreytt. Mælt var fyrir um nánari tilhögun þeirrar umgengni sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi en niðurstaða hans um umgengni var að öðru leyti staðfest með vísan til forsendna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. Deildu aðilar einkum um skiptingu á söluandvirði fasteignar þeirra og uppgjör áhvílandi veðskulda. Í úrskurði Landsréttar kom fram að héraðsdómur hefði, að lokinni ítarlegri umfjöllun um stöðu málsaðila í ljósi gagna málsins og að undangengnu heildstæðu mati á þeim atriðum sem taka bæri tillit til, komist að þeirri niðurstöðu að eignarhlutir aðila að fasteigninni, og hlutir þeirra í söluandvirði hennar að frádregnum áhvílandi skuldum, skyldu ákveðnir að álitum þannig að 55% kæmu í hlut B en 45% í hlut A. Ný gögn sem lögð voru fyrir Landsrétt þóttu ekki breyta ályktunum héraðsdóms. Var niðurstaða héraðsdóms um eignarhluta þeirra hvors um sig í fasteigninni því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfum N og H gegn S og L var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust N og H þess að ógilt yrði nánar tilgreint framkvæmdaleyfi og tilgreindur úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Í hinum kærða úrskurði kom fram að N og H hefðu ekki sýnt fram á lögvarða hagsmuni af fyrri kröfunni og varðandi seinni kröfuna hefðu þeir ekki haldið því fram að ágallar hefðu verið á málsmeðferð eða úrskurðinum þannig að ógildingu varðaði. Með úrskurði Landsréttar var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans. Jafnframt var vísað sjálfkrafa frá Landsrétti kröfu N og H um að rétturinn leitaði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins „um túlkun á þeim atriðum málsins sem varða skýringu samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, sbr. 3. gr., sbr. 1. gr. laga nr. 21/1994 um öflun álits EFTA-dómstólsins um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið“, enda væri krafan bæði óskýr og vanreifuð.

Eigendur U ehf., sem voru arkitektar, störfuðu hjá P og PK ehf. á nánar tilgreindu tímabili en stofnuðu síðar U ehf. Ágreiningur málsins laut að því hvort U ehf. hefði birt myndir af byggingum á vefsíðu sinni og í færslu á Facebook-síðu í andstöðu við höfundarétt PK ehf. og P. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms, þar sem U ehf. var meðal annars gert að láta af birtingu ljósmyndanna, fjarlægði U ehf. myndirnar af forsíðu vefsíðu sinnar og Facebook-síðu. P og PK ehf. kröfðust frávísunar málsins frá Landsrétti á þeim grundvelli að U ehf. hefði orðið við þeim skyldum sem lagðar hefðu verið á félagið með hinum áfrýjaða dómi. Fyrir lá að U ehf. hefði ekki greitt P og PK ehf. skaðabætur og miskabætur eins og mælt hefði verið fyrir um í hinum áfrýjaða dómi. Frávísunarkröfunni var því hafnað að öðru leyti en að því er varðaði kröfu U ehf. um sýknu af kröfu P og PK ehf. um að látið yrði af birtingu myndanna gegn greiðslu dagsekta. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að U ehf. hefði brotið gegn höfundarétti PK ehf. með birtingu myndanna án þess að samþykki hefði legið fyrir. Þá var ekki fallist á að notkun myndanna hefði verið heimil með vísan til 16. gr. höfundalaga nr. 73/1972. Voru bætur fyrir fjárhagslegt tjón PK ehf. ákveðnar að álitum, 1.000.000 króna. Þá féllst Landsréttur á að P hefði orðið fyrir miska og þóttu miskabætur hæfilega ákveðnar 200.000.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og einangrun meðan á því stendur með þeirri breytingu að gæsluvarðhaldinu skyldi markaður tími til föstudagsins 10. maí 2024. Kæru X var vísað frá Landsrétti þar sem í kærunni var í engu vikið að þeim ástæðum sem kæran væri reist á.

Með dómi héraðsdóms var Þ sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa sparkað í höfuð A þar sem hann lá á jörðinni. Var refsing Þ ákveðin fangelsi í átta mánuði en fullnustu sex mánaða af refsingunni frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Þ gert að greiða A 400.000 krónur í skaðabætur. Með dómi Landsréttar 22. júní 2018 var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu Þ staðfest en refsing hans ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða af refsingunni frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Þ gert að greiða A 500.000 krónur í skaðabætur. Með úrskurði Endurupptökudóms 23. janúar 2023 í máli nr. 23/2022 var fallist á beiðni Þ um endurupptöku málsins fyrir Landsrétti. Við hina endurteknu málsmeðferð komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að staðfesta bæri niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu Þ fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Að gættu ákvæði 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar. Vísaði Landsréttur meðal annars til þess að mikill dráttur hefði verið á málinu sem færi í bága við 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Þá hefðu orðið breytingar á högum Þ. Hins vegar væri ekki hægt að horfa fram hjá því að Þ væri sakfelldur fyrir alvarlega líkamsárás þar sem hann hefði neitað sök. Árás Þ hefði verið harkaleg, ófyrirleitin og tilefnislaus og það mætti teljast mikil mildi að ekki hefði hlotist af henni mjög alvarlegt líkamstjón. Með vísan til 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 var einnig talið að Þ yrði ekki dæmdur til greiðslu hærri skaðabóta en ákveðnar voru með hinum upphaflega dómi. Þar sem ríkissjóður hafði á grundvelli laga nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota greitt A þær bætur sem Landsréttur hafði áður dæmt honum komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfuna í þessu máli. Var bótakröfu A því vísað frá dómi.

Vísað var frá kröfu A um úrskurður umdæmisráðs Barnaverndar Reykjavíkur yrði felldur úr gildi þar sem A hafði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrskurðinn felldan úr gildi. Þá var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um áframhaldandi vistun B utan heimilis.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem heimiluð var rannsókn á rafrænu efnisinnihaldi farsíma X sem hald hafði verið lagt á í þágu rannsóknar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. Vísað var frá Landsrétti tilgreindum kröfum A og stóð þá eftir ágreiningur málsaðila um eignarhald á fasteign þeirra og innistæðu á tveimur tilgreindum bankareikningum. Landsréttur tók fram að við fjárslit við lok óvígðrar sambúðar gilti sú meginregla að hvor aðili tæki þær eignir sem hann átti við upphaf sambúðar eða eignaðist meðan á sambúð stóð og að þinglýstar eignarheimildir og skráning veittu líkindi fyrir eignarrétti. Sá sem héldi því fram að í slíkri skráningu fælust ekki réttar upplýsingar bæri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Ekki var talið að A hefði sýnt fram á að hin opinbera skráning á eignarhlutum þeirra í fasteigninni væri röng þannig að á hana væri hallað. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að A væri eigandi að 30% hlut í fasteigninni en B 70%. Þá komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að málsaðilar ættu hvor um sig helming innistæðu á tveimur bankareikningum.

Með dómi héraðsdóms var S sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist með ofbeldi að A. Með dómi Landsréttar 25. maí 2018 í máli nr. 3/2018 var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og S gert að sæta fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var S gert að greiða A skaða- og miskabætur. Með úrskurði Endurupptökudóms 23. janúar 2023 var fallist á beiðni S um endurupptöku málsins fyrir Landsrétti. Við hina endurteknu málsmeðferð komst Landsréttur að sömu niðurstöðu og í hinum upphaflega dómi réttarins um að sakfella bæri S. Að gættu ákvæði 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og þar sem engar upplýsingar lágu fyrir um að S hefði rofið skilorð hins upphaflega dóms var honum ekki gerð frekari refsing. Með vísan til sama lagaákvæðis var einnig talið að S yrði ekki dæmdur til greiðslu hærri skaðabóta en ákveðnar voru með hinum upphaflega dómi. Þar sem ríkissjóður hafði á grundvelli laga nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota greitt A þær bætur sem Landsréttur hafði áður dæmt honum komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfuna í þessu máli. Var bótakröfu A því vísað frá dómi.

S bs. bauð út með almennu útboði verk sem fólst í því að reisa gas- og jarðgerðarstöð á Álfsnesi. Fjögur tilboð bárust í verkið en þau voru öll 10% hærri en kostnaðaráætlun verksins og hafnaði S bs. þeim því öllum. Í kjölfarið var ákveðið af hálfu S bs. að hefja samningskaupaferli við þá bjóðendur sem uppfylltu fjárhagslegar og tæknilegar kröfur, sbr. a-lið 1. mgr. 39. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup. Þrjú félög tilkynntu um þátttöku í samningskaupaferlinu en þeirra á meðal voru ÍA hf. og Í hf. Lögðu félögin þrjú fram ný tilboð og var tilboð Í hf. samþykkt. Í málinu byggði ÍA hf. á því að S bs. hefði í samningskaupaferlinu brotið gegn 15. gr. laga nr. 120/2016 um jafnfræði bjóðenda og gagnsæi við innkaupin. Hafi Í hf. lagt fram frávikstilboð sem hafi verið óheimilt samkvæmt skilmálum sem giltu um samningskaupin. Í dómi Landsréttar kom fram að skilmálarnir sem giltu um samningskaupaferlið hefðu verið misvísandi og til þess fallnir að valda misskilningi hjá þeim sem tóku þátt í ferlinu um að hvaða marki þeim væri heimilt að víkja frá skilmálum samningskaupanna með frávikum eða undanþágum. Hefði Í hf. talið sér það heimilt en ÍA hf. ekki. Þótti ljóst að óskýrleiki í tilboðsskilmálum samningskaupanna hefði leitt til þess að tilboð sem bárust frá Í hf. og ÍA hf. hefðu ekki verið samanburðarhæf þar sem þau byggðu á mismunandi forsendum. Var S bs. talið hafa gerst brotlegt við 1. mgr. 15. gr. laga nr. 120/2016 og valdið ÍA hf. bótaskyldu tjóni enda væri skilyrðum um orsakatengsl og sennilega afleiðingu fullnægt. Um fjárhæð bóta var tekið mið af niðurstöðu matsgerðar sem aflað var við rekstur málsins í héraði. Dráttarvaxtakröfu ÍA hf. var vísað frá Landsrétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn C ehf. o.fl. var vísað frá dómi. A hafði stefnt C ehf. o.fl. og krafið þá um skaðabætur vegna tilgreindra fasteignaviðskipta. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í kæru A væri tilgreint að varnaraðilar væru C ehf., D og E. Þar sem kæru málsins var ekki beint að varnaraðilunum F, G, V hf. og H ehf. var málinu vísað frá Landsrétti hvað þessa varnaraðila varðaði. Þegar málatilbúnaður A á hendur C ehf., D og E var metinn heildstætt var talið ljóst að ætluðum bótaskyldum athöfnum eða athafnaleysi þeirra væri ekki lýst þannig í stefnu að þeir gætu ráðið af henni hvaða athafnir eða athafnaleysi A teldi að þeir hefðu sýnt af sér og hvernig þær hefðu valdið henni því tjóni sem hún krafði þá um skaðabætur fyrir. Þá væri rakið í stefnu að lögmaður A hefði selt tilgreinda íbúð í mars 2020 en ekki væri gerð grein fyrir söluverði íbúðarinnar, ráðstöfun þess eða útskýrt á hvaða grundvelli lögmaður hennar hygðist greiða varnaraðilum andvirði íbúðarinnar. Var málatilbúnaður A talinn verulega vanreifaður, sbr. d- og e-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að L yrði gert að afhenda henni öll gögn nánar tiltekins lögreglumáls. Í úrskurði Landsréttar kom fram að L hefði lagt fram yfirlit úr gagnagrunni lögreglu og ljóst væri af því að X hefði fengið afhent gögn er vörðuðu hana sjálfa. Fyrir lá að meirihluti þeirra gagna sem lágu fyrir í málinu vörðuðu aðra sakborninga og í ljósi þess að í framburðarskýrslum annarra sakborninga komu fram upplýsingar sem gátu spillt rannsóknarhagsmunum ef X yrði veittur aðgangur að þeim var fallist á með L að heimilt væri að neita afhendingu þeirra gagna að svo stöddu. Þá var talið að nokkur gögn vörðuðu samskipti við erlend ríki í þágu rannsóknar málsins og að rannsóknarhagsmunum sem 3. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála sé ætlað að vernda kynni að verða stefnt í hættu yrði X veittur aðgangur að umræddum gögnum. Jafnframt byggði L á því að nokkur gögn málsins væru vinnugögn lögreglu. Að mati Landsréttar var talið að ekkert lægi fyrir um að þau vinnugögn sem lögregla hefði undir höndum væru sönnunargögn um atvik máls sem L væri skylt að leggja fram. Að lokum var þeim hluta krafna X er lutu að því að synja verjanda X um aðstöðu til að kynna sér gögnin vísað frá Landsrétti þar sem X brást heimild til að kæra þann hluta úrskurðarins. Að öðru leyti var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem sóknaraðila var heimiluð húsleit að dvalarstað varnaraðila til haldlagningar muna sem þar kynnu að finnast og tengdust ætluðum sakarefnum. Þá var fallist á kröfu sóknaraðila um heimild til leitar og rannsóknar á rafrænu efnisinnihaldi farsíma og annarra tilgreindra muna sem kynnu að verða haldlagðir og væru í eigu og/eða umráðum varnaraðila. Í úrskurði Landsréttar var rakið að leit sóknaraðila á dvalarstað varnaraðila væri lokið og var málinu vísað frá að því er þær rannsóknarathafnir varðar, sbr. 3. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Á hinn bóginn væri leit í tveimur farsímum og tölvu sem sóknaraðili lagði hald á við húsleitina ólokið. Varnaraðili hafi ekki verið boðaður á dómþing við meðferð málsins í héraði þar sem fjallað var um kröfur sóknaraðila, sbr. 1. mgr. 104. gr. laga nr. 88/2008. Þegar krafa sóknaraðila var lögð fyrir héraðsdóm hafi ekki legið fyrir upplýsingar um hvort lagt yrði hald á einhverja muni eða gögn sem kynnu að finnast við húsleitina. Héraðsdómi hafi verið rétt að hafna kröfu sóknaraðila um heimild til þess að leita í og rannsaka efnisinnihald fjarskiptatækja sem kynnu að finnast við húsleit þar til fyrir lægi hvaða tæki yrðu haldlögð og þá hvort efni væri til að boða varnaraðila á dómþing til þess að taka afstöðu til kröfunnar. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur að þessu leyti og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika þrívegis verið vísað frá dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af nánar tilgreindum kröfum en fallist á eina kröfu H ehf. Þá var einni kröfu hans vísað frá héraðsdómi. Í dómi Landsréttar kom fram að H ehf. hefði ekki borið niðurstöðu um frávísun þeirrar kröfu frá héraðsdómi undir Landsrétt með kæru eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. c-lið 2. mgr. 143. gr. og 1. mgr. 144. gr. þeirra laga, líkt og honum hefði borið að gera vildi hann ekki una henni. Þessi hluti héraðsdóms gat því ekki sætt endurskoðun Landsréttar og var kröfunni því vísað án kröfu frá Landsrétti. Að öðru leyti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður H ehf. væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum hans frá héraðsdómi.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að úrskurður ríkisskattsstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda hennar nánar tilgreind tekjuár yrði felldur úr gildi að hluta þannig að greiðslur að fjárhæð 16.183.378 krónur frá félaginu B yrðu ekki færðar henni til tekna. Til vara krafðist A þess að greiðslurnar yrðu skattlagðar sem fjármagnstekjur í stað almennra tekna og skattálag fellt niður. Í dómi Landsréttar var rakið að varakröfu A hafi verið vísað frá héraðsdómi og til að koma fram endurskoðun á þeirri niðurstöðu hefði A þurft að kæra til Landsréttar ákvæði héraðsdóms um frávísun. A hefði lagt fram kæru en ekki skilað kærumálsgögnum og því ekki orðið frekar af málinu, sbr. 4. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt þessu og þar sem ekki lá fyrir efnisdómur um varakröfuna var henni vísað frá Landsrétti. A byggði á því að hún hefði lagt félaginu B til fé á árinu 2006 en þar hafi verið um að ræða kaup á hlutafé og lán til félagsins. Þessa fjármuni hafi hún fengið endurgreidda með þeim greiðslum sem málið tæki til og því engar tekjur haft af fjárfestingu sinni, aðrar en 5.283 evrur. Í dómi Landsréttar sagði að það einkenndi málið að takmarkaðar upplýsingar lægju fyrir um félagið B og greiðslur á milli þess og A. A hefði ekki gert grein fyrir greiðslunum, félaginu eða eign sinni í því í skattframtölum sínum. Engin haldbær gögn væru fyrir hendi til stuðnings því að A hefði veitt félaginu lán og gögn málsins bæru með sér að það hefði ekki verið A sem innti af hendi þá fjármuni sem hún kvaðst hafa lagt félaginu til. Þá væri engum áreiðanlegum gögnum til að dreifa um eðli, uppruna og forsendur þeirra greiðslna sem A fékk frá félaginu. A hefði haft næg tækifæri til að koma á framfæri frekari upplýsingum, hefði verið það í lófa lagið og yrði að bera hallann af því að hafa ekki gert það. Ógagnsæi sem kynni að leiða af staðsetningu félagsins B á Seychelles-eyjum yrði ekki túlkað A í hag, enda hafi hún kosið að stofna til viðskiptanna þar og þiggja greiðslur frá félaginu, án þess að gera grein fyrir því á skattframtölum fyrr en eftir að rannsókn á skattskilum hennar hófst. Eins og málið lægi fyrir hafi annað ekki verið fært en að færa A greiðslurnar til tekna samkvæmt 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í af aðalkröfu A því staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A um að vikið yrði frá skráðu eignarhlutfalli fasteignarinnar C með nánar tilgreindum hætti við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð A og B.

S höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi R. Fyrir Landsrétti krafðist S þess að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, en til vara heimvísunar. Byggði S einkum á því að héraðsdómara hefði borið, án kröfu, að vísa málinu frá dómi vegna vanreifunar. Í úrskurði Landsréttar var aðalkröfu S vísað frá Landsrétti þar sem ekki væri gert ráð fyrir því í lögum nr. 91/1991 að stefnandi gæti krafist þess að dómkröfum hans yrði vísað frá héraðsdómi eða að hann nyti lögvarins réttar til þess að máli hans væri vísað frá dómi án kröfu. Stæði sú meginregla jafnframt því í vegi að stefnandi gæti, að gengnum efnisdómi, krafist þess á áfrýjunarstigi að máli hans yrði vísað frá héraðsdómi. Um varakröfu S sagði Landsréttur að S gæti ekki, frekar en við ætti um aðalkröfu, haft uppi kröfu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og heimvísun málsins vegna galla á eigin málatilbúnaði, en hann hefði átt þess kost að hafa efniskröfu sína uppi fyrir Landsrétti og styðja hana þar frekari gögnum. S hefði á hinn bóginn lögvarða hagsmuni af varakröfunni að því marki sem hún lyti að annmörkum sem ekki tengdust málatilbúnaði hans sjálfs. Engin efni væru til að líta svo á að annmarkar hafi verið á málsmeðferð í héraði eða dómi héraðsdóms svo að ómerkingu varðaði. Var varakröfu S því hafnað.

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem annars vegar var staðfestur úrskurður barnaverndarnefndar R frá september 2022 um vistun sonar A utan heimilis í allt að tvo mánuði og hins vegar heimilað að vista son A utan heimilis allt til mars 2023. Þar sem liðinn var sá tími sem mælt var fyrir um að gilda skyldi um vistun barnsins utan heimilis með framangreindum úrskurði barnaverndarnefndar R var talið að A hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrskurðinn felldan úr gildi. Kröfu A um þann hluta vistunarinnar var því vísað af sjálfsdáðum frá Landsrétti. Á hinn bóginn staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að varnaraðila yrði veitt heimild til að vista barnið utan heimilis, sbr. b-lið 1. mgr. 27. gr., sbr. 28. gr., barnaverndarlaga allt til mars 2023.

Í málinu deildu aðilar um það hvort A ætti rétt til skaðabóta úr hendi B á þeim grundvelli að B hefði komið í veg fyrir að A gæti hagnýtt sér fasteign sem kom í hlut A samkvæmt fjárskiptasamningi aðila á tilgreindu tímabili. Í dómi Landsréttar kom fram að A teldist hafa sýnt fram á að B hefði komið í veg fyrir að hún gæti hagnýtt eignina á allan þann hátt sem fælist í eignarráðum yfir henni á tímabilinu og var með vísan til þess til þess fallist á að henni bæri á grundvelli sakarreglunnar réttur til skaðabóta úr hendi B. Á grundvelli matsgerðar sem A aflaði undir rekstri málsins þar sem metið var sanngjarnt og eðlilegt leiguverð fyrir fasteignina, og þess að matinu eða forsendum þess hefði ekki verið hnekkt af B, var miðað við að A hefði getað leigt húsnæðið út á því verði sem matsgerðin tilgreindi og þar með væri nægjanlega sýnt fram á að A hefði orðið fyrir tjóni vegna háttsemi B. Var B því gert að greiða A skaðabætur sem næmu fjárhæð tapaðra leigutekna samkvæmt fyrirliggjandi mati.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um endurupptöku máls sem B höfðaði gegn honum og dæmt var í héraði í framhaldi af útivist A. Auk kröfu um að fallist yrði á endurupptöku málsins krafðist A þess að réttaráhrif hins uppkveðna dóms yrðu felld niður þar til málinu lyki að nýju fyrir dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að beiðni A um endurupptöku málsins hefði borist héraðsdómara innan þeirra tímamarka sem tilgreind eru í 1. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Beiðnin fullnægði efnisskilyrðum 1. mgr. 138. gr. sömu laga og A hefði lagt fram tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í samræmi við áskilnað 3. mgr. 137. gr. laganna. Var því fallist á kröfu A um endurupptöku málsins. Kröfu A um brottfall réttaráhrifa hins uppkveðna dóms var vísað frá Landsrétti.

Fyrir héraðsdómi krafðist A þess að viðurkennt yrði með dómsúrskurði að skiptastjóri dánarbús ÞH skyldi afhenda honum jörðina Vatnsenda samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár MEH. Máli A var vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi á þeim grundvelli að ekki væri ljóst af kröfugerð hans til hvaða eignarréttinda hún næði. Landsréttur taldi hins vegar skýrt af málatilbúnaði og dómkröfum A að kröfur hans næðu einungis til þess að hann fengi afhenta jörðina Vatnsenda samkvæmt erfðaskrá MEH eins og hún hefði verið túlkuð í dómum Hæstaréttar, þ.e. til umráða og afnota, en ekki að viðurkennd yrðu bein eignarréttindi hans yfir jörðinni eða ótiltekin óbein eignarréttindi. Þótti málatilbúnaður A því uppfylla áskilnað d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991. Var ákvæði hins kærða úrskurðar sem laut að frávísun máls A fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felldur yrði úr gildi úrskurður BH um að vista dóttur A utan heimilis í tvo mánuði frá dagsetningu úrskurðarins að telja og jafnframt fallist á kröfu BH um að vista stúlkuna áfram utan heimilis sóknaraðila til 1. júní 2021. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að þegar litið væri sérstaklega til þess hvaða ráðstafanir væru barninu fyrir bestu og meðalhófsreglu í barnaverndarstarfi væri ekki séð að brýnir hagsmunir barnsins krefðust slíkrar íhlutunar sem BH krefðist í málinu og að ekki mætti ná sama markmiði með minna íþyngjandi ráðstöfun. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi að því leyti sem hann var til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

C var sagt upp störfum hjá A ses. í tilefni af tilkynningum sem B höfðu borist um kynferðislega áreitni af hálfu C. Í kjölfar þess höfðaði C mál gegn A ses. og B og krafðist skaða- og miskabóta vegna uppsagnarinnar. Í málinu byggði C einkum á því að við uppsögnina hefði ekki verið fylgt þeim reglum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 1009/2015, um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, og í Handbók starfsfólks D. Þannig hefði C verið borinn þungum sökum án þess að málsmeðferðarreglum hefði verið fylgt og C gefið færi á að verjast þeim. Í dómi Landsréttar var talið að leggja yrði til grundvallar að meðferð málsins hefði ekki verið hagað á þann veg sem lýst væri í fyrrnefndri reglugerð og handbók. Á hinn bóginn yrði hvorki af reglugerðinni né handbókinni ráðið að sú málsmeðferð, sem þar væri kveðið á um að viðhafa skyldi, væri ófrávíkjanlegt skilyrði þess að grípa mætti til uppsagnar á ráðningarsamningi. Tekið var fram að engin skylda hvíldi á vinnuveitendum sem ekki væru stjórnvöld til að rannsaka atvik sem gefa tilefni til að segja starfsmanni upp, gefa honum færi á að tjá sig eða gæta meðalhófs við val á úrræðum, enda yrði slík skylda ekki leidd af almennum reglum vinnu-, samninga- eða kröfuréttar. Var því talið að heimilt hefði verið að segja C upp á þeim grundvelli sem gert var án þess að viðhafa þá málsmeðferð sem C taldi að skort hefði. Þá var ekki talið liggja fyrir að aðgerðir A ses. og B hefðu í orði eða verki falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru hans en ekki lá fyrir að þau hefðu tekið afstöðu til sannleiksgildis þeirra ávirðinga sem á hann höfðu verið bornar. Þar sem ekki hefðu verið færðar sönnur á að fullnægt væri því skilyrði bótaskyldu að A ses. og B hefðu sýnt af sér ólögmæta háttsemi í garð A voru þau sýknuð af kröfum C.

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem annars vegar var staðfestur úrskurður barnaverndar B frá ágúst 2020 um vistun sonar A utan heimilis hans í allt að tvo mánuði og hins vegar heimilað að vista son A utan heimilis hans allt til júní 2021. Þar sem liðinn var sá tími sem mælt var fyrir um að gilda skyldi um vistun barnsins utan heimilis með framangreindum úrskurði barnaverndarnefndar B var talið að A hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrskurðinn felldan úr gildi. Kröfu A um þann hluta vistunarinnar var því vísað sjálfkrafa frá Landsrétti. Hinn kærði úrskurður var staðfestur að öðru leyti með vísan til forsendna hans.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og einangrun meðan á því stendur. Kröfu X um breytingu á tilhögun gæsluvarðhaldsvistar var vísað sjálfkrafa frá Landsrétti þar sem hún hafði ekki verið borin undir héraðsdóm.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þrotabús I um frestun aðalmeðferðar og heimiluð skýrslutaka af nafngreindum fyrirsvarsmanni E og vitni símleiðis eða með öðru fjarskiptatæki í héraðsdómsmáli E gegn þrotabúi I. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt gagnályktun frá h-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála yrði úrskurður um að hafna því að veita frest ekki kærður til Landsréttar, sbr. 2. málslið 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991. Þá væri hvorki í öðrum stafliðum 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 né öðrum ákvæðum laganna heimilað að kæra slíkan úrskurð til Landsréttar. Var þessari kröfu þrotabús I því vísað frá Landsrétti. Þá var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að umbeðin skýrslutaka færi fram símleiðis eða með öðru fjarskiptatæki.

V krafðist þess fyrir hönd A, umbjóðanda síns, að felld yrði úr gildi skipun H sem ráðsmanns fyrir A samkvæmt lögræðislögum nr. 71/1997 og að hún yrði leyst frá störfum. Við meðferð þess ágreinings fyrir héraðsdómi var V dæmdur til greiðslu málskostnaðar til handa H auk álags á grundvelli 2. og 4. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Skaut hann því ákvæði héraðsdóms til Landsréttar ásamt því að krefjast viðurkenningar á því að nánar tilgreind ummæli sem fram komu í forsendum héraðsdóms um meintar ávirðingar hans í garð H teldust sannaðar og gæfu ekki tilefni til ákvörðunar málskostnaðar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að játa yrði V rétti til málskots að því er varðaði skyldu hans til greiðslu málskostnaðar fyrir héraðsdómi en þó stæðu ekki heimildir til þess að hann gæti haft uppi kröfur fyrir Landsrétti um annað en endurskoðun á því ákvæði héraðsdóms og um greiðslu málskostnaðar. Var viðurkenningarkröfu V því vísað frá Landsrétti. Þá var hafnað þeirri málsástæðu H fyrir frávísunarkröfu að V hefði borið að kæra málskostnaðarákvörðun héraðsdóms til Landsréttar, sbr. g-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi réttarins var skírskotað til þess að það hefði alfarið verið undir stefnanda málsins í héraði komið hversu lengi skipun ráðsmanns stæði en henni var komið á með ákvörðun yfirlögráðanda í október 2016. Stæðu því engin rök til þess að A beindi dómkröfum sínum að H sem skipuðum ráðsmanni sínum. Lagði rétturinn til grundvallar að málið hefði að þarflausu verið höfðað á hendur H og að næg efni hefðu verið til þess af þeirri ástæðu að gera V að greiða henni málskostnað fyrir héraðsdómi á grundvelli framangreindra ákvæða laga nr. 91/1991.

O ohf. höfðaði mál gegn Í og AB-fasteignum ehf. í apríl 2018 og krafðist annars vegar að viðurkennt yrði að allur réttur til virkjunar vatnsafls í Úlfsá í Dagverðardal væri eign O ohf. og hins vegar að samningur sem Í og AB-fasteignir ehf. gerðu 24. janúar 2018 yrði ógiltur. Málshöfðunina mátti rekja til þess að Í og O, forveri O ohf., gerðu með sér samning 30. desember 1977 um yfirtöku O á rekstri, eignum og skuldum Rafveitu Ísafjarðar. Með samningnum var afhentur allur réttur til virkjunar vatnsafls, jarðhita og fallvatns, sem Í eða rafveitan ætti eða kynni að eiga í löndum kaupstaðarins, rafveitunnar eða annars staðar og kaupstaðurinn kynni að hafa samið um. Næði þetta jafnt til þekktra sem óþekktra réttinda. Rituðu samningsaðilar undir afsal í desember 1978. Hinn 24. janúar 2018 gerðu Í og AB-fasteignir ehf. á hinn bóginn með sér samning sem heimilaði AB-fasteignum ehf. að rannsaka vatnasvið og hagkvæmni hugsanlegrar virkjunar í Úlfsá og nýta vatnsréttindi sem Í ætti í ánni til vatnsaflsvirkjunar. Í samningnum var meðal annars kveðið á um að kæmi í ljós að Í væri ekki lögmætur eigandi alls lands og vatnsréttinda í ánni félli samningurinn niður báðum aðilum að skaðlausu. Undir rekstri málsins í héraði varð samkomulag milli AB-fasteigna ehf. og O ohf., meðal annars um að útivist yrði af hálfu AB fasteigna ehf. við frekari málarekstur fyrir dómstólum. Héraðsdómur féllst á dómkröfur O ohf. gagnvart Í og AB fasteignum ehf. Í kjölfarið áfrýjaði Í málinu gagnvart O ohf. og krafðist sýknu af kröfum O ohf. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að Í hefði kosið að stefna ekki AB-fasteignum ehf. fyrir Landsrétt og kæmi héraðsdómur því ekki til endurskoðunar gagnvart því félagi. Af þeim sökum hefði Í ekki markað áfrýjun sinn þann farveg að dómur yrði lagður á kröfu hans um sýknu af ógildingarkröfu O ohf. og var þeirri kröfu því vísað frá Landsrétti. Þá hafnaði Landsréttur þeim málatilbúnaði Í að framsal Í til O með samningnum 1977 og afsalinu 1978, sem O ohf. leiddi rétt sinn til hinna umdeildu réttinda af, hefði falið í sér óskuldbindandi, ógilda eða ógildanlega ráðstöfun eignarréttar. Þegar litið væri til þess tilgangs sem lá að baki framsali réttindanna til O og atvika máls að öðru leyti var þannig ekki talið að framsalið hefði verið í andstöðu við ráðstöfunarheimildir Í samkvæmt þágildandi sveitarstjórnarlögum nr. 58/1961. Þá taldi Landsréttur að meðal annars þar sem Í hefði í þágu fjárhagslegra hagsmuna sinna átt virkan þátt í því að koma á breytingum á eignarhaldi O gæti Í ekki byggt á því að það fæli í sér breyttar aðstæður af því tagi sem valdið gætu því á grundvelli reglna um brostnar forsendur að Í yrði leyst undan þeirri skuldbindingu sem fólst í afsali réttindanna til O. Þá hafnaði rétturinn því einnig að skortur á þinglýsingu eða skráningu hinna umdeildu réttinda, ákvæði laga nr. 46/1905 um hefð eða tiltekin túlkun á samningi Í og O gætu leitt til sýknu Í af viðurkenningarkröfu O ohf. Loks var því hafnað að 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. 6. gr. laga nr. 11/1986, yrði beitt til að víkja samningi Í og O til hliðar enda hefði samningurinn verið að fullu efndur er þetta lagaákvæði tók gildi. Var dómur héraðsdóms því staðfestur um að viðurkennt væri að allur réttur til virkjunar vatnsafls, fallvatns, í Úlfsá í Dagverðardal væri eign O ohf.

X krafðist þess að rannsókn H á hendur honum yrði úrskurðuð ólögmæt og henni hætt. Við meðferð þeirrar kröfu fyrir héraðsdómi setti X fram kröfur um að H yrði meinað að leggja fram nánar tilgreind gögn, að H yrði gert að leggja fram gögn og að fjögur nafngreind vitni yrðu leidd fyrir dóm við meðferð máls hans. Með úrskurði héraðsdóms var framangreindum kröfum X hafnað og kærði X þann úrskurð til Landsréttar. Með úrskurði Landsréttar var kröfu X um að H yrði meinað að leggja fram tiltekin gögn vísað frá Landsrétti. Taldi Landsréttur kröfuna vera að dómskjal sem lagt hefði verið fram yrði fellt úr skjölum málsins en úrskurður héraðsdóms um slíka kröfu sætti ekki kæru til Landsréttar samkvæmt 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Um kröfu X um að H yrði gert að leggja fram gögn eða afhenda verjanda X þau voru ekki talin efni til að hrófla við þeirri niðurstöðu héraðsdóms að hafna kröfunni. Þá var einnig staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna umbeðinni vitnaleiðslu þar sem hún þótti bersýnilega tilgangslaus við mat á þeirri kröfu sem varnaraðili hefði uppi í málinu.

Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að A skyldi greiða B einfalt meðlag með börnum þeirra, C og D, frá 1. nóvember 2017 til fulls 18 ára aldurs þeirra. Krafa A um að gjafsóknarkostnaður hans vegna reksturs málsins í héraði yrði ákveðinn 2.000.000 króna var of seint fram komin og var henni vísað frá Landsrétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B sem reis við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna loka óvígðrar sambúðar. A krafðist þess að fasteign sem þau höfðu búið í kæmi óskipt í hlut hennar, en A og B voru þinglýstir eigendur að 50% eignarhluta hvort. A þótti ekki hafa fært fyrir því viðhlítandi rök að efni væri til að víkja frá þinglýstum heimildum um eignarrétt að fasteigninni. Var kröfu A því hafnað og staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að fasteignin kæmi til jafnra skipta.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að C yrði svipt lögræði tímabundið í fimm ár. Kröfu A og B, um að felldur yrði úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var dómkvaðningu yfirmatsmanna, var vísað frá Landsrétti þar sem hinn kærði úrskurður var kveðinn upp eftir að aðalmeðferð hófst í málinu og ekki væri að finna kæruheimild í því tilviki samkvæmt 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.