Dómstólaleit

A og H höfðuðu mál á hendur Ó til heimtu eftirstöðva kaupverðs samkvæmt kaupsamningi um fasteign, en Ó hélt uppi gagnkröfu vegna ætlaða galla á hinu selda. Var gagnkrafan í fyrsta lagi vegna ýmissa galla sem hann taldi vera innanhúss, einkum vegna raka eða myglu, í öðru lagi á þaki, í þriðja lagi á fráveitulögnum og í fjórða lagi á baðherbergi. Þá krafðist Ó skaðabóta vegna kostnaðar við leigu á húsnæði þann tíma sem viðgerðum og endurbótum stóð. Talið var að Ó hefði engar sönnur fært að því að A og H hefðu verið kunnugt um þann raka sem fannst innanhúss þannig að varðaði vanrækslu á upplýsingaskyldu seljanda samkvæmt 26. gr. fasteignakaupalaga nr. 40/2002. Á hinn bóginn þótti sannað að A og H hefðu hlotið að vita um ástand þakviða við skorstein fasteignarinnar og að öndunarpípa hefði ekki legið í gegnum þakið, heldur endað í risinu sjálfu. Voru þau því dæmd skaðabótaskyld vegna tjóns sem af þessu mátti leiða. Jafnframt var talið að ástand frárennslislagna hefði ekki verið í samræmi við upplýsingar í söluyfirliti fasteignarinnar. Með vísan til 1. mgr. 27. gr. fasteignakaupalaga voru A og H látin bera ábyrgð á því. Þá var litið svo á að þeir ágallar sem Ó taldi vera á baðherbergi fasteignarinnar væru ekki gallar í skilningi 18. gr. laganna. Loks var ekki fallist á með Ó að þeir gallar, sem hefðu verið á fasteigninni og leiddu til réttar hans til skaðabóta, hefðu verið slíkir að nauðsynlegt hefði verið fyrir hann að flytja úr íbúðinni til lengri tíma vegna úrbóta á þeim. Voru A og H því sýknuð af þeirri kröfu.

Í héraði voru X, Y, Z, Þ og Æ sýknaðir af því að hafa í félagi í svefnherbergi íbúðar haft margs konar kynferðismök við A með því að beita hana ofbeldi og annars konar ólögmætri nauðung. Þá var Y einnig sýknaður af því að hafa í beinu framhaldi af þessu haft kynmök við A á baðherbergi í sömu íbúð gegn vilja hennar. Æ var á hinn bóginn sakfelldur og gert að greiða A miskabætur fyrir að hafa myndað kynmökin í svefnherberginu án leyfis A, en sýknaður af því að hafa daginn eftir sýnt öðrum en meðákærðu myndefnið. Í dómi Hæstaréttar var ekki fallist á með ákæruvaldinu að ómerkja bæri héraðsdóm á þeim grunni að samningu dómsins hefði verið áfátt. Þá var vísað til þess að samkvæmt 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála gæti Hæstiréttur ekki endurmetið niðurstöðu héraðsdóms um sönnunargildi munnlegs framburðar nema hlutaðeigandi vitni eða ákærði gæfu skýrslu þar fyrir dómi. Við þær aðstæður gæti Hæstiréttur hins vegar fellt úr gildi héraðsdóm samkvæmt 3. mgr. sömu lagagreinar ef taldar væru líkur á að niðurstaða héraðsdómara um sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi kynni að vera röng svo að einhverju skipti um úrslit máls. Talið var að í hinum áfrýjaða dómi hefði verið tekin afstaða til þess á rökstuddan hátt, meðal annars með mati á trúverðugleika munnlegs framburðar ákærðu, A og eftir atvikum annarra vitna fyrir dómi, hvað teldist sannað í þeim þætti málsins er varðaði hina ætluðu nauðgun og hvað ekki, sbr. f. lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008. Sama var talið gilda um þátt Æ við myndun kynmakanna. Var sá hluti dómsins því ekki ómerktur á grundvelli 3. mgr. 208. gr. laganna. Á hinn bóginn var frásögn Æ um að einhver, sem hann gat ekki nafngreint, hefði tekið farsíma hans ófrjálsri hendi og sýnt nokkrum samnemendum myndefnið talin fjarstæðukennd. Var því litið svo á að nægar líkur hefðu verið leiddar að því að mat meirihluta hins fjölskipaða héraðsdóms á sönnunargildi framburðar Æ og tiltekinna vitna kynni að vera rangt svo að einhverju skipti um úrlausn sakargifta á hendur honum hvað þennan lið ákæru varðaði. Af þeim sökum var sá hluti dómsins ómerktur og þeim þætti málsins vísað heim í hérað til meðferðar og dómsálagningar að nýju, sbr. 3. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008. Að öðru leyti og með hliðsjón af þeirri meginreglu að allan vafa um sekt ákærða eigi að skýra honum í hag var niðurstaða héraðsdóms staðfest.

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, sem þá var 12 ára gömul, með því að hafa farið með hönd undir sæng hennar þar sem hún lá í rúmi, fært fótleggi A í sundur, káfað á kynfærum hennar innan klæða og sett fingur inn í leggöng. Var brot X talið varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing hans ákveðin fangelsi í 15 mánuði, en fullnustu 12 mánaða af henni frestað og félli sá hluti niður að liðnum tveimur árum héldi X almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þá var X gert að greiða A 600.000 krónur í skaðabætur.

R var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, sem þá var á aldrinum 8 til 13 ára, og var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 2. mgr. sömu greinar og síðastgreint ákvæði, sbr. 20. gr. laganna. R var einnig sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn systur A, B, sem þá var á aldrinum 12 til 14 ára, og var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga og 2. mgr. sömu greinar. Um ákvörðun refsingar var skírskotað til þess að R væri sakfelldur fyrir alvarleg margendurtekin kynferðisbrot gegn tveimur börnum sem staðið hefðu yfir í langan tíma er hann dvaldi á heimili þeirra. Var R talinn hafa nýtt sér aðstöðumun sinn og trúnaðartraust brotaþolanna og hann ekki talinn eiga sér málsbætur. Við ákvörðun refsingar var af þeim sökum litið til 1., 4. og 6. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og refsing hans ákveðin með vísan til 77. gr. sömu laga, svo og að teknu tilliti til þess að brot R voru öll framin eftir gildistöku laga nr. 61/2007, sem breyttu refsimörkum hlutaðeigandi refsiheimilda. Var refsing R ákveðin fangelsi í sex ár og honum gert að greiða skaðabætur að fjárhæð 3.500.000 krónur til hvors brotaþola um sig.

H var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa tælt A, sem þá var 15 ára, til að hafa við sig kynferðismök með því að gefa honum vilyrði fyrir bifhjóli að launum fyrir þau. Ljóst þótti að H hefði notfært sér yfirburði aldurs, reynslu og þroska í því skyni að tæla A til kynferðismakanna. Þá var H einnig sakfelldur fyrir að hafa í vörslu sinni hreyfimynd sem sýndi barn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Var háttsemi H talin varða við 3. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til alvarleika brots hans gagnvart A, en að auki að hann hefði ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi, hann hefði verið ungur að aldri er brotið var framið og rannsókn málsins hefði dregist nokkuð. Var refsing H ákveðin fangelsi í sex mánuði, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var H gert að greiða A 600.000 krónur í miskabætur og sæta upptöku á fartölvu.

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa í tvö aðgreind skipti haft kynferðismök við A, sem þá var 14 ára, gegn greiðslu, án þess að gæta nægjanlegrar varúðar um aldur piltsins. Var háttsemin talin varða við 1. mgr. 202. gr., sbr. 204. gr., og 2. mgr. 206. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en rétt þótti að fresta fullnustu 9 mánaða af refsingunni skilorðsbundið í 3 ár sökum þess að meðferð málsins hafði dregist úr hömlu, af ástæðum sem X varð ekki um kennt. Þá var X gert að greiða A 600.000 krónur í miskabætur.

J var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því m.a. að hafa berað á sér kynfærin og fróað sér í návist A, sem þá var 15 ára, viðhaft við hana kynferðislegt og ósiðlegt tal, reynt að taka af henni sæng og káfað á henni og við það notfært sér yfirburðastöðu sína vegna aldurs- og aflsmunar og reynsluleysis A auk þess sem hún var ein með honum í herbergi og fjarri heimili sínu. Var háttsemi J talin varða við 199. gr. og 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Var refsing J ákveðin fangelsi í 12 mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A 800.000 krónur í miskabætur.

B var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa í að minnsta kosti eitt skipti haft kynferðismök við A, sem var 14 ára, gegn greiðslu. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir tilraun til kynferðisbrots með því að hafa mælt sér mót við A og farið með hann á afvikinn stað þar sem hann ætlaði að hafa við hann kynferðismök gegn greiðslu. Var háttsemi B annars vegar talin varða við 1. mgr. 202. gr. og 2. mgr. 206. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hins vegar við framangreind ákvæði, sbr. 1. mgr. 20. gr. sömu laga. Var refsing B ákveðin fangelsi í 2 ár og 6 mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A miskabætur.

N var sakfelldur fyrir tvö kynferðisbrot gegn A, sem þá var 14 ára, annars vegar með því að hafa áreitt hana kynferðislega og kysst hana á muninn og hins vegar að hafa áreitt hana kynferðislega og haft við hana kynferðismök með því að klæða hana úr peysu og strjúka henni með hendi á brjóstum og kynfærum innan klæða og láta hana fróa sér uns hann hafði sáðlát og síðan með því að biðja stúlkuna um að hafa við sig samræði. Var háttsemin talin varða við 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hins vegar var ekki fallist á með ákæruvaldinu að tengsl N við stúlkuna hefðu verið með þeim hætti sem greindi í 1. mgr. 201. gr. laganna, sbr. 5. mgr. 202. gr. þeirra. Þá var N einnig sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn B, sem þá var 13 ára, með því að hafa í færri en átta skipti áreitt hana kynferðislega með því að kyssa hana tungukossa, strjúka henni með hendi á brjóstum innan og utan klæða, strjúka henni með hendi á kynfærum utan klæða og biðja hana um að hafa við sig samræði eða önnur kynferðismök. Var háttsemin talin varða við 2. mgr. 202. gr. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að N hefði nýtt sér yfirburði sína gagnvart stúlkunum í skjóli aldurs og reynslu. Hann hefði á hinn bóginn ekki áður sætt refsingu og þá hefðu orðið tafir á rekstri málsins sem honum yrði ekki um kennt. Með vísan til þessa og 1., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga var refsing N ákveðin fangelsi í 18 mánuði og honum gert að greiða skaðabætur til A að fjárhæð 1.000.000 krónur og til B að fjárhæð 800.000 krónur.

X var sýknaður af ákæru um kynferðisbrot í opinberu starfi sem þar voru talin varða við 199. gr., sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

V var ákærður fyrir að hafa áreitt kynferðislega tvær fjórtán ára stúlkur með því að hafa án vitneskju þeirra tekið ljósmyndir af þeim nöktum á ljósabekk á sólbaðsstofu, en í tilteknum fjölda tilvika hafi kynfæri þeirra sést þar greinilega. Voru brotin í ákæru talin voru varða aðallega við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara 209. gr. sömu laga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Hvorki var af orðalagi 2. mgr. 202. gr., sbr. 199. gr. almennra hegningarlaga né lögskýringargögnum um ákvæðin ráðið skýrlega að kynferðisleg áreitni gæti verið fólgin í háttsemi, sem sá, sem hún beindist að yrði ekki var við. Vafa um inntak 2. mgr. 202. gr. að þessu leyti yrði að meta ákærða í hag og voru brot hans því heimfærð undir 209. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. V var einnig ákærður fyrir að hafa haft fyrrgreindar ljósmyndir ásamt afritum þeirra í sínum vörslum. Var V vegna þeirrar háttsemi sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a. almennra hegningarlaga. Refsing V var, að virtum 78. gr., 60. gr. og 77. gr., ákveðin fangelsi í fimm mánuði, en hann hafði áður gerst sekur um brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga og rauf skilorð eldri dóms með vörslu fyrrgreindra ljósmynda.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn tveimur stúlkum. Við rannsókn málsins og fyrir dómi var fenginn túlkur til að túlka fyrir X en báðir töluðu arabísku. Af hálfu X var því haldið fram að hann hefði ekki notið réttlátrar málsmeðferðar þar sem sú arabíska sem túlkurinn talaði væri mjög frábrugðin þeirri arabísku sem X talaði, enda voru þeir frá sitt hvoru landinu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt nokkrir hnökrar hefðu verið á íslensku túlksins lytu athugasemdir X ekki að efnislegum atriðum sem skipt gætu máli varðandi vörn X. Var því ekki fallist á að túlkurinn hefði ekki haft nægilegt vald á íslenskri og arabískri tungu til þess að X nyti réttlátrar meðferðar málsins. Aftur á móti varð hvorki séð að ákæra hefði verið þýdd úr íslensku yfir á arabísku né að túlkurinn hefði við meðferð málsins þýtt hana orðrétt fyrir ákærða. Þá hefðu skýrslur brotaþola og annarra vitna fyrir dómi heldur ekki verið þýddar. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar að nýju frá þingfestingu þess.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi, á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, var staðfestur.