A höfðaði mál gegn B og C og krafðist miskabóta vegna ætlaðra brota gegn friðhelgi einkalífs. A byggði á því að C og aðrir starfsmenn B hefðu tekið við farsíma hans, brotist inn í hann, afritað gögn úr honum og komið þeim til annarra fjölmiðla. Stefndu kröfðust sýknu. Í dómi héraðsdóms var talið að þótt gögn úr síma A hefðu komist í hendur fjölmiðla hefði A ekki fært sönnur á að C eða aðrir starfsmenn B hefðu sýnt af sér þá háttsemi sem krafa hans byggðist á. Voru stefndu því sýknuð af kröfum A.
A, J og P höfðuðu mál og kröfðust þess að nánar tilgreind ummæli, sem H viðhafði í frétt á netmiðli, yrðu dæmd dauð og ómerk, auk miskabóta. Þá kröfðust þeir þess að forsendur og niðurstaða dómsins yrði birt á vefsvæði netmiðilsins. Með hinum áfrýjaða dómi var H sýknaður af öllum kröfum A, J og P. Í dómi Landsréttar var rakið að fallist væri á með héraðsdómi að við heildstætt mat á ummælum H yrði að leggja til grundvallar að þau hefðu verið liður í almennri þjóðfélagsumræðu um aðstæður og aðbúnað erlends verkafólks hér á landi, einkum búsetuaðstæður þess, að umræða um þessi atriði ætti erindi við almenning og að mikilvægt væri að hún færi fram. Ummælin hefði H tengt A, J og P, sem óumdeilt væri að hefðu á undanförnum árum, í gegnum hlutafélög í eigu þeirra, rekið starfsmannaleigur og leigt út húsnæði til erlends verkafólks, auk þess sem fyrir lægi að mikil umsvif hefðu fylgt starfsemi þeirra. Þá væri ljóst að ummælin hefðu lotið að þátttöku A, J og P í umsvifamikilli starfsemi en ekki að einkalífi þeirra. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu H af kröfum A, J og P.
Stefnanda voru dæmdar miskabætur á grundvelli 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 en hafnað var kröfum hennar sem reistar voru á grundvelli 4. mgr. sömu greinar og á sakargrundvelli. Í málinu reyndi meðal annars á það hvort bótaréttur skv. 4. mgr. 246. gr. hefði stofnast þegar áfrýjun leiddi til þess að sakamáli var vísað frá héraðsdómi með dómi Landsréttar í kjölfar sakfellingardóms í héraði.
Stefnanda voru dæmdar miskabætur á grundvelli 1. og 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 en hafnað var kröfum hans sem reistar voru á grundvelli 4. mgr. sömu greinar og á sakargrundvelli. Í málinu reyndi meðal annars á það hvort bótaréttur skv. 4. mgr. 246. gr. hefði stofnast þegar áfrýjun leiddi til þess að sakamáli var vísað frá héraðsdómi með dómi Landsréttar í kjölfar sakfellingardóms í héraði.
Stefndu sýknuð af kröfu um greiðslu miskabóta vegna ummæla sem flutt voru í sjónvarpsþætti. Ekki var fallist á það með stefnanda að stefndu hefðu brotið gegn rétti hans til æruverndar með því að hafa í frammi rangar eða meiðandi staðhæfingar um hann. Niðurstaðan var annars vegar byggð á því að ummælin hefðu verið leiðrétt með viðeigandi hætti, að því leyti sem þau voru röng, og hins vegar að ummælin að öðru leyti hafi átt sér fullnægjandi stoð í staðreyndum málsins, alla vega á þann veg að stefndu máttu vera í góðri trú um réttmæti þeirra.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Silja Rán Arnarsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður)
Maður sýknaður af broti gegn 233. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 (hatursorðræða) vegna ummæla sem hann lét falla á bloggsíðu sinni.
A höfðaði mál á hendur P til ómerkingar nánar tilgreindra ummæla sem P viðhafði á vefsvæði sínu á tímabilinu 2. apríl 2022 til 14. apríl 2023 ásamt því að krefjast miskabóta. Áttu ummælin það öll sammerkt að lúta með einum eða öðrum hætti að því að A og aðrir blaðamenn hefðu átt aðild að byrlun tiltekins einstaklings og þjófnaði á síma hans í því skyni að skrifa fréttir sem tengdust fyrirtækinu S. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt ummæli P væru vissulega beinskeytt og óvægin, yrði að líta til þeirrar staðreyndar að A hefði haft stöðu sakbornings og sætti, þegar ummælin féllu, rannsókn lögreglu vegna mögulegrar aðildar, beinnar eða óbeinnar, að brotum á nefndum ákvæðum almennra hegningarlaga. Þá hefði P verið þátttakandi í almennri umræðu um mikilvæg samfélagsleg málefni sem erindi ætti við almenning og hefði af þeim sökum notið rúms tjáningarfrelsis á meðan A mátti sem blaðamaður og opinber persóna gera ráð fyrir að þurfa að þola hvassa og óvægna gagnrýni í kjölfar eigin skrifa. Þegar til alls var litið var lagt til grundvallar að P hefði mátt vera í góðri trú um að nægjanlegt tilefni hefði verið til ummælanna og að þau hefðu, þegar litið væri til hinnar hvössu umræðu sem málið hefði vakið, ekki gengið svo langt að nauðsyn bæri til þess í lýðræðislegu samfélagi, þar sem tjáningarfrelsi er í hávegum haft, að ómerkja þau. Hefði sú tjáning P sem um væri deilt rúmast innan tjáningarfrelsis hans samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var P því sýknaður af kröfum A.
Ákærði játaði brot gegn friðhelgi einkalífs, umsáturseinelti og brot gegn nálgunarbanni. Hegningarauki. Skilorðsbundið fangelsi og miskabætur til handa brotaþola.
Lögreglustjórinn á Vesturlandi (Emil Sigurðsson aðstoðarsaksóknari) gegn
X og Y (sjálfur)
Sýknað af ákæru um húsbrot og brot gegn friðhelgi einkalífs.
Stefndi var sýknaður af kröfum stefnanda um ómerkingu þrennra ummæla sem komu fram í tölvubréfum.
Stefnandi krafðist ómerkingar tiltekinna ummæla stefndu og miskabóta úr hendi hennar. Stefnda hafði viðhaft ummæli sín á Facebook-síðu fjölmiðils í tengslum við frétt sem þar var deilt og varðaði viðbrögð stefnanda við ásökunum sem hafðar höfðu verið uppi á hendur honum. Stefnda bar ummæli sín fram í formi spurningar til manns sem einnig hafði tjáð sig á sama umræðuþræði. Talið var að stefnda hefði ekki fortakslaust gefið til kynna með ummælunum að stefnandi hefði gerst sekur um refsiverða háttsemi. Ummælin hefðu falið í sér gildisdóm sem hefði átt sér stoð í almennri umræðu og ásökunum sem áður höfðu verið hafðar uppi á hendur stefnanda. Þá var litið til þess að stefnandi er þjóðþekktur maður sem hafði sjálfur tjáð sig opinberlega um þær ásakanir sem hann hafði sætt og þannig stuðlað að frekari umræðu um þær. Að teknu tilliti til þessara atriða, og annarra sem greinir í dómnum, var stefnda sýknuð af kröfum stefnanda.
A höfðaði mál gegn B og C og krafðist ómerkingar tilgreindra ummæla sem B og C settu fram í greinargerð til kærunefndar húsamála og greiðslu miskabóta. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að með ummælum B og C væri fullyrt að A væri andlega veik. Á hitt væri að líta að ummælin hefðu komið fram eftir að A hafði kært þau til kærunefndar húsamála og sakað íbúa fjöleignarhússins meðal annars um skemmdarverk og lygar. Þegar litið væri til þess samhengis sem ummælin voru sett fram í og fyrirliggjandi gagna yrði lagt til grundvallar að B og C hefðu verið að lýsa skoðun sinni á ástæðu ósættis aðila og verið í góðri trú um sannleiksgildi ummæla sinna. Í ljósi þeirra sjónarmiða sem líta beri til þegar veginn er rétturinn til tjáningarfrelsis á móti friðhelgi einkalífs yrði að álíta að sú tjáning sem um væri deilt rúmist innan þess frelsis sem B og C njóti samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Takmörkun tjáningar B og C teldist þannig ekki uppfylla skilyrði um nauðsyn í lýðræðislegu þjóðfélagi. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu B og C af kröfum A.
Sakfellt fyrir húsbrot og eignaspjöll. Sýknað af kröfu um miskabætur en öðrum bótakröfum vísað frá dómi vegna vanreifunar. 45 daga skilorðsbundið fangelsi,
A höfðaði mál á hendur B og krafðist ómerkingar á ummælum B sem viðhöfð voru í skilaboðum hennar til unnustu A á samskiptamiðlinum Instagram og í nafnlausri færslu á Facebook-síðu tiltekins hóps. A krafðist jafnframt greiðslu miskabóta og að B yrði gerð refsing. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að A hefði ekki leitt að því nægar líkur að B hefði birt hina nafnlausu færslu á Facebook. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu B vegna ummæla í þeirri færslu. Óumdeilt var að B hefði sent unnustu A skilaboð á samskiptamiðlinum Instagram en þar kom meðal annars fram staðhæfing um að A hefði nauðgað barni og látið að því liggja að hann væri haldinn barnagirnd. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að ummælin hefðu falið í sér aðdróttanir í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga og að með þeim hefði verið vegið að persónu og æru A sem nyti verndar 71. gr. stjórnarskrárinnar. Hefði þá verið tekið mið af efni og framsetningu ummælanna, því samhengi sem þau voru sett fram í, alvarleika og áhrifa þeirra. Ummælin voru samkvæmt þessu talin óviðurkvæmileg í skilningi 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga og voru þau því ómerkt. Þá hindraði það ekki ómerkingu að ummælin hefðu verið viðhöfð í skilaboðum á samskiptamiðlinum Instagram, enda teldist ærumeiðingarbrot fullframið þegar það væri komið til vitundar annars manns. Hins vegar taldist A ekki hafa nægilega sýnt fram að skilyrði til greiðslu miskabóta væru fyrir hendi vegna þeirra ummæla enda höfðu þau birst í lokuðum skilaboðum milli tveggja einstaklinga og lægi ekkert fyrir um að þeim hefði verið dreift víðar. Var B því sýknuð af öðrum kröfum A en um ómerkingu ummæla sem birtust í skilaboðum á Instagram.
Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að mannerfðafræðileg rannsókn skyldi fara fram á lífsýnum úr A, B og C, til sönnunarfærslu í faðernismáli, sem A rak á hendur B.
Stefndi sem var blaðamaður á vefmiðli, var sýknaður af ómerkingar-, skaðabóta- og birtingakröfum stefnenda sem voru eigendur starfsmannaleigu og félags sem átti húsnæði sem brann. Stefndi fjallaði um brunann og aðbúnað verkafólks í birtri frétt. Ekki var talið að stefndi hefði með ummælunum farið út fyrir mörk heimillar tjáningar sbr. 73. gr. stjórnarskrárinnar. Ummælin hefðu varðað brýnt þjóðfélagslegt málefni, þ.e. aðbúnað erlends verkafólks á Íslandi og hefðu ummælin fremur yfirbragð gildisdóms en staðhæfingar um staðreynd. Ummælin hefðu ekki verið sett fram af hreinum illvilja né teldist stefndi hafa verið í vondri trú. Takmörkun tjáningarinnar var ekki talin uppfylla skilyrði 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10.gr. mannréttindasáttmála Evrópu og með ummælunum hefði ekki verið gengið nær persónu stefnenda eða friðhelgi einkalífs þeirra skv. 71. gr. stjórnarskrárinnar en þeir þyrftu að þola.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Pétur Fannar Gíslason aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Birkir Már Árnason lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem nánar tilgreindum fjármálafyrirtækjum var gert að láta L í té allar upplýsingar um banka- og fjármálaviðskipti X, þar með talið bankareikninga, verðbréfa- og afleiðuviðskipti, lánaviðskipti, greiðslukortaviðskipti, gjaldeyriskaup, peningasendingar og bankahólf á tilteknu tímabili og allar upplýsingar sem þau fjármálafyrirtæki kynnu að hafa um þau viðskipti.
A höfðaði mál gegn B og krafðist ómerkingar ummæla sem B viðhafði á samfélags- miðlunum Facebook og Instagram, auk miskabóta og refsingar B. Í dómi héraðsdóms, sem Landsrétti staðfesti með vísan til forsendna, voru rakin ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu um tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífs, auk þess sem skírskotað var til dómaframkvæmdar Landsréttar, Hæstaréttar og Mannréttinda- dómstóls Evrópu. Í niðurstöðu héraðsdóms kom fram að meta þyrfti heildstætt þau ummæli sem um ræddi hverju sinni sem og framsetningu þeirra. Þá yrði ekki ráðið af ummælum B eða samhengi þeirra að til A væri vísað án þess að þekkja sérstaklega til aðstæðna. Ummæli B fjölluðu um eigin upplifun af atviki milli aðilanna og kæmi túlkun beggja aðila af atvikinu fram í færslu B. Ummæli B voru sett fram í almennri þjóðfélagsumræðu, en inngangur færslunnar fjallaði meðal annars um stöðu þolenda ofbeldis. Hafði B því rúmt svigrúm til tjáningar sinnar sem hluta af þeirri umræðu og ekki yrðu gerðar ríkar kröfur til að hún sýndi fram á réttmæti þeirra. Ummæli B voru ekki talin hafa falið í sér staðhæfingu um staðreynd heldur gildisdóm um hennar eigin upplifun af atviki. Þegar litið væri til þess að A var ekki nafngreindur, takmarkað var hverjir gætu ráðið að ummælin áttu við um hann, framsetning ummælanna var í samhengi við þjóðfélagslega mikilvæga umræðu og að í færslu B var vísað til ólíkrar upplifunar aðila, var það niðurstaða hins áfrýjaða dóms að B hefði ekki farið út fyrir mörk tjáningarfrelsis síns með ummælunum, sem fælu í sér gildisdóm. B var því sýknuð af kröfum A.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Elín Hrafnsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Ingi Freyr Ágústsson lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem nánar tilgreindum fyrirtækjum var gert að láta L í té allar upplýsingar um banka- og fjármálaviðskipti X, þar á meðal bankareikninga, verðbréfa- og afleiðsluviðskipti, lánaviðskipti og greiðslukortaviðskipti, gjaldeyriskaup, peningasendingar og bankahólf.
B og C höfðuðu mál gegn A og kröfðust ómerkingar fimm ummæla sem A setti fram í læknisvottorðum, auk miska- og skaðabóta. Lutu ummælin aðallega að ætluðu ofbeldi, ógnandi hegðun og hótunum B gegn D og C. Héraðsdómur sló því föstu að þrjú nánar tilgreind ummæli fælu í sér staðhæfingar um staðreyndir fremur en gildisdóma. Voru staðhæfingar A ekki taldar varða faglegt álit hennar sem geðlæknis, heldur undirliggjandi atvik málsins, sem A hafði ekki upplifað sjálf og gat þar af leiðandi ekki borið um af eigin raun. Voru ummælin því ómerkt. Á hinn bóginn hafnaði héraðsdómur ómerkingu tveggja annarra ummæla þar sem þau voru ekki talin þess eðlis að varðaði við 234. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, ásamt því að hafa að mestu leyti falið í sér faglegar ályktanir og mat A sem geðlæknis sem byggðu á frásögnum D, móður C. Var A gert að greiða B miskabætur en þar sem ummælin vörðuðu einungis B en ekki C voru ekki talin skilyrði til að dæma C miskabætur á þeim forsendum að ummælin teldust ólögmæt meingerð í hans garð. Þá var A sýknuð af skaðabótakröfu B. Í dómi Landsréttar kom fram að í hluta ummæla A sem ekki höfðu verið ómerkt í hinum áfrýjaða dómi hefðu falist ærumeiðandi aðdróttanir í garð B, enda fæli staðhæfing hennar um að B hefði sýnt ógnandi og óttavekjandi hegðun gagnvart C og D ekki í sér faglegt álit A sem læknis heldur laut staðhæfingin að atvikum sem A gat ekki borið um af eigin raun og hafði engar sönnur fyrir. Var því sá hluti ummæla A ómerktur. Að öðru leyti var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest með vísan til forsendna um ómerkingu ummæla og greiðslu miskabóta vegna þeirra, auk sýknu A af öðrum miska- og skaðabótakröfum B og C.
A og Þ höfðuðu mál gegn P til ómerkingar tveggja nánar tilgreindra ummæla sem P viðhafði á bloggsvæði sínu, auk miskabóta. Með ummælum sínum sakaði P, þá A og Þ um nánar tilgreind hegningarlagabrot og kvað ákæru verða gefna út gegn þeim. Í dómi sínum lagði Landsréttur mat á sakarefnið með hliðsjón af ákvæðum stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu um tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífs og þeim viðmiðum sem hefðu mótast í framkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu við úrlausn mála af þessu tagi. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt ummæli P væru vissulega beinskeytt og óvægin, yrði að líta til þeirrar staðreyndar að A og Þ hefðu haft stöðu sakborninga og sættu, þegar ummælin féllu, rannsókn lögreglu vegna mögulegrar aðildar, beinnar eða óbeinnar, að brotum á nefndum ákvæðum hegningarlaga. Þá lægi fyrir að þeirri sakamálarannsókn væri ekki lokið. Yrði að líta svo á að ummæli P hefðu falið í sér staðhæfingu um staðreynd og hefði P verið í góðri trú um að nægileg stoð væri fyrir þeim staðhæfingum þegar þau voru látin falla. Hefði P verið þátttakandi í almennri umræðu um mikilvægt samfélagslegt málefni sem erindi ætti við almenning og hefði af þeim sökum notið rúms tjáningarfrelsis á meðan A og Þ máttu sem blaðamenn og opinberar persónur gera ráð fyrir að þurfa að þola hvassa og óvægna gagnrýni í kjölfar eigin skrifa. Þegar til alls þessa væri litið yrði lagt til grundvallar að P hefði mátt vera í góðri trú um að nægjanlegt tilefni væri til ummælanna og að þau hefðu, þegar litið væri til hinnar hvössu umræðu sem málið hefði vakið, ekki gengið svo langt að nauðsyn bæri til þess í lýðræðislegu samfélagi, þar sem tjáningarfrelsi er í hávegum haft, að ómerkja þau. Hefði sú tjáning P sem um væri deilt rúmast innan tjáningarfrelsis hans samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var P því sýknaður af kröfum A og Þ.
Stefnandi starfar sem blaðamaður. Hann felldi sig ekki við ummæli sem birt voru um hann í nokkrum færslum á bloggsíðu. Stefndi hann höfundi ummælanna. Fallist var á ómerkingu flestra ummælanna sem deilt var um í málinu. Stefnanda voru dæmdar miskabætur úr hendi stefnda. Þá var stefnda gert, að viðlögðum dagsektum, að birta niðurstöðukafla dómsins og dómsorð á bloggsíðu sinni og fjarlægja þaðan ummæli sem ómerkt höfðu verið.
A höfðaði mál gegn B og krafðist ómerkingar tiltekinna ummæla sem B viðhafði í einkaskilaboðum gegnum Instagram til C og ummæla sem komu fram í nafnlausri færslu í Facebook-hópi. Þá krafðist A þess að B yrði gert að fjarlægja ummælin úr Facebook-hópnum. Loks krafðist A miskabóta úr hendi B og að B yrði gerð refsing vegna ummælanna. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti, kom fram að efni einkaskilaboðanna væri tvímælalaust til þess fallið að skaða æru A og stæði það ekki í vegi þess að þau hefðu verið viðhöfð í einkaskilaboðum. Héraðsdómur rakti að upplýsingar þær sem B taldi sig búa yfir byggði hún á frásögn bróður síns og hans upplifun, sem hann staðfesti fyrir dómi. Væri því ekki hægt að telja B hafa verið í vondri trú um sannleiksgildi ummælanna, sem hún hefði ekki sett fram að tilefnislausu heldur í réttmætum tilgangi í einkaskilaboðum ætluðum viðtakanda einum. Þegar þetta væri virt í heild sinni yrði ekki talið að nauðsyn bæri til þess í lýðræðislegu þjóðfélagi að takmarka tjáningu B eftir á með þeim hætti sem krafist væri. Sýknaði héraðsdómur B því af kröfu A um ómerkingu ummæla í einkaskilaboðunum. Að fenginni þeirri niðurstöðu væri hvorki grundvöllur til að dæma A miskabætur vegna ólögmætrar meingerðar né til að dæma B til refsingar. Var B því sýknuð af þeim kröfum A vegna einkaskilaboðanna. Varðandi nafnlausu færsluna í Facebook-hópi, sem væri sama efnis og einkaskilaboðin á Instagram, vísaði héraðsdómur til þess að A hefði ekki tekist að sanna að B bæri ábyrgð á henni, enda hefði hún ekki ein haft vitneskju um þau atvik sem B lýsti í einkaskilaboðunum á Instagram. Hallann af þeim sönnunarskorti yrði A að bera. Var B því einnig sýknuð af öllum kröfum A tengdum færslunni á Facebook.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun sýslumanns um að synja kröfu A um lögbann á hýsingu 1984 ehf. á tilgreindi heimasíðu og gögnum, efni og upplýsingum sem birt eru á síðunni sem og að 1984 ehf. veiti aðgang að vefsíðunni og dreifi gögnum, efni og upplýsingum sem á henni væru birtar. A byggði einkum á því að krafa hans um lögbann ætti sér stoð í 233. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en efni vefsíðunnar bæri öll merki hatursorðræðu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þegar tekin væri afstaða til þessa yrði að hafa í huga að ákvæðið fæli í senn í sér heimild til að takmarka tjáningarfrelsi auk þess sem tiltekin háttsemi væri þar lýst refsiverð. Af því leiddi að gæta yrði varfærni við túlkun ákvæðisins þannig að beiting þess væri fyrirsjáanleg. Ákvæðinu yrði almennt ekki beitt til að stöðva birtingu ummæla vegna þess að ætla mætti að í þeim fælist hatursorðræða heldur yrði að gera þá kröfu að slík orðræða birtist annaðhvort með beinum hætti í umfjöllun eða yrði leidd með skýrum hætti af samhengi hennar. Kröfur A næðu til allrar umfjöllunar á heimasíðunni hvort sem þar væri með einhverjum hætti vikið að A eða öðrum aðilum og hvers efnis sem umfjöllunin væri. Krafa A væri þannig afar víðtæk og fæli í sér verulega skerðingu á tjáningarfrelsi. Þá væri til þess að líta að þótt lögaðilum hafi verið játuð viss réttindi samkvæmt 71. gr. stjórnarskrárinnar þá ættu þeir sér ekki einkalíf líkt og einstaklingar og nytu ekki stjórnarskrárbundinnar æruverndar. Þá hefði A ekki sýnt fram á að heimasíðan innihéldi upplýsingar um einstaklinga sem leitt gætu til þess að fallist yrði á kröfu hans vegna 71. gr. stjórnarskrárinnar. Var talið að A hefði hvorki sýnt fram á né gert nægilega sennilegt að uppfyllt væri það skilyrði lögbanns samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. að sú athöfn 1984 ehf. að hýsa heimasíðuna, og þar með veita aðgang að henni, bryti eða myndi brjóta gegn lögvörðum réttindum A. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
S höfðaði mál gegn H og krafðist ómerkingar tiltekinna ummæla sem H viðhafði í hlaðvarpsþættinum The Mike Show en að mati S bendlaði H hann við veðmálasvindl með ummælum sínum. Jafnframt krafðist S miskabóta og bóta vegna kostnaðar við birtingu dóms, atriðisorða hans og forsendna. Í málinu lá hvorki fyrir hljóðupptaka af þættinum í heild eða hluta né endurrit af honum í heild eða hluta. H byggði ekki á því fyrir Landsrétti að ummælin væru ranglega höfð eftir honum en taldi hins vegar að þau hefðu verið slitin úr samhengi og hann hafi verið að ræða orðróm sem hafi verið á kreiki um veðmálasvindl í tengslum við körfuknattleik Þórs Akureyri og Njarðvíkur, en S var leikmaður Þórs. Þegar tekin var afstaða til ómerkingarkröfu S var litið til þess að H féllst á að hafa látið ummælin falla, hann baðst afsökunar á þeim, viðurkenndi að hafa ekki haft neina sönnun fyrir réttmæti þeirra og hann tók ummælin úr birtingu. Taldi Landsréttur að H hefði með þessu fallist á að ummælin, eins og þau voru sett fram í stefnu málsins og svo langt sem þau næðu, hafi verið óviðurkvæmileg í skilningi 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga og var því niðurstaða héraðsdóms um ómerkingu þeirra staðfest. Við mat á því hvort ummæli H hefðu falið í sér ólögmæta meingerð í garð S, sbr. b-lið. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, var litið til þess að skort hafi gögn um heildarsamhengi umræðunnar sem ummælin féllu í og lagt til grundvallar að fram hafi komið í hlaðvarpsþættinum að um orðróm væri að ræða fremur en beinar fullyrðingar H um að S væri flæktur í veðmálasvindl. Jafnframt var litið til þess að H baðst afsökunar á ummælunum opinberlega, viðurkenndi að ummælin hefðu ekki verið studd sönnunargögnum og fjarlægði ummælin úr birtingu. Rakið var að í réttarframkvæmd hafi verið litið svo á að leiðrétting rangra ummæla og afsökunarbeiðni þess sem þau viðhafði skipti máli við mat á því hvort um ummæli feli í sér ólögmæta meingerð og við mat á miska, sbr. dóma Hæstaréttar í málum nr. 77/1998 frá 1. desember 1989 og nr. 383/2012 frá 24. janúar 2013. Með vísan til framangreindra atriða og þess að H njóti ríks tjáningarfrelsis í umræðu um málefni sem hafa almenna þýðingu, var ekki talið að H hefði með umfjöllun sinni framið slíka meingerð gagnvart S að uppfyllt væru skilyrði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga og H því ekki gert að greiða S miskabætur. Þá var ekki fallist á kröfu S um greiðslu bóta vegna kostnaðar við birtingu forsendna og niðurstöðu dómsins, sbr. 2. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga. Að teknu tilliti til krafna málsaðila og niðurstöðu málsins var málsaðilum gert að bera sinn kostnað af málinu á báðum dómstigum.
I höfðaði mál gegn S og krafðist ómerkingar ummæla sem S viðhafði við aðsenda grein á vefmiðlinum Vísir.is og frétt á Facebook-síðu Stundarinnar, auk ummæla sem S birti á Twitter-svæði sínu, en fyrri ummælin endurbirti hann jafnframt á því svæði. Í dómi Landsréttar kom fram að með ummælunum hefði verið fortakslaust gefið til kynna að I hefði haft samræði við börn. Þau hefðu því falið í sér staðhæfingu S um staðreyndir en ekki gildisdóm hans. Ekki var talið að frásagnir sem S kvaðst hafa byggt ummælin á hefðu gefið honum réttmætt tilefni til að fullyrða, eins og hann gerði, að I hefði haft samræði við börn. Var því ekki fallist á að S hefði mátt vera í góðri trú um sannleiksgildi ummælanna. Þrátt fyrir að I væri þjóðþekktur einstaklingur þyrfti hann ekki að þola að vera sakaður opinberlega um alvarlegt refsivert brot án þess að réttmætt tilefni væri til að setja fram slíkar staðhæfingar. Breytti engu þar um þótt ummælin hefðu fallið í umræðu um mikilvægt þjóðfélagsmálefni en S hefði verið í lófa lagið að tjá sig með öðrum og hófstilltari hætti. Með hliðsjón af framangreindu taldi dómurinn að ummælin hefðu falið í sér aðdróttanir í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga og að með þeim hefði verið vegið að persónu og æru I, sem féllu undir friðhelgi einkalífs og nytu verndar samkvæmt 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þá hefðu þau jafnframt verið óviðurkvæmileg í skilningi 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga. Voru ummælin því ómerkt og S gert að greiða I miskabætur að fjárhæð 900.000 krónur.
Sóknaraðili, erlend samtök, krafðist þess að ákvörðun sýslumanns um að synja kröfu samtakanna um lögbann við hýsingu á vefsíðu, veitingu aðgangs að henni og dreifingu upplýsinga af henni, yrði felld úr gildi og að lagt yrði fyrir sýslumann að leggja á lögbann samkvæmt þeirri kröfu. Kröfunni var beint að fyrirtæki sem veitir þjónustu við hýsingu vefsíðna. Í málinu reyndi meðal annars á málsástæður varðandi hatursorðræðu, tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífs. Öllum dómkröfum sóknaraðila var hafnað og varnaraðila dæmdur málskostnaður úr hendi hans.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Júlí Karlsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Ingi Freyr Ágústsson lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem nánar tilgreindum fyrirtækjum var gert að láta L í té allar upplýsingar um banka-og fjármálaviðskipti X, þar með talið bankareikninga, verðbréfa-og afleiðuviðskipti, lánaviðskipti, greiðslukortaviðskipti, gjaldeyriskaup, peningasendingar og bankahólf.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Kristín Einarsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Leó Daðason lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem nánar tilgreindum fyrirtækjum var gert að láta L í té allar upplýsingar um banka-og fjármálaviðskipti X, þar með talið bankareikninga, verðbréfa-og afleiðuviðskipti, lánaviðskipti, greiðslukortaviðskipti, gjaldeyriskaup, peningasendingar og bankahólf.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem kröfu A og B um mannerfðafræðilega rannsókn á grundvelli 15. gr. barnalaga var hafnað. Laut krafan að því að rannsókn skyldi fara fram á því hvort að sonur C væri sonur látins föður A og B en þau höfðu höfðað mál til vefengingar á því. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að drengurinn hefði verið feðraður samkvæmt 2. mgr. 2. gr. barnalaga þar sem foreldrar hans voru í hjúskap þegar hann fæddist. Þá tók rétturinn fram að þeir persónulegu hagir sem fólgnir væru í faðerni barns allt frá fæðingu væru þáttur í einkalífi þess sem varið væri af 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að í ljósi þess að ekki lægi annað fyrir í málinu en einhliða staðhæfingar A og B yrði lagt til grundvallar að hagsmunir sonar C af því að þurfa ekki að þola inngrip með mannerfðafræðilegri rannsókn vægu þyngra en hagsmunir A og B af því að slík rannsókn færi fram. Yrði jafnframt að hafa í huga grunnreglu barnaréttar um að það sem væri barni fyrir bestu skyldi ávallt hafa forgang þegar teknar væru ákvarðanir um málefni barna. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra (
Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Arnar Ingi Ingvarsson lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem nánar tilgreindum fyrirtækjum var gert að láta L í té allar upplýsingar um banka-og fjármálaviðskipti X, þar með talið bankareikninga, verðbréfa-og afleiðuviðskipti, lánaviðskipti, greiðslukortaviðskipti, gjaldeyriskaup, peningasendingar og bankahólf.
Hluti ummæla sem birt voru á Facebooksíðu, dæmd dauð og ómerk.
B og C höfðuðu mál gegn A og kröfðust þess að viðurkennt yrði að faðir þeirra, D, væri ekki skráður faðir sonar hans, E. Þá kröfðust B og C þess að fram færi mannerfðafræðileg rannsókn á lífsýnum úr E, D, væru þau til og þeim sjálfum ef þörf krefði. Í þessum þætti málsins var til úrlausnar krafa B og C um mannerfðafræðilega rannsókn. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekki væru fyrir hendi önnur gögn til stuðnings kröfu B og C en fullyrðingar þeirra sjálfra um hvað faðir þeirra hefði sagt þeim. Þær fullyrðingar yrðu ekki einar og sér taldar sýna fram á að ástæða kynni að vera til að vefengja faðerni E. Þá yrði í ljósi 71. gr. stjórnarskrárinnar að telja hagsmuni E af því að njóta friðhelgi um faðerni sitt, eins og það hefði verið skráð frá upphafi, mun ríkari en þá hagsmuni sem B og C vísuðu til í málinu. Kröfu B og C um að mannerfðafræðileg rannsókn yrði gerð var því hafnað.
Fallist að hluta á kröfur um ómerkingu ummæla í læknisvottorði. Fallist á miskabótakröfur að hluta en sýknað að hluta. Sýknað af kröfu um skaðabætur vegna lögmannskostnaðar vegna erindis til stjórnvalda.
Héraðssaksóknari (Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari) gegn
X
Maður sakfelldur fyrir brot á kynferðislegri friðhelgi.
Aðila greindi á um hvort B hefði brotið gegn friðhelgi einkalífs A með birtingu hljóðupptöku í hlaðvarpsþætti og á samfélagsmiðlum. B taldi að umrædd birting hefði rúmast innan tjáningarfrelsis hennar sem fjölmiðils og að hagsmunir almennings af umfjölluninni ættu að vega þyngra en friðhelgi einkalífs A. Að virtum atvikum var ekki talið nauðsynlegt í þágu þess tjáningarfrelsis sem B naut að birta umræddar hljóðupptökur án þess að A væri gerð ópersónugreinanleg. Talið var að B hefði ekki virt friðhelgi einkalífs A og það meðalhóf sem fjölmiðlum ber að gæta þegar fjallað er um viðkvæm einkamálefni. Var því fallist á kröfu A um miskabætur úr hendi B.
Stefnda var sýknuð af kröfum stefnanda um ómerkingu ummæla, greiðslu miskabóta og um að hún yrði dæmd til refsingar, svo og um að fjarlægð yrðu ummæli úr lokuðum hóp á Facebook. Þótt dómurinn teldi ummæli þau sem stefnda lét falla í einkaskilaboðum á Instagram til þriðja aðila til þess fallin að skaða æru stefnanda leit dómurinn til þess að ummælin hefðu verið sett fram í réttmætum tilgangi og án þess að stefnda væri í vondri trú, auk þess sem ummælin hefðu verið sett fram í einkaskilaboðum ætluðum viðtakanda einum. Taldi dómurinn ekki nauðsynlegt í lýðræðislegu þjóðfélagi að takmarka þessa tjáningu stefndu, enda yrði almennt að gjalda varhug við því að takmarka tjáningu tveggja einstaklinga á milli á óopinberum vettvangi. Hefði stefnda því ekki farið út fyrir mörk tjáningarfrelsins síns með ummælum sínum í einkaskilaboðunum. Hvað varðaði þau ummæli sem birtust nafnlaust í lokuðum hóp á Facebook taldi dómurinn ósannað að þau hefði stafað frá stefndu.
Fallist á kröfu um ómerkingu tveggja ummæla sem birtust á bloggsvæði einstaklings, svo og á kröfu þeirra sem ummælin vörðuðu um miskabætur.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Gyða Ragnheiður Stefánsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Grímur Már Þórólfsson lögmaður)
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem tilteknum fjarskiptafyrirtækjum var gert að veita L nánar tilgreindar upplýsingar í tengslum við rannsókn máls, sbr. 80. og 83. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Málið átti rætur að rekja til sýningar á sjónvarpsþætti en í honum voru meðal annars sýnd viðtöl við B sem tekin höfðu verið upp sumarið áður. Ágreiningur aðila laut að kröfu B um greiðslu miskabóta úr hendi A meðal annars á þeim grundvelli að í þættinum hefðu komið fram viðkvæmar persónuupplýsingar án samþykkis hennar. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að umfjöllun í þættinum teldist hafa verið framlag til mikilvægar þjóðfélagsumræðu og að nauðsynlegt teldist til að samræma sjónarmið um rétt til einkalífs B og tjáningarfrelsis A í þágu fjölmiðlunar að víkja frá ákvæðum laga nr. 77/2000 við úrlausn málsins. Þar sem persónuupplýsingar um B í þættinum teldust eingöngu hafa verið unnar í þágu fréttamennsku í skilningi 5. gr. laganna yrði ákvæðum þeirra, þar á meðal um samþykki og afturköllun þess ekki beitt, sbr. þó niðurlag síðara málsliðs þeirrar greinar. Þá var ekki talið að umfjöllunin, sem að stærstum hluta fólst í birtingu viðtala við B, hefði verið ósanngjörn í hennar garð eða ómálefnaleg. Talið var að meta yrði á grundvelli almennra sönnunarreglna hvort A hefði verið í góðri trú um að samþykki B fyrir sýningu viðtalanna lægi fyrir. Rétturinn komst að þeirri niðurstöðu að samþykki B í orði og verki hefði legið fyrir og A hefði mátt líta svo að það samþykki stæði óhaggað. Enn fremur komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að A teldist í ljósi þess tjáningarfrelsis sem hann naut sem fjölmiðlamaður ekki hafa brotið gegn friðhelgi einkalífs B með þeim hætti að skylda til greiðslu miskabóta hafi skapast á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var A sýknaður af öllum kröfum B í málinu.
A höfðaði mál gegn B og krafðist ómerkingar ummæla sem B viðhafði á Facebook auk miskabóta. Ummælin lutu að því að A hefði nauðgað C, vinkonu B, og voru þau sett fram í lokuðum umræðuhópi sem hafði þann tilgang að standa vörð um öryggi einstaklinga innan BDSM-samfélagsins. Í dómi Landsréttar kom fram að ummælin hefðu verið án fyrirvara og ekki lýst eigin upplifun hennar. Þá hefði A gefið B skýrt til kynna að hann samþykkti ekki lýsingu C á því að hann hefði framið nauðgun og var því ekki talið að ummælin hefðu verið sönn eða að B hefði mátt vera í góðri trú um sannleiksgildi þeirra þegar hún lét þau falla. Með hliðsjón af framangreindu taldi dómurinn að ummælin hefðu vegið að persónu og æru A, sem falla undir friðhelgi einkalífs og njóta verndar samkvæmt 71. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu nr. 62/1994, og hefðu jafnframt verið óviðurkvæmileg í skilningi 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Voru ummælin því ómerkt. Þá var B gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 400.000 króna.
A höfðaði mál gegn B og krafðist ómerkingar ummæla sem B viðhafði á Facebook auk miskabóta. Ummælin lutu að því að A hefði nauðgað B og voru þau sett fram í lokuðum umræðuhópi sem hafði þann tilgang að standa vörð um öryggi einstaklinga innan BDSM-samfélagsins. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt ummælin hefðu ekki verið sett fram sem liður í víðtækri opinberri umræðu um kynferðisbrot og viðbrögð við þeim yrði því ekki neitað að þau hefðu falið í sér ákveðið framlag til slíkrar umræðu. B hefði lýst eigin upplifun af kynferðislegum samskiptum við A og hefði áður leitað sér aðstoðar vegna vanlíðanar í tengslum við þau. Síðar lagði hún fram kæru á hendur A vegna kynferðisbrots en rannsókn þess var hætt á grundvelli 4. mgr. 52. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Niðurfelling málsins hefði þó ekki átt sér stað fyrr en eftir að B lét ummæli sín falla. Þá var litið til þess að þrátt fyrir að það væri hlutverk dómstóla að slá því föstu hvort sakaðir menn væru sannir að refsiverðu broti yrðu þau sem telja sig hafa orðið fyrir kynferðisbroti að njóta ákveðins frelsis til að tjá þá upplifun sína, ella ykist hætta á þöggun um það samfélagslega mein sem í slíkum brotum fælist. Að framangreindu virtu voru ummæli B metin sem gildisdómur hennar um eigin upplifun og var henni tjáningin heimil. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu B.
Stefnda var sýknuð af kröfu stefnanda um ómerkingu tiltekinna ummæla, sem og um miskabætur og kostnað vegna birtingar dóms. Talið var að ummæli stefndu rúmuðust innan tjáningarfrelsis hennar samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og að ekki væru uppfyllt skilyrði til takmarkana samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um að ummæli hans yrðu ómerkt og honum yrði gert að greiða stefnanda skaðabætur þar sem hann var talinn hafa leitt nægilegar líkur að því að hann hefði verið í góðri trú um sannleiksgildi ummælanna.
Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra (
Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Berglind Svavarsdóttir lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfum varnaraðila um að A lögreglustjóri og B staðgengill lögreglustjóra, ásamt öðrum starfsmönnum embættisins skyldu víkja sæti við rannsókn máls.
Stefnda var sýknuð af kröfu stefnanda um ómerkingu tiltekinna ummæla, sem og um miskabætur og kostnað vegna birtingar dóms. Talið var að ummæli stefndu rúmuðust innan tjáningarfrelsis hennar samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og að ekki væru uppfyllt skilyrði til takmarkana samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins.
A höfðaði mál gegn B, C og D til heimtu miskabóta vegna birtingar sjónvarpsþáttar sem B og C framleiddu og sýndur var hjá fjölmiðlinum D. Laut ágreiningur málsins meðal annars að því hvort A hefði gefið skýrt og ótvírætt samþykki fyrir birtingu viðtala við hana. Í dómi Landsréttar kom fram að stór hluti þeirra upplýsinga sem fram komu í þættinum teldist til viðkvæmra persónuupplýsinga. Lagt var til grundvallar að A hefði í upphafi samþykkt að veita viðtöl til birtingar í þættinum en hún hefði síðar afturkallað samþykki sitt fyrir þátttöku í þættinum með tölvupósti til B. Hefði því ekki legið fyrir skýrt og ótvírætt samþykki hennar fyrir þeirri vinnslu persónuupplýsinga sem í gerð og birtingu þáttarins fólst. Með því að birta viðkvæmar persónuupplýsingar um A án samþykkis hennar hefði B gerst sekur um ólögmæta meingerð gegn friði hennar og persónu. Bæri hann því skaðabótaábyrgð á miskatjóni hennar, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og a-lið 1. mgr. 50. gr. laga nr. 38/2011 um fjölmiðla. Var B gert að greiða 800.000 krónur í miskabætur. Til þess var vísað að B hefði einn haft vitneskju um fyrrgreindan tölvupóst A og var C þegar af þeirri ástæðu sýknaður af kröfu A. Að fenginni þeirri niðurstöðu að B bæri fébótaábyrgð á birtingu þáttarins á grundvelli síðastgreinds lagaákvæðis yrði ábyrgð vegna birtingar hans ekki felld á D á grundvelli a- til c-liða 1. mgr. 50. gr. laga nr. 38/2011. Þá þótti sú málsástæða of seint fram komin, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að D bæri ábyrgð á birtingu þáttarins á grundvelli 2. mgr. 50. gr. laga nr. 38/2011, enda hefði hún verið fyrst höfð uppi við málflutning í Landsrétti. D var því sýknaður af kröfu A vegna birtingar þáttarins. Loks var bótakröfu A vegna birtingar auglýsinga og kynningarefnis um þáttinn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.
L höfðaði mál gegn T og M ehf. og krafðist ómerkingar þriggja nánar tiltekinna ummæla auk miskabóta. Þá krafðist hann þess að T yrði dæmdur til refsingar og til að kosta birtingu dómsins. Einnig krafðist hann þess að M ehf. yrði gert að birta dóminn í prent- og netmiðli sínum. Fyrir Landsrétti laut ómerkingarkrafa L eingöngu að einum tilgreindum ummælum. Voru ummælin birt í grein í Viðskiptablaðinu eftir ónafngreindan mann en undir dulnefninu Óðinn. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar orðalag ummælanna og efni þeirra í heild væri virt yrði ekki talið að þau fælu í sér fyrirvaralausa staðhæfingu um refsivert athæfi L en í skoðanagrein af því tagi sem málið varðaði yrði að játa fjölmiðlum nokkurt svigrúm til að ögra og færa í stílinn. Var því fallist á að ummælin fælu í sér gildisdóm þess sem þau ritaði en ekki staðhæfingu um staðreyndir. Jafnframt var fallist á að sá gildisdómur sem í ummælunum fælist ætti sér næga stoð í staðreyndum og að tenging þeirra við fyrri umfjöllun annarra fjölmiðla væri augljós. Þá var skírskotað til þess að L væri fyrrverandi alþingismaður en ummælin sem málið varðaði lytu þó ekki að störfum hans á vettvangi stjórnmálanna. Allt að einu yrði ekki fram hjá því litið að hann væri þjóðþekktur einstaklingur. Þá athugaðist að ummælin lutu að framgöngu L í trúnaðarstarfi sem hann gegndi á grundvelli skipunar Samkeppniseftirlitsins þótt hann hefði ekki sjálfur að öðru leyti átt þátt í að fjölmiðlar hefðu hafið umfjöllun um hana. Að framangreindu gættu var öllum kröfum L hafnað.
Sakfellt fyrir kynferðisbrot og barnaverndarlagabrot.