Dómstólaleit

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Á á hendur X var vísað frá dómi sökum þess að málinu taldist áður lokið samkvæmt 1. mgr. 148. gr. laga nr. 88/2008. Þá þóttu málalok ekki fjarstæð þannig að 3. mgr. sömu greinar ætti við.

Þ var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið yfir leyfðum hámarkshraða og án ökuréttinda. Með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var refsing hans ákveðin fangelsi í 30 daga.

X var ákærður fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið yfir leyfðum hámarkshraða. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þar sem að X hefði ekki mætt við þingfestingu málsins, þrátt fyrir lögmælt fyrirkall, og ekki hefði verið útivist af hans hálfu, þar sem lögmaður hefði verið mættur fyrir hans hönd og skipaður verjandi, hefði héraðsdómari að réttu lagi átt að neyta heimildar 162. gr., sbr. c. lið 90. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og leggja fyrir ákæranda að láta lögreglu handtaka X og færa hann fyrir dóm. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

X var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið yfir löglegum hámarkshraða, sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana- og fíkniefna, en í blóði hans mældist vínandamagn, kókaín og tetrahýdrókannabínól. Við ákvörðun viðurlaga komu til athugunar sátt og viðurlagaákvörðun sem ákærða höfðu verið gerð vegna brota gegn umferðarlögum. Var refsing ákærða ákveðin sekt að fjárhæð 550.000 krónur að viðlagðri vararefsingu og hann sviptur ökurétti í tvö ár.

A höfðaði mál á hendur B, T hf. og S hf. til viðurkenningar á bótaskyldu þeirra vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi í júlí 2008. Laut ágreiningur aðila að því hvort að A hefði umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi sem leiða ætti til þess að hann skyldi bera tjón sitt sjálfur að öllu leyti eða hluta, en einkum var deilt um hraða bifreiðar hans. Í dómi héraðsdóms kom fram að ekki yrði byggt á niðurstöðum rannsóknar og útreikninga sérfræðinga um ökuhraða A, sem kvæðu á um að hann hefði verið á að minnsta kosti 67 km hraða á klukkustund. Þess í stað yrði að miða við framburð A í sakamáli gegn honum vegna umrætt umferðarslys, um afstöðu bifreiðar hans og B þegar óhappið varð, en sá framburður leiddi til þess að A hefði ekið ívið hraðar en B, sem sakfelldur hefði verið fyrir að aka á 86 km hraða á klukkustund. Hámarkshraði á þeim stað sem atvik gerðust væri 50 km á klukkustund. Yrði því að telja að meginorsök þess að A missti stjórn á bifreiðinni væri hraðaakstur hans sjálfs og aðgæsluleysi við aðstæður á vettvangi. Var A gert að bera tjón sitt sjálfur að öllu leyti. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með hliðsjón af atvikum málsins og skýrslur A og B fyrir dómi í sakamálunum tveimur yrði hvorki dregin sú eindregna ályktun að bifreiðirnar hefðu verið samsíða um nánar tilgreinda fjarlægð áður en slysið varð, né að þær hefðu verið á sama hraða við slysið. Væri því nægilega leitt í ljós að bifreið A hefði að minnsta kosti verið ekið á 67 km hraða á klukkustund er slysið varð. Þá yrði talið að aksturslag B hefði verið meginorsök þess að A missti stjórn á bifreiðinni og varð fyrir líkamstjóni. Á hinn bóginn yrði að líta til þess að bifreið A hefði ekki verið í notkunarhæfu ástandi, á of miklu hraða á fjölfarinni umferðargötu í þéttbýli, á blautum vegi um nótt og í rigningu og í námunda við gatnamót og gangbraut. Hefði hann því sýnt af sér stórfellt gáleysi við aksturinn. Að öllu framangreindu virtu var talið að B og T hf. væru bótaskyld að 2/3 hlutum vegna líkamstjóns A, en að hann skyldi bera sjálfur 1/3 hluta tjóns síns.

G krafði T hf. um vátryggingabætur úr húftryggingu bifreiðar hans sem varð fyrir algeru tjóni í umferðaróhappi. Laut ágreiningur aðila að því hvort G hefði brotið gegn skilmálum tryggingarinnar og þannig fyrirgert sér rétti til bóta. Með vísan til fyrirliggjandi skýrslu í sakamáli um ætlaðan ökuhraða G er óhappið varð og því mikla tjóni sem hlaust af árekstrinum var því slegið föstu að bifreið G hefði verið ekið allt of hratt miðað við aðstæður og andsætt 1. mgr. og a., b., c., d. og h. lið 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Hefði G því sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með akstrinum og brotið gegn skilmálum vátryggingarinnar. Var T hf. því sýknað af kröfu G.

F var sakfelldur fyrir of hraðan akstur samkvæmt 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 en þar sem ekki var talin fram komin sönnun um brot hans gegn 2. mgr. 45. gr. laganna um ölvunarakstur, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, var hann sýknaður af því broti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun L um að svipta X ökurétti til bráðabirgða. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 103. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skyldi lögreglustjóri svipta ökumann ökurétti til bráðabirgða teldi hann skilyrði til sviptingar ökuréttar vera fyrir hendi. Í hinum kærða úrskurði hefði ekki verið talið að skilyrði væru til að beita ákvæðinu og hefði í því sambandi verið vísað til dóma Hæstaréttar 1. júní 2006 í máli nr. 288/2006 og 14. desember 2009 í máli nr. 710/2009. Í dómi Hæstaréttar sagði að atvikum þessa máls yrði ekki jafnað til þeirra aðstæðna sem uppi hefðu verið í þeim málum, enda hefði vitni í því fyrrgreinda talið sig geta borið um annan hraða bifhjóls en hraðamæling lögreglu gaf til kynna, en í því síðarnefnda hefðu tvö bifhjól verið saman á ferð á misjöfnum hraða og hefði ekki verið útilokað við þær aðstæður að hraðamæling lögreglu kynni að hafa beinst að öðru bifhjóli en því sem aðili þess máls hefði ekið. Var fallist á með L að ekki væru efni til að telja vafa leika á að uppfyllt væru skilyrði til sviptingar á ökurétti X til bráðabirgða. Var ákvörðun L því staðfest.

Á var ákærður fyrir hegningar- og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifhjóli of hratt, ekki sinnt stöðvunarmerkjum lögreglu, ekið gegnum vegartálma og yfir á öfugan vegarhelming og að hafa ekið án nægilegrar aðgæslu og varúðar á flótta undan lögreglu, of hratt miðað við aðstæður og án þess að hafa nægilegt bil yfir í annað bifhjól, þannig að hann gat ekki brugðist við er hitt hjólið féll eftir að aka aftan á bifreið, heldur ekið yfir ökumann bifhjólsins, F. Voru brot Á talin varða við 219. gr. almennra hegningarlaga, auk nánar tilgreindra ákvæða umferðarlaga. Var Á talinn hafa gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök að öðru leyti en því að ekki þótti sannað að hann hafi ekið yfir F. Að gögnum málsins virtum og því að F hafði fallið í götuna eftir að hafa ekið aftan á bifreið var ekki talin komin fram sönnun þess að afleiðingar slyssins mætti rekja til þess að ákærði ók á F. Var Á því sýknaður af sakargiftum fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga, en sakfelldur fyrir brot gegn umferðarlögum. Við mat á refsingu hans var m.a. tekið mið af því að háttsemi hans var stórkostlega hættuleg öðrum vegfarendum og þess að hann hafði tvisvar áður hlotið sektarrefsingu fyrir of hraðan akstur á bifhjóli. Var refsing Á ákveðin fangelsi í 4 mánuði, en þar sem hann hafði tvívegis áður verið dæmdur fyrir háskalegan akstur þótti ekki fært að skilorðsbinda refsinguna. Þá var Á sviptur ökurétti í 3 ár og bifhjól hans gert upptækt.

G var sakfelldur fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga 19/1940 og 1. mgr., sbr. 3. mgr., 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með því að hafa ekið bifhjóli yfir leyfilegum hámarkshraða í Ártúnsbrekku á Vesturlandsvegi þar sem árekstur varð með bifhólinu og annarri bifreið með þeim afleiðingum að G og farþegi á hjólinu köstuðust af því. Hlaut farþeginn við það alvarlegt lærleggsbrot. Viðurlög G, sem ákveðin voru sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga, þóttu með hliðsjón af 5. og 8. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga hæfilega ákveðin 60 daga skilorðsbundið fangelsi ásamt sviptingu ökuréttar í eitt ár.

B krafðist endurupptöku á máli, sem hafði verið lokið með áritun dómara á sektarboð samkvæmt 3. mgr. 115. gr. a laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Ekki var talið að B hefði, er hann krafðist endurupptöku málsins, fært fram varnir, sem gætu hafa haft áhrif á úrslit þess, sbr. 5. mgr. sömu greinar. Kröfu B var því hafnað.