Dómstólaleit

A slasaðist við skíðaiðkun á skíðasvæði S árið 2013. Í málinu var ekki ágreiningur um afleiðingar slyssins heldur deildu aðilar um bótaskyldu S og eigin sök A. Þá var ágreiningur um við hvaða laun skyldi miða útreikning bóta vegna varanlegrar örorku yrði bótaskylda lögð á S. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fallist væri á þá niðurstöðu héraðsdóms sem reist var á framburði vitna að A hefði slasast við fall eftir að hafa rennt sér fram af stalli sem starfsmenn S hefðu myndað á leið þar sem búast hefði mátt við umferð skíðamanna og öryggisnet hefði ekki verið strengt nægilega langt til að loka leiðinni að stallinum. Var því bótaskylda S staðfest en talið að A ætti að bera tjón sitt að þriðjungi sjálf. Þá var fallist á með S að fjölbreyttur starfsferill A kæmi skýrlega fram í tekjum hennar á síðustu þrem árum fyrir slysdag og gæfi útreikningur í ýtrustu varakröfu hennar því réttan mælikvarða á líklegar framtíðartekjur við útreikning bóta fyrir varanlega örorku samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

M, R og T voru ákærðir fyrir húsbrot og sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa, í félagi við óþekkta karlmenn, ruðst í heimildarleysi inn í íbúðarhús og veist þar að sjö mönnum og slegið þá ítrekað í höfuð og víðs vegar um líkama með hættulegum vopnum og bareflum. Ákærðu neituðu sök og báru við minnisleysi vegna ölvunar. Talið var sannað að ákærðu hefðu verið í því liði sem ruddist inn í íbúðarhúsið og barði á þeim sem þar voru fyrir. Töldust mennirnir allir hafa staðið saman að því að ryðjast inn í húsnæðið og ráðast þar á þá sem fyrir voru. Báru þeir því fulla refsiábyrgð á húsbrotinu og líkamsárásinni á alla mennina sjö enda þótt þeir hafi ekki allir orðið sannir að tilteknum áverkum við einstaka menn. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að M, R og T voru í hópi manna sem tókst á hendur ferð til þess beinlínis að ráðast á þá sem voru í íbúðarhúsinu með hættuleg vopn sem þeir beittu miskunnarlaus á varnalausa menn. Þá hlutu þrír af mönnunum beinbrot, þar á meðal hlaut einn þeirra lífshættulega áverka. Var refsing M, R og T hvers um sig ákveðin fangelsi í 2 ½ ár. Þá voru þeir dæmdir til að greiða sameiginlega miskabætur til brotaþola sem ákveðnar voru 300.000 krónur til fimm þeirra en 700.000 krónur til þess sem verst var leikinn.

X var ákærður fyrir kynferðislega áreitni samkvæmt 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í rennistiga í Smáralind gripið um og kreist hægri rasskinn A. X kvaðst einungis hafa klappað á eða rétt við mjóbak A. Ekki var talið unnt að byggja á því sem lögreglumenn báru fyrir dómi um að hann hafi sagt þeim á vettvangi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Talið var að leggja yrði til grundvallar að X hafi klappað eða slegið til A og að snertingin hafi verið við neðanvert mjóbak hennar. 199. gr. hegningarlaga telji ekki tæmandi þá hegðan sem sé refsiverð samkvæmt henni. Talið var að þegar um snertingu utan þeirra líkamshluta, sem þar eru tilgreindir, væri að ræða væri regla ákvæðisins matskennd. Við það mat þyrfti m.a. að líta til þess hvar snertingin væri, hvort hún væri innan klæða eða utan og hvers eðlis hún væri. Var ekki talið að háttsemi X félli undir ákvæðið og var hann því sýknaður.

B var sakfelldur fyrir þjófnað fyrir að hafa brotist inn í hús og stolið þar nánar tilgreindum munum. Taldist brotið varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. B var dæmdur til að sæta fangelsi í fimm mánuði. Með broti sínu rauf B skilorð eldri dóms þar sem hann var dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi fyrir þjófnaðarbrot. Var sú refsing dæmd upp og B gerð refsing í einu lagi. Hún var ákveðin fangelsi í fimm mánuði.

A var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa á víðavangi með ofbeldi haft samræði og endaþarmsmök við X og sumpart notfært sér að hún gat ekki spornað við háttseminni sökum ölvunar, sbr. 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. A neitaði sök og kvaðst hafa haft samræði við X með fullum vilja hennar. Talið var sannað að A hafði samræði við X en frásögn hans um að hún hafi viljað þýðast hann við aðstæður í málinu án nokkurs aðdraganda eða orðaskipta þótti ótrúverðug. Með hliðsjón af trúverðugri frásögn vitna um lýsingu kæranda á atburðunum og læknisfræðilegum gögnum þótti ekki varhugavert að telja sannað að A hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um hrottafengna árás á kynfrelsi X var að ræða með mjög alvarlegum afleiðingum. Þótti refsing A hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár. Þá var ákærði dæmdur til að greiða X miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur.

R var ákærður fyrir brot gegn 3. og 4. mgr. 202. gr. og 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gegn fjórum stúlkum og fyrir vörslur á barnaklámi. Var R sakfelldur fyrir verulegan hluta þeirrar háttsemi sem honum var gefin að sök en sýknaður af vörslum á barnaklámi. Við ákvörðun refsingar R var litið til þess að hann nýtti sér yfirburði aldurs og reynslu gagnvart fjórum ungum stúlkum sem hann vissi að stóðu höllum fæti. Voru brot hans ítrekuð og alvarleg og brotavilji hans einbeittur. Þá var litið til þess að ákærði var starfandi lögmaður á þeim tíma sem brotin voru framin og voru því einkar ljósir þeir mikilsverðu hagsmunir er brot hans beindust að. Þótti refsing R hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár. Þá þótti R með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til stúlknanna sem þóttu hæfilega ákveðnar á bilinu 300.000 til 1.000.000 krónur. R var jafnframt sviptur réttindum til að vera héraðsdómslögmaður.

H var sakfelldur fyrir að hafa slegið A nokkur hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að hann hlaut m.a. varanlega tvísýni. Áverkar A voru taldir svo verulegir að rétt hafi verið að heimfæra brot ákærða undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þá var ekki fallist á það með héraðsdómi að árásin hefði verið af tilefnislausu og án fyrirvara. Var m.a. litið til 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar. Einnig var litið til þess að ákærði, sem ekki hafði áður gerst sekur um refsivert brot, játaði verknaðinn bæði hjá lögreglu og fyrir dómi og tilkynnti lögreglu strax um brot sitt. Var refsing hans hæfilega ákveðin skilorðsbundið fangelsi í fjóra mánuði.

U var sakfelldur fyrir tvö þjófnaðarbrot, hilmingu, nytjastuld, þrjú fíkniefnalagabrot og réttindaleysi við akstur í tvö skipti, en sýknaður af ákæru vegna innbrots í félagi við tvo aðra og vegna aksturs sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna. Tekið var fram að U væri vanaafbrotamaður og hefði meðal annars margítrekað gerst sekur um auðgunarbrot. Með hliðsjón af 71. gr., 72. gr., 77. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði. Skaðabótakröfu sem V hafði uppi í málinu vegna annars þeirra ákæruliða sem U var sýknaður af var vísað frá héraðsdómi.

Y var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist að fyrrum eiginkonu sinni X, brugðið belti um háls hennar og hert að, þannig að hún hlaut mar á hálsi, blæðingar undir húð á hálsi og andliti og marblett á hægri olnboga. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að við mat á refsingu verði að líta til þess að árásin var framin á heimili X og stóð yfir í nokkurn tíma og að sú aðferð, sem Y beitti við líkamsárásina, stofnaði lífi hennar í hættu. Með vísan til niðurstöðu héraðsdóms var Y hins vegar sýknaður af sakargiftum um tilraun til nauðgunar. Að þessu virtu þótti hæfileg refsing ákveðin fangelsi í 15 mánuði og greiðsla miskabóta að fjárhæð 600.000 krónur.

X og Y voru ákærðir fyrir að hafa veist að A og rifið allhrottalega í kynfæri hans. Framburður C var ekki samhljóða um það hvar eða hvernig atlagan hefði farið fram né hvor þeirra X eða Y hefði veitt honum þá ákverka sem í ákæru greinir. X og Y neituðu báðir sök en báru báðir við að hafa munað lítið eftir atburðinum sökum ölvunar. Annar vitnisburður en frá A lá ekki fyrir í málinu. Að öllu virtu og með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála þótti ósannað gegn neitun X og Y að þeir hefðu gerst sekir um verknaðinn. X og Y voru því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og með vísan til 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 var bótakröfu vísað frá héraðsdómi. Í niðurstöðu sinni fann Hæstiréttur að þeim drætti sem orðið hafði á málinu í héraði, en frá því málið var þingfest liðu 14 mánuðir þar til aðalmeðferð þess fór fram. Þessi dráttur þótti ekki verða réttlættur og var talinn brjóta í bága við 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1999 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Einnig þótti aðfinnsluvert að látið var við það sitja að taka skýrslu af A í gegnum síma, þrátt fyrir að hann væri eina vitnið í málinu og ljóst að mikilvægt væri vegna sönnunargildis framburðar hans að hann kæmi fyrir dóminn í ljósi meginreglu 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa með ofbeldi þröngvað Y til samræðis og var brotið talið varða við 194. gr. almennra hegningarlaga. Héraðsdómur taldi að ekki yrði litið fram hjá því að framburður stúlkunnar um að mökin hefðu verið gegn hennar vilja hefði verið afar óljós og benti ekki skýrlega til þess að X hefði beitt hana ofbeldi eða hótað henni ofbeldi eða að hann hafi mátt skynja af hegðun hennar að mökin væru gegn hennar vilja. Í dómi Hæstaréttar var með vísan til tilvitnana í skýrslur Y fyrir dómi ekki talið rétt það sem fram kom í forsendum héraðsdóms um óskýrleika framburðar hennar um hvort mökin hefðu verið gegn hennar vilja og að hann benti ekki skýrlega til að X hafi mátt skynja af hegðun hennar að svo væri, enda kæmi skýrt fram í tilvitnuðum svörum Y að mökin hefðu verið gegn hennar vilja og að hún segðist hafa gefið X það til kynna með ótvíræðum hætti. Þá var tekið fram að hafi héraðsdómur talið vafa leika á hvort beitt hafi verið ofbeldi eða hótun um það í umrætt sinn hafi borið að veita sakflytjendum kost á að reifa málið út frá því hvort heimfæra ætti brot X undir þágildandi ákvæði 195. gr. almennra hegningarlaga. Af framangreindum ástæðum var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Á kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem ákæru á hendur E, G og K var vísað frá dómi. Talið var að fyrirkomulag samkeppnislaga hefði ekki verið nógu skýrt um meðferð máls ef grunur vaknaði um að brotið hefði verið gegn lögunum, og þar af leiðandi óskýrt hvernig með skyldi fara ef tilefni þætti til opinberrar rannsóknar jafnhliða meðferð samkeppnisyfirvalda og hvenær beita ætti refsiviðurlögum. Átti það meðal annars við þá stöðu E, G og K að taka þátt í viðræðum og samningum við Samkeppnisstofnun og veita henni upplýsingar, en fella á sama tíma á sig sök með því að málið var síðar tekið til refsimeðferðar. Var því ekki talið nægjanlega fram komið að í lögreglurannsókninni, sem fór fram í kjölfar meðferðar samkeppnisyfirvalda, hefðu þeir, eins og þeirri rannsókn var hagað, fengið notið þeirra réttinda sakborninga, sem mælt er fyrir um í 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og meginreglum laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Yrði því ákæra ekki reist á þeirri lögreglurannsókn og var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

X var ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa stungið föður sinn með hnífi í hægri síðu með þeim afleiðingum að hann hlaut lífshættulega áverka. Fallist var á með héraðsdómi að ósannað væri að X hefði fyrirfram ætlað að ráða föður sínum bana. Þegar litið var til atvika og þá einkum til þess hve hættulegu og stóru vopni X beitti, hvert hann beindi því og hve langt það gekk inn í líkama árásarþola, svo og með hliðsjón af afleiðingum stungunnar, þótti verða að álykta að X hafi hlotið að vera ljóst, er hann hóf atlöguna með hnífnum, að bani hlytist eða kynni að hljótast af henni. Var hann því sakfelldur fyrir brot gegn 211. gr, sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Eftir atvikum öllum þótti rétt að ákveða refsingu hans með hliðsjón af 2. mgr. 20. gr. og fyrri málslið 75. gr. almennra hegningarlaga, auk þess sem litið var til 1., 2., 4. og 5. tl. 70. gr. laganna. Að öllu virtu þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í 2 ár, en þar af voru 1 ár og 9 mánuðir skilorðsbundnir. Þá var honum gert að sæta sérstöku umsjónarskilyrði í eitt ár, sbr. 1. tl. 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga.

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist að sýslumanninum á Selfossi, er hann var við störf sem ákærandi, stöðvað för hans með því að þrífa í öxl hans og brugðið fyrir hann fæti svo að hann hrasaði við. Með brotinu rauf S skilorð dóms frá 9. júní 2005 og bar því að taka upp fjögurra mánaða skilorðshluta þess dóms og dæma með í máli þessu, sbr. 60. gr. alm. hgl. Með hliðsjón af þessu og 77. gr. alm. hgl. þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 6 mánuði.

T var ákærður, ásamt fjórum öðrum einstaklingum, fyrir stórfellt brot á lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa staðið að innflutningi á 7.694,86 g af amfetamíni í júní og júlí 2004. T var nánar tiltekið gefið að sök að hafa í samvinnu við annan mann lagt á ráðin um innflutning á amfetamíni til Íslands frá Hollandi, annast kaup á efninu með óþekktum vitorðsmanni og ætlað að taka á móti því á Íslandi og loks falið meðákærða X að taka við efninu frá seljendum þeirra, pakka þeim og annast sendingu þeirra til Íslands. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið að ákæruvaldinu hefði tekist að færa nægar sönnur fyrir því að T hefði sjálfur keypt efnin á greindum tíma, en talið var sannað að hann hefði að öðru leyti staðið að kaupunum með þeim hætti sem í ákæru greindi. Með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti var T dæmdur til að sæta fangelsi í sex ár.

G og X voru ákærðar fyrir skjalafals með því að hafa framvísað hvor sínu skuldabréfinu með falsaðri undirskrift Y sem sjálfskuldarábyrgðarmanns. X játaði að hafa ritað nafn Y á skuldabréfið sem hún var ákærð fyrir að framvísa en kvaðst hafa haft heimild Y til þess. Fyrir dómi skoraðist Y undan vitnaskyldu með vísan til 50. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála vegna skyldleika við báðar ákærðu. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið hægt að útiloka að X hefði haft heimild Y til ritunar nafns hennar á skuldabréfið og var hún því sýknuð af þeirri háttsemi sem henni var gefin að sök. G bar á hinn bóginn fyrir dómi að Y hefði sjálf ritað nafn sitt á það skuldabréf sem hún var ákærð fyrir að framvísa. Þótti nægilega sannað með rithandarrannsókn að sú fullyrðing var röng. Talið var að G hefði sem útgefandi bréfsins og móttakandi lánsins hlotið að vera kunnugt um fölsunina. Var hún sakfelld fyrir skjalafals og refsing hennar ákveðin 30 daga skilorðsbundið fangelsi.

G var sakfelldur í héraði fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa haft fíkniefni í vörslum sínum og selt slík efni í ágóðaskyni. Hann var einnig sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fimm mánuði og þar af fjórir mánuðir skilorðsbundnir. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu og refsingu G var staðfest í Hæstarétti. Þegar litið var til sakaferils G, sem hafði í fjögur skipti frá árinu 2001 sætt viðurlögum fyrir fíkniefnalagabrot, var hins vegar talið rétt að fresta skilorðsbundið fullnustu tveggja mánaða af refsingu hans.

Ekki þótti sannað að J hafi ruðst óboðinn inn í tiltekið hús og var hann sýknaður af ákæru um húsbrot. J hafði hins vegar játað að hafa synjað að fara út úr húsinu þegar á hann var skorað og hafði hann þannig brotið gegn 231. gr. almennra hegningarlaga. Þar sem hann var ekki ákærður fyrir þá háttsemi var hann ekki sakfelldur fyrir hana. J var einnig ákærður fyrir líkamsárás. Þrátt fyrir vissa annmarka á framburði mæðgna, sem sögðu J hafa ráðist á sig, var talið rétt í ljósi annarra atriða að byggja niðurstöðu um þennan þátt málsins á framburði mæðgnanna um átökin. Samkvæmt því var talið sannað að J hafi gerst sekur um líkamsrárás samkvæmt 217. gr. almennra hegningarlaga. Ákvæði 3. mgr. 218. gr. b. var ekki talið eiga við í málinu. Var refsing J hæfilega ákveðin fangelsi í fjóra mánuði, en þar sem hann hafði ekki gerst sekur um önnur brot sem áhrif hefðu á refsinguna þótti rétt að hún yrði skilorðsbundin.

X var gefið að sök að hafa í tvö skipti brotið gegn nálgunarbanni, með því að hafa á almannafæri nálgast eða sett sig í samband við fyrrverandi sambúðarkonu sína annars vegar og sambúðarmann hennar hins vegar. Í báðum tilvikum greindi aðila á um hvernig fundum þeirra bar saman umrædd sinn og gátu þau vitni sem til var að dreifa ekki borið um þann þátt málsins. Gegn neitun X var talið ósannað með hliðsjón af 1. mgr. 48. gr. laga um meðferð opinberra mála að X hafi brotið gegn 232. gr. almennra hegningarlaga í umrædd sinn og var hann sýknaður af þeim ákæruliðum. Þá var X einnig gefið að sök brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa haft í hótunum við nágranna sinn. X neitaði sök og stóðu orð X gegn orðum nágrannans um það hvort X hafi hótað honum á þann hátt sem lýst var í ákæru. Gegn neitun X og með hliðsjón af fyrrnefndu ákvæði var talið ósannað að X hafi gerst sekur um brotið og var hann því sýknaður.